Zwilazkowiec Alliancer, April 06, 1966

              fc
s
11s1IBm
W hm roku MilcniinMii
pniim Chrystusa Zmartwychwstałego
atu napełni! sz slkich radością i udzieli!
pokoju i zadowolenia
w trudzie codziennej pracy
Wstkim parafianom i całej Polonii
życzji
WESOŁEGO ALLELUJA
706 St
ijcowte yet:aci
Parafii Św Kazimierza
w i sou co w '( 1
C7r- - r -
'-Ss-
TO:
E K&S' JS
źlwy-C- r k' J " #&-- '
Pip--
i v# r y — ' '&A
vP_r- - £TMŁ&
DR STAN HAIDASZ MP
POSEŁ FEDERALNY
TORONTO PARKDALE
'nj tfif concjs-- c -- icv a
lUSOMT SW-- n
WELKIKOCWCJ
cctej Polonu
u utkim swoim Klientom
pizcsyla
Vl
-- j%
% GEORGE BEN BA MPP
ADWOKAT i NOTARIUSZ
1'34 Dundas St W — Toronto — Te! LE 4-84-
31
EHM1I18 C- -
wijami
WESOŁEGO MLELUA &
'i Duchowieństwu wszystkim Oujannnrym
pohknn Członkom uraz M
TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ PIEŚNI
i MUZYKI POLSKIEJ w TORONTO
Dufferin Toronto Ont Canada
tf
i
S
W1
S
fi
3
5
y
całej Polonu
4l
' xrxxxxrxxxxxxxxxxrxxrrMrxrxxxrxAx J
v€
WJ-jjjjjjJ ' 8
NR 2829 "ZWIĄZKOWIEC KWIECIEŃ (April) 6
rt----
-?
A -
$-?- -? -i--?-
'?4!?
w I - i i
Najstarsze zabytki języka pol-skiego
pochodzące z XIV w
mają charakter wyłącznie reli-gi]
no-kościel- ny Nic w tym dziw-nego
że pierwsze pisane pomni-ki
języka polskiego są wyrazem
jedynie religijnego życia nasze-go
narodu jeśli zważymy że by-ły
one wypływem praktycznej
konieczności utwierdzania w pra-- w
dach wiary najszers zych
warstw ludu prostego który nie-rozumiei- ac
łaciny chciał rozma-wiać
z Bogiem w swoim ojczy-stym
języku Wynikiem tej prak-tycznej
potrzeby byłv przede
wszystkim pieśni religijne
Polskie pieśni religijne z XIV
w są nie tylko najstarszymi za-bytkami
języka polskiego lecz
także ledynymi
polskiej poezji zabytkowej
Oczywicśie idzie tu raczej o for-mę
myśli niż o
walory literackie trudno bowiem
doszukiwać sie ich w pieśniach
pisamch dla ludu lub tłumaczo-nych
— mniei lub wiecei dosło-wnie
— z podobnych pieśni cze-skich
Jest rzeczą ciekawa że
wszystkie trzy znane nam zabjt-k- i
polskich pieśni religijnych z
XIV w mówią o
Pańskim
Chrystusa jako przepię-kny
symbol du-szy
ludzkiej i dowód wszechmo-cy
Boga musiało naisilmej od-działywać
swvmi wybitnie boski-mi
nierwiastkami ńa umysły lu- dkie skoro ten motyw owcze-sne- i
nieśni religijnej dominuje
Najstarszy zabytek je7yka nnl
skiego i nnlkiei poezii relieij-ne- i
— pipśń Bogurodzica pocho-dzący
z XIV w a dochowany w
rękopisach z XV w posiadał —
jak pierwotnie przypuszczano —
tvlko dwie pierwsze znane pow-szechnie
zwrotki śpiewane przez
rycerstwo średniowieczne ian
pieśń boio'a W rzeczywistości
jednak pieśń Boeurodzica skła-da
sie 7 trzech cze4n (24 zwrot-ki!
z których cześć druea (12
zwrotek) dołączona do pierwot
W
amohj
okna kolorowych
siny
organ dmie
tego
bezlistne gajów
wysoko
lozestajach
gazach
skrzydłach twarzach
Gotyckie szkieł marcowych rosną
jakżesz modlitwy
JADWIGA
Chcąc dokonać tylko
pobieżnego przeglądu tradycji
z których sporo
się zachowało
całym znaczeniu tego słowa „ab
Ovo" — od One to pierw-sze
ukazują się na wystawach
sklepowych sporządzone
tworzyw Za ni-mi
się stada baranków z
cukru się
Wszystko to stanowi Pol-sce
preludium słynnych porząd-ków
z pastowa-niem
i praniem firanek
W palmową niedzielę
kupował palmę Istniał
silnie zakorzeniony przesąd że
kto połknie srebrzyście aksamit-nego
palmy wielkano-cnej
tego przez rok gardło nie
W Wielki Poniedziałek rozpo-czynał
się
programu: mazurków
Ileż znano ich odmian Tyle
ile swo-ich
Dzieciom było poma-gać
w kuchni Przede wszystkim
łuskać migdały już sparzone i
ostudzone Zajęciom tym towa-rzyszyły
teraz już zapomniane
odgłosy: tłuczenie w moździerzu
i siekanie albo
deskę Podlewano codziennie o-bróc- óną
dnem do góry
po kwiatach na zasiano
zawczasu rzeżuchę
zielony cokół pod
tej
wielkanocnego stołu
doczesną krzą-tanina
Tydzień był także
okresem eeneralnvch porząd-ków
sumień" ci którzv prakty-kowali
regularnie ci którzy się
cnowiadali „raz na rok" koło
tłoczyli się przy
W Wielki Piątek tradycja" na-kazywała
nieraz" bogato (szepta
nego tekstu koń-cem
XIV 'w zawiera właśnie
pieśń wielkanocną Tełcst starej
nnlsldpi nieini wielkanocnej we
dług rękopisu z Biblioteki Ja- -
gielonskicj Drzmi we współcze-snej
transkrypcji następująco:
„Nas dla wstał z martwych
syn boży
Wierzyż w to człowiecze
zbożny
Iż prze trud Bóg swój lud
odjął djablej sile
Przydał nam zdrowia
Starostę skował piekielnego
śmierć podjął wspomionął
człowieka pirwszego
Jenże trudy cirpiał zawiernie
Jeszcze był nie prześpiał
zaśmiernie
Aliż sam Bóg z martwych
wstał"
Melodia do części drugiej
tj do pieśni wielka-nocnej
i zwTotek następnych nie
ma nic melodia wła-ściwego
hymnu rycerskiego
czyli części pierwszej Melodia ta
pochodzi z kantyków gregoriań-skich
i oparta została głównie
na wielkanocnym
Triumphat Dei Fillius i na ry-tmie
Rex Christie primogenite z
rozwinięciem w tzw majorowej
tonacji kościelnej Nie ma tu ró-wnież
przyśpiewu Kvrie
który widzimy w części pierwszej
Drugim zabytkiem jeżyka i
polskiej poezji religijnej z XIV
w jest śpiewana do dziś dnia
pieśń wielkanocna „Chrystus
jest" której rę-kopis
jest wcześniejszy niż ręko-pis
„Bogurodzicy" pochodzi bo-wiem
XIV w Pieśń ta składa-jąca
sie z jednej tiko zwrotki
znaiduie sie w
graduple pisanem w r 1365
nrzez świetosława z Wilkowa w
Bibliotece Kapitulnej w Płocku
Tekst jej według tego rękopisu
brzmi:
i „Chrystus z martwych
1 wstał je
została
którei
f 1 fi
MIECZYSŁAW
gazach marlicc nad
szkłach
i las za
głosem wierzbiny
Od wiatru schnie
pręty
przezroczysty lannym strzały
nad słońce arkady chmui umają
Na
mieście u ołtarza Panną fioletowych
na anioły
O
trzeba zacząć
jajka
z
ciągną
ścielą świątecz-ne
każdy
kotka"
punkt
pieczenie
nożem o
którei
ona
za z
cukru ozdoby
Równocześnie z
Wielki
I
i
bardzo
z
wsplnego
o
aaieia Kraju oucą wiumtu
no sobie że kwia-ty:
azalie bzy cieplarniane po-chodziły
od koryfeuszek baletu
w ten manifestowa-ły
swe uczucia religijne) czasem
wzruszającą naiwnością w
zaś
1939-194- 4 z groźną
wołających kamieni
młodzieży była te-go
dnia niepożądana Wi-nien
był spokój cho-dzono
na mówiono szep-tem
unikano ognia przecią-gów
odbywał sie bowiem swego
rodzaju obrządek: baoy
Dawano więc dzieciom sprooo-tf- s
"inetn na niec
ce i jak najprędzej
PO SKromnyill uuieuiic uumii
z na smau i
HoAńi L-ortnf-lami
w mundu- -
rach Ale za to o zmierzchu gdy
ciasto z pieca i
ip sip iirlnłn iakiż spokój i jakiż
prześliczny ciepły waniliowy za
pach panował w caiyni uumu
Niorn nóźniei powracali ojcowie
rodzin często w „różowym
czv tez „pod dobra
czasami nawet w sztok"' O-kreśle-nia
„pod „w pest
kę to słownictwo znacznie uai-dzi- ej
nowoczesne Bywało się „na
u u
nrtł Rnrhncom -- Na rvbce"
sie mężczy
źni „Babv pilnowały oaD w uo- -
mu
Wielka Sobota była juz dniem
ostatnich W kuch-ni
gotują pieką rożne
mięsa na' świecone Dzieci z za-pałem
malują jaika A teraz koń-cowy
etap przygotowań świąte-cznych:
i rastawienie
wielkanocnego stołu śnieźno-ba-ł- y
obrus opadający prawie do
Zdobiły go festony z wid-łaka
rośliny iak bana
Po środku dokoła
pakowatice czyli „dziady" se-ka- cz
dawniej zwany
1966 25 BMMMMPBMWMWlilWMillWIMMBM IfótMfJsj - m
SEitGJA" ClAARf Numeru świątecznego ist?4??!-?f- ? S'4'fJ-?-?5'??-?- !
- i 'A-- f JllAlliiri " ' A3 m dlŁ ii Pieśń wielkanocna zaKnrtkaGh lezAa !---- ii
przedstawiciela-mi
"wypowiadania
Zmartwych-wstaniu
Zmartwych-wstanie
nieśmiertelności
W W iVI VI - S J!SV i t Ł'HRilt I ińS
ludu przykład dał je
eż nam z martwych wstaci
z Bogiem królewici
Kirie!"
Melodia tej pieśni została uro-biona
w sekwencji Wipona —
Yictimae paschali pochodzącej z
XI w Ciekawym choć niezbyt bu-dującym
do histo-rii
tej pieśni jest wzmianka w
aktach diecezji
poznańskiej Oto pewien pleban
kubinski chcąc się zemścić z po- budek osobistych na dziedzicu
Bielewa Mikołaju Strzeleckim
zaśpiewał w czasie nabożeństwa
wspomnianą pieśń wielkanocną
w takiej wersji:
Chrystus
jest
zdrajcą jest
hneeleyson
Fakt to dla umysłowości
znamienny'
Trzecim wreszcie i ostatnim
zabytkiem poezji religij-nej
XIV w jest również po dziś
dzień śpiewana pieśń Wielkanoc
na „Przez Twe święte
Czas powstania tej pie
śni nie został jeszcze dokładnie
określony ponieważ jednak
wspominają często kaznodzieje w
XV w można stąd wnioskować
ze tekst iei powstał juz w w
XIV Melodia tej oryginalnej
pieśni osnuta na moty
wach starej kolędy w V w po
Chr A solis ortus cardine"
przez Cajusa Caeliusa Sedu-Hus- a Jest to fakt niezmiernie
i w Polsce jedyny że
melodia pieśni wielkanocnej
oparta na melodii kolędy
wiec zabytki po-ezji
polskiej z XIV w są właści-wie
religijno kościelnymi
o Pań-skim
z pewnym odchyle-niem
w nieśni Bogurodzica w
pieśń wielkanocna nie
jest lecz jednym z
głównych motywów
JULIAN SZWED
TTITTIXITTrfyTTłltłlIXłXlXXXXXrXXXXXXłXXXIXXXXXXXXXXXXXXXXXX
LIS1EWICZ
HOŚCSEŁE
Madonna w fioletowych ołtarzem
Pi zez w wiosna słoneczne mgły rozpina
W kadzidłach mszalnych pachną bazie widać góią
Wiatr w
darń i małe kwiatki z miedz wyłażą
Kolnych zajęczyc idąc śladem między
Rozgniatam lód w cięty
Górą polaną
kryształowych
W dalekim przed w
Patize o złotych martwych
ostwłuki w godach światłem
smutne te
'nxxxxxxaxTxxxxxrxxxxxKXXxxxxxxxEXX
DMOCHOWSKA Trądy?
choćby
wielkanocnych
w
naj-przeróżniejszych
karty
w
wielkanocnych
podłóg
niemal
z
zaboli
najżmudniejszy
chy-ba
Chopin
wolno
tasakiem
doniczkę
Posłuży
baranka
najważniejszej
Wielkiejnocv"
konfesjonałach
odwiedzaćgrobyTJbra-n- e
„Bogurodzicy"
viecznego
„Bo-gurodzicy"
z
responsorium
elejson
„Bogurodzicy"
zmartwychwstań
z
średniowiecznym
XXXXXXXiiiiiiX
skomponował
je
wiaiicesmc
najpiękniejsze
które sposób
la-tach
ostatniej okupacji nie-mieckiej
wy-mową
Obe-cność
w domu
raczej
panować
palcach
jak
rosły
uvrahianeco
wyprawiano
kaszki grzyoowym
wyjęto wiedziano
hu-morze"
da-ta"
gazem"
rybce" Stępkowskiego Lija
spotykali wyłącznie
przygotowań
duszą
nakncie
ziemi
giętkiej
baranek baby
baunuu- -
STR
Tl
przyczynkiem
konsystorskich
zmartwychwstał
Strzelecki
śre-dniowiecznej
bardzo
polskiej
z
zmatwych-wstanie- "
skomponowanej prawdopodob-nie
ciekawy
zo-stała
Tak wszystkie
pleś-niami
Zmartwychwstaniu
tylko
dołączonym
już
nrzymrozkiem
strwożony
chenem" mazurki i placki po-sypane
kolorowym maczkiem z
wypisanym na nich lukrem „Ale- -
luja oraz mięsa: szyima $iv-cz-eń
duszona indyk prosię z jaj-kiem
w pyszczku głowizna cie-lęcina
— wszystko ozdobione
fałdami z Diaiego papieru Krąy
Irinłhncy a nnśrodku kolorOWC
jajka Z kolei ostre dodatki sos
tatarski i cnrzanowy cwmia
grzybki i śliwki w occie sól i
pieprz serwis do octu i oliwy
Stół wielkanocny najczęściej zdo-biły
laki i hiacynty związane po
wsze czasy ze świętami wielka-nocnymi
podobnie jak świeżo
wyprane firanki Na boku —
trunki Zarządzał nimi gospo-darz
on to własnoręcznie napeł-niał
gościom kieliszki Ktoś inny
nalewał do filiżanek barszcz i
rosół jedyne w ciągu trzech dni
wraz z czarną kawą dania gorące
Pod oknem ustawiano zazwyczaj
stoliczek ze święconym dla dzie-ci
Obchodziło sie bowiem uro-czyście
i trzecie święto
Pierwszy dzień świąt spędza-no
najczęściej w rodzinie racząc
sie wielkanocnymi smakołyka-mi
Spożywane w pokaźnych ilo
ściach zimne mięsa zakrapiane
alkoholom wprowadzały w stan
ociężałego rozrzewnienia i miłej
senności l czasem waau &ię w
to higieniści dbałość o linię i o
zdrowy rozsądek Ograniczono
obfity jadłospis wezwano nato
miast w sukurs witaminy uru-o-- i
iłłipń Awiat rozpoczynał od sa
mego rana „śmigus" czyli „dyn
gus Zwiastowała go seria ne-fr- H rńinpon mitoramontu o ra
czej niewinnych składnikach Je-żeli
w mieście święcone bywało
sutsze niz na wsi miasto usiepo-tuał- n
wsi w nasileniu dyneusu"
Szklanka wody chlupnieta pod
stępnie Jud co gorsza Kima Kro-pel
lichych a mocnych perfum z
tiirrvłri nnrf hukiecikiem sztu
cznych fiołków śmigusówki —
oto wszystko co groziło warsza-wiakom
Na wsi natomiast „lany
poniedziałek" dawał szerokie po
le do popisu bportowcy wiejscy
wychodzili na start! Oblewano
n u-iariYa-mi
wodv nrzv studni
nad rzeką lub stawem Nawet w
domach na podłodze stały oiorzy-mi- o
kałnifi Następstwem tego
bywały ostre nieraz zaziębienia
Oczywiście rej wooziia miouuez
(dokończenie na str 26)
m ! 'B li: -- i- i
5 ifMsssPHF BJi 1
K ŚI?'1'" j SP k RJoękzarrmni groby pęta a Mj I I II
Wlolum'
święta N §'Ł'i I
1 W JUBILEUSZOWYM ROKU TYSIĄCLECIA te jĄNMl M
S RADOSNEJ NIŻ KIEDYKOLWIEK PRZED TEM § ftf''-- - j
% ROZBRZMIEWA WIELKANOCNE ALLELUJA % Hrt'fc' fe
$ WPATRZENI W nWiLKnvł rosrir £S ?k2?lł I
§ ZMARTWYCHWSTAŁEGO CHRYSTUSA PANA jj H l{Jp
a
s
fc
fi
r
S
S
a
&
w
W NIM ODNAJDUJEMY MOC WIARY OJCÓW
1 OSTOJĘ POLSKI ZAWSZE WIERNEJ
JAKO SPADKOBIERCY TYSIĄCLETNIEGO
DZIEDZICTWA WIARY l CHRZEŚCIJAŃSKIEJ
KULTURY ODNOWIENI MORALNIE l NARODOWO
Z RADOSNYM ALLELUJA CZCIJMY GODNIE
TYSIĄCLECIE POLSKI CHRZEŚCIJAŃSKIEJ
Ojcowie Oblaci
parafii św Stanisława
sI1p
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKIEJ NOCY
WESOŁEGO ALLELUJA
życzy
CZŁONKOM ORAZ CAŁEJ POLONII
Sł Sianislaus Parish (Toronło)
Credit Union Limited
156 Ronccsvalles Ave
WESOŁEGO ALLELUJA
i dużo radości życzy
12 Donison Avo
HON ALLAN GROSSMAN MPP §
z małżonką
MINISTER RZĄDU PROWINCJI ONTARIO
WESOŁEGO ALLELUJA
wszystkim Przyjaciołom i całej Polonii zasyła
JAMES B TROTTER MPP
Poseł do parlamentu Ontario z Parkdale
372 BAY ST TORONTO TEL 366-161- 5
k
J
u
i
§
S
S'
8- - 8
!grćr&j@r£r&&ćr£r&ćrjZ'&'j7'£rć?&£rjsri
!Si
m
urfn j
hn mm
m
}-- '
I#J j- -
=
łci"
h
- (i t~)A
tfi
V
Łji y tiJL Ui'i'
1 p'f 1 YUł
r0%ń
? i u?! r"fcj _ia
i Mi