Zwilazkowiec Alliancer, April 06, 1966

              l
jfc "HF
i
I 08?(qifcl j ftfoy tf3Hi-- " f y itiBli jJfes—
' 3A- -
Minmiii3u"i"iWl NR 2829 "ZWIĄZKOWIEC" KWIECIEŃ (April) 6 — 1966 STR 16 timmmmmmimtrtiwi !Ł-ffSSf53-
fcVSV3i?' paWrrgftianrrYryF fisTn nTBit --VSWCWJ
f-SS- K- 'I I H M ? I H I H Er HK? --€ i I 1 1 i I II I II I f JÓZEF ŻMIGRODZKI
8iSgj
ff r--- "" - "rrm -- t _ --- --- -
_
-i-u- - „ fkml leoli Ci n -- 5S£ --Ś&2& Wiśmiowski i
sfł -- llisC
9
8
Sr
8
I"
3
8
s
SERDECZNE ŻYCZENIA WIELKANOCNE
i WESOŁEGO ALLELUJA
przesyła swym Klientom i całej Polonii
w Burlington i okolicy
RICHARD R KOSTERSKI
POLSKI ADWOKAT I NOTARIUSZ
Biuro: 3016 New Sł Burlington Onł Te I 637-233- 1
Rei: 346 Newbold Cresc Tel 634-78- 9
Najlepsze życzenia
z olazjt Świąt Wielkanocnych
przesyła swym Klientom i całej Polonii
w Hamilton i okolicy
MGR K J AMBROZIEWICZ
"GAZDA PHARMACY"
629 Barton St E Hamilton Ont
NAJSERDECZNIEJSZE 2YCZENJA
Z OK1ZJI i'VJ4r WIELKANOCNYCH
zasyła
h Central Meał Market and Sausage
Ol Barton st t — — li m
W DNIU ŚWIĘTA ZMARTWYCHWSTANIA
najserdeczniejsze życzenia
Spokojnych i Wesołych Świąt składa
SUNSHINE MILK PRODUCTS
Właśc Eddy Paul Marian Fijałkowski
Śmietana sery najlepszej jakości na sposób polski
Żądajcie w sklepach spożywczych
W Gertrudę
s
nammon
LI 4-97- 00 Hamilton Ont £— §k -- ~
s s
DUŻO SZCZESCM KADOSCf Z OKAZJI
ŚWIĄT WIELKANOCNYCH ŻYCZY
-- JRUSCOTT BROTHERS
FUNERAL SERVICE
594 Barton Si E at Bireh Tel LI 4-57- 55
1309 King Zł E Hamilton LI 9-24- 17
l&0±4nmmm
%i
w
wojl
s
8
t
Emisariusz Teofil Wiśniowski
był organizatorem pracy spisko-wej
publicysta i żołnierzem re-wolucji
znakomitym w każdej
l t)ch roi współtwórca doktryny
demokratjcznej i jej niezmordo-wanym
realizatorem
Urodził się na tzw Podolu
galicjjskim w powiecie czort-kowski- m
w 1806 r Studiował
prawo we Lwowie potem został
urzędnikiem kancelarii adwokac-kiej
W 1831 r przekradł się
przez granicę na teren Króles-twa
i wziął czjnny udział w wal-kach
powstańczych Po upadku
powstania wrócił do swej pracy
urzędniczej we Lwowie Brać za-czął
w tym czasie żywy udział
w pracy konspiracyjnej
Organizacja tajna do której
wstąpił borykać się musiała z
wielkimi trudnościami wiążący
mi się z fatalnym w tej dzielnicy
układem społecznym Położenie
chłopa pod zaborem austriac-kim
było o wiele cięższe niz w
Wielkopolsce i cięższe niz w
Królestwie Szlachta tej dzielni-cy
poza nielicznymi wyjątkami
daleka była od zrozumienia po-trzeb
chwili Nie sposób doszu-kać
się śladu jakiejkolwiek tros-ki
o oświecenie umysłu chłop-skiego
Wiśniowski oceniał postawę
szlachty surowo Wiedział że Pol-ska
nic odzyska wolności bez
mas ludu Mawiał że ludzie z
warstw uprzywilejowanych ma-rzący
o zwycięstwie nad zabor-cami
winni najprzód odnieść
zwycięstwo nad samymi sobą
przez wyrwanie z duszy stano-wych
i rodowych przesądów
Pozbawiony większych możli-wości
działania na wsi spisek
węglarski rozwijał żywą propa
gandę wśród średniego i drob-nego
mieszczaństwa Wiśniowski
był jednym z najruchliwszych
agitatorów we Lwowie Rzucał
się w masy plebejskie — jak wy-raził
się pamiętnikarz W 1835
roku w chwili gdy przerzucał
przez rogatki miejskie zakazane
druki Lamcnnais Mochnackie-go
i Jełowickicgo został areszto
wany W śledztwie które zała-mało
wielu słabszych Wiśniow-ski
zniósł mężnie tortury Nie
wydał żadnej z tajemnic spisko-wych
W roku następnym zwolniony
z więzienia udał się do Stanisła-wowa
gdzie pełniąc obowiązki
administratora dóbr kierował
zarazem pracą okręgu konspira-cyjnego
Ożenił się w tym czasie
Wkrótce jednak oderwały go na
zawsze od ogniska domowego o-koliczn- ości
związane z robotą
spiskową
Zagrożony nowym aresztowa-niem
zbiegł zagranicę Na po-czątku
roku 1838 znalazł się w
Strasburgu Wstąpił do Towa-rzystwa
Demokratycznego W or-ganizacji
tej zwartej i licznej
dysponującej znakomitym na o-- we
czasy programem polityczno-społeczny- m
znalazł Wiśniowski
dla siebie rozległe pole do pra-cy
Pod jej znakiem zakończy
też swe ofiarne życie
Nazwisko Wiśniowskiego na-brało
wkrótce wśród emigrantów
rozgłosu W głosowaniu powsze-chnym
w sekcjach wjbrany zo-stał
do pięcioosobowej Centrali-zacji
Towarzystwa w Wersalu
Odegrał znaczna rolę w publicy-styce
Towarzystwa Zalozl "No
worocznik DcmokraUczny" —
punktach
i Gienków lczcm redagował pis-mo
satyryczne "Pszonkę" Inne
oddawna już istniejące organy
prasowe Towarzystwa zasilał
również swymi artykułami Wy-stępował
przeciw polityce Ada-ma
Czartoryskiego i działaniom
polskiej arystokracji Głos jego
w kwestii słowiańskiej był naj-bardziej
w publicystyce emigra-cyjnej
konsekwentnym przeciw-stawieniem
się panslawizmowi
rosyjskiemu Z myślą o budzeniu
ruchu narodowego wśród Łuży-czan
napisał na ich użytek i w
ich języku "Sawor Sławenstwa"
Wysyłany był przez Centrali-zację
trzykrotnie w ważnych mi-sjach
politycznych: w 1840 r do
Galicji 1843 r do Poznania i
Berlina w 1844 r ponownie do
Galicji tym razem z zadaniem
przygotowania tej prowincji do
nowej walki zbrojnej
Ruszył w strony rodzinne dro-gą
okrężną przez Konstantyno-pol
i kraje rumuńskie W Moł-dawii
zorganizował placówkę
przerzutową zadaniami na Ga-licję
i przylegle tereny ukraiń-skie
pod władza cara Złożona z
ludzi rzutkich i gotowych na
wszelkie niebezpieczeństwa pod
kierownictwem Filancwicza a-gen- cja ta spełniała znakomicie
w ciągu kilku lat swe cele Ce-lem
jej ubocznym było ożywia-nie
ruchu narodowego rumuń-skiego
w czvm również miała
pewne osnpjuccia
Pobyt WiśniowViio w Ga-licji
laczvł się i --wioitim rf'" ri1
to ryzykiem Toteż woidał tu z
Mołdawii tylko na krótkie okre-sy
nżvwaiac na zmianę kilku
przybranych nazwisk i zmienia-jac"swó- j
wygląd 'posługiwał się
podobno niekiedj peruką) Miał
trudne zadanie do spełnienia
Organizacja spiskowa po maso-wvc- h
aresztowaniach od kilku
lat nie istniała Wobec podniece-nia
rewolucyjnego w innych za-borach
szczególnie w Wielko-polsce
należało konspirację ga-licyjską
jak najprędzej postawie
na' nogi Zasada Wiśniowskiego
bjło tworzenie niezbjt licznej na
początku ale zwartej i sprężys-tej
kadry Z pomocą dzielnych
zastępców Edwarda Dembow-skiego
i Franciszka Wiesiołow-skiego
plan ten w krótkim cza-sie
zrealizował
Na towarzyszach pracy spisko-wej
wywierał silne wrażenie
Był skupiony w sobie małomów-ny
znakomicie opanowany od-ważny
i rozważny zarazem W
żadnych okolicznościach nie tra
cił zimnej z Narajowa
Sprawy przybierać zaczęły o- - powstańcom szwadron
niepomyślny MespoKojne złożony
żywioły spisku w KoznansKiem
szczególnie parły ao wypuenu
juz w najbliższym czasie Wiś-niowski
realista i zwolennik
działania długofalowego chciał
by rewolucja gruntownie
przygotowana Wiedział ze spi-sek"
w Galicji dobrze zapo-czątkowany
niedość jeszcze
rozgałęziony Zdawał sobie spra-wę
z ze przedwczesny
przynieść laiaine
Opanowanie zapędów zagorza
głów nie Dy to jeonah
możliwe
W kwietniu r zjechali
się w Wojsławiu Wiśniowski
dwaj jego pomocnicy i wysłan-nik
Centralizacji Heltman Li-cząc
z nastrojami w innych
dzielnicach uchwalono że Gali-cja
z podniesie broń
w ustalonym terminie: na po-czątku
następnego Wiś-niowski
decyzje te przyjął
termin zdaniem za bli
ski Wpadał odtąd jeszcie paro-krotnie
do Galicji ale od odpo-wiedzialności
i steru odsuwał
się Władza naczelna organizac-ji
spiskowej w Galicji przeszła
w Wiesiołowskiego Wiś-niowskiego
na krótko przed wy-buchem
mianowano prezesem
trybunału rewolucyjnego On
jednak swój własny plan
22 lutego r ogłoszono w
Krakowie Manifest Rządu Naro-dowego
powitany entuzjastycz-nie
przez żywioły radykalne
Europy Pierwszy to raz
wyzwoleńcze pokolenia ogłoszo-no
w formie obowiązującej usta-wy
rewolucyjnej wśród błysku
tysiąca w krzepkich dłoniach
chłopów podkrakowskich i
miejskiego plebsu wśród szabel
i strzelb Była ta rewolucja sy-gnałem
zbliżającej Wiosny
Ludów i w niemałej mierze przy-czyniła
do nadejścia
działań zbrojnyh jednak
zawiódł Na krótko przed wybu-chem
Prusacy aresztowali Mie-rosławskiego
który wo-dzem
naczelnym rewolucji Li-belta
najwybitniejszego z przy-wódców
politycznych i pra-wie
organizację spiskową w
Wielkopolsce Przygotowania w
zaborze rosyjskim i austriackim
— wbrew mniemaniom zapaleń-ców
— okazały niedostatecz-ne
W Galicji szalały
śnieżne uniemożliwiając
gromadzenie powstańców w
Wspólnie z poetą Goszczyńskim zbornych
z
ia domiar złego w zachodniej
części prowincji objawił się
powstaniu chłopski U-ciemię-zeni
ciemni podburzeni
przeciw patriotom urzęd
ników austriackich mniemali
się
wa
c-- m przeciw Austrii
Wskutek
nie udało powstańcom
pochwycić Tarnowa sparaliżo-wana
została akcja w Horożanic
W Galicji na obszarze kil-kuset
kilometrów zachodu na
wschód w dwóch tylko punktach
oddziały powstańcze zdołały po-dnieść
przeciw wojskom au-striackim
i rozbić je w pierw-szym
starciu: w zachodniej częś-ci
prowincji — w Chochołowie
na Podhalu w części wschod-niej
— miasteczkiem Nara-jowe- m
Dowodził tu Teofil Wiśnow-sk- i
Uchylił od przyjęcia wy-sokiego
urzędu władzy rewo-lucyjnej
Obowiązek siebie
spełnienia widział w polu w
zbrojnej Choć przedwcze-sne
wystąpienie było po
myśli ponieść
faktu że to on sam
inicjatorem spisku Niejeden
zapaleńców w sptu okoliczności sie
Wiśniowski wśród wal-cz?
cych
Cplem tego od
działu miało wtargnięcie do
nocnej pierwszym krokiem —
zdobycie miasteczka Narajowa
Od strony południowej działać
oddział Komorowskiego
zadaniem najbliższym
miało bvć opanowanie miastecz-ka
Pototurów Na Brzezany mia-no
uderzyć równocześnie
W punkcie zbornym
Wiśniowskiego w karczmie Krą-głej
do Narajowa
stawiło się pięćdziesięciu
Była to połowa w
porę przvjsc nic zdołali Wszys-cy
jednak obecni uzbroje-ni
w strzelby Gromada ta
składała się przeważnie z gajo:
wch oficjalistów dworskich i
rzemieślników btyło jednak
wsrod mej i czterech chłopów
co świadczy ze i do tej wars-twy
propaganda przedrewolu-cj"n- a
Wiśniowskiego osobiście
przez niego prowadzona znajdo-wała
drogę
krwi Gdy ruszył prze- -
civ tiuza- -
brot r0Wi ze stu ludzi zostat
była
choć
był
tego zryw
może smuki
łych juz
1845
się
wraz nimi
roku
choć
był jego
ręce
miał
184G
ca-łej
idee
kos
wsi
się
się jej
Plan
miał byc
całą
się
przy tym
burze
się
wro-gi
ruch
przez
bron
się
broń
pod
dla
do
nie je-go
był
być
miał
przy szosie
ludzi
inni
byli
powitany gęstym ogniem Padli
zabici i ranni po obu stronach
Szwadron austriacki pierzchnął
Powstańcy weszli do Narajowa
Niczego ponad to osiągnąć nie
byio można Z drugiej strony
Brzezan działań nie poujęio w
mieście tym zaalarmowane już
były wielokrotnie przeważające
siły austriackie Wokół na
przestrzeni Ziemi Czerwieńskiej
panowała głucha cisza Nie pozo-stało
nic innego jak zaniechać
dalszej akcji
W tej beznadziejnej sytuacji
namawiano Wiśniowskiego by
schronił się do Mołdawii dokąd
łatwo dotrzeć i gdzie był-by
bezpieczny Odrzucił su-gestię
Nie opuszczać zie-mi
która wedle przyjętego pla-nu
miała być walki
Liczył być mozc na to że gdzieś
w innej stronie siły rewolucyjne
jeszcze objawią się
Tułał się samotnie w prze-braniu
po wsiach Władze austri-ackie
ogłosiły wysoką nagrodę
za dostarczenie go Podano do-kładny
rysopis Ciemni miesz-kańcy
pewnej wsi gdzie Wisj
niowski odpoczywał rozpoznali
go Zlakomili się na nagrodę
Związali go i do poste
w Złoczowie Stąd prze-wieziony
został do więzienia śled-czego
we Lwowie
Bneiany od strony
Przebywało już w tym czasie
w więzieniach przeszło tysiąc o-skarżo- nych
o udział w próbie
rewolucyjnej Większość z nich
skazano na długoletnią każń w
twierdzach Spielberga i Kufstei-n- u
Z całej tej masy ludzkiej tyl-ko
dwóch skazano na szubieni-cę
Byli to Teofil Wiśniowski i
Józef Kapuściński Tym których
skazano na ciężkie więzienie
Wiosna Ludów miała w niedłu-gim
czasie przynieść wolność
Wiśniowski i Kapuściński nadej-ścia
jej nie doczekali Wyrok na
nich zapadł w lipcu 1847 roku
Komisja śledcza tak oto S"ha-rakteryzowa- ła
Wiśniowskiego:
"Jest człowiekiem nisziuyktych
zdolności o bystrości i darze
orientacyjnym przechodzącym
zwykłą miarę pamięci fenome-nalnej
o spiżowym charakterze
i sile moli łamiącej wszelkie
Niestety te właśnie zalety
kwalifikowały oskarżonego na
szubienicę jako dla
monarchii habsburskiej niebez-piecznego
Po wyroku napisał odezwę do
ludu kiorą rozpowszechniano w
języku polskim i ukraińskim
l ruskim wedle ówczesnego okre- -
chlopi ze rewolucja zmierza do slema) Jak przedostała na-zwiększe- nia
ucisku pańszczyznia-- 1 zewnątrz przez mury więzienne
rego Rzucając się na dwory nie wiadomo Niosła ta odez-wyrzynaj- ac
szlachtę zwrócili się słowa wybaczenia obałamu-rownoczesni- e
przeciw "surdu-- 1 conemu przez wrogą intrygę lu-towco-m"
Datriotom podnoszą-- 1 dowi a potępienie zaborcom O- -
przeciwdziałania chło-pów
całej
z
się
we
walce
chciał konsek-wencje
z
obliczu fatalnego
załamał
stanął
dalszej akcji
którego
oddziału
oddziału
niezłe
całej
mógł
tę
chciał
terenem
odstawili
runku
i1—
miasta pół-wol- ność
przeszkody
szczególnie
świadczał Wiśniowski że śmiało
pójdzie na śmierć za sprawę wol-ności
z wiarą w jej zwycięstwo
Był to jego testament polityczny
W dniu egzekucji tłumy mie-szkańców
Lwowa odprowadziły
skazanych na wzgórze straceń
Na ulicach panowała groźna po-waga
Kobiety przywdziały na
ten dzień żałobę
— Niech was śmierć moja nic
odstrasza! — rzucił Wiśniowski
spod szubienicy w tłum ostatnie
swe słowa
"W Wiśniowskim chciano u-kar- ać emisariusza Centralizacji
wersalskiej by przez to rzucić
postrach na emigrację" — pisał
jeden ze współczesnych Wyrok
ten był jednak wielkim błędem
sądu austriackiego jak to stwier-dziła
jedna z ówczesnych gazet
niemieckich: "Zaprawdę skutki
egzekucji lwowskiej są wielkiej
wagi Działa ona jakby czaro-dziejskie
hasło Wzburzyła całą
Słowiańszczyznę "
Miejsce stracenia Wiśniowskie-go
i Kapuścińskiego stało się na
długie lata celem pielgrzymek
ludności Lwowa Budziło przez
pokoiema wole dalszej walła o
i
3
-- 1- łaf'''"'2irii'AVgj6h'i
fl
-- ?£#£
J£TS'BiVf £ź£z&Sf
" 'Ęjz?--
W ŚWIĘTA ZMARTWYCHWSTANIA
Spokojnych i Wesołych
CULTURE CENTRĘ STEAM BATH
BRUNO I EUGENIA KOŁODZIEJSCY
% Kąpiele i
oraz smaczne polskie potrawy
Ó Otwarte poniedz i od 8 am do 1 aa
% czwartek piątek i sobotę do 5 rano
% Tylko dla mężczyzn
Vs St E LI
'" —- - --—'--
— —-- - — --w— i gk -- ji auYn rrrai ~l"tti7'fff "i l1
fe s
s
Ci
l
&
V
%
W
2
s
fiA-WE'- ?
DNIU
Świąt życzy
masaże
wtorek środę
1285 Main Hamilton Teł 5-44-
55
Najserdeczniejsze życzenia
RADOSNYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
FRED B MIELKO CO LTD
REAL ESTATE & GENERAL INSURANCE
Polska Fnma Rcalnościowa
Specjalizująca się w sprzedaży nowych domu
Członek Real Estate Board
729 Barton St E Hamilton LI 5-30-
51
Popierajcie ogłaszających się
w "Związkowcu"
SERDECZNE ŻYCZENIA
z okazji nadchodzących Świat Wielkanocnych prcmimera
forom czytelnikom i sympatykom "Związkowca" ora:
cale) Polonu hamiltoihkiej na czele z Czcigodnym Ducio-wicńihce- m
przesyła
KORESPONDENT "ZWIĄZKOWCA"
STANISŁAW KRASUSKI ##:#::#i#
--sr
95 South Bend Rd Tel
8$
c"7iVKPj7uriuMiTsAin 7u iDuflnRTt ARiTWwTTR
£ s$s$SkSkJJSSk$SS 1 1
Wesołego Alleluja
v5
1-i-
M
? tJ A cvi _V -k-
-JS- ł ni)Hs£Xf
OQpuy-i-iJr
y-r-- osAS"
JiStti
°J
- wsfify T s— i t(ryzszv&u
r Ks V&s&sZ&2--Jf 3mg&mm
— —M'- - jp i -- -i yyłg-- —
i i ( i-
-
'"
Kolegom Kombatantom oraz całej Polonu
życzy
STOWARZYSZENIE
POLSKICH KOMBATANTÓW
Koło Nr 1
w Port Arthur Ontario
ŻYCZENIA Z FORT WILLIAM
J-S44-44-S5-i-S$-$'s44-
J'5-55'i"J"""i ń
POLSKA PLACÓWKA
KANADYJSKIEGO LEGIONU Nr 149
WESOŁEGO ALLELUJA
składa icszystkicm Członkiniom i Członkom j
OrpiTiizocjom Polonijnym &&-- i 1
cołc Polonii oraz Rodakom ir Kraju
724 — 730 Simpson Street
Hamilton Ont 383-797- 3
Fort William Onfn