Zwilazkowiec Alliancer, September 17, 1981

              } m- - i 'i
I) tt- - -- 1
1 _ Lt i: -- 1 i" f''V „ i II i r
STft 4 ZMAzKoWli-- C — cflrartolt 1? 'wr?cinin 1901 t ?- - 4 f ife 7n
MiMMMiMaa '" - itrtf m ' I !——M- -d MMMMC9łWkOa
wri
"ZwiązkoMMCc" (Tlić Alliancci')
Piinled and Publishcd cvcry Tuosday Thursday by
POLISH ALLIANCE PRESS LIMITED
o 1638 Bloor Street West — Toronto Out Canada — M6P
"u Telephones: 531-249- 1 531-249- 2
Sccnml cliss mail
Officiil Orsan of The
VU- -
I 'iii)u — Cliiinnnn of llic
Gutlaw SłodLonsM
i- -t
A'
V
f
7"
li
ii
i:
i
i--
Ii
t
and
4A8
Doiril
rcgMcition If73
No part of łhis publication may be reproduced or transmitted
in any form or by any means without permission
PRENUMERATA
Roczna — $2500 Półroczna — $1600 Pojedynczy numrc — 35c
Za granica: Roczna — $3300 Półroczna — $2000
Zabiegi o polska nazwę biblioteki
Od wielu już miesięcy a dokładnie od ubiegłorocznych
wyborów miejskich (listopad 1980' r) (rwaja zabiegi o zmia-no
nazwv jednej z bibliotek miejskich działającej w etnicz-nej
dzielnicy High Paik w Toronto w której mieszka spora
liczba osób polskiego pochodzenia Chodzi w tym przypadku
o High Park Library która znajduje sio w starym ładnym
budynku z kamienia przy Roncesvalles Ave — Wright Ave
i w bezpośrednim sąsiedztwie z gmachem parafialnych Cre-dit
Union Ta miejska placówka kulturalna znana jest z te-go
że posiada w swoich zbiorach dość duży ciziai polskich
książek oraz jeszcze i z tego że lam właśnie Fundacja im
Władysława Rejmonta wmurowała Tablicę Pamiątkową dla
uczczenia autora "Chłopów" i lauieata Nagrody Nobla
Jak można się domyśleć te dwa właśnie dowody pol-skości
dały impuls pewnym osobom do rozpoczęcia starań
aby Biblioteko High Park nazwać Biblioteką im Mikołaja
Kopernika Starania te rozpoczęte zostały powiedzieli
śmy w okresie wzmożonej kampanii wyborczej do Rady
Miejskiej Toronto a więc były też w niej należycie wykorzy-stane
celem zdobycia większej ilości głosów Zabiegi te wzno-wione
też zostały w czasie drugiej kampanii wyborczej mia-nowicie
do prowincjonalnej Izby Ustawodawczej Ale i one
przeszły a nazwa biblioteki pozostała ta sama nie znaczy
I o wcale że starania te włożono do lamusa
i Nic podobnego1 Zagadnienie to jak się dowiadujemy
konwencjami
Polish ofCnnacla
W Vłi(!)C7iAski —
— Editor-ln-Clii- ef
działaniu Środki le śmier-telne
Najpierw wywołują wy-mioty
biegunkę
swędzenie liczne
następnie — śmierć
Posiadanie i używanie
bojowych jest
Protokołu Genewskiego
z 1925 i Konwencji o Woj-nie
Biologicznej z 1972 r i
zasad prawa
międzynarodowego dotyczą-cych
zbrojnych konfliktów
Dowody w posiadaniu
obejmują tez liczne da-ne
zebrane w Lao-sie
i
prasa określiła
oskarżenie Ilaiga "wiel-kie
kłamstwo" "szkalujące i
bezpodstawne" i z
oskarża USA o dostarczanie
broni chemicznej
w Afganistanie
i Salwadorze
'odżyło ponownie I tym razem traiia na podatny grunt po-lonijnej
opinii chociażby z lego względu że sprawa polska
fsprawa Polski jest od długiego już czasu na szpaltach co-dziennej
prasy Jednak opoiy zarówno władz kompetent-nych
jak też i dużego odłamu mieszkańców stoją na prze-szkodzie
zmiany nazwy tej biblioteKi
Ciekawym w tym zagadnieniu zjawiskiem to że
o zmianę nazwy nie zabiegają dwaj radni z tego etnicznego
okięgu ale były radny obecnie członek prowincjonalnej Iz-by
Ustawodawczej do którego kompetencji — mówiąc na-wiasem
— spiawy bibliotek miejskich już nie należą Jed-nak
tizcba w tym przypadku i to usprawiedliwić iż jeśli
ktoś wsiadł na konika polonijnego daleko już na nim zaje-chał
nie pizeszkadza więc pomyśleć jeszcze o dalszej dro-dze
Jak w lej sprawie zachowują się dwaj członkowie Rady
Miejskiej polskiego pochodzenia Okazuje się iż jeden udzie-li!
swego poparcia zmiany nazwy na polską diugi
natomiast stoi na uboczu Ale ostateczna należeć be- -'
dzic do mieszkańców tej dzielnicy którzy korzystają z usług
High Paik JJbraiy Obawiać się więc można iż w przypadku
przegranej — ujemnie może wpłynąć na wynik wyborów
tych którzy się w lej sprawie mocno zaangażowali Bowiem
wiedzieć należy i to iż uniknąć podobnych konfliktów
władze biblioteczne są mocno przeciwne nadawaniu nazw
bibliotekom które by wyranie faworyzowały taką czy inną
grupę etniczną
Mogą być i nawet istnieją na teienie metropolii Toronto
biblioteki w nazwie których liguruje nazwisko wielkiego
człowieka ale są to instytucje wyłącznie prywatne a nie
uli zy mywane kosztem podatnika
I na placówkę kulturalna winna się zdobyć społecz-ność
polonijna w Toronto Jest nas stać już na lo abyśmy
sobie zafundowali własną społeczną polską bibliotekę która
by służyła przede wszystkim nam samym naszej kształcącej
sie młodzieży uniwersyteckiej poszukującej coraz częściej
źródłowych wiadomości i wiedzy o Polsce i całym jej dorob-ku
kulturowym a których nie znajduje się w kanadyjskich
instytucjach naukowych wydanych zarówno w języku pol-skim
jak też i w angielskim — właśnie dla tej młodzieży
która już nie zna dostatecznie języka polskiego
może powiedzieć że przecież taka placówkę już
posiadamy i jesl nią Kanadyjsko-Polsk- i Instytut Badawczy
Nic nie jesl lo samo Albowiem Instytut len służy odmien-nym
a nic publicznym celom Jest i może być warsztatem
'loboczym dla naukowców czy tez badaczy dziejów polsko-ści
w Kanadzie natomiast polska biblioteka publiczna słu-żyłaby
nam wszystkim na co dzień
Przy dobrych chęciach i zrozumieniu wielkich wartości
jakie taka biblioteka by nam przyniosła — są do pokonania
wszystkie Uudności na drodze do jej ustanowienia Posiada-my
w ssmym tylko Toronto trzy fundacje: Fundacje im
Adama Mickiewicza Fundację im Wł Reymonta oraz naj-zamożniejs- zy
z Fundusz Milenium Ich zbiorowy wysi-łek
zapewniłby powstanie takiej instytucji polonijnej w któ-rej
zebrane byłyby książki w języku polskim angielskim
i francuskim matciiały mówiące o wszystkich
i doiobku kulturowym naszego narodu Byłby to też
wspaniały pomnik jaki nasze pokolenie zbiorowym i solidar-nym
wysiłkiem pozostawiłoby następnym pokoleniom w
kraju Pomnik — naszym zdaniem — najbardziej potrzebny
zapewniający Uwałe życie polskości w Kanadzie
Haig oskarża ZSRR o dostarczanie
broni chemicznej na pola walki
Dnia 14 bm w Berlinie
amerykański sekretarz stanu
Haig oskarżył Sowiety o do-starczanie
broni chemicznych
zakazanych międzynarodowy-mi
na pola wal-ki
W Afganistanie Kambodży
i Laosie
Następnego dnia podsekre-tarz
stanu ds politycznych-Sloesse- l
Jr wydal w Wa-szyngtonie
szczegółowe
oświadczenie Informacje o
stosowaniu broni chemicznej
w Azji pld-wsc- h docieiały
do od 197(5 r Na wyrazy
niepokoju iady Sowietów
Wietnamu i Kambodży odpo-wiedziały
zaprzeczeniami
Obecnie Stany Zjednoczone
posiadają fizyczne dowody
(próbki liści i łodyg roślin)
dowodzące że użyto środków
chemicznych w dodatku są to
środki nowego typu — trzy
mykotoksyny o potężnym
number
jak
Alliance
Sccrclar
są
krwotoki
małe pęche-rze
tru-ciz- n
pogwałce-niem
tradycyjnych
USA
min
lekarskie
Kambodży
Sowiecka
jako
kolei
"kontrrewo-lucjonistom"
jesl
sprawie
decyzja
aby
laka
Ktoś
nich
zagadnie-niach
tym
USA
weitftó Krukowski
NOCfc UKRAIŃSKIE
Niedawno otrzymałem od
znajomego tłumaczenie na ję-zyk
ukraiński książki Jerzego
Jędrzejąwicza Noce ukraiń-skie
albo llodoiuód geniusza
(opowieść o Szcwczence) w
tłumaczeniu Jewhena Roslyc-kog- o
wydane przez Two im
Szewczenki w Kanadzie przy
wydatnej pomocy finansowej
Wintario Fundacji Szewczen-ki
Janiny Jędrzejewiczowej
W Wąsko oraz samego tłu-macza
Wydrukowana na do-brym
papierze estetyczną i
czytelną czcionką w nakła-dzie
2-tysiecz-nym
— już te
dane wskazują na dynamikę
ruchu wydawniczego ukraiń-skiej
diaspory w Kanadzie
Ukraińskie wydanie "opowia-dania"
o Szewczencc polskie-go
autorstwa w świetle i tak
bogatego repertuaru biogra-ficznego
Szewczenki oraz sa-mego
wysiłku finansowego
ma swoją wymowę bardzo
ważny podtekst dla wszyst-kich
Polaków dla których
przyszłość Polski jeszcze nie
zobojętniała którzy widzą ją
w realiach historycznych i geopolitycznych Pol-ski
i Ukrainy Stąd też lektu-ra
Nocij ukraińskich powinna
obowiązywać ponieważ mię-dzy
innymi wprowadza czy-telnika
w motywy bolesnych
stosunków dwóch narodów
do centralnych zagadnień roz-wijającego
się polsko-ukraińskieg- o
dialogu Praca 1 Ję-dizcjewi- cza
zasługuje na u- -
Nieznane
"ZESZYTY HISTORYCZ-NE"
— jak to niejednokrot-nie
wskazywaliśmy — przy-noszą
w każdym numerze —
a więc co kwartał — mnóst-wo
materiałów dotyczących
najnowszych dziejów Polski
"Zeszyty Historyczne" ogła-szają
oczywiście lo wszystko
co nie może ukazać się w
Polsce Często zresztą są lo
materiały z kraju a nie wydo-byte
z archiwów prywatnych
i publicznych na Zachodzie
Ostatni Zeszyt jest
wręcz frapujący Zawiera róż-ne
pozycje w tym kilka "od-kiytyc- h"
Na pierwszym miej-scu
należy oczywiście wymie-nić
studium "Absolutyzm
oświecony" Marcelego Ilan-delsma- na
znakomitego histo-ryka
profesora Uniwersytetu
Warszawskiego który zginał
v 1945 r w niemieckim obo-zie
koncentracyjnym
Maszynopis tej pracy pow-Łtał- cj
podczas okupacji sta-nowi
własność Biblioteki Pol-skiej
w Paryżu która olrzy
mała go od wdowy po Pro-fesorze
Przypuszczalnie stu-dium
to stanowi część zamie-rzonej
większej pracy prze-znaczonej
dla studentów
Wiele bardzo wiele uwag i
stwierdzeń o minionych la-tach
o oświeconym absolu-tyzmie
doskonale pasuje do
współczesności Gdy np cho-dzi
o Rosje to zmienili się tyl-ko
czołowi aktorzy ale cele
polityczne pozostały — w od-niesieniu
do Polski — te sa-me
Dzieło Sejmu Czteroletnie-go
przeraziło Rosję a wobec
tego — wywodzi prof Han-delsma- n
"sama bierze się do
'icformowania' Polski by ją
1'lrzymać w całkowitej od sie-bie
uległości zerwie z Czar-toryskimi
którzy nie nadawa-li
się na narzędzie rosyjskiej
polityki i zniszczy ich wpły-wy
w kraju a następnie po
wojnie z Turcja i po konfede-racji
barskiej (1768—1772)
zgodzi się na projekt Prus i
wspólnie z Fryderykiem II i
Marią Teresa przeprowadzi
pierwszy rozbiór Polski
(1772) A potem zmusi Pol-skę
do odegrania tragicznej
faisy 'dobrowolnego' ustępo-wania
rozbiorcom ziem zagra-bionych
i do- - przeprowadze-nia
na sejmie który był wy-pełniony
pi zez jej płatne
krjealury (1773—1775) zmia-ny
urządzeń z oddawaniem
Polski pod opiekę i gwaran-cje
'wspaniałomyślnej' impe-ratorowe- j"
Obecni władcy
imperium rosyjskiego rów-nież
głoszą iż są "opickuna-mo- "
gotowymi do "reformo-wania"
Polski — a że "refor-my"
zostały już narzucone
wobec tego trzeba je utrzy-mać
zachować
Następną pozycje stanowią
uwagi przedstawione przez
sowiecki zespół członków mie-szanej
komisji do spraw pod-ręczników
historii Doku-ment
lo wyjątkowy obrazu-jący
skrajny szowinizm rosyj-ski
oraz bezgraniczny cynizm
i fałsz Omawiając podręczni-ki
historii kilku autorów dla
ważną lekturę nie dlatego
aby przyjąć jego propozycje
i interpretacje ale przecie
wszystkim dlatego że poświę-cona
jesl domenie polskiej
polskim składnikom w życiu
twórczości artystycznej i dzia-łalności
politycznej Szew-czenki
dotąd zajmującego do-minującą
pozycję w kulturze
swego narodu którego postu-laty
tezy i dogmaty stanowią
kręgosłup i natchnienie dzia-łalności
narodowej politycz-nej
przytłaczającej większo-ści
Ukraińców ostatnich stu
lat
Już trzyczlonowy tytuł opo-wiadania-biogr-afii
wskazuje
na intencje i spostrzeżenia
autora dotyczące wybranej
tematyki : A?oce ukraińskie
Rodowód geniusza — a więc
należy oczekiwać historyczno-biograficzn- ej
pozycji a nie
naukowej analizy twórczości
lub działalności pozaliterac-kic- h
W istocie od pierw-szych
stron autor wprowadza
nas w media tes w samo sed-no
problematyki polsko-ukraiński- ej
lego wszystkiego
co niechybnie wpłynęło na
rozwój intelektualny artys-tyczny
i polityczny Tarasa
Szewczenki J Jędizejewicz
nie jest pierwszym autorem
polsko-ukraińskic- h wymiarów
u wieszcza Ukrainy jednakże
nikt dotąd nie poświęcił tej
problematyce ponad sześćset
stion druku który obejmuje
całokształt — od kolebki do
szkól podstawowych i śred-nich
w Polsce występują
przeciwko pisaniu o wrogości
Rosji wobec Polski i zaleca-ją
używania słowa "carat" za-miast
Rosja i jednocześnie
neleżałoby dodać że lud ro-syjski
walczył razem z pol-skim
przeciwko caratowi
Wskazują że zbyt drastycznie
w podręcznikach szkolnych
podkreśla się role Rosji —
caratu — w rozbiorach Dla-czego
— pytają — pisze się o
rusyfikacji szkolnictwa pol
skiego? Przecież wprowadzę
pic do piogfamu nauczania
nowego języka nie jest ni-czym
złym i wręcz cynicznie
dodają: "W szkołach Polski
Ludowej język rosyjski jest
również nauczany —' czy lo
źle?"
Za mało w podręcznikach
o kulturze rosyjskiej o róż-nych
bohaterach nawet do-wódcach
ostatniej wojny mu-zykę
rosyjską skwitowano tyl-ko
Czajkowskim nie przed-stawiono
odpowiednio loli li-teratury
rosyjskiej "roli spo-łecznej
przodującej literatury
rosyjskiej XIX w" Za we-l- e
pisze się natomiast o anty-polskiej
polityce ucisku Pola-ków
przez Rosję Rosjan i—
co jest błędne gdyż należy
"odróżniać oficjalna autokra-tyczną
Rosję carska od Rosji
Czernyszewskiego i Lenina"
Im bliżej czasów współ-czesnych
tym większe preten-sje
a przecież podręczniki te
są tak strasznie wykastrowa-ne
z prawdy historycznej iż
wydawałoby się że sowieccy
'śledowatiele" winni skiero-wać
wyrazy uznania dla ich
autorów
Rewelacyjna pozycję ogła-sza
Jan Ciechanowski znany
historyk autor najobszerniej-szej
pracy o Powstaniu War-szawskim
Publikuje miano-wicie
wyciąg z dziennika sze-fa
s~tabu PSZ 10 ZSRR za o-kr- es
od 1 stycznia do 10
września 1942 Są to własno-ręcznie
pisane notatki pro-tokóły
z prowadzonych roz-mów
kolejnych szefów sztabu
a wiec pik dypl Leopolda
Okulicza i gen Zygmunta Bo-husza-Szys-zko
Są wiec protokóły rozmów
z gen NKWD Żukowem peł-nomocnikiem
rządu ZSRR do
spraw polskich jego zastępca-mi
odnośnie zaopatrzenia
vWojsk polskich rekrutacji
przygotowania do działań na
terenie ZSRR później pierw-szej
i drugiej ewakuacji In-teresujące
są zapiski odnoś-nie
ppłk Zygmunta Berlinga
późniejszego — z nominacji
Stalina — generała i dowód-cy
stworzonej w ZSRR pod
auspicjami komunistycznego
Komitetu Wyzwolenia Naro-dowego
armii polskiej Za-piski
rzucają wiele światła na
wzajemne stosunki miedzy
gen Andersem a gen Sikor-skim
Ciechanowski słusznie
zaznacza że ogłoszone doku-menty
powinny zachęcić hi-storyków
do szczególowego
zbadania niektórych proble-mów
naświetlonych w tych
dokumentach
J JEDRZEJEW1CZA
dokumenty historyczne
ostatnich lat — krótkiego
życia Szewczenki czyli czter-dzieści
cieciem lat
"Rodowód" Szewczenki wy-wodził
się z historii Ukrainy
zdeterminowanej przez domi-nację
oraz późniejsze rozpad
n jęcie się Starej Polski i włą-czenie
już całej Ukrainy pod
berło cara moskiewskiego
Zniknięcie Rzeczypospolitej
szlacheckiej wprowadziło ele-ment
kultury rosyjskiej do
swego rodzaju "dwukulluro-wości- "
Ukrainy kraju o prze-ważaj
ąco polskiej elitarnej
kulturze oraz narodowej u-kraińs- kiej kulturze masy
przeważnie wieśniaczej chło-pów
pańszczyźnianych Szew-czenk- o
urodził się i spędził
swe pierwsze tak kluczowe
dla lozwoju każdego z nas la
ta w klimacie i warunkach
rodziny przykutej do ziemi
której nie byli panami Wy-nikająca
z pańszczyzny degra-dacja
człowieka i jego kultu-ry
i Je"0 narodu wywarła naj-silniejszy
i najtrwalszy wpływ
w formatywnej fazie' psychi-ki
percepcji i reakcji młode-go
Szewczenki
Jego późniejsze kontakty
wykształcenie przemyślenia
nie zmieniły zrębu jego oso-bowości
wprowadzając tylko
pewną elastyczność poszerza-jąc
widnokrąg wzbogacając
materiał emotywny i intelck-lualn- y
I w tym leży sedno jego
krytycznego i nieustępliwego
W dziale "Wspomnienia"
Alfred Kolator omawiając li-teracką
grupę wileńska sku-pioną
d dodatku pn "Za-gary- "
wskazuje na powiąza-nia
i zależności niektórych
członków od partii komunis-tycznej
Inteligencja wileńska
darzyła tych młodych ludzi
sympatią łudząc się gdy cho-dzi
o ich morale
Witold Ptasznik jeden z
konsulów w Bukareszcie
wspomina nie tylko gorący i
trudny okres po kampanii
wrześniowej ale poprzedza- -
jacy spokojny kiedy zajmo-wał
się min młodzieżą na-wiązywał
kontakty z różnymi
grupami politycznymi itp
Bardzo spóźniona jest oczy-wiście
relacja gen Wacława
Piekarskiego pt "Działalność
KOP-- u v) brygadzie "Pod-ole"
Jest to rapoit dla gen
Kaspizyckiego ostatniego mi-nistra
spraw wojskowych rzą-dów
pomajowych napisany w
1960 r W zwięzłej formie
gen Piekarski który od je-sieni
1931 do jesieni 1935
był dowódcą brygady "Podo-le"
kreśli jej działalność
społeczną na terenie Małopol-ski
Wschodniej która miała
na celu umocnienie elementu
polskiego na obszarach naro-dowo
i wyznaniowa miesza-nych
Zdaniem jego działal-ność
społeczna KOP-- u rqzpo-częl- a
się wprawdzie bez pla-nu
i z inicjatywy poszczegól-nych
jednostek niemniej
jednak była pozytywna Koń-cząc
zauważa: "Gdyby akcja
polska była wcześniej skoor-dynowana
można by inaczej
patrzeć na ustępstwa na rzecz
grupy ukraińskiej które być
może wciągnęłyby ludność u-kraiń- ską do współpracy nie
tylko z ludnością ale i z rzą-dem
polskim"
Kim był Rokossowski? Na-turalnie
wiadomo ale jego
przyjaciel i towarzysz broni
marszałek I Ch Bagramian
we wspomnieniach ogłoszo-nych
w miesięczniku rosyj-skim
"Znamia" opowiada o
jego młodości karierze woj-skowej
w tym o kampanii na
terenie Polski na przedpolu
Warszawy tuż przed wybu-chem
Powstania jego stosu-nek
do polskiego zrywu itp
Koniecznie należy dobrze po-znać
ten tekst przedrukowa-ny
w "Zeszytach" który poz-wala
należycie ocenić tego
"polskiego marszałka" przy-danego
Bierutowi przez Sta-lina
Gomułka w październi-ku
1956 r odesłał go do Mos-kwy
4 Ponadto w numerze są re-cenzje
kilku książek dwa ne-kiolo- gi
zmarłych w Kanadzie
wyższych oficerów polskich:
komandora Konrada Naniieś-niowskieg- o
i pik Bogdana
Kwiecińskiego Pierwszy brał
udział w życiu Polonii a dru-gi
piastował odpowiedzialne
stanowisko w centrali mię-dzynarodowej
lotnictwa cy-wilnego
--"Zeszyty Historyczne" są
do nabycia w k się g a r n i
"Związkowca"
BM
stosunku do Rolski w ogóle
a do polskiej przeszłości y
szczególności I chociaż przy-jaciele
w ''Petersburgu wyku-pili
mu w 1837 r wolność za
dwa i pól tysiąca rubli — by-ła
lo znaczna suma za znane-go
juz i popularnego artystę
— skazy pańszczyźnianej de-gradacji
nigdy nic zniknęły
Miał wówczas 23 lata w cią-gu
których przeszedł wiele
poznał Kijów Wilno Peters-burg
miał sporo przyjaciół
były triumfy zawody i upo-korzenia
— to cale bogactwo
doświadczeń nie osłabiło ale
wzmocniło jego poczucie
pizynależności do narodu po-czucie
długu j odpowiedzial-ności
za los i przyszłość znie-wolonego
narodu
Pomimo nęcącej kariery w
ramach rosyjskiej kultury i
caratu świadomy przyszłych
trudności młody Szewczęnko
niemal całkowicie odosobnio-ny
w swoich sformułowa-niach
programu politycznego
i konkretnych działań wyzna-czył
sobie rolę przywódcy
proklamującego odważnie i
głośno ideę tożsamości naro-dowej
i niepodległości państ-wowej
Ten uparcie głoszony
dogmat dynamizujący cało-kształt
działalności Szewczen-ki
nie przysporzył mu popar-cia
nawet wśród elity ukraiń-skiej
która — jak to zwyk-le
bywa wśród inteligencji —
preferowała ewolucyjny pro-gram
"złoty środek" wszyst-ko
w imię tzw realizmu wi-dząc
w poecie raczej nieule-czalnego
a nawet niebez-piecznego
romantyka-wariat- a
Tę wizję przyszłej Ojczyz-ny
wykuwał Szewczęnko róż-nymi
sposobami w różnych
miejscach pobytu i okolicz-nościach
Tłumaczył dyskuto-wał
swój dogmat wolnej i nie-podległej
Ukrainy przede
wszystkim z Polakami którzy
byli towarzyszami jego doli i
niedoli którzy zdominowali
wywrotową spiskową robotę
w imperium Wielkiej Rosji
Znał język polski jeszcze w
dzieciństwie znał dobrze pol-ską
literaturę tłumaczył Mic-kiewicza
i innych Znał pol-ską
historię którą obciążał
odpowiedzialnością za jego
los jak i jego narodu Nie
ukrywał swojej niechęci do
Polski nieustępliwie stojąc
przy swoim wolnościowym
programie nie przyjmowany
bez zastrzeżeń przez przyja-ciół-Polakó- w
Ale jednak z
Polakami znalazł wspólny ję-zyk
i zachętę łatwiej i szyb-ciej
niż wśród Rosjan Bo-wiem
Polacy i Szewczęnko
posługiwali się wspólnym ję-zykiem
— językiem ludzi
zniewolonych przez ten sam
aparat ucisku ludzi zamiesz-kujących
to samo więzienie
jakim była i jest dla innych
narodów Rosja Łączył ich
wspólny nieprzejednany i po-tężny
wróg oraz przyświecał
im wspólny cel
Z nazwisk spotykanych w
biografii Szewczenki można
by spisać wcale pokaźny
"Who"s Who" Polski walczą-cej
między dwoma Powstania-niam- i
— między 1831 a 1863
rokiem Byli to młodzi — stu-denci
oficerowie agitatorzy
wysłannicy różnych ugrupo-wań
politycznych działają-cych
poza terytorium Polski
pod zaborami — propagujący
i rozwijający intensywną
działalność zmierzającą do
obalenia caratu w imię uni-wersalnie
pojętych haseł
wielkiej rewolucji Wśród
tych nazwisk spotykamy Sie-rakowskiego
Dąbrowskiego
(przyszłego dowódcę Komu-ny
Paryskiej) Zalewskiego
Demskiego Żeligowskiego
Popiela Lipskiego Turno
Wernera Węgrzynowskiego i
wielu wielu innych którzy
"Za wasza i nasza wolność"
płacili życiem i cierpieniami
zasilając karne syberyjskie
bataliony cara Mikołaja za-ludniając
katorgi i świeżo za-grabione
ziemie narodów i
państw azjatyckich
Kontakty z polskimi spis-kowcami
i zaangażowanie w
nielegalnej ukraińskiej orga-nizacji
nie uszło uwagi ma-chinie
nadzoru i ucisku udo-skonalonej
już za cara Miko-łaja
I szczycącego się nada-nym
mu przez wrogów tytu-łem
"żandarma Europy" Za
to Szewczęnko spędził 10 lat
ostatniego okresu życia jako
"żołnierz mikolajowski" w
stepach orenburskich i przy-aralski- ch
gdzie spotkał zna-jomych
mu już Polaków
gdzie nawiązał nowe przyjaź-nie
i kontakty
Jaką rolę jaki wpływ wy-warła
obecność Polski — his-torii
kultury przyjaźnie itp
(Dokończenie na str 5)
HtiA W l KAM ADY
LALONDE
POWINIEN ZNIEŚĆ PODATEK
Poseł konserwatywny Harvie
Andre oświadczył że Rząd fe-deralny
powinien natychmiast
zdjąć specjalny podatek nałożo-ny
na spożycie ropy naftowej
w momencie decyzji Alberty
zmniejszenia produkcji ropy
W liście do ministra energe-tyki
Marca Lalonde'a nowy kon-serwatywny
krytyk do spraw
energii stwierdził że podatek
$185 od baryłki nic powinien
dalej obowiązywać ponieważ
Alberta zarządziła przywróce-nie
produkcji do normalnego
poziomu
Według doniesień min L'a-lon- dc
ma w tym tygodniu pod-jąć
decyzję czy anulować spe-cjalny
podatCK który wynosi
obecnie około 13 centa od litra
lub prawic 6 centów od galona
czy też pozostawić go do 1 gru-dnia
br
Alberta cofnęła polecenie
zmniejszenia produkcji ropy na-ftowej
w obliczu podpisania no-wej
umowy energetycznej z
Rządem Federalnym
BROADBENT DOMAGA SIĘ
DOFINANSOWANIA PÓŁNOCY
Przywódca Nowej Partii De-mokratycznej
Edward Broad-ben- l
przynagla Rząd Federalny
do stworzenia planu nowyeh do-tacji
dla transportu i środków
dla wyrównania zasobów ener-getycznych
dla ludności północ-nych
obszarów Kanady
Broadbent powiedział że pro-gram
dotacji dla transportu i
wyrównania zasobów energety-cznych
powinien być przedsta-wiony
na przyszłej sesji parla-mentu
Zdaniem Broadbcnta pro-gram
dofinansowania transpor-tu
pomoże obniżyć koszty dosta-wy
żywności które są dla mie-szkańców
północy o 20 do 30'o
wyższe niż dla innych Kanadyj-czyków
Dotacje na ten cel
zmniejszyłyby koszt transportu
produktów łatwo się psujących
jak nabiał jarzyny owoce i
świeże mięso
„Podobny program był zale-cany
dla Rządu w 1975 r przez
własny Wydział Przeglądu Cen
żywności — powiedział Broad-bent
— Tylko jeunax"r7ąd NDP
Saskatchewanu wprowadził do-datkowe
dotacje dla mieszkań-ców
północnych rejonów pro-wincji"
'
KAMPANIA PRZECIWKO
STEREOTYPOM ETNICZNYM
James Fleming minister do
spraw wielokulturowości oświa-dczył
że Rząd Federalny rozpo-czyna
potężną kampanię ogło-szeniową
skierowaną przeciwko
stosowaniu „stereotypów etnicz-nych"
wobec grup mniejszościo-wych
w kanadyjskicłi środkach
masowego przekazu
„Rząd Federalny odczuwa po-trzebę
umocnienia poczucia jed-ności
i tolerancji w kraju po-nieważ
dotychczas programy i
artykuły o mniejszościach etni-cznych
są obciążone stereotypa-mi
lub też etników nie widać
tam wcale" — powiedział miiu
Fleming na seminarium zorga-nizowanym
przez Organization
for Caribbcan Canadian Initia-tive- s
Min Fleming były dzienni-karz
radiowy stwierdził ze środ-ki
masowego przekazu „muszą
dostarczać prawdziwego obrazu
naszego społeczeństwa"
Jego zdaniem pojawienie się
telewizji stworzyło szczególne-go
rodzaju zagrożenie dla grup
etnicznych z powodu kładzenia
nacisku na homogeniczność We-dług
niedawno przeprowadzo-nych
badań w TV nad 125 rola-mi
90% ról było tylko dla bia-łych
LEKARZE
NAJLEPIEJ ZARABIAJĄ
Pieniądze szczęścia nic dają
ale na ogół do szczęścia poma-gają
Tak więc najbliżej tego
stanu w Kanadzie znajdują się
lekarze dentyści i prawnicy
Według danych podatkowych
Rządu Federalnego z przecięt-ną
dochodu rocznego $57 533
już po odliczeniu wszystkich
koniecznych zawodowo wydat-ków
lekarze zarobili w 1979 r
więcej niż ktokolwiek w kraju
Ale zaraz denczą im po pię-tach
dentyści z przeciętną za-robków
$51 585 rocznie Pomię-dzy
1978 a 1979 r dochód den-tystów
wzrósł o 13% podczas
gdy lekarzom wzrósł tylko o
8%
Prawnicy uplasowali się na
trzecim miejscu z przeciętnymi
zarobkami $44 660 Tym nie-mniej
stale jest lepiej być praw-nikiem
niż emerytem lub pra-cującym
na własny rachunek
artystą Emerytury co prawda
wzrosły w latach 1978 i 1979 o
13% ale przeciętna $6336 rocz-nie
plasuje emerytów na dru-gim
miejscu od dołu piramidy
dochodów Tylko ci którzy ma-ją
nieokreślone zawody — o-trzym- ują
mniej — przeciętnie
$1892
Tymczasem artyści pracujący
na własny rachunek i różnego
rodzaju aktorzy uliczn: magicy
pantomimiści itp znajdują się
na trzecim miejscu od dołu za
emerytami osiągając $8284 ro-cznie
NAJBOGATSZE MARKHAM
Po raz pierwszy od wielu lal
Oakville w Ontario straciło ty-tuł
najbogatszego miasta w Ka- - y
nadzie Niepewny len zaszczyt
przeszedł obecnie na Markham
jedno z przedmieść Toronto
gdzie mieszkańcy zarabiają
przeciętnie $16 461 w porówna-niu
do Oakville $15 718 i Calga-ry
$15 030
Tymczasem Sydney w Nowej
Szkocji utrzymuje się na pozy-cji
najbiedniejszego ze 100 naj-większych
kanadyjskich miast z
przeciętnym dochodem $9431
Dosłownie o włos dystansuje je
Cornwall we wschodnim Onta-rio
plasując się z dochodem
przeciętnie $9649 na mieszkań-ca
na 99 miejscu
ŚLADEM CALGARy
IDZIE SASKATOON
jSzcf policji w Saskaloon John
Gibbson oświadczył że przepisy
przeciwko prostytucji uchwalo-ne
w Calgary mogą być odpo-wiednie
dla Saskaloon Stwier-dził
on że jeżeli zostały już raz
zatwierdzone przez sąci rto pra-wdopodobnie
władc policyjne
zalecą jć do przyjęcia komisji
policji w Saskaloon
Przepisy w Calgary wprowa-dzone
w życic pod koniec czerw-ca
zabraniają nagabywania w
celach prostytucji na ulicach i
w innych miejscach publicz-nych
Przepisy te próbują podważyć
prawnicy reprezentujący kobie- - ?
ty oskarżane o prostytucjo
KARALUCHY
WYLĄDOWAŁY
W Międzynarodowym Porcie
Lotniczym w Edmonton odbyła
się istna wojna przeciwko kara-luchom
które urządziły najazd
na kawiarnię i wydawało się że
zwyciężą
Kawiarnia prowadzona przez
Cara Operations Ltd została w
zeszłym tygodniu zamknięta na
cały dzień dla desynsekcji a do
niedzieli sytuacja była opano-wana
Rzecznik Cara stwierdził:
„Lotnisko nie jest naszą własno-ścią
i 'to nie my wprowadziliś-my'
tam karaluchy Jak tylko
v-zorientowal-iśmy
się co się dzie-je
podjęliśmy natychmiastową
i zdecydowaną akcję"
SŁABNIE TEMPO WZROSTU
ZAPOTRZEBOWAŃ
ENERGETYCZNYCH
National Energy Board oświa-dczył
że zapotrzebowanie na
energię elektryczną spada zna-cznie
szybciej niż zapowiadały
to wcześniej robiono prognozy
Podczas kiedy wiele precy-zyjnych
obliczeń w ogromnym
414-stronicowy- m raporcie jest
już po prostu nieaktualnych z
powodu podpisanego niedawno
układu pomiędzy Alberta i Rzą-dem
Federalnym podstawowym
stwierdzeniem raportu jest że
Kanada będzie miała przed 1990
rokiem kłopoty z samowyslar- - i
czalnością w dziedzinie ropy na-ftowej
a za to znajdzie pełne
pokrycie potrzeb w zasobach
gazu ziemnego i elektryczności
Obecnie czynniki oficjalne
wskazują że podpisanie umowy
prawdopodobnie spowoduje ob-niżenie
krzywej zapotrzebowań
na ropę raczej do najniższego
poziomu przewidywań
W tej sytuacji 'National Ener-gy
Program sądzi że Kanada
w' 1990 roku będzie potrzebo-wać
tylko minimalnych ilości
importowanej ropy Tak więc w
1990 r kraj może być samowy-starczalny
pod tym względem
z umiarkowaną koniecznością
wzrostu produkcji ropy z pias-ków
roponośnych lub wód przy-brzeżnych
i zachętą do prowa-dzenia
badań odkrywkowych za-wartą
w projektach NEP
TUŃCZYKI WRÓCIŁY
DO SKLEPÓW
Przeszło połowa ładunku
95 424 puszek tuńczyka zakwe-stionowanych
przez urzędników
federalnego ministerstwa zdro-wia
powróciło do sklepów w po-łudniowym
Ontario i Montrea-lu
nie powodując meldunków v
o zatruciu
Health and Welfare Canada
zakwestionowały sześciouncjo-w- e
puszki śródziemnomorskie-go
tuńczyka w kawałkach mar-ki
Pantry Shelf opatrzone lite-rami
kodu 1NBKO po odkryciu
„znacznej liczby" puszek zała-dowanych
w Peru z zawartością
mikrobów w wyniku niewłaści-wego
zamykania
Rzecznik Phillip Grcen and
Co Ltd w North York dystry-butora
tuńczyka oświadczył że
puszki dostarczono do Ushcrs
Wholesale Sunnybrook Food
Market Ltd i Honest Ed's Lfd
w Toronto Dutch Boy Food i%)
Market w Kitchencr L and M
Food Storc w Fergus 48 km
na północny wschód od Kitche-ncr