Zwilazkowiec Alliancer, May 27, 1981

              4R
"Związkowiec:' (Tlie klliancer)
Printed and Published everv Mondny aha Wcdnosdny by
POLISH ALLIANCE PRESS LIMITED
638 Bloor Słreeł Wf — Toronto Onł Canada — MoP 4A8
Telephones: 531-249- 1 $31-249- 2
Sccoml ihss mail rcjiislralinn nuinbcr 1673
Officlal Orfan of Tlić 1'olisli Alliance ol Canada
I Wm row — Clinlrninn of Hic lloinl
Gustaw SlmlkoniM
V Sccrclar
No part of this publication may bo reproduced or transmitred
in any form or ćy any means wifhouf permission
PRENUMERATA
Roczna — $2300 Półroczna — $1600 Pojedynczy numer — 35f
) Za granicą: Roczna s— $3300 Półroczna — $2000
Prasa warszawska o zamachu
na Placu św Piotra
Jak mogliśmy się przekonać prasa radio i telewizja kontynentu poświęciły zamachowi na życie Papieża
baulzo wiele miejsca i czasu przekazując nam nadal co-dien- ne
komunikaty o aktualnym stanie zdrowia Jana Paw-ia
11
Kiedy tragicznego dnia 13 maja nadeszła' smutna wia-domość
o strzałach na Placu św Piotra oddanych do Ojca
św — podaliśmy też że i w Polsce zbrodnią tą wszyscy zos-tali
wstrząśnięci
Dzisiaj z dwutygodniowym opóźnieniem jesteśmy w
stanie przekazać jak zareagowała prasa krajowa a przede
wszystkim dzienniki stolicy na ten haniebny czyn
"życie Warszawy" jeden z najpopularniejszych dzienni-ków
w Polsce rządzonej przez komunistów w wydaniu z dn
14 maja zamieścił depeszę na pierwszej stronie zaopatrując
ją w wielki tytuł: "Polska pogrążona w głębokim smutku —
Zamach na Jana Pawła II — Cały świat wstrząśnięty trage-dią
na placu św Piotra w Rzymie"
Poza tym do informacji dodano też jeszcze 9 fotografii
ilustrujących przebieg zamachu Na tejże samej slionie
dziennik warszawski zamieścił artykuł wstępny pi "Głęboki
wstrząs" którego treść warto zacytować: "Los wystawił nas
na ciężką próbę Wszystkich Wierzącycli 1 niewierzących
Wszystkich Polaków Tragiczna wiadomość podana wczes-nym
wieczorem przez światowe agencje o zamachu na życic
Jana Pawła II — spadła jak cios na każdy z naszych domów
Połączyło nas znowu uczucie narodowej wspólnoty tak jak
owego październikowego wieczoru w 1978 roku gdy usłysze-liśmy:
habemus papain Tylko jakże teraz gorzka Połączył
nas wczoraj bezsilny ból niepokój poczucie zagrożenia"
"I jeszcze 'gniew Też bezsilny bo skierowany przeciwko
brutalnym prawom rządzącym w świecie polityki a właści-wie
bezprawiu przed którym nie chroni nic — nawet auto-rytet
jaki na całej kuli ziemskiej zdobył Jan Paweł II
"Niewiarygodne a jednak prawdziwe że znalazł się
ktoś kto śmiał podnieść rękę na człowieka który swym jas-nym
czystym uśmiechem tak kojąco działa na wielotysięczne
tłumy na człowieka który w najprostszych zdaniach potrafi
wyrazić tyle głębokich treści na człowieka którego słowa
tak dokładnie ztiodne są z czynami Na człowieka który dice
zmienić świat Niewiarygodne że znalazł się ktoś kto uznał
iż właśnie dla takiego człowieka nie powinno być miejsca
w tym świecie"
Tenże dziennik w wydaniu niedzielnym z dn 16—17
maja zamieścił wraz ze zdjęciem na 1 stronie bardzo długi
artykuł pt "Spokojna noc Jana Pawła II" w którym infor-muje
swych czytelników o stanie zdrowia Papieża po prze-bytej
operacji o zamachowcu i reakcji całego świata na ten
haniebny czyn
"Trybuna Ludu" — oficjalny organ partii PZPR rów-nież
nic 'poskąpiła miejsca zamachowi Zarówno w wydaniu
z 14 jak też 17 maja zamieściła obszerny materiał informa-cyjny
korespondenta PAP-- u (Polskiej Aegencji Prasowej) z
Rzymu Z Morawskiego
Wraz z tymi czołowymi dziennikami Warszawy wszyst-kie
inne w całej Polsce na czołowych stronach podały obszer-ne
informacje o zamachu na życie Papieża
Obok licznych wypowiedzi dostojników Kościoła i rządu
PRL i partii którzy zbrodnią tą zostali wstrząśnięci i dali
wyraz swego oburzenia na lamach prasy na falach radio-wych
i w telewizji — pozwolimy sobie zacytować znamienną
wypowiedź przewodniczącego Kongregacji Wyznania Mojże-szowego
p Mozesa Finkelszlejna: "Jestem ogromnie
wstiząśnięty Jeszcze teraz nie mogę w to uwierzyć Zamach
na Ojca świętego! Przecież to Polak największy z Polaków
Cały naród katolicy i inne wyznania wszyscy przeżywamy
wielki ból"
Od dwóch lal wyniesiony do najwyższej godności w Ko-ściele
katolickim — Jan Paweł II tyle zrobił dla Polski że
trudno to przecenić To jest nasz Ojciec Chodził witał się
z ludźmi chciał zobaczyć się z jak największą rzeszą ludzi
Nie dbał o ochronę Jest to nie do wiary by ktoś mógł pod-nieść
na niego rękę Stał się dla nas wszystkich symbolem
O Jego życie i zdrowie wynosić będziemy nasze modły"
Otizymaliśmy również z Polski informacje że minister-stwo
zdrowia wyraziło gotowość wysłania do Rzymu ekipy
wybitnych lekarzy-specjalistó- w aby czuwali i zajęli się le-czeniem
Ojca św
Zacytowane tutaj glosy prasy krajowej oraz wypowie-dzi
różnych osobistości pozostawiamy bez komentarzy W
obliczu dokonanego 13 maja zamachu mówią one same za
siebie Zgodnie stwierdzają iż wszyscy Polacy zgodnie stoją
piy osobie naszego Papieża i proszą Boga o Jego lychły
powrót do zdrowia
Dialog polsko-żydows- ki
W Nowym Jorku rozstrzyg-nęły
został niedawno Między-narodowy
Konkurs Literacki im
Janusza Korczaka o tematyce
dotyczącej dzieci uwypuklający
zasady bezinteresowności i god-ności
ludzkiej Konkurs ten or-ganizowany
jest dorocznie przez
Ligę Antyoszczerczą żydów
Amerykańskich przy współu-dziale
Amcr kańskiej Rady Pol-skich
Klubów Kulturalnych o-r- az
innych organizacji polonij-nych
i żydowskich w USA Or-ganizatorzy
konkursu otrzymali
specjalne pozdrowienia od pa-pieża
Jana Pawła II
Uroczystość wręczenia nagród
im J Korczaka stanowiła pier-wsze
namacalne osiągnięcie pol-sko
żydowskiego dialogu w Ame-ryce
Choć bowiem usiłowania
porozumienia polsko-żydowskieg- o
istniały już lulaj od dawna
prowadzone przez tak wy bit-nc- h
myślicieli jak Aleksander
Hertz Józef Lichten czy Feliks
Gross projekt szerzej zakrojo-nego
dialogu został wysunięty
dopiero w 1978 r podczas zjaz-du
Polonii świalowcj w Toron-to
z inLcjatywsŁśTlic North Ame
— _— w "V V" - _ ZWIĄZKOWIEC1 --a jffndflHt27-'- i majaki PSi Jr:t Wj - K = — -
:mr4v
' v
Wlailczai'isU —
— rUitor-in-Chi- cf
rican Siudy Center for Polish
Allairs Pieczę nad realizacją
powierzono Stanisławowi Bask-Mostwino- w
i wiceprzewodniczą-cemu
egzekutywy Studium
Konkurs im J Korczaka jest
wynikiem konsekwentnej reali-zacji
zainicjowanego w Toronto
programu dowodem wysiłku
dobrej woli i entuzjazmu wielu
osób którym bliska jest idea
porozumienia między grupami
polską i żydowską w Ameryce
„Testament Korczakowski —
powiedział S Bask-Moslwi- n na
uroczystości w Nowym Jorku —
stanie się podstawą polsko-żydowskieg- o
dialogu w Ameryce
Dialog ten pobłogosławiony
przez Jana Pawła II wskaże
nam drogę do lepszego zrozu-mienia
do pogłębienia wiedzy
o obydwu społeczeństwach do
otwarcia bramy porozumienia
pomiędzy żydowską diasporą a
Polonią światową Przyznanie
nagród literackich im J Kor-czaka
jest aktem historycznym
pierwszym realnym osiągnię-ciem
polsko żydowskiego dialo-k- u
w Ameryce"
WÓr
Rozpoczyna się okres urlo-powy
a wiec i każdy będzie
miał więcej czasu dla różnych
przyjemności do których na-leży
czytanie książek Jest ich
wiele na każdą porę nastrój
i na smak Tylko wymienie-nie
autorów i tytułów" książek
w' języku polskim ogłoszo-nych
w bieżącym roku wypeł-niłoby
szpalty tego numeru
"Związkowca" — co oczywiś-cie
nie wchodzi w rachubę
Ograniczymy się do kilku po-zycji
ale za to nie tylko do
tytułów
Czy nowe wydanie dzieł
Czesława Miłosza laureata
Nagrody Nobla trzeba pole-cać?
Chyba to zbędne ale
oczywiście nie zaszkodzi przy-pomnieć
że ukazuje się obec-nie
w Bibliotece "Kultury"
zbiorowe nowe wydanie bo-wiem
wszystkie poprzednie są
całkowicie wyczerpane Na
szczególną uwagę zasługują w
tej edycji "Poezje" W dwóch
okazałych łomach zebrana zo-stała
cała twórczość poetycka
zarówno ogłoszona jeszcze
przed wojną a więc pierwsze
utwory na łamach czasopism
jak i w wydaniach książko-wych
Już tylko ta twórczość
wystarczała do przyznania Mi-łoszowi
tej najwyższej nagro-dy
literackiej a przecież do
lego jeszcze dochodzi jego
rozległa wieloraka proza Mi-łosz
jest pierwszym polskim
poetą który otrzymał Nagro-dę
Nobla gdyż Sienkiewicz i
Reymont byli prozaikami
Oba tomy "P o e z j i" zosta-ną
szybko wyczerpane i dla-feg- o
należy rychło zabezpie-czyć
sobie egzemplarze I ja-każ
to pyszna lektura! Piękno
słowa chodzi w parze z treś-cią
Kazimierz Brandys który
przez pewien okres należał
do grona pisarzy cieszących
się uznaniem oficjalnym
wpadł później w niełaskę w
następstwie kilku ostrych wy-powiedzi
i objęły został za-kazem
publikacji który trwa
formalnie dotychczas Powta-rzamy
formalnie gdyż praw-dopodobnie
w związku z os-tatnimi
zmianami niektóre
wydawnictwa krajowe mogą
podjąć próbę wznowienia je-go
dawnych książek względ-nie
publikować nowe
Przed niespełna dwoma la-ty
nakładem Instytutu Lile-lackieg- o
w Paryżu ukazała sio
"N i o r z e c z y w i s t o ś ć'
— zresztą wyczerpana na ryn-ku
— niby powieść stanowią-ca
obrachunek z przccztością
tak zwanego okresu minione-go
który doprowadził do ist-niejącej
rzeczywistości która
jest "nierzeczywistościa" W
"M i e s i a c a c li" które się
właśnie ukazały Brandys zre-zygnował
już z lekko zaka-muflowanej
fikcji prezentu-jąc
rodzaj pamiętnika Są to
zapisy z dwócli lat 1978 —
1979 na różne tematy z sze-rokim
uwzględnieniem zagad-nień
aktualnych Są to rela-cjo
rozmyślania analizy
wspomnienia i uwagi Są na
tych kartkach kapitalne oce-ny
różnych znanych osobisto-ści
zarówno polskich jak i ob-cych
Brandys analizuje jed-nak
nie tylko wydarzenia
dzieła literackie i ich auto-rów
ale i siebie swoje czy-ny
i sny Czym jest ta książ-ka
jej forma? Brandys zas-tanawiając
się nad tym daje
następującą odpowiedź:
"Zastanaioia mnie czym
wlaśchoie jest ten materiał i
iakbim okieślil jeqo formę
czy literacki gatunek Z kiłkv
stron doszła mnie już wiado-mość
że piszę dziennik Tak
się przeważnie mówi o osobi-stych
zapiskach prowadzo-nych
z dnia na dzień Nie esej
— bo temat i zasięq myślo-io- i
nie są wyznaczone Nie
fikcja — bo jakaż to fikcja
bez icarstioy imaginacyjnej z
autentycznymi sytuacjami i
nazwiskami osób rzeczywis-tych
I przecież nie wspom-nienia
— bo opisuję loypad-k- i
beżące
A icięc dziennik?"
I dalej własna ocena frag-mentów
"Miesięcy" które
ukazały się w druku przed
całością:
"Buduje ją nie znając jesz-cze
całości poprzez loypclnia-jąc- e
się i powtarzane moty-wy
z naszkicoioanymi scena-mi
i występującymi od czasu
do czasu postaciami epizo-dycznymi
Często 10 akcję
wplatam komentarz oraz roz-wijam
ją w kilku płaszczyz-nach
które pewnie kiedyś się
zejdą iv jakimś zakończeniu
ale nie umiem jeszcze prze-widzieć
ioymoioyi jej zakoń-czenia
— i niszę ją jak co?
Jak powieść"
Właśnie tak Bardzo auto-biograficzna
wypełniona ak-tualnościami
Miejscami czyta
się "Miesiące" jak najlepszy
nowych książek
reportaż inne strony jak fas-cynującą
nowelkę a jeszcze
inne nie różnią się od wnik-Jiwye- h
esejów Słowem lek-tura
wiclorodna
Jest i nowy tom M c 1- -c
h i o r a Wańkowicza
Jak to nowy przecież 'Wań-kowicz
zmarł w 1974 i nic
pozostawił w rękopisach nie
opublikowanego materiału?
Rzeczywiście ale z olbrzymie-go
dorobku tego pisarza wy-odrębniono
pewną cząstkę i
ogłoszono ją pt "Reporta-że
zagraniczn e" Wy-boru
dokonała Aleksan-dra
Ziółkowska ostat-nia
sekretarka Wańkowicza
autorka monografii o nim
wspomnień z ostatnich lat je-go
życia Ziółkowska jest za-pewne
obecnie najlepszą
znawczynią twórczości Wań-kowicza
należałoby powie-dzieć
specjalistką Opubliko-wała
obok różnych szkiców i
esejów o twórczości Wańko-wicza
jego korespondencję z
żoną z Marią Dąbrowską i
przygotowuje wymianę listów
kilkoma pisarzami- - Wszyst-ko
oczywiście opatruje we
wstępy przypisy i objaśnie
ycie
Codzienne życie w Chinach
nawet tylko to które ma moż-ność
obserwować cudzoziemiec
jest lak specyficzne że czyni
len ki aj niepodobnym do in-nych
Więcej: niepodobnym do
tego jakim chcą przedstawić go
same Chiny Codzienne żcic
kryje niespodzianki tiudnc do
wyjaśnienia A korzenie chiń-skich
osobliwości tkwią częścio-wo
w tradycji częściowo w za-cofaniu
kiedy indziej w braku
możliwości a czasem w braku
chęci u Chińczyków do porów-nywania
siebie z innymi Wiele
tego o czm myślicie logicznie
że w Chinach jest w nadmiarze
tam w ogóle nie jest znane Z
drugiej stiony to czego Chiny
według nas mieć nie mogą za-dziwia
swoją obfitością
Czy na przykład możemy wj-obra- ić
sobie miasto mające sie-dem
milionów mieszkańców
llórc nie ma dworca autobuso-wego
ani autobusowych połą-czeń
międzymiastowych? Takim
miastem jest właśnie Pekin Nic
ma on dalekobieżnych połączeń
autobusowych ponieważ w Chi-nach
nie ma dióg pizyslo-'owi-nyc- h
do ruchu samochodowego
Nie ma takiej drogi nawet mie-dzy
Pekinem a Szangłnjem
dwoma największymi chińskimi
centrami politycznymi gospo-darczymi
i kulturalnymi
Czymc więc Chińczjcy jeż-dżą
po swym wielkim kraju?
Koleją albo samolotem! Zresztą
Chińczycy mało podróżują Aby
kupić bilet kolejowy lub lotni-czy
potizebna jesl pisemna zgo-da
przedsiębiorstwa w którym
amator podióży pracuje oraz
zgoda lokalnej administracji
Kilka tysięcy zamieszkałych
w Pekinie obcokrajowców kupu-je
benzynę do swych samocho-dów
tylko w dwu do lego upo-ważnionych
stacjach benzyno-wych
Wprawdzie w Pekinie jest
więcej stacji benzynowych lecz
nie sprzedają one benzyny wy-sokooktanowej
(ponad 85 okta-nów)
Dobre drogi asfaltowe zbu-dowane
zostały wokół Pekinu w
piomieniu 150 kilometrów Jed-nak
i przy tych drogach nie ma
stacji berrzj nowych Jeśli cudzo-ziemcowi
uda się otrzymać prze-pustkę
na wyj id z Pekinu do
którejś z podpekińskich miejs-cowości
zobaczy na tj eh dro-gach
dość duży ruch ciężarówek
i traktorów Gdzież więc zappa-tiuj- a
się one w benzynę lub ro-pę?
W siedzibach komun które
mają składy materiałów pęd-nych
Materiały te wydawane są
na podstawie kart podróży
Siedmiomilionowy Pekin nie
ma kanalizacji Pozostałość prze-szłości
Niełatwo się jej pozbyć
gdyż na to potrzebne są olbrzy-mie
środki A jednak brak ka-nalizacji
nic bardzo jest widocz-ny
— poza dniami kiedy spad-ną
ulewne deszcze Takie desz-cze
rzadko jednak w Pekinie
podają
Służba oczyszczania miasta
pracuje dobrze Każdego dnia
skoro świt po hutungach —
wąskich pekińskich zaułkach —
jeżdżą wózki na trzech kolach
i do blaszanych pojemników za-bierają
nieczystości Odwożą je
do stacji zbiorczych skąd w sa-mochodach
cysternach w j wożo-ne
są na podpekińskie pola
Jeśli w Pekinie zechcecie do
kogoś zatelefonować niełatwo
urzeczywistnić swój zamiar: na
ulicach nie ma budek z telefo-nami
nie ma publicznycluoz--
nia Nie inaczej z tomem "Re-portaże
zagraniczne"
Wańkowicz jest nadal naj-bardziej
popularnym pisa-rzem
w Polsce Każde nowe
wydanie książek rozchodzi się
w błyskawicznym wręcz tem-pie
a nakłady sa nie byle ja-kie
I tak np "Reportaże zav-granicz- ne"
wydano w 100000
nakładzie Ukazały się w se-rii:
Biblioteka Literatury Fak-tu
krakowskiego Wydawnict-- w
a Literackiego
Zwięzły a zarazem wnikli-wy
wstęp Aleksandry Ziół-kowskiej
wskazuje na zasad-nicze
cechy i właściwości pi-sarstwa
Wańkowicza na przy-kładach
niektórych dzieł I
lak np wspominając "Bitwę
o Monte Cassino" pisze że
"otworzyła w Polsce nowy
rozdział wielkiego współczes-nego
reportażu wojennego
Pisarz wkroczył do polskiej li-tcrat-iuy
faktu ze swoim do-świadczeniem
reporterskim i
talentem dając książkę zupeł-nie
nowatorską"
Wybór jest przepyszny za-wiera
zarówno teksty ogłoszo-ne
przed wojną począwszy od
1927 r jak w czasie wojny i
w
mównic nie ma książek z nu-merami
telefonów Wystaiczy
jednak wejść do większego
sklepu lub do jakiejś instytu-cji
'aby skorzjslać z telelsnu
jeśli jest on tam zainslalowa-n- y
Rozmawiać można z niego
bezpłatnie
Gorzej jesl z książką telefo-niczną
Obce ambasady i inne
przedstawicielstwa otrzymują
numery telefonów instytucji po-wołanych
do obsługi obcokra-jowców
jak wydzielone szpita-le
hotele banki postoje taksó-wek
infoimacje na lotniskach
i na dworcach kolejowych oraz
numery telefoniczne niektórych
minMerslw Wszystkie inne nu-mery
telefoniczne — to tajemni-ca
państwowa
Chcąc kupić gazetę na próż-no
będziecie wypatrywać kios-ku
uPcznego W Chinach bo-- v
icm prasę można tylko zapie-numerow- ać
poprzez instytucje
w której prenumerator pracuje
Natomiast wszystkie chińskie
publikacje obcojęzyczne udo-stępnione
sa obcokrajowcom
bezpłatnie w hotelach samolo-tach
nawet w bankach i w każ-dej
innej instytucji do której
obcokrajowiec może wejść bez
przepustki Instytucji takicli
jesl w Pekinie jednak bardzo
mało
Od czasu rewolucji kultural-nej
nic ma w Pekinie ani ka-wiarń
ani innych miejsc roz-rywki
i spędzenia wolnego cza-su
Jeśli jednak zechce się ktoś
napić lemoniady albo wypić
szklankę herbaty dostanie te
napoje prawie na każdym rogu
ulicy Zdumienie że może ist-nieć
miasto bez kawiarń stanic
się jeszcze większe gdy odkry-jecie
że w kraju w którym ja-da
się bardzo skromnie w któ-lj- m
nawet podstawowe artyku-ły
żywnościowe są raejonowa-n- e
właśnie w tym kraju i w
tym mieście istnieją luksusowe
icstauracje których choćby po-bieżny
spis za jąłby cala kolum-nę
gazety dużego foimatu W
samym Pekinie jest przynaj-mniej
dwadzieścia takich res-tauracji
których jadłospisy są
grube jak książki Niektóre nie
mają w ogóle jadłospisów gdyż
każde zamówione danie szybko
będzie podane Potrawy przyrzą-dzane
w tych restauracjach —
to szczyt światowej svluki kuli-narnej
Gdyście już jedli sowity po-siłek
ma sic rozumieć w po-miesce- niu
restauracji przezna-czonym
tylko dla obcokrajow-ców
("To tylko dla Waszej wy-gody"
— usłyszycie wyjaśni-eni)
może zechcecie pójść do
teatru albo na jakiś film lub
też koncert bądź na zawody
sportowe Nie będzie to jednak
możliwe gdyż nie dostaniecie
biletu wstępu na żadną z tych
imprez Chińczcy na imprezy te
chodzą 7organi7owanie a bilety
sa przydzielane przez związki za-wodowe
Prawda obcokrajow-cy
mogą także otrzymać bilety
wstępu ale za pośrednictwem
specjalnej instytucji państwo-wej
która zajmuje się wielu
sprawami: od przydzielania ob-cokrajowcowi
mieszkania do po-śicdnict- wa
w wyszukiwaniu rze-mieślnika
który oprawi w ra-my
obraz I jeszcze jedno: cu-dzoziemiec
otrzyma bilet na da-ny
film lub sztukę dopiero wów-czas
gdy powołany do tego zes-- I
ńl oceni tę sztukę jako najwyż-sze
osiągnięcie kulturalne
Pekin jest miastem bez na-piwków
bez żebraków bez pro-stytutek
i bez złodziei żaden z
po niej w kraju Jest to wspa-niała
wędrówka z Wańkowi-czem
po szerokim świecie Za-chwalać
pióro lego niedościg-nionego
reportera literackie-go?
To więcej aniżeli zbędne
Ziółkowska sprezentowała
bogaty wybór i oczywiście
bsrdzo urozmaicony Trudno
oderwać się od lektury ale
nie sposób przebić się za jed-nym
zamachem przez 356
stron tego tomu Szkoda tyl-ko
że lak doskonały tekst wy-drukowano
na tak podłym
papierze
Wszystkie książki są do
nabycia w KSIĘGARNI
"ZWIĄZKOWCA" a 'których
nie ma na składzie można za-mówić
BH
CZESŁAW MIŁOSZ: Poezje
tom I — sir 292 tom II —
&li 240 Instytut Literacki
Paryż 1981
KAZIMIERZ BRANDYS: Mie-siące
1978-7- 9 str 252 Insty-tut
Literacki Paryż 1981
MELCHIOR WAŃKOWICZ:
Rcpoitaże zagraniczne Wstęp
i wybór Aleksandry Ziółkow-skiej
str 356 Wydawnictwo
Literackie Kraków 1981 Chinac
mieszkających w nim cudzo-ziemców
nie zamyka trzymane-go
na ulicy swego samochodu
I nie słyszało się jeszcze by
coś z samochodu zostało komuś
skradzione A jednak żaden
Chińczyk nie 70itawi nigdzie
swego rowem zanim go nie zam-knie
na mocną kłódkę
Chiny należą do tych nielicz-nych
krajów któie nie impor-tują
artykułów szerokiego spo-życia
Z towarów zagranicznych
w Pekinie można kupić tylko al-bańskie
papierosy i albańską
oliwę — w dwu sklepach ' wy-dzielonych
dla cudzoziemców
Do niedawna w sklepach tych
sprzedawano także dobre kubań-skie
cygaia i czasem kubański
rum Gdy jednak Kuba zaanga-żowała
się wojskowo w Angoli
co — można tak sądzić — nic
podobało się Chińczykom ku-bańskie
towary raptem niknę-ły
z obu sklepów
Licenie na wdasnc siły obej-muje
nie tylko gospodaikę ale
lake nadbudowę specjalnie
kulturę Nie tłumaczy się ksią-żek
z języków obcych nie wy-świetla
sie zagranicznych fil-mów
nie ma obcej muzyki na-wet
pieśni ludowych ani w ra-dio
ani w telewizji I znowu
niespodzianka: w ramach reali-zacji
umów kulturalnych w Pe-kinie
występują obce filharmo-nie
które giają Schuberta
Beethovena Mozarta Na te
koncerty chodzą jednak tylko
kadry polityczne i muzycy za-wodowi
by "uczyć się także od
innch" Ani radio ani telewi-zja
koncertów tych nie transmi-tuje
Dużo jesl niezwyklj cli spraw
w niezwykłym życiu Pekinu
Wydaje się Wam że wszyscy
mieszkańcy Pekinu są jednako-wo
szaro odziani — a w domach
towarowych barwne w lóżnych
deseniach jedwabie idą jak wo-da
Sprzedawcy mówią że jed-wabie
kupuje się na "specjalną
okazję" Jaką?
Większość od lat mieszkają-cych
w Pekinie cudzoziemców
nigdy nie widiala chińskiego
wesela ani żadnej innej chiń-skiej
uroczystości rodzinnej Nie
można zobaczyć także pogrzebu
gdyż ciała zmarłych spalane są
w przyszpitalnych kremato-riach
a hołd zmarłym oddaje
się dopiero wówczas gdy rodzi-na
olrzjma urnę z prochami
Ilold oddaje się z dostojeńst-wem
ale w największej dyskre-cji
Trudno nie-Chińczyko-wi
zro-zumieć
chińskie obyczaje i na-wyki
Do niedawna jeszcze każ-dy
co znaczniejszy Chińczyk po-sługiwał
się własną pieczęcią
(dziś jeszcze takie pieczęcie
można kupić albo zamówić)
Gdy pewien cudzoziemiec dzi-wił
się temu rozmawiający z
nim Chińczyk wyjaśnił że pie-częć
potizebna jest dla potwier-dzenia
identyczności danej oio- -
by
— Czy nie wystarczy podpis?
— spytał cudzoziemiec
— Podpis "można sfałszować
— odrzekł Chińczjk
— A cóż dopiero pieczęć! —
w krzyknął cudzoziemiec
— Prawda — zachował spo-kój
Chińczyk — ale będzie to
] uważne pizestępstwo
Cudzoziemiec dziwił się chiń-skiej
logice Chińczyk dziwił się
cudzoziemcowi że nie może zro-zumieć
sprawy która sama w
sobie jest tak prosta i jasna
§$ Z KANADY
MIN CHReTIEN OSTRZEGA
Minister sprawiedliwości
Jean Chrelien ostrzegł że je-żeli
Rząd Federalny przegra
sprawę patriacji w Sadzie
Najwyższym Kanady może
zacząć ''co do litery" stosować
sie do istniejącej Konstytucji
Może to oznaczać ograni-czanie
władzy prowincji uzy-skanej
już poprzez prawp-dawstw- o
federalne
Min Chretien nie określił
dokładnie w jaki sposób będą
czynione zakusy na prowin-cjonalną
władzę Z drugiej
strony jednak niepowodzenie
w Sądzie Najwyższym może
zachęcić Rząd Federalny do
wznowienia negocjacji z pro-wincjami
Jean Chrelien oskarżył
rząd Quebec'u o padanie "na
kolana" przed Parlamentem
brytyjskim w celu pokrzyżo-wania
planów wniesienia po-prawek
i patriacji British
North America Act
Według min Chrelicna
propozycja formuły popraw-kowej
przedstawiona przez
Ottawę obdarza Quebec waż-ną
rolą dając prowincji pra-wo
permanentnego weta wo-bec
zmian konstytucyjnych
CHCĄ MIEĆ PROCESY
PO FRANCUSKU
Sąd Najwyższy Kanady bę-dzie
musiał znowu zadecydo-wać
czy mieszkaniec Manito-b- y
mówiący po francusku ma
prawo do przewodu sądowego
w języku francuskim z mó-wiącym
po francusku sędzią
prokuratorem i sprawozdaw-cą
sądowym? Czy leż wystar-czy
w procesie toczącym się
po angielsku dostarczyć mu
tylko tłumacza?
Poprzednio w pmpadku
Gcorge'a Forest w 1975 r
który kwestionował wystawia-nie
mandatów parkingowych
tylko po angielsku Sąd Naj-wyższy
oświadczył że jeżyk
francuski ma równe prawa z
językiem angielskim zarówno
w sądownictwie Maniłoby
jak i w życiu parlamentar-nym
Tymczasem w zeszłym
tygodniu miały miejsce w są-dach
Maniłoby sprawy
małżeństwa Edourda i Aliny
Robidoux oskarżonych o nie-legalne
zagarnianie materiału
budowlanego ze zburzonego
kościoła i Claude'a Aubin ob-winianego
o jazdę z nadmier-ną
szybkością kiedy to oskar-żonym
odmówiono prawa do
postępowania karnego w ję-zyku
francuskim i zapropono-wano
tylko dostarczenie tłu-macza
Prawnik zaangażowa-ny
w obu przypadkach oskar-żył
prowincjonalny rząd Ma-nitob- y
o sabotaż jego usiło-wań
poprowadzenia spraw po
francusku
Renald Guay powoływał
się na przykład Ontario i No-wego
Brunszwiku gdzie po-zwani
mogą ubiegać się o są-downictwo
w języku francu-skim
Problemy te znajdą znowu
swój epilog w Sądzie Najwyż-szym
8 UNIWERSYTETÓW
BĘDZIE KORZYSTAĆ
ZE SPEKTROMETRU
Osiem uniwersytetów w
Ontario będzie współpraco-wało
w wykorzystywaniu apa-ratury
do analiz chemicznych
zainstalowanej w University
of Guelph kosztującej $400-00- 0
Aparatura ta nazywa się
"nuklearny magnetyczny
spektrometr rezonansowy" i
używana jest do badania zło-żonych
mikrostruktur mate-riałów
i ruchu chemikałii po-między
komórkami Jest tak
kosztowna że żaden z uniwer-sytetów
nie może sobie na
nią pozwolić indywidualnie
Została ona zakupiona dzię-ki
subwencji rządowej od Na-tur- al
Science and Engineer-in- g
Research Council w Otta-wie
Z góry zamówione ekspe-rymenty
zapewnią jej wyko-rzystanie
przez 24 godziny na
dobę
PIKIETY BLOKUJĄ LINIĘ
KOLEJOWĄ W BC
Do pracowników Linii Ko-lejowej
CP zostały wystoso-wane
nakazy sądowe ażeby
zaprzestali blokowania torów
kolejowych ale ich miejsce
natychmiast zostało zajęte
przez inne pikiety
Dzięki strajkowi pracowni-ków
kolejowych wszystkie li-nie
pomiędzy Vancouver i
Calgary musiały zawiesić kur-sowanie
pociągów co trwa
już od zeszłej środy
Pod koniec uh tygodnia Sąd
Najwyższy BC wyuał nakazy
sądowe wycofania pikiet jed-nak
około 500 pracowników
'"
Linii Kolejowej CP w Rovel-stok- e
uparło się że każda pi-- :
kicia będzie obsługiwana in-- ™
dywidualnie
Pikiety zostały wystawiono
w proteście przeciwko zarzą-dzeniu
Canada Labor Ucla-tion- s
popierającemu prawo
Linii CP do dyscyplinarnego
ukarania kolejarzy za zeszło-roczny
strajk polegający na
zwolnieniu tempa pracy 1
KATASTROFA LOTNICZA
KOLO KENORY
Czterech rybaków-amalo-ró- w
z Illinois znaleziono mar-twych
a piątego zabrano do
szpitala po rozbiciu się w le-sie
150 km na południowy
wschód od Kenory lekkiego
samolotu na pokładzie które-go
udawali się oni do obozu
rybackiego w pobliżu Dryden- -
Ontaryjska policja prowin-cjonalna
zidentylikowala ofia-ry
jako: Davida Jamesa lal
48 z Barllett Bruce'a Jack
lal 29 z Wheaton Sveina Ue-'- i
landa lat 41 i pilota Richarda
Franza obu z Mediny
Czas katastrofy jest niezna-ny
TYLKO PO ANGIELSKU
Władze pocztowe w Van-couv- er
tłumaczą się że stem-pel
pocztowy na liście zaadre-sowanym
po francusku klóry
wylądował w Nebrasce w Sta-nach
Zjednoczonych został
przystawiony tamże a nie w
Vancouver
List z Vancouver był za-adresowany
po francusku do
Nowej Szkocji i wrócił do na- - V
dawcy z dużym stemplem:
"Zwrot do nadawcy Nazwa
urzędu pocztowego i kraju
musi być w jeżyku angiel-skim"
Chodziło o to że list został
zaadresowany do skrytki po-cztowej
w Meteghan NE co
po francusku jest skrótem
dla Nouyelle Ecosse Nowej
Szkocji w tymże jeżyku Ten
'sam skrót jesl używany dla
Nebraski gdzie list został
posłany przez pomyłkę
PRZEKAZANIE ZIEM
DLA INDIAN ODROCZONE
Minister spraw indiańskich
John Munro odroczył history- -
czne przekazanie ziem w
Prince Albert Saskatchewan
co według czynników władz
miejskich utworzyłoby pierw-szy
w Kanadzie niezależny
rezerwat indiański w środku
miasta
W specjalnym oświadcze-niu
wydanym przez lokalny
urząd do spraw indiańskich
Munro wzywał do zwłoki w
przekazaniu 41-akrow- ej po- - --
siadłości należącej do domu
studenckiego w Prince Al- - '
bert dla związku północnych
Indian Saskatch jwanu
Związek Peter Ballanlyne
który ma główną siedzibę 400
km na północ (240 mil) od
Prince Albert wybrał tę po- -
siadlość w ramach żądań :
250000-akroweg- o terenu we- - 'r
dług traktatu zawartego w '"
1876 r Dom studencki jesl -
używany przez indiańskich ]
studentów z północnego Sas- - '
katchewanu uczęszczających 'l
do szkół w Prince Albert :
Tymczasem min Munro '
powiada: "Jeżeli mamy upo- - :
ważnienie do wprowadzenia
w życie przekazu ziem to
chcemy najpierw powrócić do '"
stołu negocjacyjnego ażeby
szczegółowo opracować wszy- - j
stkie części umowy" '"
Władze miejskie powitały z
dużym zadowoleniem oświad- - ]'
czenie min Munro ponieważ
już od 15 miesięcy zwalczały
len pomysł nalegając żeby
stosować do tych ziem prawo
miejskie bez względu do ko- -
go one należą
WSZYSTKO JEDNO CZY
KROPIONE CZY MOCZONE
Czy kropić czy męczyć w
wodzie oto pytanie jakie za-dał
do rozstrzygnięcia Sądowi
Najwyższemu w Cluze--
ścijański Kościół Chin
Parafianie tego Kościoła
którzy wolą odbywać clirzesl
przez pokrapianie wodą świę-coną
pewnych części ciała
wystąpili do sędziego Sadu
Najwyższego BC Davida
Hindsa ażeby zawyrokował
że ci którzy wolą chrzcić sie
przez zanurzenie nie są od-tąd
uznawani za członków te-go
wyznania
Sędzia jednak uchylił się
od tego typu rozstrzygnięć cy-tując
pastora tego Kościoła
wiel Gentle Lee który po-wiedział:
"Jeżeli będziemy
się spierać na lemat sposobu
dokonywania chrztu to chrze-ścijaństwo
osiądzie na mieliź-nie"
t
U
BC