Zwilazkowiec Alliancer, July 29, 1981

              iin)
"Zwiqzkowicc" (The Allianccr)
Piinlod anii Piihlishod every Alonday ahd Wednpsday by
POLISH ALUANĆE PRESS LiMITED
1638 tlloor Streeł West — Toronto Ont Canada — M6P 4A8
Telephores: 531-249- 1 531-249- 2
Sccoiul ch mail rcgistraiion numher 1673
Ofl Iciat Orjinn of The Polish Alliance of Cnnadł
L Wiwrow — Chilrman of IM flnard
Gustaw Słodkowski
W WładycaAsM — Sccrtinry
— Editor-in-Chi- ef
No parł of this poblicałion may be-- reproduced or transmltted
in any form or by any means wiłhouł permission
PRENUMERATA '
Roczna — $2500 Półroczna — $1600 Tojedynczy numer — 35(i
Za granicą: Roczna — $3300 Półroczna — $2000
Znaczenie Polski
W rocznicę letnich strajków w 1980 r od których za-częła
się nowa lali ta historii Polski brytyjski "The Eeono-misl- " zamieścił aitykul wstępny zatytułowany "ZNACZENIE
POLSKI"
Tak się złożyło że pierwszy dzień nadzwyczajnego zjaz-du
PZPR pizypadł w locznicę szturmu Bastylii od którego
zmacinzaęłasłysinęnaRewwyomluiacnjaę Fzrdaanńc: usnkaa wi"eTśhće o Eactoankouminsal" Bparsztyyploię-król
Francji 14 lipca 1979 wykrzyknął: "To bunt!" "Nie
Siic" odparł Roehcioucauld "to rewolucja"
Tak też było i w Polsce pisze brytyjski tygodnik
Polska partia komunistyczna nie mniej niż średnio-wieczni
monarchowie pragnąca uznania prawowitości swej
władzy określa zmiany ubiegłego roku jako "odnowę" soc-jalizmu
Zarówno partia jak i nowe ośrodki władzy powsta-łe
poza paitią posługują sie neutralnym słowem "reforma"
Ale wszyscy w Polsce wiedzą że zapierające dech w pier-siach
zmiany to więcej niż "odnowa" czy "reforma'-- ' to au-tentyczna
oddolna rewolucja Rewolucja Lenina w Rosji w
1917 r i rewolucja iMao w Chinach w 1949 r i w 1966 r
były kierowane przez ludzi którzy wcielali w życie określony
plan Polska rewolucja wybuchła w dolach społecznych wy-nosząc
na szczyt nowych przywódców nieznanych przed 1980
lokiem
Już przed rokiem Polska różniła się od innych krajów
komunistycznych Kościół rzymsko-katolic- ki nigdy nie pod- dał się państwu i zachował niezależność Większość chłopów
uniknęła kolektywizacji Lecz od lipca loku ubiegłego te
szczątki pluralizmu niesłychanie sie wzmocniły Ruch wol-nych
związków zawodowych (któremu paitia" rozpaczliwie
usiłowała zapobiec) stał się faktem i objął" wszystkich pra-cowników
przemysłu i usług w kraju "W ślad powstał wolny
związek zawodowy rolników (choć partia przysięgała że
nigdy na to nie pozwoli) Kiedy partia robotników i chłopów
musi się przyglądać jak robotnicy i chłopi uwalniają się
od jej kontroli Lenin przewraca się w swoim grobie-iiiauzo-lcu- m Kiedy nowe niezależne związki zawodowe wymuszają
na rządzie obietnicę decentralizacji samorządu robotnicze-go
i przekazania środków prywatnym gospodarstwom Lenin
zaczyna wirować
Jeszcze straszniejsze dla leninowców starego typu jest
to że sama partia zaraziła się ideą oddolnej odnowy Cztery
piąte delegatów na zjazd partii to ludzie nowi w dodatku
wybrani w wolnych wyborach (o których swobodnie pisały
gazety) często wbrew wyraźnym życzeniom przywódców par-tyjnych
w Warszawie Po raz pierwszy w komunistycznym
świecie przywódcy pailyjni musieli poddać się ocenie szere-gowych
członków
Nowi ludzie wybrani na zjazd nadal chcą zachować
"przewodnią rolę" paitii Ale gotowi są wypełniać tę role
w zupełnie nowym kontekście — siły autonomicznej Soli-darności
Solidarności Wiejskiej i Kościoła Przygotowani są też na eksperymenty na polityczne i gospodarcze reformy
prowadzące Polskę na niezbadane tereny na marginesach
marksizmu głębiej i dalej niż dotarło jakiekolwiek państwo
komunistyczne nie wyłączając Węgier i Jugosławii Zmieni-ła
się równowaga sił Mówiąc językiem marksizmu "nadbu-dowa"
pozostaje w rękach ludzi w mniejszym lub większym
stopniu oitodoksyjnych lecz "baza" znalazła się pod dość
giuntowną kontrolą oddolnego dążenia do zmian
DWA NIEBEZPIECZEŃSTWA
Rewolucja la przetrwa jeśli uda się jej uniknąć dwu
niebezpieczeństw które mogłyby ją unicestwić Pierwszym
jest rosyjska inwazja W ciągu minionego roku Rosjanie
kilkakrotnie cofnęli się przed najechaniem Polski: po części
ze względu na wpływ jaki by to miało ną ich stosunki ze
Stanami Zjednoczonymi w większym nawet stopniu bo
nie chcą super-Afganistan- u na własnym progu od zachodu
Mimo wszystko inwazja mogłaby nastąpić gdyby sytuacja
w Polsce zagrażała liniom komunikacyjnym między ZSRR
a armią sowiecką w Niemczech Wschodnich lub gdyby za-grożeniu
uległa zasada "przewodniej roli" partii komunis-tycznej
Prawdopodobnie nie pozwoli się na dotknięcie żad-nego
z tych dwu punktów newralgicznych Dotychczas Po-lacy
wykazali nadzwyczajną dyscyplinę nie dotykając ani
jednego ani drugiego W Solidarności i w Solidarności Wiej-skiej
pojawiły się jednak sygnały że pewność siebie może
przerodzić się w zadzierżystość Nowa polska cnota zdyscyp-linowanej
powściągliwości może jeszcze ustąpić pola starej
polskiej wadzie braku pohamowania
Diugie niebezpieczeństwo które mogłoby położyć kros
polskim nadziejom to załamanie się gospodarki (co prawdo-podobnie
doprowadziłoby do rosyjskiej inwazji gdyż trudno
sobie wyobrazić gospodarkę załamującą się w sposób poko-jowy)
Jeśli przyjąć że Polska uzyska potrzebne dewizy tu-taj
też wszystko zależy od samokontroli nowych organizacji
Niełatwo pogodzić interesy Solidarności i Solidarności Wiej-skiej:
rolnicy chcą wyższych dochodów mieszkańcy miast
nie chcą droższej żywności Wewnątrz samej Solidarności
występują rywalizacje między różnymi regionami i gałęzia-mi
przemysłu Polacy muszą sobie przypomnieć pewne war-tości
jak na przykład przedkładanie interesu narodowego
ponad własną kieszeń Ironią (i nadzieją zarazem) jest to
że drugiemu niebezpieczeństwu załamaniu gospodarki ciąg-le
jeszcze zapobiega niebezpieczeństwo pierwsze groźba ro-syjskiej
inwazji Im dłużej Polacy będą sie czuli zagrożeni
pi zez Rosję tym dłużej będą się trzymać razem jako Po-lacy
Dziękujemy panic Breżniew
Jeśli uniknie się tych dwu niebezpieczeństw Polska
może stać się nowym zjawiskiem na politycznej mapie świa-ta
Nie rzuci się w ramiona kapitalizmowi nic pokłoni się
demokracji wicloparlyjnej ani nie zdczeiteruje z Paktu
Waiszawskiego Lecz prawdopodobnie przemiany polskie
lucają wyzwanie doktrynie Breżniewa według której Rosja
może dyktować innym krajom komunistycznym co ma zna-czyć
słowo socjalizm W bardziej zasadniczym wymiarze Pol-ska
kwestionuje leżący u podstaw marksizmu pogląd o nie-odwracalności
historii "Przewodnia rola" partii może się
jeszcze okazać w Polsce zgodną z przemianami które likwi-dują
co najgorsze spośród plonów 35-letnic-go
wpływu mark-sizmu-leniniz- mu
na kraj
Mógłby to być początek uratowania znacznej części ludz-kości
ze ślepego zaułka historii wymyśionego przez Marksa
Polska oddolna rewolucja jest najważniejszym zjawiskiem
w dzisiejszej Europie
ffł
tfifc „ - S- i- 2W1Ą2K0WICC — ćrorlnX2ó lipna 1901 'r m iw
M"
40-lec- ie podpisania układu Sikorski-Majsk- i
Tło i implikacje
Dnia 30 lipca miną 4 deka-dy
od chwili gdy naczelny
wódz i premier rządu RP na
obczyźnie złożył swą sygnatu-rę
na porozumieniu z ZSRR
który reprezentował ambasa
doi tego państwa w W Bry-tanii
— Iwan Majski
Relatywnie niski w hie-rarchii
sowieckiego minister-stwa
spraw zagranicznych ty-tuł
parafującego układ ozna-czał
niezbyt wysoką wagę ja-ką'
od początku przypisywał
mu rozmiłowany w bizanlyj-sko-pompatyczn- ej
pozłocie
protokołów dyplomatycznych
Kreml Nie byłoby zbytnim
pomówieniem o stronniczość
twierdzenie że od chwili gdy
wysechł atrament podpisują-cych
wyspecjalizowana w
dialektycznej interpretacji
postanowień dyplomacja so-wiecka
starała się układ na-ginać
na swą korzyść lub
wręcz omijać postanowienia
które wydawały się niewy-godne
Nic dziwnego była to w
końcu kontynuacja polityki
zapoczątkowanej układem z
23 sierpnia 1939 podpisanym
przez ministra spraw zagra-nicznych
III Rzeszy J Rib-bentro- pa
i repiezentującego
ZSRR hrabiego W Skriabina
który używał jak przystawało
na przedstawiciela państwa
robotników i chłopów bar-dziej
adekwatnego i praktycz-nego
w tym kontekście pseu-donimu
— Mołotowa
Później nastąpiło dalsze po-głębienie
wspólnych stano-wisk
w umowie z 28 wrześ-nia
1939 określającej wzajem-nie
wyznaczoną granicę na
ziemiach polskich Dzięki -- czemu
expose jakie wygłosił Mo-łoto- w
odnośnie "bękarta
traktatu wersalskiego który
padł pod stalowymi uderze-niami
armii niemieckiej i so-wieckiej"
miało pokrycie w
rzeczywistości co było nieby-wałym
sukcesem dyplomacji
sowieckiej charakteryzującej
się dużą rozbieżnością ocen
stanów faktycznych Następ-nie
miał miejsce blisko dwu-letni
"okres miodowy" w ko-operacji
miedzy państwami
socjalistycznymi tym pierw-szym
i tym narodowo-socjali-styczny- m
Dzięki pomyślne-mu
rozwojowi wzajemnych
stosunków nie brakowało ani
benzyny lotniczej podczas na-lotów
"Luftwaffc" na W
Brytanię w 1940 ani chleba
w kantynach Wehrmachtu
na produkcję którego dostar-czali
ochoczo ziarna kołchoź-nicy
kraju Rad w przeciwień-stwie
do kraju w aspekjic za-wartości
swych żołądków nie-koniecznie
radzi z takiego ob-rotu
sprawy
Sielanka została brutalnie
przerwana o świcie 22 czerw-ca
1941 w kilka godzin póź-niej
od chwili kiedy ostatni
z prototypów "Pociągów Przv
jaźni" wiozących w głąb III
Rzeszy owoce współpracy
przejechał most na Bugu O
świcie 153 dywizje i brygady
niemieckie uderzyły Niektó-re
jak XIX korpus pancer-ny
paradowały wspólnie z
jednostkami Armii Czerwo-nej
podczas defilady w Brześ-ciu
nad Bugiem niecałe dwa
lata temu Ci którzy wówczas
odbierali paradę — generał
Guderian i marszałek Timo-szenk- o
— też nie znajdowali
się na wspólnej trybunie a we
wrogich obozach
Tego dnia z sojusznika Hit-lera
ZSRR stawało się z woli
tego pierwszego wrogiem
wkrótce wyniesionym na oł-tarz
ofiary pi zez własną i czę-ściowo
światową opinię pub-liczną
Angielska dyplomacja w
lot uchwyciła moment Tego
dnia Churchill zapisał w pa-miętniku:
"Jesteśmy urato-wani"
Nie pytając się o zgo-dę
swych dotychczasowych
sojuszników zaproponował
Rosjanom alians w walce z
III Rzeszą skwapliwie przy-jęty
przez napadniętego W
celu stworzenia iluzji zwarto-ści
obozu antyhitlerowskiego
należało wygasić wszystkie
spory pomiędzy uczestnikami
koalicji
Najpoważniejszym z nich
byt "spór" jeśli tego eufe-mizmu
można użyć w odnie-sieniu
do relacji polsko-sowieckic- h
po 12 września 1939
Właściwie obydwa państwa
znajdowały sie nieformalnie
wprawdzie w stanic wojny
Masowe zsyłki jakie w latach
1939-4- 1 objęły nic tylko pol-ską
ludność terytoriów oku-powanych
przez ZSRR zamy-kające
się liczbą 2 milionów
depoilowanych "zaginięcie"
15000 oficerów z któiych za-ledwie
4000 odnaleziono w
masowych grobach w Lasku
Katyńskim są tylko dwoma
przykładami w jaki spAsób
władcy Kremla wyobrażali so-bie
rozwiązanie kwestii pol-skiej:
Niezbyt oryginalna propo-zycja
dla narodu którego
dwa ostatnie wieki dziejów
były wiekami martyrologii
chociaż zapewne skuteczna w
mniemaniu tych którzy od
1917 zajmowali się rozsupły-wanie- m
problemów klaso-wych
czy narodowościowych
naturalnie w ten sam gwa-rantujący
finalne rozwiąza-nie
sposób Nadspodziewany
koniec przyjaźni niemiecko-sowieckie- j
rokował nadzieje
na zmianę polityki sowiec-kiej
w stosunku do Polaków
Premier Sikorski mając
tylko zdawkowe informacje o
tym co się działo pod okupa-cją
sowiecka liczył że z ZSRR
można się będzie dogadać u-waża- jąc państwo to za mniej-sze
zło niż III Rzeszę dla pol-skiej
racji stanu Gotów był
pójść na współpracę co uza-sadniał
w przekazanym jesz-cze
w 1940 r władzom angicl
skini memoriale Takie stano-wisko
było bardzo na rękę
ministrowi spraw zagranicz-nych
W Brytanii A Edenowi
który już 12 lipca 1941 a
więc w niecałe 3 tygodnie po-napadzi-e
Niemiec na ZSRR
podpisał umowę z tym ostat-nim
państwem w sprawie
kontynuacji działań wojen-nych
aż do zwycięskiego koń-ca
Nic dziwnego że rząd pre-miera
W Churchilla wywie-la- ł
nacisk dyplomatyczny na
W Sikorskiego w sprawie u-leaulow- ania
stosunków z
ZSRR
Po rozmowach prowadzo-nych
przez kilka tygodni lip-ca
slinalizowano układ przed-ostatniego
dnia tego miesią-ca
Jeszcze w czasie rokowań
strona polska usiłowała
wzmiankować nawrót do gra-nic
ustalonych w traktacie
lyskim w 1921 Rosjanie ab-solutnie
nic chcieli się na to
zgodzić mimo że tylko' we
własnej wyobraźni mogli wy-stępować
jako realni gospoda-rze
tych terenów zajętych już
właśnie przez Wclumacht
(Linia frontu w końcu lipca
podchodziła pod Leningrad
Smoleńsk i Kijów)
Na ustalenie innej granicy
niż lej obowiązującej w dniu
1 września 1939 iząd Sikor-- _
skiego nie mógł i nie chciał
się zgodzić Zresztą jeśli na-wet
w jakiś sposób potrafio-no
by wymóc na Sowietach
uznanie polskiej nienaruszal
ności terytorialnej na wscho-dzie
jest nader wątpliwe czy
tego typu porozumienie by-łoby
honorowane przez So-wietów
w razie odbicia tych
terenów na III Rzeszy W su-mie
wobec niemożności zna-lezienia
"modus vivcndi"
między układającymi sie slro-na- mi
za namową Anglików
zrezygnowano z poruszania
sprawy granic' w umowie Si-korski
— Majski
Było to największym błę-dem
dyplomacji polskiej o-kre- su
ostatniej wojny i wy-wołało
ostry protest wielu
polskich polityków którzy
jak ministrowie A Zaleski
M Scyda czy K Sosnkowski
ustąpili z rządu
Należało wpleść w tekst u-mo- wy
formułę mówiąca że
Polska nie może wyjść u-szczup- lona
terytorialnie z
wojny zastrzegając obszar te-rytorialny
RP z dnia 1 wrześ-nia
1939 (390000 km- - 77-50- 0
więcej niż obecnie) Te-go
typu propozycja byłaby do
pizyjęcia dla ZSRR gdyż nic
wykluczała możliwości prze-sunięcia
państwowości pol-skiej
na zachód a stronie pol-skiej
ewentualnie gwaranto-wałaby
wyjście z nieuszczup-lony- m
obszarem Myśl o prze
transponowaniu już w tym
czasie nurtowała władców
Kremla bynajmniej nie z po-wodów
poprawienia strate-gicznego
położenia Polski ale
z chęci ukarania Niemców
poprzez scedowanie części ich
ziem na rzecz Polski
W owym czasie jak piszą
zachodni dyplomaci przeby-wający
w Moskwie Stalin
stracił normalną pewność sie-bie
którą odzyskał dopiero
po zwycięstwie pod Moskwą
w guidniu 1941 Można było
więc w tym czasie a nie w
żadnym innym coś więcej od
niego wytargować Zresztą aż
do wiosny 1943 Stalin był go-tów
zostawić Polakom Lwów
Dopiero wykrycie tajemnicy
Lasku Katyńskiego zirytowa-ło
wodza narodów (żywych i
martwych) że wymawiają mu
Polacy tak głośno tę zbrod-nię
w końcu bagatelka licz-bowo
zaledwie jedna dziesiąta
promila ogółu pomordowa-nych
przez niego (4000 spoś
ród 40000000) Jak przystało
na satrapę suwerennego
zmienił wówczas zdanie i nie
odwołał więcej Do tego czasu
zgadzał się że Lwów może
pozostać przy powojennej
Polsce świadczy o tym fakt
że Gwardia Ludowa zorgani-zowała
okręg lwowski w 1942
jtko jeden ze swoich obwo-dów
ale już latem 1943 prze-kazała
go radzieckiej party-zantce
W planowanym cen-tralnie
działaniu nic był to
pizypadek W komunistycz-nej
partyzantce zasady orga-nizowania
jednostek zbrój
nych odbywały się terytorial-nie
zgodnie z pizewidywanym
podziałem administracyjnym
Zresztą dyplomaci zachod-ni
z polskimi włącznie nic ro-ziimn'- 11
azjatyckiej mentalno-ści
Stalina którą starali się
pojąc przez pryzmat zachod-nioeuropejskiej
dyplomacji
Dla Stalina nieistotne były
pakty jakie podpisywał jeśli
się zmieniał jego punkt wi-dzenia
Dal to do zrozumienia
jeszcze w czasie wojny kiedy
orzekł: "Obecna wojna jest
inna niż wszystkie pozostałe
bo lak daleko jak zawędiuje
annia dojdzie ideologia któ-rą
prezentuje"
Wynika niezbicie z lego że
popularność głoszonej dok-tiyn- y
nawet w oczach jedne-go
z jej twórców opierała się
wyłącznie na bagnetach licz-niejszych
ergo zwycięskich
batalionów Wielkość cyniz-mu
wypowiedzi równa wiel-kości
jaką sobie za życia przy-pisywał
Było zatem oczywis-te
że imperium Stalina bę-dzie
sięgało do tych punktów
do jakich dojdą żołnierze w
szynelach krasnoarmiejskich
Upór pizy dawnych paktach
układach czy poszanowaniu
gianic miał tylko znaczenie
dla absolwentów szkół legali
stycznych świata zachodnie-go
Granice między powojenną
Polską a Republikami Związ-ku
Sowieckiego były dla Sta-lina
granicami wewnętrzny-mi
jego imperium granice
zewnętrzne stanowiły czujki
Armii Czerwonej To co było
w środku niezależnie jaką
nosiło nazwę było częścią je-go
imperium Czy Lwów miał
podlegać I sekretarzowi w Ki-jowie
czy Warszawie mogło
być co najwyżej kością nie-zgody
pomiędzy tymi sekreta-lzam- i
(i było — w 1944-4- 5
Chruszczow argumentował
wobec delegacji PKWN za
pozostawieniem miasta Lwo-wa
przy Ukraińskiej Rep So-cjalistycznej)
ale Stalinowi
było to obojętne w taki sam
sposób jak fakt przynależenia
Krymu do Ukraińskiej czy
Zenon
O tym że pod pseudoni-mem
Grot kryje się pik Ste-fan
Rowccki były dowódca
55 Pułku Piechoty i były do-wódca
II Warszawskiej Pan-cerno-Motoro- wej
Brygady
gestapo wie już w 1940 r
Oczywiście od pierwszej
chwili Niemcy dążą do ujęcia
komendanta podziemnej ar-mii
ale początkowo mają
tiudności nie tylko ze znale-zieniem
osoby ale nawet fo-tografii
poszukiwanego Ze
stalagów zwolniono kilkuna-stu
podoficerów żądając od
nich odszukania i wskazania
śladów pik Roweckiego Per-fidny
pomysł nic przyniósł
spodziewanych rezultatów —
nikt z dawnych podkomend-nych
nie splamił się denun-cjacją"
Grot był zawsze głę-boko
zakonspirowany stronił
od kontaktów dysponował
kilkoma lokalami których ad-resy
znali tylko najbliżsi
współpracownicy
Pierwszą nitkę prowadzącą
do Grota chwyta gestapo w
lipcu 1941 r gdy w Kielcach
aieszlowany zostaje pik Ja-nusz
Albrecht szef sztabu
Komendy Głównej Związku
Walki Zbrojnej Storturowa-n- y
składa zeznania których
zapis znaleziono po wojnie w
aktach Komendy Policji Bez-pieczeństwa
i Służby Bezpie-czeństwa
w dystrykcie Ra-dom
Pada tam nazwisko ko-mendanta
pseudonimy: "Du-lęba"
"Jan" "Grabica" wy-mieniona
jest Warszawa jako
miejsce pobytu ujawniony
sposób kontaktu przez łącz-niczki
Oddziału V Ale są to
jeszcze zbyt nikłe ślady by
dotrzeć po nich do Grota
Główny Urząd Bezpieczeń-stwa
Rzeszy żąda ujęcia pik
Roweckiego Z Berlina płyną
ponaglenia lecz gestapo w
Generalnej Gubernii nie ma
na razie żadnych atutów i mo
Rosyjskiej Rep Soc skoro to
wszystko nie oznaczało więcej
jak administracyjny retusz
wewnątrz imperium Tyle dy-wagacji
na temat implikacji
porozumienia z 30 lipca 1941
które tak złowieszczo miało
rzutować na przyszłość spra-wy
polskiej
Niestety w chwili składania
podpisów dyplomaci polscy
nie rozumieli przeciwnika a
kiedy przejrzeli za późno by-ło
na politykę twardej ręki
gdyż dogodny moment odpły-nął
ze wschodu wraz z pobi-tą
armią niemiecką Nau-sprawiedliwien- ie
pośpiechu
w jakim zawierano układ na-jeży
dodać że głównym mo-Ijwe- m
najszybszego ergo nie-dopracowanego
podpisania
dokumentu ze strony polskiej
była chęć natychmiastowego
wprowadzenia w życie para-grafów
odnośnie zwolnienia
"amnestiowanych" wywiezio-nych
Strona polska winna
bjła się domagać jako "con-diti- o
sine qua non" zwol-nienia
deportowanych jeszcze
przed rozpoczęciem rozmów
jako gest dobrej woli i częś-ciowego
zadośćuczynienia za
krzywdy poniesione przez Po-laków
ze strony sowieckiej
Sprawa wywiezionych i ich
los krępowały elastyczność
dyplomacji polskiej wyklu-czając
"grę na zwłokę" zresz-tą
wobec nacisków angiel-skich
także niemożliwą Wy-wiezieni
byli zakładnikami
jak niegdyś dzieci głogowskie
przykute do machiny ele-mentem
hamującym skutecz-ność
działania obrony choć
nic była to machina oblężni-cz- a
ale machina państwowe-go
terroru skuwającego za-garniętych
obywateli pol-skich
Szybkie podpisanie u-kła- du
obiecywało poluźnie-ni- e
łańcuchów i poprawienie
doli co rzeczywiście miało
miejsce w wypadku 10 proc
wywiezionych jacy latem
1942 zdołali się ewakuować
do Persji reszta wegetowała
niewiele lepiej
Był to jedyny pozytywny
aspekt porozumienia klóre
otwarcie poprzez fakt niedo-- "
niówienia kwestionowało gra-nicę
wschodnią RP W okre-sie
gdy szala zwycięstw na
froncie wschodnim przechyli-ła
się na rzecz Armii Wyzwo-licicl- ki
było oczywiste że roz-pocznie
się okres polityki fak-tów
dokonanych Wobec nie-ustalen- ia
sprawy granic
wschodnich należy pamiętać
że u podłoża Teheranu Jałty
i Poczdamu kamieni nagrob-nych
na mogile II Rzplitcj
leżał prolog podpisany pol-skimi
rękoma
Krzysztof Sójka-Wilmańs- ki
Budny
JAK ARESZTOWANO
że liczyć tylko na szczęśliwy
dla siebie przypadek
Takim właśnie przypad-kiem
stało się aresztowanie
Ludwiką Kalksteina wspól-piacowni- ka
siatki wywiadow-czej
AK "Stragan" i nakło-nienie
go do kolaboracji
Kalkstein był zbyt małą plot-ką
w hierarchii konspiracyj-nej
armii by mieć dostęp do
komendanta głównego ale
jednak -- właśnie od niego roz-poczyna
się ciąg zdarzeń któ-re
doprowadziły do ujęcia
Grota Zaraza rozszerza się —
Kalkstein werbuje do współ-pracy
swego szwagra Euge-niusza
Świerczewskiego pseu-donim
"Gens" również pra-cownika
wywiadu Sterowani
przez untersturmluhrera Eri-ka
Mertena rozpoczynają po-lowanie
na komendanta —
Niemcy mają już w tym cza-sie
fotografię Stefana Rowec-kiego
z zresztą Świerczewski
zna go osobiście jeszcze z cza-só- w
służby w armii gen Szep-lyckieg- o
w latach 1918-192- 0
Później również stykał się z
nim wielokrotnie min jako
iceenzent teatralny dziennika
"Polska Zbrojna"
30 czerwca 1943 r około
gedz 10 z alei Szucha wyjeż-dża
długą kolumna samocho-dów
Ciężarówki wypełnione
żandarmami i czarne limuzy-ny
z oficerami gestapo pędzą
z rykiem syren w stronę
Ochoty Spiska jest małą uli-cą
zabudowaną tylko po jed-nej
stronie Kamienice i przy-legły
do nich teren otacza gę-sty
kordon żandarmów na-wet
dachy obstawione są ka-rabinami
maszynowymi Lo-katorzy
zostają wezwani do
natychmiastowego wyjścia na
ulicę pod groźbą rozstrzela-nia
na miejscu
Grot zajmował mieszkanie
przy ul Spiskiej 14 m 10
wynajęte na nazwisko Mali
# i KANADY ™_x —__:
AMERYKAŃSKIE
KŁOPOTY Z KANADĄ
Według badania przepro-wadzonego
pracz Atlantic
Council w USA premier 'ka-nadyjski
Pierre Trudeau wy-wołuje
ekonomiczne zatargi
pomiędzy Kanadą i Stanami
Zjednoczonymi dążąc do pod-trzymania
narodowej jedno-ści
w swym kraju
"Kanada stanowi niezwykły
problem w stosunkach zagra-nicznych
Stanów" powiada
studium "W rzeczywistości
może się okazać że Ameryka-nie
lub niektóro amerykań-skie
interesy zapłacą część
ceny za jedność Kanady"
W Radzie Atlantyckiej za-siadają
ludzie interesu nau-kowcy
i byli wysocy urzędni-cy
państwowi pracujący nad
ochroną amerykańskich inte-resów
w Północnej Ameryce
zachodniej Europie i Japonii
Studium zbadania stosun-ków
pomiędzy USA i Kanadą
kierował Willis Armstrong
asystent sekretarza stanu do
spraw gospodarczych za ad-ministracji
Nixona
NIEOCZEKIWANE
PIENIĄDZE DLA POSŁÓW
Większość Kanadyjczyków
marzy o znalezieniu nieocze-kiwanej
wypłaty ekstra w ko-percie
zawierającej czek
Kiedy jednak wydarzyło sie
to na prawdę w zeszłym tygo-dniu
dla 282 posłów do Par-lamentu
Federalnego reakcja
ich nie była specjalnie rado-sna
byli zmieszani a niektó-rzy
nawet oburzeni
Wyglądało na to że posło-wie
i senatorzy dostaną
$4900 więcej rocznie niż spo-dziewali
się a także spodzie-wali
się podatnicy kanadyj-scy
"Członkowie Parlamentu
powinni być ostatnimi ludźmi
w kraju którzy chcieliby do-stać
więcej niż ich do tego
upoważnia prawo" powie-dział
weteran Nowej Partii
Demokratycznej Stanley
Knowles Wystosował on listy
protestacyjne do przewodni-czącej
obrad Izby Gmin —
Jeanne Sauve i generalnego
kontrolera — Kona Dye
"Jest to nadużycie które
długo będzie pokutować w pa-mięci
ludzkiej" ostrzegł kry-tyk
finansów Partii Konser-watywnej
Sinclair Slevens
Obaj — Slcvens i Knowles
głosowali przeciwko podwyż-ce
uposażenia posłów
Do końca zeszłego tygodnia
nie zostało wyjaśnione czy
niespodziewanie hojne czeki
były rezultatem pomyłki w
obliczeniach czy też świado-mego
rozliczenia dokonanego
GROTA?
nowski pod którym ukrywał
się brat generała mecenas
Stanisław Rowecki Na wez-wanie
wychodzi wraz z inny-mi
lokatorami Ma mocną
kenkartę — oficjalnie nazy-wa
się Jan Sokołowski i pra-cuje
w Zarządzie Miejskim
Ale Niemcy wiedzą kogo szu-kać
i mają fotografię Prędko
zidentyfikowany Grot po-twierdza
swą tożsamość Ze
skutymi dłońmi wepchnięty
zostaje do limuzyny Kolum-na
wozów odjeżdża błyska-wicznie
kierując się z powro-tem
do siedziby gestapo w
alei Szucha
Prolog tych wydarzeń roze-grał
się rankiem na Powiś-lu
Grot spędził tu noc w kon-spiracyjnym
lokalu przy ul
Topiel O 9 wyszedł by udać
się na Ochotę Świerczewski
spotkał go na Solcu i już nie
stracił z oczu Razem wsiedli
do tramwaju na wiadukcie
mostu Poniatowskiego razem
wysiedli na przystanku przy
Niemcewicza Grot zatrzymał
się przez chwilę z łączniczką
Elżbietą Zboińską która wrę-czyła
mu pakiet z 15 tys dola-rów
po czym wszedł do domu
przy ul Spiskiej Świerczew-ski
śledząc go z daleka nie
umiał dokładnie zlokalizować
bramy w której zniknął ge-nerał
ale to co dostrzegł
wystarczyło Z najbliższego
telefonu dzwonił do gestapo
Niemcy nie zmarnowali oka-zji
W tym czasie w bliskim
sąsiedztwie przy ul Barskiej
5 odbywała się narada wyż-szych
oficerów AK Grot nie
przybył co wywołało zrozu-miały
niepokój W dwie go-dziny
później wiadomo już
było że na Spiskiej dokona-no
aresztowania przed wie-czorem
rozwiały się resztki
(Dokończenie na str 6)
przez federalnych biurokra-tów
Co lulaj jest jasno to to że
większość posłów nigdy nic
zrozumie warunków nowego
zestawu plac klóre uchwalili
sami dla siebie dwa tygodnie
temu bez większego zastano-wienia
w ciągu jednego po-południa
GABINET ROZWAŻY
WALKĘ Z INFLACJĄ
Premier Pierre Trudeau
dokona przeprowadzki swego
Gabinetu w pierwszych
dnhch września z Ottawy do
prowincji atlantyckich na
dwudniowe posiedzenie wy-magające
wielkiego wysiłku
umysłów dla zastanowienia
sie nad poważnymi problema-mi
przed którymi stoi obec-nie
Rząd — obejmującymi re-kordowy
wzrost stopy pożycz-kowej
i inflację
Spodziewane jest że Gabi-net
zbierze sie w jakimś od-dalonym
miejscu w Nowej
Szkocji gdzie przedyskutuje
sprawę jesiennego budżetu
jak lównież zawartość Mowy
Tronowej otwierającej nową
sesję Parlamentu 14 paździer-nika
Istnieją pogłoski że Tru-deau
planuje duże przesunię-cia
gabinetowe przed spotka
niem na jesieni szczególnie
jeżeli jego była prawa ręka
Jim Coutts wygra wstępne
wybory 17 sierpnia w okręgu
Spadina
WZRASTAJĄCE CENY
POWODUJĄ PESYMIZM
Według wyników badań
opinii publicznej przez Insty-tut
Gallupa 90rc Kanadyj-czyków
powyżej lal 18 sądzi
że ceny będą wzrastać szyb-ciej
podczas przyszłego roku
i lat następnych niż będzie
wzrastać ich uposażenie
Tylko 8% uważa że ich do-chód
będzie sie podwyższał w
tym samym tempie co ceny a
2% nie ma co do tego pew-ności
Badanie zostało oparte na
1054 wywiadach przeprowa-dzonych
w domach respon-dentów
ROZMOWY POCZTOWE
NA TRUDNYM ETAPIE
Mediator w rozmowach po-między
obiema stronami w
strajku pocztowców sędzia
Alan Gold oświadczył że ne-gocjacje
nastawione na za-kończenie
ogólnokrajowego
strajku weszły na trudne te-reny
i wymagają "dobrej
umowy na kupienie dusz"
Jednakże są widoczne po-stępy
i w rzeczywistości tem-po
rozmów "prawdopodobnie
przyśpieszy się"
Strajk trwa już 28 dni
"Oczywiście staramy sie do-trzeć
do problemów które
stanowią najbardziej zanalno
punkty i które są najtrudniej-sze
do rozwiązania tak wiec
staramy się je wyjaśnić sobie
lepiej lub gorzej" stwierdził
sędzia Gold w wywiadzie dla
prasy Zapytywany czy widzi
światło na końcu tunelu od-parł
dyplomatycznie: "Na-prawdę
nie wiem jak długi
jest ten tunel"
KANADYJSKI DOLAR
SPADŁ DO 8153 CENToW
USA
Podczas gwałtownego wy-kupywania
dolara kanadyj-skiego
na północnoamery-kańskim
rynku wymiany na-stąpił
moment że wartość je-go
spadla samorzutnie o trzy
czwarte centa Pośrednicy
sprzedaży walut nazywają len
spadek "swobodnym"
W poniedziałek po dniu in-tensywnego
kupowania war-tość
dolara kanadyjskiego
wynosiła 8153 centów USA
71 podstawowych punktów
mniej niż w zeszły piątek
kiedy jego kurs był 8224
centy USA Jest to rekord
spadku dla waluty kanadyj-skiej
który wystąpił pomimo
desperackich wysiłków Ban-ku
Kanady ażeby skończyć z
niepożądanie niskim kursem
dolara
Osoby zajmujące się wy-mianą
zagraniczną w większo-ści
banków i firmy makler-skie
wiążą przyczyny spadku
dolara kanadyjskiego z: wy-soką
slopą pożyczkową w
USA coraz gorszą inflacją w
Kanadzie i wydatkami walu-towymi
związanymi z przej-mowaniem
przez Kanadę
kontrolowanych dotychczas
przez zagranicę działów gos-podarki
"m