Zwilazkowiec Alliancer, February 26, 1956

              I V B
A
" i
k
Lb !
l
i -
1 zagadnieii melodyki nauczania
W związku z świetnymi arty-kułami
p F Kmietowicza na te-maty
szkolne (szkoda że nie pi-sze
więcej) pragnąłbym dorzu- -
dc w tej mierze kilka uwag o-'part- ycli
na własnych doświad-czeniach
które mogłyby mjcć
pewne znaczenie dla rodziców
' posyłających dzieci do szkoły
- Zacznę od elementarza
1 DWIE METODY ELEMEN
„ TARZOWE NAUKI CZYTANIA
I PISANIA
„
W październiku ub r montre-alska
"Gazotte" opublikowała
- serie artykułów z książki d-r- a
Rudolfa Flesch'a lektora uni--"
wersy tetu w Nowym Yorkupt
t WhyJohnny Can't Read"
Jest to książka dość rewela-cyjna
jeszcze bardziej kontro
wersyjna a w tonie nawet pro-wbkuja- ca
W książce tej autor
poddaję ostrej krytyce obecną
r metodct nauki czytania i pisania
„w"szkołach amerykańskich (a
tym "samym i kanadyjskich)
t zw metodę wyrazową
' '' Dr Flescti pochodzący z Aus-trii
jest zdecydowanym obroń- -
_n
caj
_
metody fonetycznej (litero
wej stosowanej uoiycnczas w
Európiei w innych'krajach
?Meloda wyrazowa jak podaje
dr 'Fleschzoslała wprowadzona
w- - Stanach Zjednoczonych około
I925"rok'u 'Polega ona 'na ucze-niu
-- dzieci czytania i pisania od
razucąłymi wyrazami W Polsce
stosowaliśmy metodę literowo-fonetyczn- ą
przy której pisanie
i czytanie odbywa się drogą
skladaniawyrazów i liter czy
"qdpowiadających im dźwięków
(stai nazwa —- fonetyczna)
Mimo tego w polskich zakła-dach
kształcenia nauczycieli wy-jaśniana
była również metoda
wyrazowa (nazywaliśmy ją „glo-balną")'
i znaliśmy jej psycholo-giczne
uzasadnienie
iBędąc nauczycielem postano-wiłem
raz' tę metodę' wypróbo-wać
i dostawszy odpowiednie
elementarze wziąłem specjalnie
pierwszą klasę do nauki (było lodaje Siew r szk 193637)
'Picrwsźymwyrazem' elemen-tarza
tiył( f-donV-
£" Poszedł' 'dość
łatwo'! Dzieci nie znały poszcze-gólnych"
liter ale mogły pisać
i czytać od razu cały wyrazPo-tei- n
pośżly inne wyrazy Sytuac- -
ja'(-'zaćzcl- a' się jednak 'szybko'
komplikować i pogarszać gdy
poznane już wyrazy pojawiały
się' w innych formach w zależ-noścPod-przypadkó- w
gramatycz- ni ' -
''Ir 'n
vi ?" -- -
nych (rzeczownik zaimki przy
miotniki) oraz rożnie występu- -
jące czasowniKi Błędy w pisaniu
i 'czytaniu występowały coraz
częściej dzieci zaczęły się gubić
Widząc na ćo się zanosi przerwa
łem po Kilku tygodniach tę me-todę
sprowadziłem elementarze
Falskiego i przeszedłem do meto-dy
literowej Po niedługim czasie
nauczanie weszło na normalną
drogę i dzieci nie miały już wię-kszych
trudności
Gdy 12 lat później t j w 1948
r przybyłem do Kanady i od-wiedzałem
pewną polską rodzinę
w rejonie Hamilton doznałem
zdziwienia gdy zauważyłem ma-łego
chłopca siedzącego nad e-lementa- rzem
(angielskim) opra-cowanym
metodą wyrazową W
jakiejś rozmowie na ten temat
pani domu zauważyła:' „Widzi
pan u naszło uczyli tak literami
a tu od razu całymi wyrazami
Zdawało mi się że w glosie tej
pani przejawiało się przekonanie
o wyższości metody kanadyjs-kiej
jeśli już nie politowanie nad
naszym „zacofaniem"- -
Zacząłem się 'wtedy zastana-wiać
dlaczego w języku angiel-skim
metoda wyrazowa okazała
się możliwa do zastosowania
poaczas guy w poisKim przed-stawiała
takie trudności Odpo-wiednie
uwagi nasunęły się na-tychmiast
1 Wyrazy w jez angielskim
są przeciętnie krótsze od naszych
więc łatwiejsze do wzrokowego
zapamiętania'
2 Rzeczowniki nie ulegają
prawie żadnym zmianom w "przy-padkach
gramatycznych- - a przy-miotniki"
nie zmieniają śicwcale
3 Czasowniki mają również
znacznie prostszą odmianę ani-żpeolmi
injaamsze Mnie'j" w'aJżne" 'punkty
Te 3 powyższe fakty niewąt-pliwie
ważne mówią jednak tyl
ko o wickszcjatwośclzastosowa-ni- a
' w języku "angielskim metody
wyrazowej nauczania ale me
przesądzają 'jeszcze sprawy czy
jest ona rzeczywiście lepsza od
metody fonetycznej
Dr Flcsch'1 po pfzcprowadzc-niudłuższ'yć- h
badan w lej spra
wie udowadnia ~w najbardziej
przekonywujący sposób- - że me-toda
wyrazowa w nauczaniu je
żyka angielskiego jest znacznie
gorszą od metody fonetycznej
'Krytykuje' on metodę wyrazo
wą bezlitośnjc i drwi z jej obroń
ców choć są wśród nich różne
autorytety naukowe- - ffazywa ja
gg?
Podkóweczki dajcie ognia
Bo gorzałka tego godna
Bo podkówki są ze siali !
tNużc żywo nuże dalej
wPftśmŚ&tOwSSi?młi ?mSaJs?er&nLa9
ŹfonSfed
łf 'JÓZEFPKOWSKl
na wesela — przyjęcia
Tel: EM 4-21- 31
wm
-- v
t+1t?
i"''?"
SBcnaa£SjS5t'g
i
?L4ł
'RZEBA ZABAWIAĆ PAG1K1 WIELKANOCNE 00 POLSKI !!!
NAJWIĘKSZY WYBÓR DARÓW— NAJLEPSZĄ DOSTAWĘ ZAPEWNIA WAM
£Bu~ Dnfich nnoriion infnrmnłinn Riirnii — 707 Oufeen Sfree! West Toronto Onł Tel EM 6-d0-
fi7 mUtSI ł WIIWH WHIIHUIMH -- - - X
NAPISZCIE OTRZYMACIE NAJNOWSZY WIOSENNY CENNIK
chińszczyzną i cofnięciem się o
3500 lat wstecz w cywilizacji
ludzkiej a więc do czasu gdy
nie znano jeszcze alfabetu
Pragnę zaznaczyć że zgadzam
się z opiniąd-r- a Flesch'a nie na
skutek jego ogólnych wypowie
dzi że metoda wyrazowa jest
zła ale skutek podanych
przez niogo charakterystycznych
przykładów z działania tej meto-dy
i jej wyników Ze względu
na brak miejsca nie mogę nies-tety
tych przykładów przytoczyć
Na wspomniane wyżej artyku-ły
w „Gazette" zareagowały oczy-wiście
montrealskie czynniki
szkolne zwłaszcza szkolnictwa
angielskojęzycznego gdyż szkol-nictwo
francuskie jak zostałem
poinformowany stosuje przeważ-nie
metodę fonetyczną
Z wypowiedziami przedstawi-cieli
Montrealskiej Protestan-ckiej
Komisji Szkol nejbronią-pyc- h
swą metodę wyrazową i od-pierających
zarzuty ur-- a Flesch'a
moznaby się zgodzie najwyżej
co do niektórych mniej ważnych
punktówtnp'co do zbyt ostrego
tonu dr--a Flsch'a krańcowego
stawiania opinii itp Natomiast
wysuwane prz'z nich argumenty
zasadnicze nie 'są przekonywują-ce
Pierwszym z nich jes-- t argu-ment
psychologiczny
Podstawowym psychologicz-nym
uzasadnieniem metody wy-razowej
jest to że dziecko myś-li
o pojęciach jako o jednościach
i tak chciałoby nimi operować
Mając' więc przedstawić jakieś
pojęcie papierze pragnie to
zrobić przy pomocy jakiegoś
jednego znaku (jako całości) ą nic budowania tego znaku z róż-nych
składowych części Argu-ment
ten przemawiał do nas
kiedyś bardzo silnie przy oma
wianiu tego tematu w semina
riach nauczycielskich i obecnie
został przytoczony przez przed-stawiciela
montrealskiego szkol-nictwa
(„The youngster tends to
think in ideas a unit")
Niestety w rzeczywistej prak
tyce"' nauczania ta psychologiczna
prawda nie działa w
A
na
na
as
wykładanych szkołach
wy rozciągłości Działałaby może-gdyb- y
nasz język nie"był tak wy
soko rozwinięty nie posiadał
wielkiej ilości słów i takiego ich
zi óżhiczkowania W zakresie ję-zyka
polskiego przekonałem się'
o lym"osobiścica odnośniejęzy-k- a
angielskiego dowody przed-stawione
przez d-r- a Flcsch'a są
-- ównież bardzo przekonywujące
Zachodzi tu więc konieczność" źa
stosowania pewnych sztucznych
Środków do opanowania skom-- '
jlikowancgo zagadnienia (tak
resztą jak w każdej innej dzic-Jzini- e
naszego życia) i' tę fole
-- pelnia właśnie wynaleziony al-fabet
-
Drugim przyto-czonym
przez rzecznika mońtreal
kiego Jszkolnictwa jest opinia
'c przy metodzie fonetycznej'
Jzicckó poznaje najpierw litery
i sylaby z których nioże budo-wać
wyrazy nie rozumiejąc jesz-:z- e
ich znaczenia-V-podcza- ś gdv
-- rzy metodzie wyrazowej pozna-je
najpierw znaczcnicvs wyrazu
nr7y pomocy obrazków i t-p- Vi lopiero później pisze odpowied
ii znak
Ten drugi argument jest jesz-cze
bardziej beznadziejny -- ani-icli
pierwszy Tu bowicin wcho-dzi
już w metodyka przep- -
-- owaozenia samej lekcji Juz od
kilkudziesięciu lat a "może i
nacznic dliiżcj przez zastosowa
nie pogladowości wprowadzanie
'ażdcj nowej litery w metodzie
idzie zawsze z jakimś
vyrazem a znaczenie tegowy-az- u jest poprzednio jaknajsta-annie- j
przez nauczyciela wyiaś- -
nonn loupowicdnimi środkami
nelodycznymi (pogadanka ob-az- ki
i t p)
Mówiąc krótko 'montrealscy
icdagodzy z angielsko - języcz- -
"ych szkól nic mają moim 'zda- - iem wystarczająco
iy dla swej metody- - wyrazowei
lemają zamiar' dalej ią stoso-va- ć Jakie możnaby z tc'gorAy-iagnąć„hio"ski- ?
Oczywiście metodą wyrazów?
cż można nauczyć judzi czyt?
na i pisania Odbywa się to
resztą na tym kontynenćiejut
Tzcszło 20 lat ludzie osiągają
lajwyższe wykształcenia 'kultu-ra
rozwija i t d Z czasem
oznaja też wszystkie litery (za-'zyn- a 'sie to podobno w 2-gi- ei iasie szk powsz i kończy sie
Tdzieś w 4-te- i) ale mimo wszy-tko
obcując bliżej z tutejszym'
udżmi można nieraz natknąć sir
'a jakiś objaw w zakresie ich
lisania i czytania -- który z łat-YOŚc- ią
można wyjaśnić złą me-od- a u'z5'skania'w tej mierze pod
"tawoweuo wykształcenia
Ponadto jest wiele'dowodów
na to że przy metodzie wyrazo
wei dzieci sa narażone na trud-ności
przez dłuższy okres czasu
oodczas gdy przy' metodzie fone-tycznej
rokonywuja' te trudności
nneważmena pi-zestrze-ni
l$zej
i 2-si- ei klasy powz '
minusem meto'dy
wyrazowej jest jeszcze to że
ONTARIO W 1975
Edukacja — I w tej dziedzi-nie
głównym problemem jest
szybki wzrost liczby dzieci i mło-dzieży
w wieku szkolnym Cyf-rowo
sprav{a przedstawia ię w
fen sposóbfże" w rokU luTb prze-widywana
ilość uczniów szkół e-lementar- nych wzrośnie niemal
do półtora miliona wobec 830000
w 1955 roku W tym samym cza-sie
zwiększy się dwa i pól razy
liczba młodzieży uczęszczającej
do szkół średnich a to ze 170000
do 440000 W ubiegłej dekadzie
wzrost liczby młodzieży objętej
przymusem nauczania był szcze-gólnie
silny na co złożyły sio
także pokaźny przypływ azieci
emigrantów (95600 w okresie
1949 — 53) i dzieci przybyszów
z innych prowincji Kanady (24
tys w tym samym okresie) sy-tuacja
na polu szkolnictwa śred-niego
jest o tyle trudniejsza że
należy liczyć się z dalszym trwa-niem
zaznaczającej się bardzo
silnie po wojnie tendencji wzro-stu
odsetka młodzieży studiują-cej
od 16 do 20 roku życia" w
stosunku do ogółu młodzieży w
tym samym wieku Od 1947 do
1955 r odsetek ten skoczył z
379 proc do 511 proc Rozsze-rzenie
się systemu transportu
szkolnego zwłaszcza w okręgach
wiejskich i coraz większy na-cisk
kładziony przez pracodaw-ców
na poziom formalnego wy-kształcenia
kandydatów na po-sadę
niewątpliwie przyczynią sio
do zwiększenia liczby absolwen-tów
szkół średnich z maturą (se-nior
matriculation)
vPoza 'wydatkami na budowę
nowych szkół i rozbudowę istnie-jących
ogólne koszty edukacji
podniosą się dodatkowo przez
podwyższenie standartów zarów-no
gdy -- chodzi o same budynki
szkolne i ichwyekwipowanie jak
i o nosc i rozmaitość przedmio- -
tow w To
pożądanej za$ spowoduje zwiększenie
tak
argumentem
grę
'onetycznej
"silnej-obro- -
sie
Poważnym"
datków na 'głowę ludności szkol
nej inaczejmowiąc koszt eduka-cjiijednegolucz- nia będzie wyższy
(zupełnie-niezależni- e od wartoś-ci
pieniądza) "za "lat dwadzieścia
niż obecnie Osobnym i trudnym
problemem jest znalezienie no-wych
sił nauczycielskich Nie li-cząc
normalnego uzupełnienia
[ubytków w szeregach grona na
uczycielskiego Ontario będzie
potrzebować w ciągu najbliższych
10'lat 13000 'nowych nauczycie-li
szkół elementarnych i 6000
nauczycieli szkół średnich Weź-myjoszc- ze
pod'uwagę tendencję
do zmniejszaniawielkości klasy
co wpływa na zwiększanie liczby
nauczycieli w stosunku do ilo-ści
uczniów W "1900 r propor-cja
nauczycieli "do uczniów w
szkołach elementarnych wyno-siła
1:43 w latach trzydziestych
1:33 obecnie zaś 1:30 Brak' od-powiednio
silnego' napływu kan
zawodu zadania
nior-- i i'-- ' iu- - zadane
jacych w Kanadzie uprzedzeń
zjawisko jak przyjęcie do pracy
z-powrot-em
zamężnych —
oczywiście w charakterze sił
tymczasowych Równoległy pro- blem powiększenia kadr nauczy-cieli
gimnazjalnychby użyć ter--
iininologi polskiej prowadzi
zagadnienia szkol aka-demickich
Fenomenalny wzrost ilości
studiującej na uniwer-sytetach
kolegiach w Ontario
w ciągu ubiegłych dziesięciu lal
przekroczył analogiczne tempo
w poprzednich dekadach Od
końca drugiej wojny
liczba studentów niegraduowa--
Lnych zwiększyła 'się o 66 procent
z okoto 12000 'do ponad 20000
przez pierwsze fata nauki dzieci
sa' ograniczone "w"zakresie czyta
nia tylko" £o podręczników szkol-nych
ódpowiedńiopreparowa- -
nych książeczek (w"'zakresic poz-nancgo„pisancgoi'slowni-ka')
a nie
mogą korzystać z szerszej i pię-nej- '" nieraz" literatury
dziecięcej Okoliczność ta jest
przeszkodą 'do rozbudowania w
dzieciach zamiłowania do czytel-nictwa
wogóle
Kończąc tcni temat pragnął-bym
jeszcze poruszyć kwestię
czy nauczanie dzieci w naszych
£7kołach języka polskiego meto-da
fonetyczna jest korzystne czy
też nie ichnauki metoda
wyrazową w1 szkołach angiels-kich
Nie zajmując się tym nau-czaniem
sam mogę tu tylko wy-razić
opinie czysto teorytyczną
k sadze" mimo wszystko nau-'czan- ie
w naszych szkółkach wed-ług
elementarza 'Falskiego daje
dzieciom bardzo" wielki pożytek
hswet w stosunku do"nauki je-żyka
angielskiecovPrzedstawia
fo' tylko dośćt'delikatny' problem
sam'AyncthonniaucPzyytcliaekli--7Montreal
tTtfmtto5SSSsss
III
W pierwszych latach powojen-nych
wzrost ten można było so
bie tłumaczyć napływem wetc- -
_!_„ A1~ ranow wojennym lMAuKiiymcku jfił1u_
dia były opłacane przez rząd fe
"derainy I tak w szczytowym ro
ku akademickim 1947 — 48 było
27000 immatrykulowanych stu-- i
dentów Istnieje jednak szereg
czynników które powodują i po
wodować będą coraz większy na- -
piyw miouziezy uu insiyiuuji
wyższego nauczania Należy tu
podniesienie się ogólnej zamoż-ności
co umożliwia coraz więk-szej
liczbie rodziców łożenie na
koszty kształcenia ich dzieci poza
normalnym wiekiem szkolnym
Jednocześnie studenci mają co-raz
mniej trudności w znalezie-niu
pracy w okresie letnim i
- time" zajęć w toku stu-diów
Młodzież korzysta także z
większej ilości stypendiów i burs
niż" poprzednio Najważniejszym
wszakże czynnikiem jest wzrasta-jące
zapotrzebowanie na fachow-- i
ców i osoby z wyższym wykształ-ceniem
w każdej dziedzinie pra-- i
cy rządowej samorządowej spo-łecznej
w handlu przemyśle
komunikacji i na 'wielu innych
odcinkach
Kanada cierpi na brak gradu-antó- w
W 1954 r deficyt osób z
wykształceniem akademickim
szacowano na 10000 w całym
kraju chociaż w tym ro-ku
uniwersytety kanadyjskie wy-puściły
15000 absolwentów Je-żeli
ta niebezpieczna tęndencjai
nie ulegnie zahamowaniu to
przewidywany niedobór osób z
dyplomem unfwersyteckim sięg-nie
zawrotnej liczby 190000 Do-piero
na tym tle właści-wie
antycypowany wzrost
liczby studentów uniwersytec-kich
w Ontario (niegraduowa-nych- )
do 42700 w 1965 "r i do
87000 w dziesięć lat później Po:
wyższe liczby są trafneprzy za-łożeniu
że obecny odsetek 1125
procent studentów niegraduo
wanych do ogółu młodzieży on-taryjsk- iej
w wieku 18 — 21 lab
hie ulegnie zmianie' Leży jednak
w interesie kraju żeby ten od--
beieh uiegi szyułuemu i rauyKąi-nem- u
powiększeniu Dla 'spro-stania
tym zwiększonym wyma-ganiom
uniwersytety będą mu--
siały podnieść liczbę 'profesorów
i wykładowców o 4500 osób wi
1975 r potrzebują
również dwóch nowych- -
sytetów
Koszty? Za dwadzieścia lat
prowincjonalny budżet w dzie-dzinie
oświatowej — tylko na pov ziomic elementarnym i średnim'
bodzie wynosił $400000000 tj więcej niż prowincja wydaje
obecnie co roku na cokolwiek
bądź z wyjątkiem kosztów kon-strukcji
Sama budowa szkół po- chłonie w następnych dwóch de- - kadach sumę $749000000Prob- - 'sdkyipdfaftfói wwvduonłflł tnWr nauczyciel- - ' Icrńy są zawrotne kolo- -
i-olt- in rininriv!n„„ '--
„„j 0 „ „„ : _ vKu oujui UIUI 11I111UC tl 1AUUU ł
z ounktu widzenia panu- - dności Ontario pokonania wszy--
'kobiet
nas
wprost rlo
młodzieży
i
światowej
i
klasycznej
wobec
że
dla
„part
samym
można
ocenić
Prowincja
—
o i min u uuuuaii ayiuaiciinu wszy- - stkim wymaganiom — niczym
niezachwiana
41
i i li i u William Shoe Storo
WłaSc B Cisrnotł'
Poleca obuulr 1mportown
I kanadyjskie
Wslmy rćwnlei obuwt doPoUUi
750 Ousan Sł W1 EM 3-48-
98
Kushner and Son'
R 0 Ó F I N G
Nowe dachy reperacje starych ryn- ny "insul brick" wykonujemy pod
gwarancją -- _s
9 Wigan Cresć — Toronto
Tel ST 8-6S-
41
Starokraową
A p t e k ja
P-- P Medwidskich
"Sanitas Pharmący'i
204 Bathurst St Toronto
(kolo Queen) Tel EMI3-374- 6
Wysyłka lekarstw do Polski
PANOWIE — UWAGA!
Europejskie panie wszystkich
klas i różnego wieku poszukiK
ja mężów" w Kanadzie
Wysyłamy KATALOG z fotog-rafiami
wielu kobiet dla do-konania
wyboru
Piszcie dziś nie omińcie
okazji
CONTACT BUREAU'"
Box 102UsStn VC' ► Toronto 3 - Ontario
cO
mmmw mmmm
ZWIĄZKOWIEC
1475 Queen Sf West = Toronto 3 Onf Tel ME jyJ
MiMm uąmi U R05( UJ!
FELSZTYN T — świat w oczach współczesnej nauki FENIKOWSKI F — Pierścień z łabędziem
FICIŃSKI J — Władcy przestrzeni
FEUCHTWANGER L — Goya
FFIEEULEDRINBGACHII —L —PrzWygyokdłyadyJ oAnisdtroecwiesa religii ' oDr
FIEDLER A — Dywizjon 303
„ — Dziękuję ci Kapitanie
„ — Gorąca wieś Ambinanitelo
— Kanada pachnąca żjwićą
„ — Jlaly Bizon opr
„ — Radosny ptak Drongo opr
- — Ryby śpiewają w Ukajali
„ — Rio d'Oro i
'' „ — Zwierzęta z lasu dziewiczego — Zdobywamy Amazonkę
FLAUI5ERT G — Bouvard i Pecushet
i } — pani Bovary
— Salambo
F'R'AfNCE A —— GBousnptodaaniopłóoUw Gęsią Nóżką
X " „ — Manekin trzcinowy
„ — Na białym kamieniu
— Tais
„ — W cieniu wiązów
1 „ — Wyspa pingwinów
— Zbrodnia Sylwestra Bonnaid
FRANK B — Ccrwantes
FREDRO AL — Pięć komedii ilustr luksus opr GAWALEWICZ Ł — Królowa niebios opr
GASIOROWSKI W — Huragan
G1BBS Pil — Wolność nie ma ceny 2 t
„ — Wolność nic ma ceny 2 t opr
GIEŁDZIŃSKI II — Bębny biją w puszczy Wukudu
GIETRYCH J — Jan III Sobieski
„ — Mjś nowe pokolenie
„ — Nacjonalizm" chrześcijański
— Opowiadania bałtyckie
— Sprawa Ziem Odzyskanych
GODOWSKI J — Konstytucja 3-g- o Maja
GOETEL F — Czasy woiny opr
'„ ' — Kapitan Łuna
- — Tatry ii vopr
GOJAWICZYŃSKA R — Dom na skarpie
- „ — Dziewczęta z Nowolipek n
- T-- ł„ te
— Rajska jabłoń
„ — Stolica „ — Ziemia' Elżbiety wmti
fJOłnrnrcW A nnlo:l-i- w rbrnlinr B tnmńw — Ymlif
„ — - Bolesława Chrobrego tom V Rozdroża
—' Chrobrego tom VI — Rozdroża 1 2 1
GOMBROWICZ W — Transatlantyk — Ślub „ S:
GOGOL M — Hlw-or- v
w-vbni-na
B
„ — Wybór pism opr
GOMULICKI W — Cudna mieszczka „ _ K e y- - — Wspomnienia niebieskiego mundurka i'
GOLBA Iv —s Obrazki śląskie
r GONCZYŃSKI F — Rai proletariacki
GÓRECKI J — Kamienie na szaniec-- - -- „ aim lii
GREENE G — Eroń na sprzedaż „'„„ -- „ u
GRUBIŃSKI W t— Miedzy młotem a sicroem „- -t
— Pani Sapowska { „ - s„ GRUDZIŃSKI II- - G — Inny świat '
GOETHE J --r- Ciemienia młodcao Werthera
GUARESCHI J~— Mały świat Don Camilla r u llMjc
HASEK JL — Przygody1 dobrego wojaka [Szwejka 4 L — --Wp
— liisieiiiicu rwsiczncj -- : i- - -
HENSEL W —iSłowiańszczjzna wczesnośredniowieczna
iniOND"A Kard — straży sumienia narodu
HOMER — Hi J
i — Odyseja „? v l)v
"'
i ii
HORT W — Tułacze dzieci
HUGO
'
W — Człowiek śmiechuj2 t
— Bug-Jartl- al -„- - „ v„ : „
„ — Hernani
'„ — Katedra Maiii Panny 2 tomy
— Nędznicy 2 t opr' --
' —Rok 1 VA- -- - c--r
IBANEZ D — Wesoła Walcncia
— Ziemia przeklęta
IWASZKIEWICZ J — Chopin
„ — Czenyonę tarcze
'-
- „ — Nowa" miłość
— Opowieści zasłyszane
INFELD L — Wybrańcy bogów
JANTA — Klapa bezpieczeństwa
— Kłamałem-ab- y żyć
JASIEŃCZYK — Walter'765
— Brunatne i czerwone
JASIENICA P — świt słowiańskiego jutra
— Wisła pożegna zaścianek
JASTRUN M — Mickiewicz
„ — Spotkanie z Salomeą
JEŻ T T — Ci i tamci
„ — Miłość-- w opałach '
„ — Narzeczona Harambaszy
— Szandor Kowacz
KARPIŃSKA I — Polskie ubiory ludowe na scenie-KASTERSK- A
M — Miłość prababki
KATELBACII T — Spowiedź 'pokolenia
KIERSNOWSKI R — Za drzwiami klamek
KISIELEWSKI J --— Powrót opr
KOCHANOWSKI J — D?iełapolskie 3 tomy
KONOPNICKA' :U _-- TnT:fn7iV-- n wirbiałn ii
— O krasnoludkach i sierotce
— Jak to_7Pi lnem było
— Naiaco(ly4- -
— Olimpijczyk
— Pan Balcer w Brazylii
KMIETOWICZ F- - — Czarownica v -
KONARSKI S — Pisma wybrane --2 t
KORBOŃSKI S-- — W Imieniu Rzeczj pospolitej
- r — W Imieniu Kremla druku)
KORCZAK J — koloniach letnich --
KOSSAK-SZCZUCKA Z"— Kryżowcy 4 t
f I — Przymierze ? ' — Nieznany kraj"
- i--r- Rok'polski
1 —s Z otchłani
KOSSOWSKI J —' Wici w puszczy opr
KOWALEWSKI J_ — O Żołnierzu ciułaczu
KRAKOWIECKI A— Książka o Kołymic
KRASZEWSKI J I — Baibuza „ -- „
--♦-
AT -
' '" - t
--Z K" -- i'
Boi
opr
opr
rani
Na opr
ada
793
opr
AL
Jt
bez
opr
oor
MarjS
(w
Na
opr
opr
— Banita _ Jt „- - — Biały Książe- - -
— Bitwa' pod Płowcami
— Boleszczyce t3u-- „!
— Bracia Zmartwychwstańcy - u ' — SBrtihl j -- ' 1
— Czarna -- perełka
— Dola i-nied-ola
2 t
—1 Historia kołka w plocie
— Historia o Janaszu Korczaku
— Dwie królowe -
—— JJcelrimtaola t _ - ' — Jarna - -
— Kraków za Łokietka
'—— KKrróólle"wcshcłyopóswynowire
c— Król i 'Bondarówna
— Kunigas
— Narl Gopłem
Lubonie - " — r „- - „
— Masław „ "___
— Ostap ohdarczuk
— OstatnPz Siekienjńskich
-- rwi
1
ft
te£
se 11