Zwilazkowiec Alliancer, May 24, 1974

              NR 4041 "ZWIĄZKOWIEC" MAJ (May) plgtek 24 — 1974 ŚTR 9
Jerzy Pertek
POD POLSKĄ BANDERĄ
— Tyle pani pozostało po oj- -
cu — z tymi słowami towarzysz
jego ostatniej wyprawy wręczył
Irenie Szarskiej mała walizecz--
kę Zawierała ona różne drobne
rzeczy Bjły to osobiste drobią- -
zgi człowieka którego bujne
życie i przygody mogłyby wy-starczyć
do wypełnienia życio-rysów
co najmniej kilku wybit-nych
podróżników lądowych i
morskich
Nie wiadomo jednak dlacze-go
mgła zapomnienia czy zgoła
niewiedzy spowiła życie i dzia-łalność
tego syberyjskiego pio-niera
dalekowschodniego prze-mysłowca
kupca i armatora a
przy tym oficera marynarki
handlowej i kapitana żeglugi
wielkiej który przecież żył je-szcze
w czasach ludzi średniego
dziś pokolenia Bardzo skąpo
wspomniano o nim w okresie
międzywojennym na łamach
"Morza" a potem gdy zaginął
bez śladu niczym przysłowiowy
kamień nucony w wodę nikt
nie poświęcił mu najmniejszej
nawet wzmianki'
Zajmując się z górą ćwierć
wieku rodzimymi tradycjami
morskimi dziejami polskiej
bandery i naszego podróżnictwa
morskiego sam do niedawna
nie wiedziałem o Kazimierzu
Sariuszu-Szarski- m nic ponad to
co prawie pół wieku temu poda- -
no na jego temat w "Morzu"
W 1968 roku przypomniałem te
skąpe informacje o polskim ar- -
matorze oficerze marynarki
handlawej i żeglarzu który je- -
szcze przez kilka lat po I woj-nie
światowej rozwijał niezwy-kle
energiczną działalność Pu-blikacja
ta wywołała zgoła prze-ze
mnie nieoczekiwany odzew
Był to list od czytelnkia który
nie tylko znał kiedyś Szarskie-go
lecz nawet był z nim spowi-nowacony
przez swą ciotkę —
w swoim czasie żonę zaginione-go
żeglarza! To wprost niewia-rygodne
szczęście jakie niekie-dy
spotyka badacza dawno za-pomnianych
spraw i ludzi prze-mieniło
się jednak rychło w nie-mal
równie wielkie rozczarowa-nie
Los mianowicie zrządził że
Radosława Gonczarska I voto
Szarska II voto Gerlach zmar-ła
pół roku przed napisaniem
mojego artykułu o czym dowie-działem
się w odpowiedzi na
skierowany do niej list Jej cór
ka z drugiego małżeństwa za
wartego po śmierci Szarskiego
nicwiele mogła wnieść do spra
wy poza porcją pamiątek po
pierwszym mężu swojej matki
Zawiodły również dalsze źródła
gdyż inni krewni oraz znajomi
Szarskich i ich także nie żyją- -
euj cuiM - — -i- i-_ -_- ił-- -
mogUd£ć 'i& -c-S
— łow do zrekonstruowania zycio- -
rysu Kazimierza SarillS7n-S7n- r
skiego
W tej sytuacji głównym źró-dłem
pozostawała relacja moje- -
go pierwszego informatora uzu- -
pemioim uivx rw'j nieścisłymi bądź wypaczonymi
wskutek upływu lat wiadomo- -
ściami które z opowiadań mat- -
ki - Radosławy Szarskiej-Ger- -
lachowej zapamiętała jej cór--
ka oraz pamiątkami głównie
ikonograficznymi Pozostaje za- -
tern sporo luK niejasności i
wręcz sprzeczności a niektóre
ze znaków zapytania może ni-gdy
nic doczekają się odpowie
dziiimir7 Sarinsz-Szarsk- i uro- -
-- —
—
CUDOWNE BUŁGARSKIE
ZIOŁA LECZNICZE
#5: Pomaga schudnąć działa roz
walnlająco #7: Reguluje oddawa-ni- e
moczu #9: Usuwa przykrości
powstałe z nadmiaru lub
nerwowego przewrażliwienia żo-łądka
Leczy przeziębienie 1
kaszel Koi nerwy 1 poma-ga
na bezsenność #13: Rumia-nek
#14: Kwiat lipowy Po-maga
stracić wagę oraz
bóle artretyczne — Cena pu-dełko
SI 50 z USA
— $175 — Przy zamówieniach
uprasza sie o podanie NUMERU
żądanych ziół Odwiedźcie nasz
skład ziół lub nyślijcie zamówić-ni- c
dołączając Money -- Order
BAŁKAN IMPORTS
212 Spadina
Toronto Ont M5R 2V1
Canada
Tel 921-858- 7
89 E4
I obniżka
1
"POŁO" poszukiwane i w
iStanleyS JeXtJlęS
i siostrę Różę która mieszkała
w Wilnie do czasu II wojny
światowej (a może i dłużej) Ro- -
dżina Szarskiego szczyciła sie
bardzo starym drzewem genea--
logicznym swoimi korze- -
niami sięgało ponoć XIV wieku byli w listopadzie 1919 r Choć
i bitwy pod Płowcami W bitwie od wojny rosyjsko-japońskie- j a
tej Florian Szary — jak głosiła zwłaszcza od zdobycia Port-Ar-rodzin- na
tradycja — miałcalić tura przez Japończyków — mi-życ- ie
Łokietkowi za co otrzy- - jało już 15 lat to jednak ogrom-niał
później szlachectwo Dzia- - na większość widokówek zaopa-de- k
(?) Kazimierza był rosyj- - trzonych w japońskie i w an-ski- m
generałem ale za gielskie podpisy wiązała się te-- w
spisku przeciwko carowi Mi-- matycznie z oblężeniem tej
kołajowi I skazano go na zesła
nie
Pierwsze nauki Kazimierz po-bierał
w Wilnie a potem
ukończył szko--
łę żeglugi handlowej trudno
sobie bowiem-be- z tego wyobra-zić
jego późniejszą służbę ma-rynarce
handlowej Niestety nie
wiadomo co to była za uczel-nia
Być może Szarski uczył się
zawodu marynarskiego w s'o- -
sunkowo niezbyt od Wilna od- -
ległej Rydze nie jest jednak
wykluczone że było to w Odes- -
sie albo Nikołajewie skądinąd
bowiem wiemy że nasz bohater
tonił sin u Mnmu Oanvm Ktn
wie czy właśnie następstwem
tej katastrofy i związanych z
nją sinych przeżyć nie były si- -
We włosy młodego bo jeszcze
niespełna 30-letnie- go mary na- -
gdy na początku bieżącego
wieku przybl do Krakowa
Zaledwie po trzech tygod- -
niach jego pobytu nadwiślań- -
skim grodzie i krótkotrwałej
znajomości z Katarzyną Gon-- Kaisha (japan aiau steamsnip
czarską — młoda dziewczyna Company) w Nagasaki Utrzy-zdecydowa- ła
się zerwać swoje mywało ono wiele linii
i nych do różnych portów
za mąż za przybysza któ-- nentu (Włady wo-ry
zapewne oczarował ją i stok Szanghaj Kal-imponow- ał
znajomością szero- - kuta) Europy (Mar-kieg- o
świata oraz opowieściami sylia via Kanał Sueski) i Ame-- o
przygodach Z za- - ryki Kazimierz Szarski służył
wartego w 1902 według innej statku "Inaba Maru" który-mi
orcii ion7 rnljn małżeństwa kursował nrawdoDodobnie do
OAdiisiiaju
krywczej
llJ"ll
gazów
za
które
w
w
urodziła się córka Irena która
tow arzyszyła później rodzicom
w ich dalekich
W okresie przed I wojną
światową Kazimierz Szarski wie-lokrotnie
opuszczał Kraków i
Syberię a nawet
do Mandżurii i Chin Z długo-trwałych
wypraw przywoził nie
tylko moc wrażeń lecz i bar-dziej
konkretne dowody swojej
działalności jak np samorodki
syberyj'sklego złota (informator
m°J sam WlCtZiai pierścień l- --
go złota wykuty w kształcie ple
cionki z chińską żabą) zdjęcia
własnych statków pływających
Amurze czy przeróżne wyro
by orientalne z w
domu handlowego
BW_s v__i_"" j Jj„i„„„i„„
filii rozsianych po całych Chi
nach!
Jak liczni ówcześni marzyna- -
MA C-r- rt nelri n?111łvt CIO 111 1 0- -
karierc
"tnczą P™™"ieJdenuak"""" dek ą
wyne"
wo obronną ręką gdyż połamał
sobie tylko zebra
slwem była pozmejsza resekcja jvt t
W 1914 roku krótko przed
wybuchem działań wojennych
Szarski — po kolejnym pobycie
w Krakowie gdzie jednak
u- nrnst dusił sie w atmosfei-z- e
„„i„i„j rmiinii" — wvic- -
tarzyna Szarska w odroznienu
od męża 'była wielką domatorsą
tym razem jednak postanowiła
wziąć udział w jego wielkiej
rv-pnH7i- n Dzięki temu spędzi- - ł""'0
wraz z córką okoto ośmiu lat
Dalekim Wschodzie i zwie-dziła
szmat świata o czyni
wnioskować można z zachowa
nych w rodzinie przewodników
turystycznych prospektów i wi--
dokówek z różnych miast Sybe- -
rii Kraju Nadmor- -
skiego Chin i Korei zaanekto- -
wanej w 1910 roku przez Japon- -
czyków pod nazwą Chosen a
także i z Japonii
Niestety te bardzo ciekawe
materiały ikonograficzne tylkq
niekiedy noszą datę pobytu tam
i
kraju
Największy" wybór chustek nowe wzory
Walizki lotnicze' lekkie 30% zniżki
' Płaszcze włoskie ortalionowe damskie' męskie — Okazja $395
Parasole męskie automatyczne — 100% nylon' 52 —
PRZEKONACIE SIE SĄ REALNE I
Szarskiego i jego małżonki Np
zapis na przewodniku po Seulu
(czyli ówczesnym japońskim
udział
narzeczeństwo kont-wyszł- a
azjatyckiego
za-- Bombaj i
Australii
przebytych
(a na
podróżach
wyjeżdżał na
założonego
rosyjskiego
do
Ileno) dowodzi że Szarscy
zwiedzali Koreę w maju Japo- -
nic latem a w Port-Arturz- e
iwieruzy ruMraesowe zujcliu
przedstawiają więc miejscowe
fortyfikacje działa twierdzy
pola walk np słynne wigorze
203 o które toczyły się najza- -
celsze DT ' '° r T ciu japonka aruii-i-i musi
bombardować stojące u jego
podnóża okręty rosyjskie eskad- -
ry port-arturskie- j) miejsce pod- -
pisania kapitulacji i wreszci- e-gratka
dla interesujących się
działaniami morskimi — wrak
- IT-_t- _ PancerniKa "rooiea_a__! i siaisu
D"Kującego port
Po Rewolucji w Rosji i de- -
monstracjach anty imperialisty- -
cznych które zaczęły się wiosną
iyi toku w i-n-inacn
oiarsiu
powrócił do wykonywania swo- -
jego wyuczonego zawodu tzn
do marynarskiego rzemiosła
g0 prak ? morska 1 p0'
siadane kwalifikacje P™vohły
mu na pnyjecie w 1920 roku
stanowiska I oficera na stat- -
kach japońskiego towarzystwa
żeglugowego Nippon Yusei
Władywostoku' lub Szanghaju
każdym bądź razie z tymi
dwoma portami bardzo silnie
wiązała się zarówno jego do- -
tychczasowa jak i późniejsza
działalność
Służba Szarskiego w Japan
Mail Steamship Company trwa- -
ła rok a może i półtora
siębiorczy Polak nie zadowolił
się jednak rolą najemnego pra- -
cownika lecz po uzbieraniu po- -
trzebnych funduszy postanowił
{]zia}ać własną rcke j zakupił
szkuner rybacki na którym pod--
niósł banderę biało-czerwon- a!
Spotkanie z tym właśnie
szkunerem (nie wiadomo nam
bowiem o żadnym innym takim
statku który wtedy pływał
wsnnmnieniu ze swoiego rejsu
w 1921 roku wielkim japońskim
statkiem pasażerskim "Chosen
Maru" z Władywostoku do Ja-ponii
Samodzielność Szarskiego
którv- - Drawdonodobnie miał
swoją bazę we Władywostoku
niedhigo_ Ne
Pcwna Sjtuacja Nadmorskic8°
sto]icą we
władvttosloku kt6ry był wów- -
ktcm
ru slł antyrewotucyjnycn uzw
Dalekowschodnia RcpubliKa) a
jednocześnie ostatnim ośrod- -
kiem obcej głównie japońskiej
interwencji trzymała również i'
iego mieszkańców w stałej
V — nieoewności jutra Dlatego też
podróż naokoło świata trwata
długo i nie należała do przyjem- -
nycn statek (nie wiadomo ja--
kicj bandery) wielokrotnie za- -
(„-mywa- no kontrolowano i re- -
--- ---
w idów ano co przeciruzyio czas
trwania i tak już dalekiej dro-gi
wokół trzech kontynentów:
Azji Afryki i częściowo Euro- -
DV Wreszcie jednak statek do- -
tarj aQ Marsylii i wkrótce Szar- -
scy dotarli do Polski do Krako- -
W3i do domu
Qzy jednak rzeczywiście do
domu? Nje ukga wątpiiWości
źe podróżnicza pasja Szarskiego
tyiko krótko pozwalała mu
dzielić osiadły tryb życia do
którego przywykła jego małżon- -
ka która zresztą — o czyni
BEZ PRZESADY! £
linOlll l'JT'JI'll Ilfl 1rtllHIIUI _-- _-
Z
na
-
la
na
i-- 11
na
na
elził się w Wilnie roku 187G chal ponownie do Szanghaju Szarski zdecydował się powro-lu- b
1878 Miał brata Stanisława Zabrał ze sobą żonę i córkę Ka- - cić z żoną i córką do Polski
#11:
#12:
usuwa
ziół klienci
Road
była
cen dla wyjeżdżających
wysyłających POLSKI
Krympolina w kratę płaszczowa sukniowa ubraniowa gwarantowana $199 za yard
Sweterki kanadyjskie 100%'polyester modne %A ceny orai swełry elastyczne męskie
Kanadyjskie
ŻE POWYŻSZE DANE
Przed--
by
71? '
Queen Sh W: Toronto -t- el 363i 1972'
już wspomniano — urodzoną
domatorką
iMimo biegunowo różnych
temperamentów i upodobań
Szarscy stanowili dobrane mał- -
żeństun rhnń Kayiminn nin hł
}atwv w pożyciu inaczej jednak
nea sic mja(a z jch pogiądanii
na Aia i ź iG vatllra eiaanc
wilka do lasu Szarskiego zaś
CJagneła na Daleki Wschód W
Krakowie też podobnie jak nie
raz przedtem — długo nie wy-siedział
Cóż to on przywykły
do otwartych rozległych rów
nin si linr iclf irh An hilinnPfi- -- - „„ — "-- '"
pełnego wrazen i przygód życia
w Chanarowsku Władywostoku
czy Szanghaju lub do dalekich
rejsów w sztormach mórz Chin- -
Kiego i japonsKiego ciu uh
móg} robic „ uk cichym spo- -
kojnvm nacownłm nadwiślań- -
skim grodzlCi w Mórvm żyCi0
p}jnf0 wolno monotonnie bo
eflhn:nip -- „„: u„mał
Krakowie dwa lata po czym
m Myrusz%ł na Daleki
Wschod w roku ponottnie
ni} fun j ofcera
jednak nnm na MAMm glat
ku „yungNing 2 Szanghaju
Cały bieg życia Szarskiego
_ _ I __1 1 wyczuje ze cziowieK len u_ąt_z_wt
cio ciągłej zmiany ze nigciy i
nigazie awgo nie mógł zagrzać
miejsca nawet jeśli pełnił swój
ulubiony marynarski zawód że
wciąż gnało go gdzie indziej
Powtórzyło się to podobnie te
raz kiedy po dwóch latach spo-kojnego
bytu mieszczucha zna-lazł
się na azjatyckich wodach
Upłynął mianowicie tylko rok
od przybycia naszego obieży-świata
do Szanghaju kiedy po-stanowił
on powrócić do Polski
Obrana trasa miała niemal sko-piować
jego powrót z zoną i
córką do kraju w 1922 roku
aie zasadniczą nowością było to
ło tym ra-e- m drogę tę zamie-rzał
odby} władnym stateczkiem
"Łodzią sagową z Chin do Pol-ski
— pod polską banderą" —
pod takim tytułem miesięcznik
"Morze" (nr 81926) donosił o
wyprawie Szarskiego na nie-wielkiej
szkucie żaglowej zao
patrzonej w pomocniczy motor
--jrasa podróży miała prowadzić
przez ocean Indyjski Kanał
gueski wokół Europy i przez
Gdańsk do Warszawy Oprócz
Szarskiego w w prawie jachtem
"Per Aspera" brali udział: ar- -
cheolog Jan Djakow i kartograf
Mikołaj Djakow oraz Rumun
Serga Warcar — z zawodu lot--
nik który miał pełnić funkcję
mechanika Koszty tej podróży
miały pokrywać dochody z u- -
rządzanych odczytów oraz ze
sprzedaży zbiorów etnograficz- -
nych przyrodniczych filateli- -
stycznych itp
Niestety na informacjach i
tejże notaki kończą się nasze
ł Howard Park
wiadomości o rejsie Szarski
przybył wprawdzie do Krakowa
' t0 w towarzystwie przyjaciela
którego nazwisko nie uchowało
sie jednak w pamięci rodziny
Podróżnika ale nie wiemy co
S1f stało z jego łodzią żaglową
Iaraoi(sem Jest to że im bh- -
' KOnca z'cla Czarskiego tm
mniej mamy o nim wiadomości
Czy na Da'e'ri Wschód pojechał
ponownie krótko po powrocie
do Krakowa czy tez dopiero w
1929 roku? W każdym bądź ra-zie
istnieje niezbity dowód na
to ze wiosną tego roku był
(zno„ czy jeszcze?) w Polsce
jak bowiem wynika z kartoteki
Związku Polskich
Armatorów 26 kwietnia 1929
roku otrzymał pod numerem
1694 dyplom kapitana żeglugi
wielkiej Już jednak w grudniu
był znowu w Szanghaju o czym
świadczą zachowane (i częścio-wo
datowane) zdjęcia z tego
portu przedstawiajaee min
rożne okręty wojenne (brytyj-skie
krążowniki) statki pasażer-skie
holowniki portowe i chiń-skie
dzonki
Wtedy tez sprowadził do sie
bie córkę która podjęła piacę
w I)olskinl konsulacie w Nanki- -
nie Siara]il pracował w przed
siębiorstwie żeglugowym Duń
czyka Erika Moliera w Szangha--
ju Prawdopodobnie kontynua
cją tej firmy było pozniejse
(dotrwało do lat pięćdziesią-tych)
towarzystwo stoczniowe
remontowe Moler's Shipbuild-in- g
and Works
Ltd którego właścicielami byli
czteiej (bracia9) Molierów ie
Wspomniany Erik a później je
go syn — Erik junior prowa
dzili jeszcze korespondencję i
wdową po swoim pracowniku
Kiedy i jak skończył Szarski
życie? Było to prawdopodobnie
w 1930 roku — w drodze do Ja
ponu a ponoć nawet do Austra-lii
Czy jednak zmarł śmiercią
naturalną czy też tragiczną w
nieszczęśliwego wy-padku
(i jakiego?) — tego żad-na
z zapytywanych osób nie po-trafiła
wyjaśnić Nie wiedziała
chyba też o tym córka która
poł roku po zgonie czy zaginie- -
ciu (?) ojca powróciła do kraju
i przywiozła wspomnianą na
wstępie resztę jego schedy w
małej walizeczce Nie dowie- -
działa się tego zapewne również
i żona skoro nie przekazała
żadnej informacji na ten temat
swoim bliskim
Oznaczałoby to że po bujnym
= nastanił zagadkowy zgon
niestrudzonego marynarza i po-dróżnika
— Kazimierza Sariu-sza-Szarskie- go
który na Wo-dach
Dolekiego Wschodu pły-wał
pod biało-czerwo- na ban-derą
Collision
uoieKit-g- u ~
60 Howard Park Ave — Telefon 532-446- 5
GIENEK LEJA właściciel
Prosi o poparcie Polonii
Warsztat specalizua tlę w naprawia I malowaniu samo-chodów
— naprawy wynikła i wypadków "ColIKon'
7443
aakkH ~~~ IB i i c h '— "-- -- H
Kraina Lechitów Łużyczan Polan Słowian siedziba
Piastów i i Jagiellonów kolebka starodawnych grodów chra-mów
zamków i świątyń Niektóre z- - nich przetrwały po1 dziś
dzień czasem czasu czasem przez czas
mało tknięte Dawne pałace królów zamki inożnych staro-dawne
świątynie — otaczają dziś lekkie w kształcie budowle
z żelbetonuy sztucznego tworzywa czy aluminium
Sieć hoteli na czele z nowym
w Warszawie i w Zakopa-ne- m
— motele gospody zajazdy a wszystko z myślą
o wygodzie turysty
Poznaj w tvm roku miasta i zabytki na szlaku
Polski i Polski
Informacji udzieli i rezerwacji każde biuro podróży
[OWŚtll
ówczesnego
Engineenng
następstwie
POL1SH TRAVEL OFFICE
500
Naw City NY 10038 )
52-41- 52 Z)E4- -'
wysyłko
67 St
do Lej Komunii ślubne
"DO ": odbiorca w Polsce sam wybierze
w użyciu i przystępne w cenie
i
ewski z :
Prybylem do metropolii
Sydnejskiej re środka konty-nentu
z południa A teiaz rów-nież
jadę na południe lecz
wzdłuż Pacyfiku Linia która
zwie sie Illawana do wielkiego
o ii odka przemysłu hytniczego
Wollongong położonego w o 1-le-gloci
82 kilometrów od Syd-ney
Góry widzę z okien po
ciągu To węgiel kamienny
ukryty we wnętrzu zagłębie
Ulawaira pry któiym i ozwi-Dymi- a
nal się rejon hutnictwa
na horyzoncie wysokie kominy
Tu i owdzie krajobiaz o lslanid
wyciągi goinicze Miasto zowie
s:ę Wollongong a rejon jest
bardzo nasycony ludźmi Nada-no
mu mano Gieater Wollon-gong
Zagłębie j:k to zagłębie
widziało s'ę ich już wiele
Pierwsza kopalnia węgla do
któiej -- puściłem się wyciągiem
to był "Jan Kanty w Jaworz--
nie Znam Będzin i Sosnowiec
I Mysłowice na Śląsku Zwie-dziłem
Saaię i fiancuski Nord
Oglądałem pokłady węglowe w
Walii i na Fife w Szkocji Te-raz
dane mi będzie obejrzeć
australijskie zagłębie węglowe
Illawarra jedno z wielu na tej
ziemi Węgiel kamienny siedzi
głęboko pod powierzchnią zie-mi
w górach pod Wollongong
Oczy mam szeroko otwarte a
patrzenie w wędrówkach pasjo- -
nuje Każde zagłębie węgłowe
jest obrazem specyficznym
Uczy wiele zaznajamia z mało
znanym krajem Co najbardziej
imponuje to fakt iż Wollon--
gong piezentujc się dostatnio
Zwiedzam miasto oglądam je
porównuję w pamięci z dotych-czas
mi znanymi zagłębiami
Towarzyszy mi prof Ludwik
australista szeroko znany w kos-mosie
I przemiła Romana
która zgodziła się uprzejmie
służyć podróżnikowi swoim sa-mochodem
Sęgając w niezbyt odległą
przeszłość Wollongong był
od-Ja-- do
Botany Bay gdzie szczęśliwie
wyrosło Sydney Jednakowoż
dzisiaj nie ma tu autochtonów
Została jednak po nich nazwa
Wollongong po-dobno
w jednym z australij-skich
języków oznacza obozowi-sko
Nie jestem znów tak tego
pewien ale być może Autoch-toni
jak podają pisane świa-dectwa
byli raczej kłopotliwi
gdy dotarła tu wyprawa kapi-tana
Cooka Następnym odcin-kiem
po Wollongong dla Cooka
stał się przystanek Botany Bay
pod Sydney Ale przedtem rzu-cono
kotwicę u brzegu Wollon-gong
Oglądając wówczas nadbrzeż-ne
góry nikt nie był w stanic
przewidzieć że w ich głębinach
znajduje się węgiel kamienny
W XVIII wieku już znano ten
minerał lecz nikt n:e był jesz-cze
w stanie przewidzieć jakie
dobrodziejstwa spłyną zeń dla
ludzkości
Zanim rozwinęła się normal-na
produkcja kopalń i hut na
łąkach hodowano stada krów
Rejon Wollongongu począł sły-nąć
z mleczarstwa Czyli węgiel
byl mlekiem karmiony!
Mówi się że Australia jest
krajem mlekiem i miodem pły-nącym
Bardziej niż mleka i
miodu którego tu w bród kon-tynentowi
potrzeba jest wody
Tu opodal na zapleczu Wollon- -
ż „ kupiecką Szarski musiał PO woaacn przedostatnim przystankiem
-i- ec niezgorszą skoro po nie- - fij"?? Z WARSZTAT NAPRAWY SAMOCHODÓW podróży _kapitana
w
Duża
naj-prawdopodobniej
regular-dotychczasow- e
Samoloty
££sSseśvaSS£££S££S£S®S
Auto
WABIĄCA CZAREM WIEKÓW
TĘTNIĄCA WSPÓŁCZESNOŚCIĄ
nadgryzione-zębe- m
nowoczesnych FORUM-INTER-CONTINENT- AL
ORBIS-KASPROW- Y
najciekawsze
Wielowiekowej Współczesnej
dokona
Fifth Avenue
York
Phone:(212)
SZYBKO
Richmond
pani
i
TANIO PEWNIE
wszelkiego rodzaju zleceń do Polski załatwi
mSm
W Jtouo Toronto lub DEALER
PACZKI UPOMINKOWE:
ZLECENIA WYBORU
SAMOCHODY: ekonomiczne
MIESZKANIA SPÓŁDZIELCZE DOMY 1-ROD-ZINNE
Wawrzyniec Czereśni Lisly Aiil)podóv W
miejscowości
©ilongong
gonsu wybudowano rezerwuary
wodne Woda stalą się tutaj
najbardziej witalnym elemen-tem
Zbiorniki wody powstała
w s-pis-ob
jak najbardziej na'u-lahi- y
Stawia się w poprzek
stmmieni rzeczułek górskich
— tamy Spiętrza sio 'aobv
wodne już istniejice Do zatrzy-manych
wód w'acia się i woły
poiv deszczowej Tak powstałe
zbiorniki giomala zyciodaina
wodo na potrzeby rolnictwa
człowieka i przemysłu Na za-pleczu
Wollongonu znaj luje-m- y
liczne tamy SUea one na-wadnianiu
sas'eJmc!jo terenu
Gromadzą wodę sa oazami zie-leni
miejscem rekreacji i wy-poczynku
Zaopatizono je w
ruszty ławki stoły gdzie nrzy-byl- y
z miasta samochodem
wczasowicz może sobie sam
przygotować smakowita soczy-stą
polać mięsa
Zaplecze Wollongongu daje
przykładowa lekcję jak rozwija
się pobliski teren Tu sie oglą-da
na co dzień rozwój Australii
Jakie rezultaty daje owoc prze- -
myślnej pracy ludzkiej? Do roz- -
woju potrzeb rejonu w wyhit- -
nym stopniu przyczyniają mc
osiedli tutaj Polacy Rozbudo- -
wuja kontynent Dzieci ich cho- -
dzą do szkól Rodzice pomaga-ją
Australii codziennym wysił-kiem
i ozbudowy wać się
Stuty sieczny Wollongong za-licza
się do kilkunastu więk-szych
miast kraju Stolcc sta-nów
są milionowymi metropo-liami
jak Melbourne jak Syd-ney
Liczą setki tysięcy ludno-ści
jak Adelajda Brisbane czy
Perth Za nimi suną stutysięcz-ne
skupiska jak Wollongong
Newcastle Geelong związane
zawsze z zapleczem Stanu siecią
kolei i autobusów b-egnacy- ch
we wszystkich kierunkach W
każdym wypadku miasto takie
jest ruchliwe ożywione Świad-czy
o rozwoju ziemi obfitującej
w surowce mineralne i cenne
płody lolne Do tego typu miast
zalicza się Wollongong Ma bis-kupa
i katedrę ma muzeum pa-miątek
przeszłości Budynkiem
rcpiezentacyjme nowoc7csnym
jest poczta Niestety dworzec
kolejowy jest skromną prowin-cjonalną
stacyjka Opodal Ra-tusza
siedziby władz miejskich
stanęła biblioteka tętniąca ży-ciem
Znaleźć tu można wcale
przykładny zestaw książek Te-matyka
dzieł jest światowa au-stralijska
i lokalna Należy
podkreślić pomocną zawsze
uczynność bibliotekarzy Dużo
zawsze młodzieży korzysta tu z
miejscowych
_
materiałów Ten
fakt najlepiej świadczy i iak
naj pozytywniej o społeczności
Na styku miasta z Pj -- yfi-kiem
znajduje rę plaża miej-ska
i kąpielisko Ocean widzi
się prawdziwie bezkresny Na
ogól w tym kraju towarzyszy
pogoda Nad Oceanem skwer
zawiera resztę nagrobków któ-re
kiedyś tu stały Ich daty na-wiązują
do okresu wczecne"o
powstania Wollogongu kiedy
osiedle rozwijało się w począt-kach
zeszłego wieku
Kąpielisko nad Pacyfikiem
obsługuje plażowiczów Jak
zawsze spory kontyngent zwo-lenników
popularn-- j tu jaidy
na nartach wo Inych Jest to za-pewne
narodowy sport Austra-lii
Naprzeciwko Oceanu rysu-ją
się góry We wnętrzu gór za-soby
węgla kamiennego Za-pewne
są i inne minerały Co--
4' "#' łjji&JĄjj
37 4 1
raz częściej rejestruje się i in
nc niespodzianki górniczo
Wśród gór zaplecza stoją czte-ry
tamy: Cataract Cordeau
von Nepean Stamtąd spływa
życiodajna woda A Wollongong
spowity dymami — pracują
huty Węgiel jest na miejscu
a żel-u- a dostarcza transport z
wnętrza kiaju
Jak okiem rzucić pełno tu
dostatnich białych farm W nie-pamiętnych
czasach przeszłości
dawały tu o sobie znać wulka-- n
W Poi l Kcmbld pobliskiej
miejscowości wypoczynkowej
nad Pacyfikiem widzi się roz-łupany
krater wulkaniczny
Przez szczeliny kamienne wdzie-ra
się fala za fala Ten szczątek
wulkanu jest atrakcja Sąsied-nie
jezioro Illawarra jest rów-nież
pozostałości zamierzchłych
czasów Sa to turystyczne atrak-cje
i równocześnie karty stro-nic
geologicznej sagi tej ziemi
W mieście ludność przykładnie
pracuje sąsiednie góry pełne
ya zasobów węgla a na zaple- -
czu biegnie linia kolejowa są
miejsca wycieczkowe rzeki
rzeczki tamy jeziora punkty
obserwacyjne kamienie lasy
Jest to typowy krajobraz No- -
w ej Południowej Walii na sty--
ku z Pacyfikiem na przedpolu
milionowej metropolii miej-skiej
Sydney przedsionek tak
ciekawie zapowiadającego się
lądu
Ląd jest indywidualnie barw-ny
różnoraki Każdy stan au-stralijski
rozporządza własnym
krajobrazem Ula obfite własne
bogartwa mineralne rozporzą-dza
swoją fauną i florą
Zwiedzającemu więc raczej
przygodnemu przybyszowi de-monstruje
skupisko miejskie
raczej sympatyczne w którym
wre praca W sklepach jest
wszystkiego pod dostatkiem
Stutysięczne miasto piątego
kontynentu kreśli sobą inny
obiaz niż podobne miasto po-wiedzmy
zatłoczonej Europy
Wollongong prezentuje mło-dość
nowoczesność zasobność
W kościołach widzi się rze-fz- c
lu-l- zi szczerze modlących
się Widać 7e wiara tutaj jest
7wa i gorąca W zespole naz-wisk
mieszkańców dominują
nazwiska imigrantów 7e Zjcdno-czoueg- o
Królestwa Nazwiska
angielskie szkockie walijskie
Ogromna ma' a ludności nosi
nazwiska irlandzkie Po drugiej
wojnie wśród nazwisk poczęły
się pojawiać nazwiska ludzi po-chodzących
7 innych części Eu-mp- y
Poc7o!v s:ę pokazywać na-zwiska
polskie
Na pomniku po p'orwszej
woine światowej widzi się wy-łącznie
nazwiska osób pochodze-nia
ze Zjednoczonego Królest-wa
Innymi nazwiskami szczyci
sę aktualna książka telefonicz-na
czyli że wsedł inny element
i ż'je w mieście inny niż po-loml-o- uie
dawnych przybyszów
ze Zjednoczonego Królestwa
To samo da się zaobserwować
na szyldach przy sklepach i do-mach
Miasta takie jak Wollon-eon- a
sa sprawdzianem że Au-stralia
objęta jest przemiana-mi
które mówią nie tylko o
zmianie liczbowej ale i o skła- -
dzie pochodzeniowym Należy
odnotować że wśród nowych
przybyszów wyłowić dziś moż-na
i nazwiska polskie I nie tyl-ko
polskie
I
WIELKA 2-g- a ROCZNICOWA WYPRZEDAŻ
WIELKA OBNIŻKA CEN
NATAN'S TEXTILES
633 QUEEN ST WEST — TORONTO — Tel368-965- 3
Otwarte codziennie od 9 rano do 730 wiecz oraz w' NIEDZIELE od 9 rano do 6 wlecz
Materiały po bardzo niskich cenach do wysyłki do kraju lub do użytku
tutaj w Kanadzie
KREMPOLINA — Reg cena po $378 TERAZ po $189
KREMPOL1NA (w kratkę)— Reg cena po $520 TERAZ po $260
IMITACJA" FUTERKOWA — Reg cena po $700 TERAZ po $350
FIBERGLASS — Reg cena po $159 TERAZ po $079
SATINPOLESTRO —Reg cena po $280 TERAZ po $100
Ostatnie desenie i wzory — Ogromny wybór różnych innych materiałów
4 j Sprzedaż hurtowa i detaliczna j
"H m
i im u ii Jtmmrsru± :~uvmnr m i&f- - ?a -- - tfsy :£ '& JP 'ćjA-ra"- - A SMŁ- -- Ad SV P —J vlWr iłuaruflH u m
w fit
ABMś0hfJi lk&b: mtklkM MśM v 5Siu_3Śs8tii §mm
"Łaj-rtSi-
J