Zwilazkowiec Alliancer, December 03, 1981

              s
4
¥ v
r
' ł-- - lv -- fJ"t((gj- i" — --- "$ J- - ' -- "' wr~ " W "" " V " "—' l"J' vff
[
J v' '1
NR 95 2WIA"KfiWl£G — eWarlelt 1 Bnirinin Iflfrt r STR 5
- i Janusz Górny
W SŁUŻBIE KOŚCIOŁA I KULTURY NARODOWEJ
85 lat Księgarni Św Wojciecha
W historii polskiej pracy spo-łecznej
w okresie zaborów dzie-je
Wielkopolski zajmują czołowe
miejsce W zaciętej walce z na-porem
gcrniaiiizacyjiiyin zrodzi-ła
się lii większa niż na innych
ziemiach polskich aktywność
najszerszych mas społecznych
świetna ich organizacja oraz ka-dra
przywódcza Spośród szere-gu
inicjatyw podejmowanych w
owym czasie w duchu narodo-wym
i chrześcijańskim wyróż-niała
się niewątpliwie decyzja
założenia Księgarni Św Wojcie-cha
Kiedy w drugiej połowie XIX
wieku pruski zaborca ruszy! do
generalnego ataku na polskość
ówczesny arcybp gnieźnieńsko-poznańsk- i
ks Florian Oksza-Sla-blcws- ki
rozumiejąc iż w lej sy-tuacji
trudno będzie mu realizo-wać
pasterskie obowiązki w
oparciu o wskazania ogłoszonej
wcześniej encykliki „Rerum No-varum- "
a zarazem dążąc do u-trwala- nia
polskości podjął wie-kopomną
decyzję powołując do
życia 17 stycznia 1895 r „Prze-wodnik
Katolicki" 'Początkowo
redaktorem (ego pisma został
ks W Kolecki faktycznie a od
października tegoż roku już i
formalnie ks Józef Kłos Nakład
Przewodnika początkowo wyno-szący
30 lys egz stale wzrastał
i w 1910 r osiągnął już 80 tys
egz
Przewodnik jak i inne druki
wydawane przez Kurię Bisku-pią
drukowany był od początku
w Drukarni Tow Akcyjnego Ku-ry- er
Poznański którą po wyku-pieniu
w 1897 r przemianowano
na Spółkę Akcyjną Drukarnia i
Księgarnia Św Wojciecha Wy-bór
nazwy wiązał się niewątpli-wie
z uroczyście obchodzonym
wówczas Rokiem Jubileuszo-wym
poświęconym 900-lcci- u
męczeńskiej śmierci św Wojcie-cha
W pierwszych lalach swej
działalności Księgarnia ograni-czała
się do wydania drobnych
broszur religijnych oraz opo-wieści
ludowych wzorowanych
na dobrych i łanich książkach
I
ii
szyscy winni znać
IB
B
ks F Bażyńskiego czy ks Ma-ryańskic- go
z Gniezna
Rozrastającą się lecz wciąż
prowadzącą działalność nic na
miarę potrzeb instytucję powie-rzył
arcybp F Stablewski 'w
1902 r ks Piotrowi Wawrzynia-kowi
który to gdy w tymże cza-sie
wydana została niemiecka
ustawa o spółkach z ograniczoną
odpowiedzialnością od razu do-strzegł
płynące z niej korzyści i
spowodował zmianę statutu Dru-karni
i Księgarni św Wojciecha
przekształcając ją w takową wła-śnie
spółkę Według nowego sta-tutu
majątek Spółki pozostawał
własnością Stolicy Arcybisku-piej
a jako jej cel określona zo-stała
katolicka działalność nau-kowa
oświatowa i społeczno do-broczynna
Oczywiście oprócz
tego przyświecało Księgarni nie-mniej
ważne zadanie a miano-wicie
planowe realizowanie
pi zez nią pracy narodowej i pa-triotycznej
Objąwszy kierownictwo Spółki
ks P Wawrzyniak wywierał z
roku na rok przemożny wpływ
na jej działalność stając się za-razem
symbolem bezprzykład-nej
walki jaką społeczeństwo
wielkopolskie toczyło z pruskim
zaborcą na polu społecznym
ekonomicznym kulturalnym i
religijnym
Służyć lej walce miała rów-nież
decyzja ks patrona P Wa-wrzyniaka
który w 1903 r zapo-czątkował
wydawanie dwutygod-nika
„Ruch Chrześcijańsko-Spo-łcczny- "
poświęconego sprawom
społecznym i gospodarczym Je-go
głównym celem było scalenie '
ruchu i stworzenie wspólnego
ośrodka dla pracy chrześcijań-sko
społecznej rozproszonej na
ziemiach polskich Redaktorem
pisma został ks K Zimmcr-man- n
Pismo to wychodziło w
Poznaniu do września 1910 r a
później od stycznia 1912 r za-częło
ukazywać się w Warszawie
i było redagowane przez tamtej-sze
środowisko (ks M Godlew-ski
ks F Ililchcn ks K Stad-nicki)
Od 1904 r poszerzono znacz
FOR
fakty dotyczące zakupów
na kredyt: jak go uzyskać i jak zachować
swe konto kredytowe
Wszyscy powinni także wiedzieć co należy
uczynić w przypadku odmowy kredytu i gdzie
szukać fachowej porady
Dodatkowe elementy rzutujące na decyzję
przyznania pożyczek to:
Stan cywilny i jego wpływ na możliwość
uzyskania kredytu rejestry kredytowe — możliwość
wglądu w nie i sprawa przedawnień oraz
obowiązujące prawo i wynikające zeń konsekwencje
Oto zaledwie kilka pytań na które znajdziecie
w darmowej broszurce zatytułowanej
"The Facts About Credit And You"
W celu uzyskania egzemplarza w w broszurki
prosimy zwrócić się listownie do:
"Credit And You"
Consumer Information Centrę
555 Yonge St Toronto Ont
M7A 2H6
lub dzwonić bezpłatnie pod numer
(416) 963-111- 1
nie park maszynowy Księgarni
powierzając zarazem kierownic-two
działu wydawniczego ks
Stanisławowi Adamskiemu póź-niejszemu
biskupowi śląskiemu
Zapoczątkował on planowy ruch
wydawniczy o problematyce spo-łecznej
wśród 'którego wyróż-niały
się edycje seryjne: „Od-czyty
i broszury dla Towarzystw
Polskich" „Glosy na czasie"
„Teatr" oraz „Za Prawdą"
AV 190G v zaczęto wydawać
miesięcznik „Nowa Biblioteka
Kaznodziejska" a od 1911 r na
prawach rękopisu pod redakcją
ks S Krzcszkicwicza i ks T
Taczaka „Wiadomości Apologc-tyczne- "
Poza czasopismem i książką
doskonałym orężem w walce o
polskość stały się w owym cza-sie
obrazy i obrazki o treści pa-triotycznej
i religijnej szeroko
propagowane i rozprowadzane
przez Księgarnię
W 1913 r zarząd Księgarni
wierny intencjom założycieli
Spółki przystąpił do wydawania
czwartego periodyku „Stowarzy-szenie
Przewodnik Pracy Prak-tycznej
dla Towarzystw Pol-skich"
Miesięcznik len ukazy-wał
się do 1916 r pod redakcją
ks Arkadiusza Lisieckiego póź-niejszego
biskupa katowickiego
Nieustanna modernizacja diu-kami
i instalowanie nowych
działów m in piciwszego na
ziemiach polskich wklęsłodruku
umożliwiła dalsze ożywienie
działalności Avydawniczej Dopie-ro
w okresie I wojny światowej
sparaliżowana została częściowo
działalność Księgarni wtedy
również pojawił się ostry kon-tli- kt
pomiędzy pruską cenzurą a
redakcją Przewodnika w wyni-ku
którego ks 1 Kłos zmuszony
został ustąpić redakcji jednak
pismo nic zmieniło swej linii
programowej gdy w zastępstwie
redakcję prowadzili ks A Lisie-cki
ks K Radoński i ks St Cią-ż- y
ński
W 1917 r kierownictwo dzia-łu
wydawniczego objął ks 1
Prądzyński W okresie I wojny
światowej mimo wyjątkowych
7 r ' '
NAZWISKO
ADRES
MIASTO
PROW KOD
Ministry of Consumer and ©
trudności wzbogacony został do-robek
K-iic-gar-fii
o prciizlo 200
pozycji a w 1010 r zdołano na
wet otworzyć pici wszy zamiej-scowy
Oddział Spółki w Warsza-wie
w wyniku przejęcia jednej
z tamtejszych księgarni
Z chwilą odrodzenia Polski
powslały nowe perspektywy
działania Zaczęto otwierać ko-lejne
oddziały: w Wilnie w 1922
roku którym kierowali kolejno
L i B żynda i właśnie tutaj w
1935 r powstała myśl utworze-nia
Katolickiego Funduszu Wy-dawniczego
który miał na celu
krzewienie czytelnictwa dobrej
książki Później podjął tę inicja-tywę
zarząd główny Księgarni
szeroko propagując „Klub Czy-telników
Jasnej Książki" (w
1939 r liczył on 12 tys człon-ków)
W 1923 r zorganizowano trze-ci
oddział zamiejscowy w Lubli-nie
którego kieiownikami kolej-no
byli G Szczepkowski i Z
Krankowski Do szczególnych za-sług
tej placówki zaliezjć nale-ży
wysoki poziom prowadzone-go
aaortymcntuv książek dosto-sowanego"
do potrzeb tamtejsze-go
środowiska naukowego KUL
Świadectwem duzej wydajno-ści
i dobrego poziomu piacy za-kładów
gralicznycli są diukowa-n- c
w tej oficynie periodyki z
Przewodnikiem na ccle W la-tach
trzydziestych pismo to
osiągające nakład 250 tys egz
pi owadzi! ks F Forecki
V' 1927 r ukazał się pierwszy
numer „Tęczy" pisma o wyso-kiej
wartości literackiej i arty-stycznej
które redagowane było
pierwotnie przez Sz Jclcńskicgo
— kierownika literackiego wy-dawnictwa
a później E Zegad-łowicza
J- - Drobnika i J Kisie-lewskiego
W 1939 r zaczął wychodzić
kwartalnik dla duszpasterzy
„Teologia Praktyczna" pod re-dakcją
ks K Kowalskiego póź-niejszego
biskupa chełmińskie-go
Po wybuchu II wojny świato-wej
jako jeden z pierwsjeh
pada oliarą okupacji Przewod-nik
bowiem już 12 września
opieczętowano redakcję a po
trzech dniach przeprowadzono
rewizję przeznaczając materiały
redakcyjne archiwum i poszcze-gólne
pozycje wydawnicze na
makulaturę 17 października
zwolniono cały zarząd i proku-rentów
a wszelką własność Spół- -
1I
Commercial Relations Ontario
Gord Walker Minister
William Davis Premier
Rząd ontaryjski służy pomocą społeczeństwu
"s ' '
Id przejęło na rzecz Rzeszy Nie-mieckiej
i
Swoje trzecie ćwierćwiecze
pizyszlo zaczynać Księgarni Św
Wojciecha na gruzach i zglisz-czach
a jednak już w marcu
19-1- 5 r podjęto decyzję odbudo-wy
Spółki powierzając to trudne
zadanie ks Czesławowi Piotrow-skiemu
Niecodziennym wiece
radosnym wydarzeniem stała się
w tym czasie edycja „Pisma Św
Nowego Testamentu" przełożo-nego
z Wulgaty przez ks E Dą-browskiego
które w następnych
latach wielokrotnie wznawiano
W 1950 r włączono Księgar-nię
do sieci planowej gospodar-ki
państwowej Sytuacja zmieni-ła
się radykalnie dopiero po
1956 r kiedy to nastąpił znacz-ny
wzrost możliwości wydawni-czych
książek religijnych zwła-szcza
do nauczania religii i tek-stów
Pisma św Również w t ni-że
roku wznowiono „Przewod-nik
Katolicki" i „Bibliotekę Ka-znodziejską"
a od 1957 r zaczę-to
wydawać dwumiesięcznik
„Katecheta"
Nawiązując do świetnych tra-dycji
Księgarnia Św Wojciecha
działająca obecnie pod kierun-kiem
ks dyr Ludwika Biclc-rzewskieg- o
znaczną uwagę po-święca
podręcznikom do naucza-nia
religii tekstom Pisma św i
biblistycc oiaz dziełom encyklo-pedycznym
pracom z dziedziny
patrologii dogmatyki teologii
moralnej ascetyki katcchetjki
i liturgii
Uznając wielkie zasługi Księ-gami
św Wojciecha pisał z oka-zji
75-leci- a jej działalności kard
St Wyszyński prymas Polski:
„największą zasługą' Świętcgo
Wojciecha jest iego odważne
wejście w życic Wielkopolski w
okresie szalejącej walki Hakaty
z kulturą polską z mową ojczy-stą
i prawami Narodu do wolne-go
bytowania Walka o żywe
słowo polskie — o miejsce po-żywnej
mowy ojczystej przy og-nisku
domowym o słowo jedno-czące
w życiu społecznym i re-ligijnym
— była ożywiona pro-roczą
wizją Polski gotującej się
do Zmartwychwstania"
Instytucja sta doczekała się
pięknej księgi pamiątkowej pió-ra
jej długoletniego pracownika
i członka zarządu Bolesława
zyndy pt „Bibliografia wydaw-nictw
Księgarni Św Wojciecha
i885— 1969 W 75-Icci- c działal-ności
wydawniczej" która sta-nowi
niewyczerpaną skarbnicę
wiedzy o tej jakże zasłużonej na
niwie katolicyzmu społecznego
instytucji
ESTABUSHED 1919
Z
Hurtowe
achowe
O
telefoniczną
łącznio w
punktów
PIEŚŃ O DZWONIE
Forirta z gliny wypalona
w ziemio wryta mocno stoi
Dzisiaj wyjdzie dzwon z jej tona
Nuż ochoczo bracia moi!
By mistrza cliwala
W dziele zabrzmiała
i)
Fryderyk Schiller
Dzwony towarzyszą człowie-kowi
od wieków Zwiastując no-winy
dobre i zle głosząc radość
i smutek Od wieków leż niewie-le
zmieniła się technika ich wy-twarzania
Dzwonolcjnia jak dawniej
mawiano przy ul Słowackiego
w Przemyślu należy do najstar-szego
rodu polskich ludwisaizy
Firmę założył w 1808 r Michale
Felczyński Pradziad Jana któ-rego
widnieje dziś na szyl-dzie
wytwórni Obecnie imię
prowadzi syn zmarłego przed
dwoma laty Jana Adolf Fel-czyński
któremu ojciec przeka-zał
tajemnicę takiego odlewania
dzwonów że głos ich brzmi naj-piękniej
najczyściej najdonio-śle- j
Narodziny dzwonu to praw-dziwe
misteiiuni w tizcch ak-tach
Akt pierwszy to budowanie
glinianej foimy Najpierw po-wstaje
idzeń pierwowzór wnę-trza
dzwonu kształtowany sza-blonem
Wypala się go i utwar-dza
Na rdzeń nakłada się war
gliny zwaną koszulą będą-cą
zewnętrznym kształtem przy-szłego
dzwonu Znowu następuje
kształtowanie wypalanie i u-twardz- anie
Między rdzeniem i
przyszłym płaszczem znajduje
się warstwa zwana dzwonem fał-szywym
Ostatnią warstwą tormy
jest ów płaszcz lepiony ze spe-cjalnej
gliny wymieszanej naj-dokładniej
z końskim nawozem
Koszulkę powleka się waislwą
łoju i mocuje na niej woskowe
napisy oraz ornamenty Po w-ytopieniu
się wosku w" czasie wy-palania
powstaje wierna odbit-ka
Kolejne fazy to usuwanie
fałszywego dzwonu nakładanie
płaszcza na mocowanie
oddzielnie modelowanej i wypa-lanej
korony dzwonu u-chwj- tów
na których dzwon za-wiśnie
Następuje akt drugi — odle-wanie
dzwonu Rdzeń i płaszcz
pomiędzy którymi pozostała wol-na
przestrzeń o grubości równej
przyszłej masie dzwonu umie--szcz- a
się w jamie formierskiej
wykonanej tuż przy piecu Za-sypuje
ziemią pozostawiając na
powierzchni jedynie otwór znaj-dujący
się w koronie dzwonu
którym wpływać będzie spiż —
mieszanina miedzi i cyny
Żaden opis nie odda napięcia
95
i
Drtkikllli
v NAJWIĘKSZA FIRMA WYSYŁKOWA £
811 Queen Street West —Toronto Ontario iM6J IGI
J Tel 364-557- 4 i 364-574- 2
3 NOWE CENNIKI PKO
PRZEMYSKIE DZWONY
PCANIAGA
Gwiazdkę zamawiajcie już teraz
(brak żywności w kraju)
paczki żywnościowe ŚWIĄTECZNE
cukier mąka paczki mięsne owoce
lub BONY DOLAROWE
za które można wszystko dostać lub
legalnie sprzedać po dowolnym kursie
LEKI SAMOCHODY NARZCDZIA ROLNICZE itp
30 lat pracy Rej rząd 1474986
SMITH MONUMENT CO LTD
i ll"Ł_
imię
i
stwę
rdzeń
czyli
Na
GRANITU I MOSIĄDZU
WYKONUJEMY NAPISY
i detaliczne ceny
wykonanie zamówień z gwa-rancja
Nie zbieramy zamówień drogą
— "obsługa z pokazem wy-- I
składzie fabrycznym (Innych
sprzedaży nie prowadzimy)
349 Wcston Rd Teł 769-067- 4 wiecz D King 231-346- 3
EGLINTON — ST CLAIR (na wschód od Janc) 27C27
f4VVWitVVVVV6-6'66&i- 6
t!j Solarski Pharmacy Ltd
JluOl (Naprzeciw kościoła św Kazimierza)
Właściciele: J Solarski i S Salapatek
Szybka' i tania wysyłka lekarstw do Polski Agencja
Pekao Wysyłka paczek i pieniędzy do Polski Polskie
kartki i czasopisma Zioła Zakonnika Urząd Pocztowy
Sprzedaż biletów
]49 Roncesvalles Avenue — Tel 536-545- 2 )
iJ me J rrMwwwyuywwMWWwuwxMMywuwyyww
towarzyszącego trwającemu za-ledwie
lulka minut wypełnianiu
metalem lonny Od jakości sto-pu
szybkości spływu odchodzę
ma specjalnymi otworami pary
vrąeej masy i wielu innych ta-jemniczych
czynników zależy
przyszłe życic dwonu
'Przez kilka dni metal tężeje w
formie otulonej udeptaną zie-mią
Po wydobyciu dzwonu z ja-my
rozbija się gliniany płaszcz
i rdzeń
Narodził się dzwon Na razie
jcsl czarny chropowaty o led-wie
widocznym zarysie orna-mentów
i napisów Trzeba go
oczyścić wypolerować wycyze-lować
litery i ozdoby Potem na-stępuje
ustalenie tonacji Ka-mertone- m
sprawdza się i ustala
glos dzwonu Bo dzwon musi
brzmieć dokładnie tak jak twór-ca
zaplanuje Gdy buduje się
na przykład try dzwony dla je-dnego
kościoła — każdy musi
grać w innej lonacji by ich gło-sy
nic zlewały się lecz harmo
nijnic współgrały
Trzecim aktem tworcnia jcsl
mocowanie scica dzwonu
Me facit Joannes Felczyński
campanorum fusor in Premislia
AD 1808—1981 (wykonał mnie
Jan Felczyński ludwisarz prze-myski)
za pontyfikatu Jana Pa-wła
II — Karola Wojtyły Ten
dzwon składa w ofierze — czy-tamy
na 4 tony ważącym kolo-sie
wykonanym dla kościoła
Ojców Dominikanów w Jarosła-wiu
Tysiące dzwonów Jana Poł-czyńskiego
bije w Polsce i poza
jej granicami Dotarły cło Mek-syku
Australii i Ghany Bur-gund- ii
i Indonezji Sa w Pińczo
8 Bezpośrednie
X do Polski i innych
wie Pikutach Szczecinie Mo-gile
Dubicy Duninie Gdiń-sk- u
Poznaniu i w Katedrc
Przemyskiej W małych wios-kach
i wielkich miastach w dre-wnianych
kościólkadi i kate-drach
Kilka kilogramów i wie-le
ton ważące
Najpotężniejszy z nich noszą-cy
imię „Gratias Dci" waży
78'iO kg niewiele ustępując
słynnemu wawelskiemu Zyg-muntowi
Powstał ze szczątków
dzwonu pochodzącego z 1453 r
a zniszczonego podczas działań
wojennych w 1945 r w Bazjlito
Mariackiej w Gdańsku Jego
glos obwieszczał gdańszczanom
tylko wielkie uroczystości Co-dziennie
zaś słyszeć tam można
dzwon „Ave Mana" ważący
2600 kg równocześnie z owym
kolosem odlewany z okazji 25
rocznicy Oswobodzenia Gdańska
w 1970 r Zcslaw dzwonów z
Przemyśla jest także w Warsza-wie
Wykonano je na zamówie-nie
Teatru Narodowego by
„grały'- - w ojicrze „Borys
Złote medale przyznane dzwo-nom
firmy Jana Kolczyńskiego
na Międzynarodowych
w Poznaniu w latach 1957 1959
a w1901 r na targach rzemio-sła
we Florencji wiele dyplo-mów
nagród i wyróżnień uro-czystych
podziękowań — satys-fakcjonują
nic tylko spadkobier-ców
słynnego rodu ludwisarzy
lecz i pracowników bez którjeli
codziennej żmudnej pracy nic
rodziłyby się w Przemyślu dzwo-ny
których głos nie ma sobie
równych
Anna Osiowska
"vv'vvvrrvvPNvnry'vrYvvNVYVV Ti-itrrfrw- yrr"
PACTRAVEL&T0URSLTD
1640 Uloor Street West
Toronto Ontario
Teł 531-444- 4 lub 532-332- 6
7-DNI-OWE
WYCIECZKI
TSS „STEFANEM BATORYM" od $47500
po rzece św Wawrzyńca „St Lawrence"
i „Saguenay River" Cruise 1982
w czasie od 10—31 lipca
'SZEROKI WYBÓR W TURACH JEDNO- -
I DWU-TYGODNIOWYC- II NA SŁONECZNE POŁUDNIE:
FLORYDA MEKSYK HAWAJE BARBADOS
I WYSPY BAIIAMAS
SUNTOURS WARDAIR SKYLARK
TREASURE TOURSADVENTURE TOURS
Nasz fachowy personel chętnie udziela bliższych informacji
Dogodna komunikacja do stacji „Kecie"
BEZPŁATNE PARKOWANIE
91C
rUijuuuuxouuitjukAuwsuauuujULjuuuou
vVvwwjwAvmwwvw'A
KENNEDY TRAVEL BUREAU LTD $
296 Queen St W Toronto Out M5V 2A1 £
Tel 362-322- 6
czartery do
przeloty
Godu-now"
Targach
Warszawy Indywidualne
krajów Europy Apex
A Kupony Orbisu Wyrabianie wiz Sprowadzanie na stałe Js
w i na wizytę 37C )
KSIĄŻKA KUCHARSKA
(w jęz angielskim)
POLISH COOKBOOK
Autor: Zofia Czerny
Bogato i kolorowo ilustrowana książka
kucharska w płóciennej oprawie i pięknej
obwolucie zawiera 1200 przepisów zup mięs
ryb sosów ciast deserów itp
Cena $1250 (z przesyrka $1375)
Do nabycia w księgami „ZWIĄZKOWCA"
1638 Bloor Sł W' Toronto Ont M6P 4A8
HILDA ANDREWS
SAY IT WITH US
Książka prezentuje wybór trudniejszych zjawisk gramatycz-nych
w zakresie mowy potocznej Zawiera przykłady użycia
zwrotów angielskich wyrażeń i konstrukcji oraz ćwiczenia
utrwalające (Nic posiadamy do wyż wym pozycji ani płyt
ani kaset)
Cena $550 z przesyłką $625
Do nabycia w księgarni „Związkowca" 1G38 Bloor SI W
Toronto Ont M6P 4A8 Wysyłamy po uprzednim nade-słaniu
należności Czeki lub Money Order wystawiać na:
Polish Alliancc Press
PIELGRZYMKA DO OJCZYZNY
Książka ukazała sie w Polsce nakładem Instytutu Wydaw-niczego
PAK Poświęcona jest pobytowi Jana Pawła II
w Polsce Zawiera przemówienia i homilie Ojca Św Duża
ilość fotografii kolorowych i czarno-białyc- h
Cena $2500 z przesyłka $2700
Do nabycia w księgarni „Związkowca" 1638 Bloor St W
Toronto Ont M6P 4A8 Wysyłamy po uprzednim nade-słaniu
należności Czeki lub Money Orderp-wyslawia- e na:
Polish Alliance Press
m