000586 |
Previous | 2 of 8 | Next |
|
small (250x250 max)
medium (500x500 max)
Large
Extra Large
large ( > 500x500)
Full Resolution
|
This page
All
|
-- r- i'— li -- u -
V £¥? Y 1 'i t '"
--
tf mimfoskiUti vi ltmetMWfaffltt v f A '-
-" M J9fc W
„ K
_
_s r f-- v 'iDj—j " -- ria ~ rftrT?y gtrty "ttSTr-jcn- isJ 1
Vi
( ł IM
'
--
1 ? fft 1
' Jl ''- - 2WIA2K0W1EC — iwda 14 nnźflziernilcM 081 r
I
Nfc 2001
Jmmm
"Związkowiec" (Tli o Allinncrr)
Prlnlcil and Pubitehcd pvery Tucsctay and Thursday by
POLISH ALLIAŃCE IPRESS LIMITED
U38 Bloor Słreet West — Toronto Ont CanadS — MóP 4A8
Telephones: 531-249- 1 531-249- 2
Secnnd Wv~% mail rcglslralion number 1673
Offlcial Orcan of The Polish Alliance of Cnnada
I Wntirow — Chairman of llie Daard
Gutiaw Słodkowski
No part of this publieation may be reproduced or transmitted
in any form or by my mans without permission
PRENUMERATA
Roczna — $2500 Półroczna — $1600 Pojedynczy numre — 35c
Za granicą: Roczna — $3300 Półroczna — $2000
Współczesny system kapitalistyczny
Wielu czytelników "Związ-kowca"
ma kłopoty ze zrozu-mieniem
zasad na jakich o-pie- ra
się Współczesny system
kapitalistyczny panujący obe-cnie
na kontynencie pólnoc-no-amerykański- m
W serii ar-tykułów
starał się będę wy-jaśnić
niektóre aspekty dzia-łania
tego systemu Mam na-dzieje
że przez opisanie naj-ważniejszych
składników ka-pitalizmu
i analizę jego prze-mian
przyczynię się do jego
lepszego zrozumienia
Chciałbym zacząć od omó-wienia
stiuktur gospodar-czych
na których opiera sio
współczesny system kapitali-styczny
Są to: własność pry-watna
(proprielorship) spół-ka
(paitnership) i korpora-cja
Dwie pierwsze sa na pew-no
dość dobrze znane czylel- -
nikom Własność prywatna
opiera sic na jednym właści-cielu
który sam czerpie zys-ki
i sam ponosi straty Pry-watny
właściciel sam kontro-luje
działanie swojego przed-siębiorstwa
jest osobiście od-powiedzialny
za wszelkie za-ciągnięte
pożyczki Oznacza
to że wierzyciele (business
cieditors) mogą domagać sie
zwrotu długów z osobistego
majątku właściciela W isto-cie
jego osobista własność
oraz zasoby związane z przed-siębiorstwem
są traktowane
tak samo przez prawo Nie
istnieje wiec podział na mają-tek
przedsiębiorstwa i mają-tek
właściciela Oznacza to że
właściciel przedsiębiorstwa
które ma charakter prywat-nej
własności jest nieograni-ceni- e
odpowiedzialny za dłu-gi
swego przedsiębiorstwa
(unlimited liability)
Spółka (partnership) jest
właściwie tym samym czym
jest własność indywidualna
(proprietorship) z ta różnicą
że-- posiada więcej niż jednego
właściciela Zasadniczo ma
takie same zalety i wady
jak własność indywidualna
Wspólnicy dzielą zyski straty
i obciążenia finansowe Ra-zem
też sprawują kontrole
nad swoim przedsiębiorst-wem
Głównym problemem
spółki jest trudność w docho-dzeniu
do wspólnych decyzji
Dobrze przygotowany kon-trakt
spółki przed rozpoczę-ciem
przez nią działania jest
jednym z podstawowych czyn-ników
zapewniających zgodę
w codziennym prowadzeniu
przedsiębiorstwa
Przejdę teraz do korpora-cji
Są one najważniejszymi
strukturami gospodarczymi
Mimo znacznej przewagi li-czebnej
przedsiębiorstw pry-watnych
i spółek mają one
dużo mniejsze znaczenie eko-nomiczne
niż korporacje
Korporacje są osobnymi
jednostkami prawnymi które
są traktowane w oddzieleniu
od swoich właścicieli Jak lu-dzie
koiporacjc podlegają
prawu musza płacić podatki
mogą być pozwane do sądu i
ukarane Właścicielami kor-poracji
są ich akcjonariusze
Samowolne
Przewodniczący obrad Se-natu
Jean Marchand oświad-czył
że policja RCMP doko-nywała
w 1970 r masowych
aresztowań zgodnie z War
Measures Act nawet po po-wiadomieniu
przez pełnią-cych
prcz długie lata swe
obowiązki ministrów na
szczeblu federalnym że wie-lu
podejrzanych jest im zna-nych
osobiście i niemożliwe
jest ażeby bvli zaangażowani
w działalność terrorystyczna
Marchand i Gerard Pelle-tie- r
obecnie ambasador Ka-nady
w ONZ wówczas kolega
gabinetu rządowego byli
proszeni przez premiera Tru-dca- u
o sprawdzenie listy osób
do aresztowania sporządzonej
przez RCMP
Na liście było około 150
osób z których senator Mar-chand
80 znał osobiście Wy-kreślił
on zdecydowanie jed-ną
z nich ponieważ było
"wręcz śmieszne" posądzać
tego człowieka o terroryzm
po czym wraz z Pelletierem
oświadczyli RCMP że nic ma
W Wladicnfiski — Secrehry
— Kditor-In-Chi- ef
którzy mogą udowodnić po-siadanie
udziału w przedsię-biorstwach
poprzez posiadane
akcje (shares) Korporacje są
z kolei właścicielami swoich
majątków (assets) i są odpo-wiedzialne
za swoje długi
(liabilitics) Najważniejsza ce-chą
która odróżnia korpora-cje
od własności prywatnych
i spółek jest ograniczona od-powiedzialność
właścicieli
korporacji za długi zaciągnię-te
przez korporację czy kary
nałożone korporacjom (limit-e- d
liability) Właśnie z lego
ograniczenia odpowiedzialno-ści
właścicieli pochodzi słowo
"Limited" używane bardzo
często w nazwach korporacji
Korporacja może mieć
jednego właściciela (share-holder- )
lub może mieć ich ty-siące
Jeśli liczba właścicieli
jest mała oni sami sprawują
zwykle bezpośrednią kontro-lę
nad korporacją kierując
jej codziennymi sprawami
Jeśli natomiast jest ich wielu
bezpośrednia kontrola nad
korporacją (która opiera się
na proporcji własności) nic
może być sprawowana przez
jednego właściciela Zęby za-rządzać
korporacja jej akcjo-nariusze
wybierają radę dy-rektorska-
która z kolei za-trudnia
kierownictwo odpo-wiedzialne
za codzienne pro-wadzenie
firmy
Ponieważ struktura korpo-racji
pozwala na współposia-danie
firmy przez nawet ty-siące
właścicieli jej rozmiar
jest praktycznie ograniczony
hlko przez zarządzenia władz
które w ostatnim czasie nie
pozwalają na nadmierny roz-rost
korporacji Niektóre z
największych korporacji ta-kich
jak ITT Exxon Gene-ral
Motors etc mają silę eko-nomiczną
przewyższającą nie-które
samodzielne państwa
Długość istnienia korpora-ci- i
jest nieograniczona gdyż
(praktycznie rzecz biorąc)
korporacja nie może umrzeć
zo starości Będąc oddzielną
jednostką niezależna od wła-ścicieli
działa nadal nawet
jeśli oni umierają Cecha "nie-śmiertelności"
z powodów na-turalnych
jest bardzo waż-nym
czynnikiem przyczynia-jącym
się do powiększania się
korporacji Jest ono możliwe
poprzez wymianą akcji (które
są dowodem posiadania pew-nej
części firmy) Akcje mo-gą
być wymieniane na wiele
sposobów Gdy udziałowiec
umiera jego akcje jako cześć
majątku stają się własnością
spadkobierców Akcje mogą
też być sprzedawane bezpo-średnio
lub na giełdzie
W najbliższym czasie chciał-bym
opisać mechanizmy
sprzedawania i kupowania
akcji działanie giełdy i jej
znaczenie w ekonomii kapita-listycznej
Mam nadzieję że
te krótkie zarysy działania
systemu kanadyjskiego poz-wolą
czytelnikom lepiej zro-zumieć
jego zalety i wady
Marek Dąbrowski
aresztowania
powodu aresztowania innych
osób których nazwiska rozpo-znali
ponieważ "nigdy nic
stanowili zagrożenia dla po-rządku
publicznego" a maso-we
aresztowania mogą spowo-dować
"niepotrzebną rzeź"
Pomimo tych oświadczeń
wszystkie ze 150 osób z listy
oprócz jednej wykreślonej
przez Marchanda zostały a-reszto- wane
Co więcej listę
rozszerzono do przeszło 400
osób bez żadnych konsultacji
7 ministrami gabinetu
Marchand nie wiedział kto
dodał następne nazwiska ale
powiedział na konferencji
prasowej że jedynym logicz-nym
wnioskiem jest że zro-biła
to RCMP lub prowincjo-nalna
policja Qucbec'u czy
też municypalna policja
Montrealu zaangażowane w
polowanie na terrorystów
którzy porwali brytyjskiego
min handlu James Crossa
oraz uprowadzili i zamordo-wali
ministra pracy Quebec'u
Pierre Laporte
A Ieksa n dra Ziółko ivshn NA Tl
W czerwcu 1035 v pisarz po-dróżował
kajakiem po Mazu-rac- h
samochodem objechał po-zostałe
tereny Prus Wschodnich
Towarzyszyła mu czternastolet-nia
córka Marta Na kajaku
przemierzył prawic cala krainę
Tysiąca Jezior Był w Ełku w
Mikołajkach w Giżycku w Ru-ciano- m
przepłynął jezioro Up-lick- ie
Mokre" i Gardcńskic po-przez
Bcldany Gruziankę Dużą
i Małą wpłynął na'Nidzkie je-ziorem
Wiarlcl dotarł do Lipek
stamtąd do Piszu
-- Celem wyprawy było zaznajo-mienie
się 7 życiem polskiej lud-ności
odciętej od macierzy Re-zultatem
— doskonały reportaż
o charakterze także politycz-nym
barwny opis przygód i ioz-mó- w
książka która -z- yskała og-romną
popularność: "Na tio-pae- h
Smętka" Zanim Wańko-wicz
wyrusyl w tę podróż po-starał
się o glejt od naczelne-go
redaktora organu hitlerow-skiego
"Der Angritf" Schwartz
van Berka który zamówił u nie-go
artykuł pt "Ein Pole eilebt
Ostpreusscn" (Piusy Wschodnio
w oczach Polaka) Wańkowicz
zamierzał użyć tego zamówienia
jako kamuflażu wobec władz
piuskich
Książkę "Na tropach Smętka"
uważa pisarz za pierwsza napi-sana
ze świadomni zamiaicm
literackim toteż przygotował sic
do jej pisania bardzo starannie
(bibliografia daje tego dowód)
Powodzenie książki było ogrom-ne
B1 to bowiem najwjbilniej-sv- y
tom reportaży w okresie
międzywojennym "Na tropach
Smętka" miała przed wojną
dziewięć wydań w ciągu czte-rech
lat Ostatnie wydanie
przedwojenne w 1939 r zdjęli
Niemcy z maszyn drukarskich w
Bulgoszczy O książce pisali
współcześnie znakomici recen-zenci:
Jan St Byslioń Konrad
Górski Adam Grzymala-Siecllcc-- ki
Paweł IIulka-Laskows- ki Ju-liusz
Kaden Bandrowski Alfons
Klafkowski Gustaw Morcinek
Wojciech Natanson Mjeezyslaw
Niedziałkowski Zolia Starowiey-ska-Moistinow- a
Jan Wiktor i
wielu innych
Książka dzięki ciekawej for-mie
a przede wszystkim pi-prz- ez
fakt że autor zwrócił
uwago na zawyczaj przemilcza-ne
sprawy i to w okresie szale-jącej
w Prusach antypolskiej
propagandy zyskała uznanie i
popularność Pi opowiedział w
niej pisarz wybuch wojny u-i"icsC- 7ając
rysunek z zegarami
odtwarzający trzy lata wcześniej
to co nlialo zdarzyć sic we
wrześniu: pizebieg ataku z mo-iz- a
lądu i powietrza
Szóstego września 1939 r
Wańkowicz znajdował się w Lu-blinie
Tego dnia Niemcy doko-nali
nalotu na miasto Po nalo-cie
Wańkowicz chcąc zorinelo-wa- ć
się w sytuacji na Loncie
acząl słuchać różuj cli stacji ra-diowych
i natrafił na audycję
w języku polskim nadawaną
przez rozgłośnie wrocławską
Spiker którym był znany lene-ga- t
Olpiński zapowiadał że
Niemcy są "na tropach Wańko-wicza"
i że zagony hitlerowskie
dosięgną go w Polsce Jak wia-domo
buńczuczne te zapewnie-nia
nic zostały zrealizowane Pi-sarz
przedostał się do Rumunii
W 1945 r znaleziono wśród
stert makulatury książkę odbitą
pismem maszynowym O chai ak-torze
publikacji pouczał odbity
na pierwszej stronie napis:
"Strcng vcrtrauliseh" (ściśle
poufne) Egzemplarze numero-wane
(znaleziono numer 193)
a więc przeznaczono tylko dla
wybranych Motywy wydania w
języku niemieckim tej publika-cji
były jasne We wstępie była
Nota Wydawcy Związku Nie-mieckiego
Wschodu: "Obywatel
narodowość} polskiej Wańko-ińc- z
który w roku 1935 podró-żoic- ał
kajakiem po Mazurach i
objechał samochodem pozostałe
tereny Prus Wschodnich przed-stawił
w niniejszej książce swe
wrażenia z tej podróży
Dzieło to zostało w Połsce
szeroko rozpowszechnione a
prawie wszystkie gazety zamieś-ciły
bardzo pochlebne recenzje
W wyraźnie tendencyjnej for-mie
oddane sa w nim polikic
poglądu na temat Prus Wschod-nich
Tajna Połicja Państwowa
(Gestapo) irobec jawnej wrogo-ści
i wywodów autoia zmuszona
została do zakazu wydania tej
książki w Niemczech ponieważ
jednak utwór jest bardzo cen-nym
pizyczynkiem do poznania
polskich metod walki narodouo-ściowe- j
udzieliła zezwolenia
Związkowi Niemieckiego Wscho-du
?ui tłumaczenie tej książki i
? ozprowadzenie jej wśiód zaufa-nych
zainteresowanych osobis-tości
Ten fakt należy wziąć pod u-va- gę
przy posługiwaniu się
książką"
A więc germański nordycki
duch Smętka — produkt fanta-zji
Żeromskiego odkrywany na
'każdym kroku w czasie wędrów-ki
Wańkowicza w Prusach
Wschodnichi zaklęty w jogo
barwnjm reportażu przedostał
się i do niemieckiego czytelnika
jako "Strcng yerlraulich" —
unaocznienie metod polskici
walki o polskość jako symbol
zmagania się germanizmu ze slo-wiańskoś- cią
bałtyckiego pobrzc-ż- a
Książka mimo że była jed-nym
z najwybitniejszych wyda-rzeń
wydawniczych mimo że
Laktowala o zagadnieniu tak
ważnym dla stosunków polsko-niemiecki- ch
jak losy ludności
polskiej w Niemczech natknęła
się z początku na mur milczenia
niemieckiego Wiadomo było że
ze strony niemieckiej czynione
są starania dla zebrania w tere-nie
materiału przy pomocy któ-lcg- o
można by zbić przedstawio-ne
przez Wańkowica fakty Stu-dia
te musiały się widocnic o-ka- zać beowocne skoro prasa
niemiecka wystąpiła przeciw
książce z gwałtownymi choć go-łosłownymi
atakami
Calokolumnowy artykuł wstęp-ny
poświęci! jej berliński dwu-tygodnik
"Ostland" (Beilin 1
V1937) Artkul nosi tytuł "Ei-n- c
polnichc Prorokation"
Wańkowicz jest w nim scharak-teiyzowan- y
jako "notonscher
Liigncr" Nic podpisany autor
pioMuje kilka laktjcznyeh błę-dów
i nieścisłości historycznych
Wańkowicza (meiytorycznie zu-pełnie
nieistotnych) Stawia pod
znakiem zapytania kilka opisa-njc- h
wypadków- - niemieckiego
terroiu wyborczego w 1920 r
poza tym aś cechuje go naiw-ność
gdy pisze że Wańkowicz
nic oparł się w ocenie stosun-ków
narodowościowych Prus
Inicjatywa powołania do ży-cia
Musaeum Poloniami — Mu-zeum
Polskiego sięga czasów
Stanisława Augusta Muzeum
miało mieć charakter instytutu
naukowego o scrokim akicsic
działania Oprócz gabinetu ry-cin
zbioru numizmatów galerii
obraów zwłaszca „portretów
zasłużonych Polaków" biblio-- j
ki aichiwuin a nawet zbiorów
mineralogicznych i w ogóle
przyrodniczych muzeum miało
się także zajmować edycją źró- -
dcł historycznych Takie postu-laty
wysunął Michał Jerzy Mni-szec- h
w „Myślach względem
założenia Musaeum Poloniami"
ogłoszonjch w 1775 r w Zaba-wach
przyjemnych i pożytecz-nych"
A można pryjąć że te
mat ten bjł wcześniej dyskuto-wany
na obiadach czwaitko-wyc- h
na których Mniszcch był
częstym gościem „Zatrzymuj-my
się — jak pisał — w obrę-bach
granic ojczystych poznaj-my
własny kraj oszacujmy je-go
hogactwo wybadajmy co
nam natura użycyla Wynalaz-ki
te naszą ciekawość wskrze-szać
starania zastanawiać umy-sły
zagrzewać powinny"
Projekt Mniszcha nie docze-kał
się wprawdzie realizacji za
życia króla ale idea muzeum
nic została zapomniana Odżyła
ćwierć wieku później w groma-dzonych
przez Izabelę Czartory-ską
zbiorach sztuki i pamiątek
narodowych na pomieszczenie
których Piotr Aigncr zbudował
w Puławach dom gotycki (1800)
i świątynię Sybilli (1809)
W Warszawie w tym samym
czasie Stanisław Kostka Potocki
rozpoczął pracę nad urządza-niem
muzeum w Wilanowie A
miał do tego odpowiednie kwa-lifikacje
Wszechstronnie wy-kształcony
znawca i miłośnik
sztuk pięknych utrzymywał sto-sunki
z artystami i uczonymi
wielu krajów W licnych podró-żach
zagranicznych zgromadził
poważną kolekcję obrazów i ry-cin
--we Włoszech w lalach 1785-8- 6
sam prowadził prace wyko-paliskowe
Był pierwsym pol-skim
archeologiem i history-kiem
sztuki W 1815 r wydal
Irzytomowc dzieło „O sztuce u
dawnych Czyli Winkclmann
polski" Ale to już czasy póź-niejsze
Potocki stał się w 1799
roku właścicielem Wilanowa —
musiał przystąpić do gruntow-nego
remontu aby pizywrócić
dawną świetność pałacu zdewa-stowanego
i zniszczonego w woj-nie
1794 r
Prace postępowały szybko na-przód
Wilanów stał się wkrótce
ulubionym miejscem spotkań
elity towarzyskiej Warszawy
Przyjaciółka księcia Józefa pa- -
ni dc Vauban tak sobie upodo-bała
pałac Wilanowski żc gości-ła
tu dwa ray na tydień
Główny korpus pałacu tj da
wne apartamenty Jana III Po- -
tocki postanowił poświęcić pa-mięci
króla Starał się więc
zgromadzić jak najwięcej mebli
obrazów i wszelkich pamiątek
związanych z osobą króla i jego
rodziny Kupował je zarówno w
WAŃKOWICZA" Ź KANADY
Wschodnich na oficjalnej nie-mieckiej
statystyce lub igno-rancja
czy zla wola — skoro za-rzuca
pisarzowi że mowę Mazu-rów
pruskich uważa za jeden z
dialektów języka polskiego —
zapominając ic jest on bliższy
polskiemu jęykowl literackie-mu
niż literackiej niemczyźnic
dialekty dolnonicmicckic (na
przykład wschodniopruski czy
górnonicmiecki szwabsko-alzac-ko-szw- aj
carski — "alleman-nisch"- )
Na argumentach "Ostlandu"
czy też wspólnego źródła oparł
się K II autor artykułu o książ-ce
Wańkowica z "Bcrliner Ta-geblat- t"
(20AM937) utrzyma-neg- o
w tonie nieco przyzwoil-szy- m
Artykuł ten podbudowa-ny
jest szerszymi rozważaniami
natury politycznej "Niemcy —--
czytamy lani — już dawniej zda-wali
sobie sprawę z tego że
zbliżenie pohko-niemtęcU- e nie
znalazło poklasku wszystkich
partii polskich Powodzenie
książki Wańkowicza świadczy że
nastroje antynkmieckie sa w
społeczeństwie polskim silne
Wszystko to nie pomaga spia-wi- c
zbliżenia polsko-niemieckic-g- o"
Książkę zaatakował również
organ niemieckiej mniejszości
w Polsce "Poscncr Evangeli-sche- r
Kirehcnblalt" sugerując
70 ponieważ w j danie książki z
ilustracjami w cenie około 10
złotych nic może się kalkulo-wać
(?) została ona wydana na
polecenie jakichś "czynników
propagandowych" Wańkowicz
był według niemieckich recen-zentów
"einer der gefahrlich-sle- n
Polen" (jeden najniebez-pieczniejszych
Polaków)
Po wyzwoleniu główną ulicę
w Ostródzie nazwano imieniem
kraju jak i za granicą M in
od sukcesorów Stanisława Augu-sta
nabył poitrety konne Jana
II i Marysieńki i zdobyty pod
Wiedniem namiot turecki
Celem Potockiego nic było
jednak wyłącznie uczczenie pa-pamię- ci
bohatera spod Wiednia
— jak pisze Wojciech Fijałkow-ski
autor kilku monografii Wi-lanowa
i wieloletni dyrektor wi-lanowskiego
muzeum Potocki
„podejmując w pewien sposób
myśli względem założenia Mu-zeum
Polskiego powziął decyzję
utworzenia w Wilanowie gale-rii
mającej dać w miarę możli-wości
pełny obraz historii sztuki
oraz kultury artstcznej i lo
zarówno dla nauki własnej jak
też dla kształcenia współobyw-ateli"
A miał do pokazania wiele
Oprócz galerii obrazów obejmu-jącej
dzieła malarstwa europej-skiego
i dużego zbioru portre-tów
polskich kolekcji waz anty-cznych
i galerii rzeźb Potocki
B
TORONTO
400UniversityAvenue
M7A1V2
Tel: (416) 965-525- 1
KINGSTON
1055 Princess Street
K7L1H3
Tel: (613) 547-341- 4
OTTAWA
2)97 Riverside Drive
K1H7X3
Tel (613) 523-753- 0
SUDBURY '
199 Larch Street
P3E5P9
Tel: (705) 675-44- 55
WINDSOR
500 Ouellette Avenue
N9A1B3
Tel: (519) 256-827- 8
Melchiora Wańkowica W 1958
i-- ukazało się w7nowienie "Na
tropach Smętka" Było lo pierw-sze
wydanie po wojnie Dwu-dzieslolysięez-ny
nakład znikł z
pólek księgarskich książka była
bestsellerem roku Kolejne wy-danie
drugie po wojnie w 1959
r zostało poszerzone wyjaśnie-niem
autora dotyczącym stawia-nych
mu zarzutów jakoby przy-czynił
się swą książką do mal-tretowania
przez hitlerowców
mieszkańców Warmii i Mazur o
których pisał Wańkowicz pisze
że przed wydaniem książki dał
do przeczytania maszynopis
przedstawicielom organizacji
polskich w Niemczech i wszyst-kim
osobom zainteresowanym
Rozpatrywano komisyjnie każdo
nazwisko każde sformułowanie
dotyczące poszczególnych osób
Szereg nazwisk zostało skreślo-njc- h
Komisja stwierdziła iż
autor "wykazał maksimum od-powiedzialności
obywatelskiej"
Przed Sądem Najwyższym w
styczniu 197G r zakończyła się
sprawa wytoczona przez Mel-chiora
Wańkowicza przeciwko
Tadeuszowi Walicbnowskiemu
autorowi książki "Warmia Ma-zury
Powiśle" który zarzucał
pisarzowi iż "Na tropach Smęt-ka"
przyczyniło się do śmierci
wielu osób w zamian za co au-tor
zyskał slae i pieniądze Sad
ustalił iż zarzuty stawiane Wań-kowiczowi
są bezpodstawne
Książka ma swoje nowe wyda-nia
Czyta sio ją bez owego dys-tansu
jaki daje czas Stanowi
pomoc do zrozumienia wielu
konfliktów paradoksów i zaga-dek
z dziedziny dzisiejszego ży-cia
społecznego na tych zie-miach
A listy jakie znajdują się
w archiwum pisarza świadczą
czm "Na tropach Smętka" była
dla ludzi w czasie okupacji
PIERWSZE MUZEUM
zgromadził wicie przedmiotów
sztuki chińskiej i japońskiej
Ekspozycję ohrazów urządził
w wybudowanej przy północ-nym
skrzydle pałacu galerii go-tyckiej
zaprojektowanej przez
architekta Piotra Aigncra w
1801 roku Przedmioty sztuki
wschodniej umieścił na piętrc
głównego korpusu pałacu w spe-cjalnie
zaadaptowanych na ten
cel tzw pokojach chińskich
Udostępnienie zbiorów szero-kiej
publiczności miało służyć
według zamysłu Potockiego „nie
tylko ludziom w sztuce bieg-łym"
lecz — używając jego
własnych słów — „miało stać
się zarazem łatwą wskazówką
dla tych którzy dopiero oswoić
się z nią mają" I ten cel udało
się Potockiemu osiągnąć Mu-zeum
w Wilanowie zyskało po-pularność
nie tylko wśród mie-szkańców
Warszawy W zapro-wadzonych
już w 1805 r i za-chowanych
do dziś „Księgach
zwiedzających Pałac Wilanów- -
HAMILTON
1 West Avenue South 808
L8N2R9
Tel: (416) 527-295- 1 Tel:
KITCHENER
824 King Street West 205
N2G1G1
Tel: (519) 744-810- 1 Tel:
STCATHARINES
205 King Street 390
L2R3J5
Tel: (416) 682-726- 1 Tel:
THUNDERBAY
435 James Street South
P7E6E3
Tel: (807) 475-169- 1 Tel:
(na
w zawodzie
Studenci
licencje LCBO
w
DALSZA OBNIŻKA
Bank Kanady zmniejszył
stopę pożyczkowa do 11195%
czyli prawie o "dwie trzecie
procenta ale jednocześnie o-strz- egl
że stopa procentowa
nie może ulec dalszym więk-szym
obniżkom
"Ceny i koszty utrzymania
coraz bardziej wzrastają w
Kanadzie w związku z czym
ciągle się pogłębia inflacja
Dlatego też- - jak długo ten
stan rzeczy się nie zmieni nie
będzie można dokonać zasad-niczego
obniżenia stopy pro-centowej"
stwierdza oświad-czenie
banku centralnego
Zarządzający Bankiem Ka-nady
Gerald Bouey dal jas-no
bez żadnych niedopowie-dzeń
do zrozumienia zarów-no
w publicznych przemówie-niach
jak i rozmowach pry-watnych
że przed większą ob-niżką
stopy procentowej po-winno
się najpierw zwalczyć
inflację Jednak w zeszły
czwartek po dokonaniu ostat-niego
zmniejszenia stopy
bank wyjątkowo skomentował
natychmiast swe poczynania
Pomimo ostrzeżeń szereg
banków przystąpiło do obni-żenia
podstawowej stopy któ-rą
nakładają na pożyczki dla
klientów
Począwszy od wtorku w Ban-ku
Montrealu Nova Sćotia
Toronto Dominion Canadian
Imrepial Bank of Commerce
i National Bank of Canada
podstawowa stopa Avynosi
205% zamiast 2125% W
Koyal Bank i Mercantile Bank
of Canada stopa la wynosi
2075%
Krytycy a ostatnio najbar-dziej
Consummers Associa-tio- h
of Canada zarzucają
bankom że utrzymują nad-mierną
rozpiętość pomiędzy
stopą procentową nakładana
na pożyczki a wypłacaną od
oszczędności klientów Stowa-rzyszenie
wystosowało apel
do Rządu Federalnego ażeby
nałożył na banki podatek lik-widujący
te dodatkowe do-chody
Główny Urząd Statys-tyczny
w Kanadzie podał do
wiadomości że w 1971 r ban-ki
płaciły tylko 10% podatku
od dochodu dla rządów: fede-ralnego
i
podczas gdy małe przedsię-biorstwa
płaciły 26%
ski" obok głośnych nazwisk
przyjaciół i krewnych właścicie-li
dyplomatów i gości zagrani-cznych
'popularnych autorów i
malarzy spotkać można również
nazwiska ludzi bynajmniej nic
prominentnych którzy przyje-chali
nieraz z dalekich stron
aby zwiedzić siedzibę Jana IT1
$350
$340
$265
$300
$375
NOWE MINIMALNE STAWKI
ZAROBKOWE ONTARIO
Z dniem 1 października br zostały podwyższone minimalne
stawki zarobkowe
Minimalne wynagrodzenie godzinę)
Początkujócy
Restauracje posiadające
Minimalne wynagrodzenie przedsiębiorstwach
budowlanych
NIEMOŻLIWA?
uprzywilejowanych
prowincjonalnego
W
Dodatkowe informacje można otrzymać w Employment
Standards Branch Ontario Ministry of Labour w następujących
miastach:
KENORA
Robertson Street
P9N1X9
(807) 468-312- 8
LONDON
Oxford StreelEast
N6A5G6
(519) 439-323- 1
SAULTSTE MARIE
Bay Street i
P6A1X2 I
(705) 949-333- 1
TIMMINS
273ThirdAvśnue
P4N1E2
(705) 267-623- 1
Bezpłatny numer telefoniczny można znaleźć w rządowej
sekcji lokalnej książki telefonicznej
Ministry Of LabOUr Robert G Elgie MD Minister
2J JM LSI I O William Dźryis Premier
Employmenl Standards Branch
PREM BENNETT
NIE CHCE SIĘ ZGODZIĆ
Następnym posunięciem w
międzyoceanicznej lozyrywco
premiera Trudeau z preniie-lam- i
prowincjonalnymi było
zaproszenie ich na spotkanie
w czwartek co miałoby być
ostateczną próbą osiągnięcia
ugody w sprawie reformy
konstytucyjnej
Jednak natychmiast poja-wiły
się wątpliwości gdzie
miałoby miejsce proponowa-ne
spotkanie
' Również premier Brytyj-skiej
Kolumbii William Ben-ne- tt
rzecznik wszystkich pre-mierów
nie chciał się zgodzić
na termin czwaitkowy
Premier Bennett spotka się
z premierem Trudeau we
wtorek ażeby przedyskuto-wać
z nim wyniki konsultacji
z dziewięcioma pozostałymi
premierami po podjęciu
przez Najwyższy Sąd Kanady
decyzji że federalne plany
konstytucyjne są legalne ale
niezgodne z konwencją poli-tyczną
Prom Bennett wypowie-dział
się o spotkaniu wtorko-wym
że '"jest lo odpowiedni
czas do podjęcia następnego
kroku Ale powinniśmy pi w-ystąpić
do pracy według roz-kładu
całej Kanady a nic ja-kiejś
pojedynczej osoby"
Wkrótce potem premier
Quebec'u Renę Levesque po-dał
do wiadomości że nie
pizybędzie na czwaitkowe
spotkanie dopóki nie zapozna
się ze sprawozdaniem Bennet-t-a
z jego rozmowy z Trudeau
Premier Trudeau wystoso-wał
zaproszenie do "kapryś-nych"
premierów z Fidżi
gdzie zatrzymał się w drodze
powrotnej do domu z Konfe-rencji
Krajów Wspólnoty Bry-tyjskiej
w Melbourne
MIN WHELAN OBIECUJE
POMOC FARMEROM
Federalny minister rolnic-twa
Eugene Whelan oświad-czył
200 rozeźlonym farme-rom
że zrezygnuje ze swego
stanowiska jeżeli do przyszłe-go
miesiąca nie będzie im
mógł pomóc w kłopotach fi-nansowych
Po wysłuchaniu farmerów
wykrzykujących takie hasła
jak '"Stary MacDonald miał
farmę ale teraz dostał ją ban-kier"
min Whelan powie-dział
do tłumu że zdaje sobie
dobrze sprawę z ich ciężkie-go
położenia
"Potrzebujemy was powie-dział
minister każdy was po-trzebuje
Jeżeli pomoc finan-sowa
nie nadejdzie w ciągu
najbliższych kilku tygodni
nie pozostanę ministrem rol-nictwa"
Stwierdził on że spotyka
się z bankierami i przynagla
ich do znalezienia sposobu na
uzyskanie pożyczek dla far-merów
na niski procent aże-by
umożliwić im spłacenie
długów którym nie mogą po-dołać
Ministrowi pokazano tru-mienkę
zrobioną z pudełka na
buty "wypełnioną listami do
niego i opatrzoną napisem:
"Śmierć rodzinnej farmy"
Występując w imieniu żon
farmerów z okręgu Grey-Bruc- e
pani Hope Oswald
trzymając pudełko w ręku
powiedziała że listy zawiera-ją
wyrażone na piśmie uczu-cia
rozpaczy z powodu nie-możności
spłaty pożyczek co
jest wynikiem wysokiej stopy
pożyczkowej i niskich cen
mięsa Stwierdziła ona że
wielu farmerów z okręgów
Bruce i Grey potraciło już
farmy
Minister spotka się także
bezpośrednio z ofiarami pod-wyższania
stopy pożyczkowej
ZABIJANIE
ŁATWĄ RZECZĄ
Psycholog Graham Turral
zeznał w procesie Gary Fitz-geral- da
— zabójcy policjanta
Richarda Verdecchia i obsłu-gującego
stację benzynową
Chestera Blackmore 2 stycz-nia
br że badany przez nie-go
Fitzgerald oświadczył iż
zabicie tych dwóch osób było
dla niego tak łatwe jak "wy-czyszczenie
zębów"
Graham Turral stwierdził
w ontaryjskim Sądzie Naj-wyższym
że Fitzgerald za-pewne
celowo kłamał podczas
badania osobowości w Ciarkę
Institute of Psychiatry ażeby
wypaść gorzej i być uznanym
za chorego
Fitzgerald lat 19 i Joseph
Schoenberger lat 18 obaj z
Windsor nie przyznają się do
winy morderstwa pierwszego
stopnia na policjancie Ver-dech- ii
i drugiego stopnia na
Blackmore zabitym na sta-cji
benzynowej w Burks
Falls
'i
U] i
4
Object Description
| Rating | |
| Title | Zwilazkowiec Alliancer, October 14, 1981 |
| Language | pl |
| Subject | Poland -- Newspapers; Newspapers -- Poland; Polish Canadians Newspapers |
| Date | 1981-10-14 |
| Type | application/pdf |
| Format | text |
| Rights | Licenced under section 77(1) of the Copyright Act. For detailed information visit: http://www.connectingcanadians.org/en/content/copyright |
| Identifier | ZwilaD3000905 |
Description
| Title | 000586 |
| Rights | Licenced under section 77(1) of the Copyright Act. For detailed information visit: http://www.connectingcanadians.org/en/content/copyright |
| OCR text | -- r- i'— li -- u - V £¥? Y 1 'i t '" -- tf mimfoskiUti vi ltmetMWfaffltt v f A '- -" M J9fc W „ K _ _s r f-- v 'iDj—j " -- ria ~ rftrT?y gtrty "ttSTr-jcn- isJ 1 Vi ( ł IM ' -- 1 ? fft 1 ' Jl ''- - 2WIA2K0W1EC — iwda 14 nnźflziernilcM 081 r I Nfc 2001 Jmmm "Związkowiec" (Tli o Allinncrr) Prlnlcil and Pubitehcd pvery Tucsctay and Thursday by POLISH ALLIAŃCE IPRESS LIMITED U38 Bloor Słreet West — Toronto Ont CanadS — MóP 4A8 Telephones: 531-249- 1 531-249- 2 Secnnd Wv~% mail rcglslralion number 1673 Offlcial Orcan of The Polish Alliance of Cnnada I Wntirow — Chairman of llie Daard Gutiaw Słodkowski No part of this publieation may be reproduced or transmitted in any form or by my mans without permission PRENUMERATA Roczna — $2500 Półroczna — $1600 Pojedynczy numre — 35c Za granicą: Roczna — $3300 Półroczna — $2000 Współczesny system kapitalistyczny Wielu czytelników "Związ-kowca" ma kłopoty ze zrozu-mieniem zasad na jakich o-pie- ra się Współczesny system kapitalistyczny panujący obe-cnie na kontynencie pólnoc-no-amerykański- m W serii ar-tykułów starał się będę wy-jaśnić niektóre aspekty dzia-łania tego systemu Mam na-dzieje że przez opisanie naj-ważniejszych składników ka-pitalizmu i analizę jego prze-mian przyczynię się do jego lepszego zrozumienia Chciałbym zacząć od omó-wienia stiuktur gospodar-czych na których opiera sio współczesny system kapitali-styczny Są to: własność pry-watna (proprielorship) spół-ka (paitnership) i korpora-cja Dwie pierwsze sa na pew-no dość dobrze znane czylel- - nikom Własność prywatna opiera sic na jednym właści-cielu który sam czerpie zys-ki i sam ponosi straty Pry-watny właściciel sam kontro-luje działanie swojego przed-siębiorstwa jest osobiście od-powiedzialny za wszelkie za-ciągnięte pożyczki Oznacza to że wierzyciele (business cieditors) mogą domagać sie zwrotu długów z osobistego majątku właściciela W isto-cie jego osobista własność oraz zasoby związane z przed-siębiorstwem są traktowane tak samo przez prawo Nie istnieje wiec podział na mają-tek przedsiębiorstwa i mają-tek właściciela Oznacza to że właściciel przedsiębiorstwa które ma charakter prywat-nej własności jest nieograni-ceni- e odpowiedzialny za dłu-gi swego przedsiębiorstwa (unlimited liability) Spółka (partnership) jest właściwie tym samym czym jest własność indywidualna (proprietorship) z ta różnicą że-- posiada więcej niż jednego właściciela Zasadniczo ma takie same zalety i wady jak własność indywidualna Wspólnicy dzielą zyski straty i obciążenia finansowe Ra-zem też sprawują kontrole nad swoim przedsiębiorst-wem Głównym problemem spółki jest trudność w docho-dzeniu do wspólnych decyzji Dobrze przygotowany kon-trakt spółki przed rozpoczę-ciem przez nią działania jest jednym z podstawowych czyn-ników zapewniających zgodę w codziennym prowadzeniu przedsiębiorstwa Przejdę teraz do korpora-cji Są one najważniejszymi strukturami gospodarczymi Mimo znacznej przewagi li-czebnej przedsiębiorstw pry-watnych i spółek mają one dużo mniejsze znaczenie eko-nomiczne niż korporacje Korporacje są osobnymi jednostkami prawnymi które są traktowane w oddzieleniu od swoich właścicieli Jak lu-dzie koiporacjc podlegają prawu musza płacić podatki mogą być pozwane do sądu i ukarane Właścicielami kor-poracji są ich akcjonariusze Samowolne Przewodniczący obrad Se-natu Jean Marchand oświad-czył że policja RCMP doko-nywała w 1970 r masowych aresztowań zgodnie z War Measures Act nawet po po-wiadomieniu przez pełnią-cych prcz długie lata swe obowiązki ministrów na szczeblu federalnym że wie-lu podejrzanych jest im zna-nych osobiście i niemożliwe jest ażeby bvli zaangażowani w działalność terrorystyczna Marchand i Gerard Pelle-tie- r obecnie ambasador Ka-nady w ONZ wówczas kolega gabinetu rządowego byli proszeni przez premiera Tru-dca- u o sprawdzenie listy osób do aresztowania sporządzonej przez RCMP Na liście było około 150 osób z których senator Mar-chand 80 znał osobiście Wy-kreślił on zdecydowanie jed-ną z nich ponieważ było "wręcz śmieszne" posądzać tego człowieka o terroryzm po czym wraz z Pelletierem oświadczyli RCMP że nic ma W Wladicnfiski — Secrehry — Kditor-In-Chi- ef którzy mogą udowodnić po-siadanie udziału w przedsię-biorstwach poprzez posiadane akcje (shares) Korporacje są z kolei właścicielami swoich majątków (assets) i są odpo-wiedzialne za swoje długi (liabilitics) Najważniejsza ce-chą która odróżnia korpora-cje od własności prywatnych i spółek jest ograniczona od-powiedzialność właścicieli korporacji za długi zaciągnię-te przez korporację czy kary nałożone korporacjom (limit-e- d liability) Właśnie z lego ograniczenia odpowiedzialno-ści właścicieli pochodzi słowo "Limited" używane bardzo często w nazwach korporacji Korporacja może mieć jednego właściciela (share-holder- ) lub może mieć ich ty-siące Jeśli liczba właścicieli jest mała oni sami sprawują zwykle bezpośrednią kontro-lę nad korporacją kierując jej codziennymi sprawami Jeśli natomiast jest ich wielu bezpośrednia kontrola nad korporacją (która opiera się na proporcji własności) nic może być sprawowana przez jednego właściciela Zęby za-rządzać korporacja jej akcjo-nariusze wybierają radę dy-rektorska- która z kolei za-trudnia kierownictwo odpo-wiedzialne za codzienne pro-wadzenie firmy Ponieważ struktura korpo-racji pozwala na współposia-danie firmy przez nawet ty-siące właścicieli jej rozmiar jest praktycznie ograniczony hlko przez zarządzenia władz które w ostatnim czasie nie pozwalają na nadmierny roz-rost korporacji Niektóre z największych korporacji ta-kich jak ITT Exxon Gene-ral Motors etc mają silę eko-nomiczną przewyższającą nie-które samodzielne państwa Długość istnienia korpora-ci- i jest nieograniczona gdyż (praktycznie rzecz biorąc) korporacja nie może umrzeć zo starości Będąc oddzielną jednostką niezależna od wła-ścicieli działa nadal nawet jeśli oni umierają Cecha "nie-śmiertelności" z powodów na-turalnych jest bardzo waż-nym czynnikiem przyczynia-jącym się do powiększania się korporacji Jest ono możliwe poprzez wymianą akcji (które są dowodem posiadania pew-nej części firmy) Akcje mo-gą być wymieniane na wiele sposobów Gdy udziałowiec umiera jego akcje jako cześć majątku stają się własnością spadkobierców Akcje mogą też być sprzedawane bezpo-średnio lub na giełdzie W najbliższym czasie chciał-bym opisać mechanizmy sprzedawania i kupowania akcji działanie giełdy i jej znaczenie w ekonomii kapita-listycznej Mam nadzieję że te krótkie zarysy działania systemu kanadyjskiego poz-wolą czytelnikom lepiej zro-zumieć jego zalety i wady Marek Dąbrowski aresztowania powodu aresztowania innych osób których nazwiska rozpo-znali ponieważ "nigdy nic stanowili zagrożenia dla po-rządku publicznego" a maso-we aresztowania mogą spowo-dować "niepotrzebną rzeź" Pomimo tych oświadczeń wszystkie ze 150 osób z listy oprócz jednej wykreślonej przez Marchanda zostały a-reszto- wane Co więcej listę rozszerzono do przeszło 400 osób bez żadnych konsultacji 7 ministrami gabinetu Marchand nie wiedział kto dodał następne nazwiska ale powiedział na konferencji prasowej że jedynym logicz-nym wnioskiem jest że zro-biła to RCMP lub prowincjo-nalna policja Qucbec'u czy też municypalna policja Montrealu zaangażowane w polowanie na terrorystów którzy porwali brytyjskiego min handlu James Crossa oraz uprowadzili i zamordo-wali ministra pracy Quebec'u Pierre Laporte A Ieksa n dra Ziółko ivshn NA Tl W czerwcu 1035 v pisarz po-dróżował kajakiem po Mazu-rac- h samochodem objechał po-zostałe tereny Prus Wschodnich Towarzyszyła mu czternastolet-nia córka Marta Na kajaku przemierzył prawic cala krainę Tysiąca Jezior Był w Ełku w Mikołajkach w Giżycku w Ru-ciano- m przepłynął jezioro Up-lick- ie Mokre" i Gardcńskic po-przez Bcldany Gruziankę Dużą i Małą wpłynął na'Nidzkie je-ziorem Wiarlcl dotarł do Lipek stamtąd do Piszu -- Celem wyprawy było zaznajo-mienie się 7 życiem polskiej lud-ności odciętej od macierzy Re-zultatem — doskonały reportaż o charakterze także politycz-nym barwny opis przygód i ioz-mó- w książka która -z- yskała og-romną popularność: "Na tio-pae- h Smętka" Zanim Wańko-wicz wyrusyl w tę podróż po-starał się o glejt od naczelne-go redaktora organu hitlerow-skiego "Der Angritf" Schwartz van Berka który zamówił u nie-go artykuł pt "Ein Pole eilebt Ostpreusscn" (Piusy Wschodnio w oczach Polaka) Wańkowicz zamierzał użyć tego zamówienia jako kamuflażu wobec władz piuskich Książkę "Na tropach Smętka" uważa pisarz za pierwsza napi-sana ze świadomni zamiaicm literackim toteż przygotował sic do jej pisania bardzo starannie (bibliografia daje tego dowód) Powodzenie książki było ogrom-ne B1 to bowiem najwjbilniej-sv- y tom reportaży w okresie międzywojennym "Na tropach Smętka" miała przed wojną dziewięć wydań w ciągu czte-rech lat Ostatnie wydanie przedwojenne w 1939 r zdjęli Niemcy z maszyn drukarskich w Bulgoszczy O książce pisali współcześnie znakomici recen-zenci: Jan St Byslioń Konrad Górski Adam Grzymala-Siecllcc-- ki Paweł IIulka-Laskows- ki Ju-liusz Kaden Bandrowski Alfons Klafkowski Gustaw Morcinek Wojciech Natanson Mjeezyslaw Niedziałkowski Zolia Starowiey-ska-Moistinow- a Jan Wiktor i wielu innych Książka dzięki ciekawej for-mie a przede wszystkim pi-prz- ez fakt że autor zwrócił uwago na zawyczaj przemilcza-ne sprawy i to w okresie szale-jącej w Prusach antypolskiej propagandy zyskała uznanie i popularność Pi opowiedział w niej pisarz wybuch wojny u-i"icsC- 7ając rysunek z zegarami odtwarzający trzy lata wcześniej to co nlialo zdarzyć sic we wrześniu: pizebieg ataku z mo-iz- a lądu i powietrza Szóstego września 1939 r Wańkowicz znajdował się w Lu-blinie Tego dnia Niemcy doko-nali nalotu na miasto Po nalo-cie Wańkowicz chcąc zorinelo-wa- ć się w sytuacji na Loncie acząl słuchać różuj cli stacji ra-diowych i natrafił na audycję w języku polskim nadawaną przez rozgłośnie wrocławską Spiker którym był znany lene-ga- t Olpiński zapowiadał że Niemcy są "na tropach Wańko-wicza" i że zagony hitlerowskie dosięgną go w Polsce Jak wia-domo buńczuczne te zapewnie-nia nic zostały zrealizowane Pi-sarz przedostał się do Rumunii W 1945 r znaleziono wśród stert makulatury książkę odbitą pismem maszynowym O chai ak-torze publikacji pouczał odbity na pierwszej stronie napis: "Strcng vcrtrauliseh" (ściśle poufne) Egzemplarze numero-wane (znaleziono numer 193) a więc przeznaczono tylko dla wybranych Motywy wydania w języku niemieckim tej publika-cji były jasne We wstępie była Nota Wydawcy Związku Nie-mieckiego Wschodu: "Obywatel narodowość} polskiej Wańko-ińc- z który w roku 1935 podró-żoic- ał kajakiem po Mazurach i objechał samochodem pozostałe tereny Prus Wschodnich przed-stawił w niniejszej książce swe wrażenia z tej podróży Dzieło to zostało w Połsce szeroko rozpowszechnione a prawie wszystkie gazety zamieś-ciły bardzo pochlebne recenzje W wyraźnie tendencyjnej for-mie oddane sa w nim polikic poglądu na temat Prus Wschod-nich Tajna Połicja Państwowa (Gestapo) irobec jawnej wrogo-ści i wywodów autoia zmuszona została do zakazu wydania tej książki w Niemczech ponieważ jednak utwór jest bardzo cen-nym pizyczynkiem do poznania polskich metod walki narodouo-ściowe- j udzieliła zezwolenia Związkowi Niemieckiego Wscho-du ?ui tłumaczenie tej książki i ? ozprowadzenie jej wśiód zaufa-nych zainteresowanych osobis-tości Ten fakt należy wziąć pod u-va- gę przy posługiwaniu się książką" A więc germański nordycki duch Smętka — produkt fanta-zji Żeromskiego odkrywany na 'każdym kroku w czasie wędrów-ki Wańkowicza w Prusach Wschodnichi zaklęty w jogo barwnjm reportażu przedostał się i do niemieckiego czytelnika jako "Strcng yerlraulich" — unaocznienie metod polskici walki o polskość jako symbol zmagania się germanizmu ze slo-wiańskoś- cią bałtyckiego pobrzc-ż- a Książka mimo że była jed-nym z najwybitniejszych wyda-rzeń wydawniczych mimo że Laktowala o zagadnieniu tak ważnym dla stosunków polsko-niemiecki- ch jak losy ludności polskiej w Niemczech natknęła się z początku na mur milczenia niemieckiego Wiadomo było że ze strony niemieckiej czynione są starania dla zebrania w tere-nie materiału przy pomocy któ-lcg- o można by zbić przedstawio-ne przez Wańkowica fakty Stu-dia te musiały się widocnic o-ka- zać beowocne skoro prasa niemiecka wystąpiła przeciw książce z gwałtownymi choć go-łosłownymi atakami Calokolumnowy artykuł wstęp-ny poświęci! jej berliński dwu-tygodnik "Ostland" (Beilin 1 V1937) Artkul nosi tytuł "Ei-n- c polnichc Prorokation" Wańkowicz jest w nim scharak-teiyzowan- y jako "notonscher Liigncr" Nic podpisany autor pioMuje kilka laktjcznyeh błę-dów i nieścisłości historycznych Wańkowicza (meiytorycznie zu-pełnie nieistotnych) Stawia pod znakiem zapytania kilka opisa-njc- h wypadków- - niemieckiego terroiu wyborczego w 1920 r poza tym aś cechuje go naiw-ność gdy pisze że Wańkowicz nic oparł się w ocenie stosun-ków narodowościowych Prus Inicjatywa powołania do ży-cia Musaeum Poloniami — Mu-zeum Polskiego sięga czasów Stanisława Augusta Muzeum miało mieć charakter instytutu naukowego o scrokim akicsic działania Oprócz gabinetu ry-cin zbioru numizmatów galerii obraów zwłaszca „portretów zasłużonych Polaków" biblio-- j ki aichiwuin a nawet zbiorów mineralogicznych i w ogóle przyrodniczych muzeum miało się także zajmować edycją źró- - dcł historycznych Takie postu-laty wysunął Michał Jerzy Mni-szec- h w „Myślach względem założenia Musaeum Poloniami" ogłoszonjch w 1775 r w Zaba-wach przyjemnych i pożytecz-nych" A można pryjąć że te mat ten bjł wcześniej dyskuto-wany na obiadach czwaitko-wyc- h na których Mniszcch był częstym gościem „Zatrzymuj-my się — jak pisał — w obrę-bach granic ojczystych poznaj-my własny kraj oszacujmy je-go hogactwo wybadajmy co nam natura użycyla Wynalaz-ki te naszą ciekawość wskrze-szać starania zastanawiać umy-sły zagrzewać powinny" Projekt Mniszcha nie docze-kał się wprawdzie realizacji za życia króla ale idea muzeum nic została zapomniana Odżyła ćwierć wieku później w groma-dzonych przez Izabelę Czartory-ską zbiorach sztuki i pamiątek narodowych na pomieszczenie których Piotr Aigncr zbudował w Puławach dom gotycki (1800) i świątynię Sybilli (1809) W Warszawie w tym samym czasie Stanisław Kostka Potocki rozpoczął pracę nad urządza-niem muzeum w Wilanowie A miał do tego odpowiednie kwa-lifikacje Wszechstronnie wy-kształcony znawca i miłośnik sztuk pięknych utrzymywał sto-sunki z artystami i uczonymi wielu krajów W licnych podró-żach zagranicznych zgromadził poważną kolekcję obrazów i ry-cin --we Włoszech w lalach 1785-8- 6 sam prowadził prace wyko-paliskowe Był pierwsym pol-skim archeologiem i history-kiem sztuki W 1815 r wydal Irzytomowc dzieło „O sztuce u dawnych Czyli Winkclmann polski" Ale to już czasy póź-niejsze Potocki stał się w 1799 roku właścicielem Wilanowa — musiał przystąpić do gruntow-nego remontu aby pizywrócić dawną świetność pałacu zdewa-stowanego i zniszczonego w woj-nie 1794 r Prace postępowały szybko na-przód Wilanów stał się wkrótce ulubionym miejscem spotkań elity towarzyskiej Warszawy Przyjaciółka księcia Józefa pa- - ni dc Vauban tak sobie upodo-bała pałac Wilanowski żc gości-ła tu dwa ray na tydień Główny korpus pałacu tj da wne apartamenty Jana III Po- - tocki postanowił poświęcić pa-mięci króla Starał się więc zgromadzić jak najwięcej mebli obrazów i wszelkich pamiątek związanych z osobą króla i jego rodziny Kupował je zarówno w WAŃKOWICZA" Ź KANADY Wschodnich na oficjalnej nie-mieckiej statystyce lub igno-rancja czy zla wola — skoro za-rzuca pisarzowi że mowę Mazu-rów pruskich uważa za jeden z dialektów języka polskiego — zapominając ic jest on bliższy polskiemu jęykowl literackie-mu niż literackiej niemczyźnic dialekty dolnonicmicckic (na przykład wschodniopruski czy górnonicmiecki szwabsko-alzac-ko-szw- aj carski — "alleman-nisch"- ) Na argumentach "Ostlandu" czy też wspólnego źródła oparł się K II autor artykułu o książ-ce Wańkowica z "Bcrliner Ta-geblat- t" (20AM937) utrzyma-neg- o w tonie nieco przyzwoil-szy- m Artykuł ten podbudowa-ny jest szerszymi rozważaniami natury politycznej "Niemcy —-- czytamy lani — już dawniej zda-wali sobie sprawę z tego że zbliżenie pohko-niemtęcU- e nie znalazło poklasku wszystkich partii polskich Powodzenie książki Wańkowicza świadczy że nastroje antynkmieckie sa w społeczeństwie polskim silne Wszystko to nie pomaga spia-wi- c zbliżenia polsko-niemieckic-g- o" Książkę zaatakował również organ niemieckiej mniejszości w Polsce "Poscncr Evangeli-sche- r Kirehcnblalt" sugerując 70 ponieważ w j danie książki z ilustracjami w cenie około 10 złotych nic może się kalkulo-wać (?) została ona wydana na polecenie jakichś "czynników propagandowych" Wańkowicz był według niemieckich recen-zentów "einer der gefahrlich-sle- n Polen" (jeden najniebez-pieczniejszych Polaków) Po wyzwoleniu główną ulicę w Ostródzie nazwano imieniem kraju jak i za granicą M in od sukcesorów Stanisława Augu-sta nabył poitrety konne Jana II i Marysieńki i zdobyty pod Wiedniem namiot turecki Celem Potockiego nic było jednak wyłącznie uczczenie pa-pamię- ci bohatera spod Wiednia — jak pisze Wojciech Fijałkow-ski autor kilku monografii Wi-lanowa i wieloletni dyrektor wi-lanowskiego muzeum Potocki „podejmując w pewien sposób myśli względem założenia Mu-zeum Polskiego powziął decyzję utworzenia w Wilanowie gale-rii mającej dać w miarę możli-wości pełny obraz historii sztuki oraz kultury artstcznej i lo zarówno dla nauki własnej jak też dla kształcenia współobyw-ateli" A miał do pokazania wiele Oprócz galerii obrazów obejmu-jącej dzieła malarstwa europej-skiego i dużego zbioru portre-tów polskich kolekcji waz anty-cznych i galerii rzeźb Potocki B TORONTO 400UniversityAvenue M7A1V2 Tel: (416) 965-525- 1 KINGSTON 1055 Princess Street K7L1H3 Tel: (613) 547-341- 4 OTTAWA 2)97 Riverside Drive K1H7X3 Tel (613) 523-753- 0 SUDBURY ' 199 Larch Street P3E5P9 Tel: (705) 675-44- 55 WINDSOR 500 Ouellette Avenue N9A1B3 Tel: (519) 256-827- 8 Melchiora Wańkowica W 1958 i-- ukazało się w7nowienie "Na tropach Smętka" Było lo pierw-sze wydanie po wojnie Dwu-dzieslolysięez-ny nakład znikł z pólek księgarskich książka była bestsellerem roku Kolejne wy-danie drugie po wojnie w 1959 r zostało poszerzone wyjaśnie-niem autora dotyczącym stawia-nych mu zarzutów jakoby przy-czynił się swą książką do mal-tretowania przez hitlerowców mieszkańców Warmii i Mazur o których pisał Wańkowicz pisze że przed wydaniem książki dał do przeczytania maszynopis przedstawicielom organizacji polskich w Niemczech i wszyst-kim osobom zainteresowanym Rozpatrywano komisyjnie każdo nazwisko każde sformułowanie dotyczące poszczególnych osób Szereg nazwisk zostało skreślo-njc- h Komisja stwierdziła iż autor "wykazał maksimum od-powiedzialności obywatelskiej" Przed Sądem Najwyższym w styczniu 197G r zakończyła się sprawa wytoczona przez Mel-chiora Wańkowicza przeciwko Tadeuszowi Walicbnowskiemu autorowi książki "Warmia Ma-zury Powiśle" który zarzucał pisarzowi iż "Na tropach Smęt-ka" przyczyniło się do śmierci wielu osób w zamian za co au-tor zyskał slae i pieniądze Sad ustalił iż zarzuty stawiane Wań-kowiczowi są bezpodstawne Książka ma swoje nowe wyda-nia Czyta sio ją bez owego dys-tansu jaki daje czas Stanowi pomoc do zrozumienia wielu konfliktów paradoksów i zaga-dek z dziedziny dzisiejszego ży-cia społecznego na tych zie-miach A listy jakie znajdują się w archiwum pisarza świadczą czm "Na tropach Smętka" była dla ludzi w czasie okupacji PIERWSZE MUZEUM zgromadził wicie przedmiotów sztuki chińskiej i japońskiej Ekspozycję ohrazów urządził w wybudowanej przy północ-nym skrzydle pałacu galerii go-tyckiej zaprojektowanej przez architekta Piotra Aigncra w 1801 roku Przedmioty sztuki wschodniej umieścił na piętrc głównego korpusu pałacu w spe-cjalnie zaadaptowanych na ten cel tzw pokojach chińskich Udostępnienie zbiorów szero-kiej publiczności miało służyć według zamysłu Potockiego „nie tylko ludziom w sztuce bieg-łym" lecz — używając jego własnych słów — „miało stać się zarazem łatwą wskazówką dla tych którzy dopiero oswoić się z nią mają" I ten cel udało się Potockiemu osiągnąć Mu-zeum w Wilanowie zyskało po-pularność nie tylko wśród mie-szkańców Warszawy W zapro-wadzonych już w 1805 r i za-chowanych do dziś „Księgach zwiedzających Pałac Wilanów- - HAMILTON 1 West Avenue South 808 L8N2R9 Tel: (416) 527-295- 1 Tel: KITCHENER 824 King Street West 205 N2G1G1 Tel: (519) 744-810- 1 Tel: STCATHARINES 205 King Street 390 L2R3J5 Tel: (416) 682-726- 1 Tel: THUNDERBAY 435 James Street South P7E6E3 Tel: (807) 475-169- 1 Tel: (na w zawodzie Studenci licencje LCBO w DALSZA OBNIŻKA Bank Kanady zmniejszył stopę pożyczkowa do 11195% czyli prawie o "dwie trzecie procenta ale jednocześnie o-strz- egl że stopa procentowa nie może ulec dalszym więk-szym obniżkom "Ceny i koszty utrzymania coraz bardziej wzrastają w Kanadzie w związku z czym ciągle się pogłębia inflacja Dlatego też- - jak długo ten stan rzeczy się nie zmieni nie będzie można dokonać zasad-niczego obniżenia stopy pro-centowej" stwierdza oświad-czenie banku centralnego Zarządzający Bankiem Ka-nady Gerald Bouey dal jas-no bez żadnych niedopowie-dzeń do zrozumienia zarów-no w publicznych przemówie-niach jak i rozmowach pry-watnych że przed większą ob-niżką stopy procentowej po-winno się najpierw zwalczyć inflację Jednak w zeszły czwartek po dokonaniu ostat-niego zmniejszenia stopy bank wyjątkowo skomentował natychmiast swe poczynania Pomimo ostrzeżeń szereg banków przystąpiło do obni-żenia podstawowej stopy któ-rą nakładają na pożyczki dla klientów Począwszy od wtorku w Ban-ku Montrealu Nova Sćotia Toronto Dominion Canadian Imrepial Bank of Commerce i National Bank of Canada podstawowa stopa Avynosi 205% zamiast 2125% W Koyal Bank i Mercantile Bank of Canada stopa la wynosi 2075% Krytycy a ostatnio najbar-dziej Consummers Associa-tio- h of Canada zarzucają bankom że utrzymują nad-mierną rozpiętość pomiędzy stopą procentową nakładana na pożyczki a wypłacaną od oszczędności klientów Stowa-rzyszenie wystosowało apel do Rządu Federalnego ażeby nałożył na banki podatek lik-widujący te dodatkowe do-chody Główny Urząd Statys-tyczny w Kanadzie podał do wiadomości że w 1971 r ban-ki płaciły tylko 10% podatku od dochodu dla rządów: fede-ralnego i podczas gdy małe przedsię-biorstwa płaciły 26% ski" obok głośnych nazwisk przyjaciół i krewnych właścicie-li dyplomatów i gości zagrani-cznych 'popularnych autorów i malarzy spotkać można również nazwiska ludzi bynajmniej nic prominentnych którzy przyje-chali nieraz z dalekich stron aby zwiedzić siedzibę Jana IT1 $350 $340 $265 $300 $375 NOWE MINIMALNE STAWKI ZAROBKOWE ONTARIO Z dniem 1 października br zostały podwyższone minimalne stawki zarobkowe Minimalne wynagrodzenie godzinę) Początkujócy Restauracje posiadające Minimalne wynagrodzenie przedsiębiorstwach budowlanych NIEMOŻLIWA? uprzywilejowanych prowincjonalnego W Dodatkowe informacje można otrzymać w Employment Standards Branch Ontario Ministry of Labour w następujących miastach: KENORA Robertson Street P9N1X9 (807) 468-312- 8 LONDON Oxford StreelEast N6A5G6 (519) 439-323- 1 SAULTSTE MARIE Bay Street i P6A1X2 I (705) 949-333- 1 TIMMINS 273ThirdAvśnue P4N1E2 (705) 267-623- 1 Bezpłatny numer telefoniczny można znaleźć w rządowej sekcji lokalnej książki telefonicznej Ministry Of LabOUr Robert G Elgie MD Minister 2J JM LSI I O William Dźryis Premier Employmenl Standards Branch PREM BENNETT NIE CHCE SIĘ ZGODZIĆ Następnym posunięciem w międzyoceanicznej lozyrywco premiera Trudeau z preniie-lam- i prowincjonalnymi było zaproszenie ich na spotkanie w czwartek co miałoby być ostateczną próbą osiągnięcia ugody w sprawie reformy konstytucyjnej Jednak natychmiast poja-wiły się wątpliwości gdzie miałoby miejsce proponowa-ne spotkanie ' Również premier Brytyj-skiej Kolumbii William Ben-ne- tt rzecznik wszystkich pre-mierów nie chciał się zgodzić na termin czwaitkowy Premier Bennett spotka się z premierem Trudeau we wtorek ażeby przedyskuto-wać z nim wyniki konsultacji z dziewięcioma pozostałymi premierami po podjęciu przez Najwyższy Sąd Kanady decyzji że federalne plany konstytucyjne są legalne ale niezgodne z konwencją poli-tyczną Prom Bennett wypowie-dział się o spotkaniu wtorko-wym że '"jest lo odpowiedni czas do podjęcia następnego kroku Ale powinniśmy pi w-ystąpić do pracy według roz-kładu całej Kanady a nic ja-kiejś pojedynczej osoby" Wkrótce potem premier Quebec'u Renę Levesque po-dał do wiadomości że nie pizybędzie na czwaitkowe spotkanie dopóki nie zapozna się ze sprawozdaniem Bennet-t-a z jego rozmowy z Trudeau Premier Trudeau wystoso-wał zaproszenie do "kapryś-nych" premierów z Fidżi gdzie zatrzymał się w drodze powrotnej do domu z Konfe-rencji Krajów Wspólnoty Bry-tyjskiej w Melbourne MIN WHELAN OBIECUJE POMOC FARMEROM Federalny minister rolnic-twa Eugene Whelan oświad-czył 200 rozeźlonym farme-rom że zrezygnuje ze swego stanowiska jeżeli do przyszłe-go miesiąca nie będzie im mógł pomóc w kłopotach fi-nansowych Po wysłuchaniu farmerów wykrzykujących takie hasła jak '"Stary MacDonald miał farmę ale teraz dostał ją ban-kier" min Whelan powie-dział do tłumu że zdaje sobie dobrze sprawę z ich ciężkie-go położenia "Potrzebujemy was powie-dział minister każdy was po-trzebuje Jeżeli pomoc finan-sowa nie nadejdzie w ciągu najbliższych kilku tygodni nie pozostanę ministrem rol-nictwa" Stwierdził on że spotyka się z bankierami i przynagla ich do znalezienia sposobu na uzyskanie pożyczek dla far-merów na niski procent aże-by umożliwić im spłacenie długów którym nie mogą po-dołać Ministrowi pokazano tru-mienkę zrobioną z pudełka na buty "wypełnioną listami do niego i opatrzoną napisem: "Śmierć rodzinnej farmy" Występując w imieniu żon farmerów z okręgu Grey-Bruc- e pani Hope Oswald trzymając pudełko w ręku powiedziała że listy zawiera-ją wyrażone na piśmie uczu-cia rozpaczy z powodu nie-możności spłaty pożyczek co jest wynikiem wysokiej stopy pożyczkowej i niskich cen mięsa Stwierdziła ona że wielu farmerów z okręgów Bruce i Grey potraciło już farmy Minister spotka się także bezpośrednio z ofiarami pod-wyższania stopy pożyczkowej ZABIJANIE ŁATWĄ RZECZĄ Psycholog Graham Turral zeznał w procesie Gary Fitz-geral- da — zabójcy policjanta Richarda Verdecchia i obsłu-gującego stację benzynową Chestera Blackmore 2 stycz-nia br że badany przez nie-go Fitzgerald oświadczył iż zabicie tych dwóch osób było dla niego tak łatwe jak "wy-czyszczenie zębów" Graham Turral stwierdził w ontaryjskim Sądzie Naj-wyższym że Fitzgerald za-pewne celowo kłamał podczas badania osobowości w Ciarkę Institute of Psychiatry ażeby wypaść gorzej i być uznanym za chorego Fitzgerald lat 19 i Joseph Schoenberger lat 18 obaj z Windsor nie przyznają się do winy morderstwa pierwszego stopnia na policjancie Ver-dech- ii i drugiego stopnia na Blackmore zabitym na sta-cji benzynowej w Burks Falls 'i U] i 4 |
Tags
Comments
Post a Comment for 000586
