Zwilazkowiec Alliancer, April 06, 1981

              ifc
i- -
&
JA
"i'
ww
w
ir
¥- -
Iwo
leiśMifiiigpiM
Życzenia z Windsor 1
llllMllM
J1PPY BUSTER
TO ALL OUR CUSTOiUERS AND FR1ENDS
OTTAWA PHARMACY LTD
898 Ottawa St
253-672- 4
JACK STEIN
- — m -
Windsor N8X 2C8
253-657- 6
DAVID GLASER
GRAHAM BELL
— ♦ ♦♦
Best Wishes Happy
to o 1 1 our Customers and Friencls Hadley s
NEIGHBOURHOOD GATTHERING
PLACE
JAMES H LOTT — Saloon-Keepe- r
1073 Tecumseh Rd E Windsor Ont
Te!' 252-931- 1 N8W 1B3
Best Wishes Happy Easter
to Customers and Friends CHANTILLY5S
-- ♦ ——-- ♦
jt&
BRIDAL SALON
&'' ti&Hlf&
-- ♦ —♦—♦-♦- — ♦ — - — ♦— ♦
all our
We spuiilic m Mlcit ctislom
uiihlii tionns ilcsigncd just
fur ou lor lhit sjiccial ilu
A silLdiun if ialiIIuU hrulil
gonu froin ihc bcsl Cmuliiii
ddlJjniTS
I omul nul cocklnl iiown for
I ho iiundinls
1'lfise till us for i pcciil i-pn-irlmtiH
u uh our hrulal 1011- -
Sllltllll
Tel 258-280- 9
862 Erie St East
Windsor Ont
N9A 3Y6
Best Wishes Happy
to all our Customers and Friends from
EXCELSIOIS Monument M
Właśc: DON LAPPAN
rnmniki 7 gianilu marmuru i brą7ii
11918 Tecumseh Rd E
Tecumseh Ont — Telefon 735-244- 5
" HAPPY-EASTER- T" -"-- -to
all our Customers and Friends
MacDONALD'S
BiASCI StOp
DON'T SMASIi IT — BRAKE IT
2410 Tecumseh Rd W Windsor Ont
Tel 258-960- 0 N9B 1W3
HAPPY EASTER
to all our Customers and Friends
Waff!e's Electric Ltd
Windsor Chatham Toronto
DON WAFFLE P Eng
400 Erie E Windsor Ont N9A 3R9
Tel 254-921- 5
- t o m — +— -
To all Fiiends in Windsor wlio have insertcd
thcir easter greclings in „Związkowiec"
„The Allianccr" my sincere thank jou and
Best Wislies Happy Easter
ANDRZEJ BUŁAT representatiye
Scidcczne życzenia Wesołych Świąt
Wiclkanocnj eh składa swoim krewnym
w Kanadzie w Polsce przyjaciołom w
wszystkim ogłaszającym się w „Związkowcu"
wszystkim czytelnikom „Związkowca"
i całej Polonii w Windsor
ANDRZEJ BUŁAT z RODZINĄ
PRZEDSTAWICIEL „ZWIĄZKOWCA"
1069 Shepherd St E Windsor Ont
Tel 254-932- 6 N8X 2L6
iaiwiiifl M
ŻYCZENIA Z HAftATRAMCK
CTffiliiM
RADOSNYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
składa
Polonii w VSA i Kanadzie
KOPYTKO HflEAT WSARKETS
Świeże mięsa swego wyrobu wędliny
oraz duiy wybór artykułów spożywczych
8609 Jos Ca m pa u
Hamtramck Mich USA
iKaSH
Easter
JMORMWION
Easter
Kanadzie
Tel 873-421- 0
t i - - WmmMymvmMMMMMm®mk
v- - J
NR 27
Marcin Król
"Gorzka chwała" — to ly-l- ul
książki dotyczącej historii
II Rzeczypospolitej opubliko-wanej
w Stanach Zjednoczo-nych
w minionym roku W
latach siedemdziesiątych po-jawiło
się na Zachodzie sto-sunkowo
dużo opracowań z
zakresu najnowszej dwudzie-stowiecznej
historii Polski
Były to jednak bez wyjątku
książki pisane przez zawodo-wych
akademickich history-ków
i publikowane przez uni-wersyteckie
niedochodowe
wydawnictwa w stosunkowo
niewielkich nakładach Zaś
autorzy tych prac w większo-ści
byli bezpośrednio lub po-średnio
związani z polskością
Olbrzymia książka Richar-da
M Watta jest inna Po raz
pierwszy wielkie dochodowe
wydawnictwo nowojorskie
(Simon and Sehuster) zdecy-dowało
się na handlowe ryzy-ko
opublikowania żywo i po-pularnie
napisanej pracy z
zakresu historii Polski Po
raz pierwszy także co zresztą
jest charakterystyczne auto-rem
jest stuprocentowy Ame-rykanin
który nie jest -- specjalistą
od historii Polski czy
Europy Wschodniej który na-wet
nic zna polskiego i ko-rzysta
wyłącznie z opracowań
obcojęzycznych Richard M
Walt jak dowiadujemy się z
informacji opublikowanej na
motylku ma pięćdziesiąt lat
jest zastępca dyrektora dużej
firmy produkującej wyroby
chemiczne napisał dwie
książki: o buntach w armii
francuskiej w 1917 roku i o
traktacie wersalskim obie
były publikowane w wielkich
nakładach i tłumaczone na
liczne języki obce Pisuje tak-że
aitykuły do wielkonakłado-wych
tygodników ilustrowa-nych
mieszka z żoną i dzieć-mi
w odrestaurowanym 200-letni- m
'domu wiejskim w New
Jersey
"Gorzka chwalą Polska i
jej los 1918—1939" — bo tak
brzmi pełny tytuł — to zatem
pewnego rodzaju rewelacja
Powiedzmy od razu że jest
to książka zaskakująco dobra
jak na to że autor nigdy
przedtem nie zajmował się
polskimi sprawami że nie zna
języka i nie jest związany'żad:
nymi więzami tradycji z Pol-ską
Niestety-n- ie wiemy dla-czego
zainteresował się pol-skim
tematem dlaczego po-święcił
dziesięć lal na napisa-nie
tego olbrzymiego tomu
Oczywiście Watt nic ustrzegł
się drobnych błędów zresztą
nielicznych nie uniknął także
pewnej skrajności interpreta-cyjnej'
a przede wszystkim
przecenienia roli Piłsudskiego
i jego obozu Wszystko to jed-nak
całkowicie mieści się w
dopuszczalnych granicach zaś
szczegółowe uwagi zostawmy
specjalistom od lego okresu
Dla nas najciekawszy jest
ogólny obraz historii między-wojennej
jaki wylania sie z
tej książki oraz poglądy Wat-ta
na trudne problemy tam-tych
lat takie jak dyktatura
Piłsudskiego antysemityzm
czy zajęcie Zaolzia w 1938 ro-ku
Co żalem amerykański au-tor
popularnej historii Polski
myśli o Polsce?
Międzywojenna Polska jest
na ogól komentowana przez
świat z niewielką sympatią
Ten niechętny obraz Polski
jest w znacznym stopniu wy-nikiem
kawalerskiej pogardy
Piłsudskiego dla tego co dziś
nazwalibyśmy "pablic rela-tions- "
ów styl przejęły po-tem
kolejne polskie rządy
które mało czasu i wysiłku
poświęcały tworzeniu korzyst-nego
międzynarodowego ob-razu
Polski Ten okres obo-jętności
na opinię świata sta-nowił
zdumiewające odstęps-two
od dotychczasowej trady-cji
i polskiego charakteru
Przez okres półtora wieku
przed odzyskaniem niepodle-głości
Polacy potrafili poka-zać
że maja znakomitych pu-blicystów
Na całym świecie
identyfikowali się z niejedną
wielką sprawą Polscy żołnie-rze
uczeni i artyści bywali
sławnymi międzynarodowymi
postaciami I oto międzywo-jenna
Polska nie wydala przy-ciągających
uwagi postaci
międzynarodowych ani — co
ważniejsze w skutkach — jej
przywódcy nie potrafili suge-stywnie
wytłumaczyć światu
swoich celów i działań W po-równaniu
na przykład z Cze-chosłowacją
która dyspono-wała
znakomitym mechaniz-mem
propagandy na zagrani-cę
obraz tej Polski w oczach
świata był nieciekawy i nie-atrakcyjny
Z lego braku tro-ski
o własny wizerunek wy-niknęło
wiele nieporozumień
na - temat --międzywojennej
Polski nieporozumień żywych
u - c i t ' ii n
żwiA2Kowiec -i-SROPA e -- kwietnia Tm r
I L
-- r i w i '-4-i-
U i & " f GORZKA CHWAŁA
aż do naszych czasów Zaś
dzisiaj niewielu jest ludzi
którzy chcą łub potrafią sko-lygow- ać
tamten obraz
Polacy są żalem nie rozu-mianym
często narodem za-mieszkującym
biedny kraj
ale narodem który ma prze-szłość
i ma teraźniejszość
który dysponuje wybitnymi
osiągnięciami naukowymi i
kulturalnymi Polacy odważ-ni
wierni i zdeterminowani
wykazali nadzwyczajną zdol-ność
przetrwania w trudnych
okolicznościach żadne nie-szczęście
a historia Polski ob-fituje
w nieszczęścia nie
zmniejszyło ani patriotyzmu
Polaków ani pragnienia na-rodowej
niepodległości
Uwagi Watta wydają się za-skakująco
trafne Rzeczywi-ście
Drugą Rzeczypospolita
miała i nieraz w dalszym cią-gu
ma złą prasę na Zachodzie
I rzeczywiście winić za to na-leży
między innymi polskie
ówczesne władze po wiclko-pańsk- u
niedbale o propago-wanie
sympatycznego obrazu
swojego kraju Słusznie także
Watt przeciwstawia lej lekce-ważącej
opinię światową po-stawie
— zachowanie Pola-ków
w XIX wieku Polaków
lak dbałych o lo by świat
miał ich za demokratów za
ludzi zawsze gotowych wal-czyć
za "wolność waszą i na-sza"
w tej właśnie kolejności
Tytułem wyjaśnienia należy
jedynie tu wspomnieć że owe
nadzieje i ambicje nie bywały
spełniane świat nigdy nie
przejmował się Polską zatem
Polacy lat międzywojennych
zniechęceni do polityki mię-dzynarodowej
postanowili
wreszcie nie zwracać uwagi
na świat Co ciekawe że —
z różnym wprawdzie uzasad-nieniem
— postawa laka po-jawiła
się jednocześnie i w
obozie piłsudczykowskim i w
obozie endeckim Dmowski
jak wiadomo tak dalece lek-ceważył
opinię Zachodu że
nic potrafił choćby na chwilę
pohamować swoich antyse-mickich
idiosynkrazji w cza-sie
wizyty w Stanach Zjedno-czonych
w trakcie I wojny
światowej co niesłychanie u-Irudn- iało
lobby'owanie w pol-skiej
sprawie (pisze o tym
Marian M Drozdowski w wy-danej
niedawno książce o Pa-derewski- m)
Piłsudski wpra-wdzie
nie miał takich idiosyn-krazji
ale przekonany że Za-chód
nie pojmuje specyfiki
polskiego położenia geopoli-tycznego
rezygnował z kon-sultowania
z państwami za-chodnimi
swoich decyzji poli-tycznych
Ocena postawy Za-chodu
mogła być nawet u Pił-sudskiego
trafna ale niesłusz-nie
wyciągano z niej wniosek
zmniejszający znaczenie pro-polskiej
propagandy Być mo-że
u Piłsudskiego przetrwała
także niechęć dawnego socja-listy
do kunktatorstwa poli-tyki
międzynarodowej
Tak czy owak słusznie za-rzuca
Watt II Rzeczypospoli-tej
niewczesny prowincjona-liz- m
jej przywódców bowiem
o prowincjonalizmie właśnie
świadczyło programowe igno-rowanie
cudzych opinii Słusz-nie
także wspomina o niepo-rozumieniach
o niezrozumie-niu
historii Polski międzywo-jennej
przez specjalistów i
pi zez tzw "światłą opinię" na
Zachodzie Najczęściej powta-rzające
się nieporozumienie
dotyczy charakteru rządów
Piłsudskiego W każdej nie-mal
książce poświęconej dzie-jom
faszyzmów wschodnio-europejskich
pojawia się Pił-sudski
i zamach majowy oraz
omówienie Brześcia i Berezy
Brześciem i Berezą nie ma się
co chwalić jeżeli jednak sło-wa
mają cokolwiek znaczyć
to nonsensem po prostu jest
twierdzenie że władza Piłsud-skiego
miała charakter faszy-stowski
lub totalitarny
Wall ma na len temat jas-ny
pogląd
"Chociaż bez wątpienia re-żim
Piłsudskiego sial się au-torytarny
to jego walka z o-pozy- cją nic może być nawet
porównyioana z tym co czy-niły
liczne inne europejskie
rządy w tej dekadzie narasta-jącego
faszyzmu" Dalej Watt
opisuje jak za życia Piłsud-skiego
i po jego śmierci sana-cja
walczyła ze skrajnymi fa-szyzującymi
ugrupowaniami
"Polska z tego okresu jest
często niesłusznie opisywana
jako kraj faszystowski Pił-sudski
i jego zioolennicy nic-icątplho- ie
rządzili xo sposób
autorytarny ale nie można
tego nazwać rządami faszy-stowskimi
Międzywojenna
Polska nie była krajem tota-litarnym
a jej przywódcy nie
byli deklaratywnie antydemo-kratyczni"
Inne zagadnienie tego ro-dzaju
to antysemityzm Jest
to olbrzymi i trudny prob-lem
ale jakże często między-wojenna
Polska jest przedsta-wiana
jako kraj wojującego
antysemityzmu I tym razem
nie wdajemy się w meritum
zagadnienia ale i tym razem
można powiedzieć że wiele
było Polakom do zarzucenia
a jednak sprawy nie miały
się tak prosto jak to przed-stawiane
bywa w zagranicz-nych
publikacjach A co
Watt?
Watt opisuje antysemityzm
z drugiej połowy lat trzydzie-stych
zgadza się że w porów-naniu
z wieloma innymi euro-pejskimi
krajami ten był u-miarko- wany ale powiada że
nic usprawiedliwia to zacho-wania
władz państwowych
Jednocześnie p r z e d s t a-- w
i a skrótową historię kwe-stii
żydowskiej w Polsce hi-storię
która musi być znana
każdemu kto chce się na te-mat
antysemityzmu w Polsce
wypowiadać
Podobne jest stanowisko
Watta w sprawie Zaolzia U-wa- ża
że były tu do wykorzy-stania
historyczne racje że
Zaolzie zostało przez Czecho-słowację
odebrane Polsce w
równie bezprawny sposób
Niemniej za błąd uważa lek-ceważenie
przez Polaków opi-nii
europejskich demokracji i
sądzi że zysk wynikający z za-jęcia
niewielkiego skrawka
ziemi był znacznie mniejszy
niż strata w opinii światowej
W ogóle Watt nie bez racji
twierdzi że — czasem skute-cznie
czasem nie — polska
polityka zagraniczna w latach
trzydziestych była wyjątkowo
niezręczna Wprawdzie powia-da
że jedyna szansa na oca-lenie
przed zwycięskim ata-kiem
niemieckim polegała na
zawarciu ścisłego militarnego
i politycznego porozumienia z
Czechosłowacją ale zdaje so-bie
sprawę iż w ówczesnych
warunkach było lo niemożli-we
Interesujący jest także po-gląd
Watta na klęskę wrześ-niową
Spowodowała ona je-go
zdaniem (i tak też było w
rzeczywistości) zasadniczą
zmianę opinii społecznej na
temat rządów sanacji Od ra-zu
uznano że sanacja winna
była klęsce I dopiero następ-ne
błyskawiczne zwycięstwa
wojsk hitlerowskich dały Po-lakom
do myślenia Być może
klęska wrześniowa była nie-unikniona
i problem nad któ-rym
należało się zastanowić
lo: co robić po klęsce? Nato-miast
wzajemne oskarżenia
były w tym przypadku nie
tylko bezsensowne ale i bez-podstawne
"żadna wersja
polityki zagranicznej i goto-tuoś- ci
militarnej nie mogła u-ratow- ać
Polakóio przed znisz-czeniem
przez zremilitaryzo-wan- e
Niemcy Odpowiednie
przygotowanie Polski do blitz-kriegu
leżało po prostu poza
finansoioymi możliwościami
Mieczysław Lisiewicz
W KOŚCIELE
Madonna w fioletowych gazach martwe anioły nadołtarzcm
Przez okna to kolorowych szkłach loiosna słoneczne
mgły rozpina
W kadzidłach mszalnych pachną bazie i widać las
za górą siny
Wiatr u) organ dmie głosem wierzbiny
Od tego wiatru schnie już dani i małe kioiatki
z miedz wyłażą
Kotnych zajęczyc idąc śladem między bezlistne pręty gajów
Rozgniatam przeźroczysty lód rannym przymrozkiem
w strzahj cięty
Góią loysoko nad polaną słońce arkady chmur umają
Na kryształowych rozestajach
W mieście dalekim u ołtarza przez Panną
to fioletowych gazach
Patrzę strwożony na anioły o złotych skrzydłach
martwych twarzach
Gotyckie ostrołuki szkieł w marcowych godach
śioiatłem rosną
O jakżesz smutne te modlitwy dalekPkraju obcą wiosną
STR 15
kraju" Myślę że jesl to nic
tyle ważny problem bo nie-wiele
da się' o nim nowego po-wiedzieć
ile ważna obserwa-cja
— zresztą nie po raz pier-wszy
poczyniona — która po-winna
przyczynić sic do deii-nitywne- go
zakończenia trwa-jących
po dziś dzień sporów
na lemat winy za klęskę
Warto wreszcie powiedzieć
jakie pozytywne elementy do-strzega
Watt jakie były w je-go
przekonaniu — silne stro-ny
II Rzeczypospolitej "Prze-de
loszystkim fakt że Polska
została odbudowana i prze-trwał- a
iak długo Zadziwiają-ce
jest to że siopmoiuo Pol-ska
została uznana za jedną
z głównych europejskich po-tęg
W 1919 roku nawet przy-jaciele
Polski mieli wątpliwo-ści
co do jej zdolności prze-trwania
Przez ponad sto lal
Polacy byli obywatelami dru-giej
klasy 10 zaborczych pań-stwach
Nmoe państwo nie dy-sponoio- alo
praktycznie żadny-mi
atutami niezbędnymi do
sicego przetrwania Polska by-ła
uboga imisiała loyżyioić
mnóstwo ludzi nie produku-jących
niczego miała nieioie-I- r
surowcóio za to zbyt wiele
nrniejszości narodowych zbyt
loiele partii politycznych zbyt
długie granice nie nadające
się do obrony i przede wszy-stkim
zbyt loielu potężnych
sąsiadów którzy od początku
chcieli Polskę zniszczyć ()
Zioolennicy Polski z okresu
międzyicojenncgo mogą po-rooł- ać
się na inne jeszcze o-siągni- ęcia
Podniósł się w ol-brzymim
stopniu ogólny po-ziom
wykształcenia Analfabe-tyzm
niegdyś prawie po-loszcch- ny
na łosi został
zmniejszony do trzydziestu
procent () Jednym z istot-nyc-h
osiągnięć było zbudowa-nie
niemal od zera kadry ioy-ćwiczony- ch
i wprawnych u-rzędnik- óio
i pracowników ad-ministracji
Podobnie udało
się Polsce dokonać Herkulc-soioeg- o
niemal dzieła zinte-growania
całej masy instytu-cji
i przedsiębiorstw znajdu-jących
się lo trzech zaborach
Dotyczy lo przede loszystkim
kolei systemu prawnego dróg
i całej struktury handlu Pol-scy
robotnicy korzystali z roz-ległych
ubezpieczeń na loypa-de-k
choroby i bezrobocia Ist-niał
także system płac zapew-niający
robotnikom emerytu-ry
Posunięto naprzód podziul
ziemi na lusi Stioorzono oko-ło
750000 nowych gospo-darstw
io rezultacie reformy
rolne) () Nastąpił rozwój
przemysłu i 10 193S roku sto-pa
życiowa 10 Polsce była loyi-sz- a
niż kiedykohoiek 10 dzie-jach
tego kraju Wreszcie na-stąpił
niezwykły' rozioój świa-domości
narodoioej i jej upo-wszechnienie
czego dowiodło
nadzwyczajne pośioięcenie Po-lakóio
10 wałkach 10 czasie II
wojny światowej"
I na koniec kilka uwag o
Piłsudskim Jak wspomnia-łem
Wall zapewne przecenia
indywidualny wkład Piłsud-skiego
w historię Polski ale
warto posłuchać jego argu-mentów
— Oto ogólna ocena
postaci pierwszego Naczelni-ka
Państwa: "Można bez prze-sady
powiedzieć że 10 najlep-szych
sioych momentach Pił-sudski
wykazywał cechy ge-nialno- ści
Dysponował nie-zwykłą
roizja i wyraźnie sfor-mułowanym
celem Trudno
uwierzyć żeby niepodległa
Polska mogła na początku
przetrwać bez Piłsudskiego
Dła politycznie niedoświad-czonego
świeżo odrodzonego
państwa postać taka jak Pił-sudski
obdaizona autoryte-tem
i prestiżem była niezbę-dna
() W miarę jednak jak
Piłsudski się starzał loraz ze
zdrowiem fizycznym słabła
jego wytrzymałość emocjo-nalna
Wciąż piastował ważne
oficjalne funkcje ale żył 10
oddaleniu i od spraw które
powinien byl rozwiązać Igno-rował
a właściwie nie p o j-mo- wał
znaczenia proble-matyki
politycznej Nie stwo-rzył
żadnej sensoionej ideolo-gii
Dał Polsce swą osobo-wość
siooją uczciwość i ro-mantyczne
spojrzenie na pol-skość
Nie zapewnił jednak
sobie kompetentnego następ-cy
ani nie stworzył takiego
systemu który doproioadziłby
do wyłonienia utalentowa-nych
przywódców"
Czasem kiedy się sobie zda
sprawę z własnych błędów i z
niedostatków własnej historii
dobrze jest posłuchać takich
sensowych i nie przesadnych
ocen ja Me które są zawarte
w książce Richarda M Watta
dobrze bowiem jest nic zaw-sze
i nie o wszystkim myśleć
smutno i źle
m
i
Ili
myczenia wiiiabwr
1 amiiMJMiiiffl
M
$
z
Best Wishes Happy Easter
TO ALL OUR CUSTOMERS AND FRIENDS
BANK OF COKi
GLYN M 5HAFLEY — Manager
1395 Ottawa & Moy
WINDSOR ONTARIO — N8X 2E9
Tel 256-344- 1
Best Wishes Happy Easter
to all our Customers and Friends
Cliateaia Park Lodge
RETIREMENT LODCE
24 hr nursing scrviee & fuli aclivily programs
bingo cards dances oulings
2990 Riyerside Dr W Windsor Ort M
Tel 254-435- 1 N9C 1A2
Best Wishes Happy Easter
to all our Customers and Friends
Spccialisl in
O WINDOWS © STEEL DOORS O HARDWARE
Daily 8—5 Sal 8—t
Cali for a free EsHmate or visit our Showroom ar:
1929 Proyincial Rd — Windsor Ont
Teł 966-644- 0
SERDECZNE ŻYCZENIA
Z OKAZJI ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
składa
FraBico's Spaghetti iFcac&ory
t C- W- WWU - U T LJ
Tel 258-315- 1
se
--♦- ---
N9B 1T9
Best Wishes Happy Easter
to all our Customers and Friends
THE WOOO Ml
EC POISSON LUMSffl LT
LUMBER & BU1LDING MATERIALS
I 13'50 St Lulce Rd — Windsor Ont
i
Tel 945-992- 1 N8Y 3N2
Best Wishes Happy Easter
to all our Customers and Friends
f
LLOYD THOMSON — Manajer
1415 Ouellette Ave — Windsor Ont
Tel 254-244- 0
Greetings to my Polish Friends
1 FUNERAL HOME LIMITED SfeKE bl
SERY1NG FAMILIES OF ALL FAITIIS
FOR OVER 85 YEARS
ONE CENTRAL LOCATION
VINCENT JANISSE — director
FRANCIS E JANISSE — director
ALPHONSE JANISSE — director
PAUL JANISSE — director
DAVID JANISSE — director
PIERRE CECILE — director
1 1 39 Ouellette Ave — Windsor Ont
Tel 253-522- 5
fflMiijiipi!iillilM
H
m
n