Zwilazkowiec Alliancer, May 30, 1943

              rr
i!3
i
%u
SHI
iM
~ł
S ' t
Stronica 4-- ta
" ZWIĄZKOWIEC"
Published fox Every Stmday by
POLIS3 ALLIANCE PRESS LIMITED
Organ Zwlazkn Polaków w Kanadzie
"Wychodzi na każda niedzielę pod kontrolą Dyrekcji
Redaktor Dr Wiktor Rosiński Administrator K J Mazurkiewicz
PRENUMERATA:
Roczna w Kanadzie „
'
Półroczna
W Stanach Zjećnoczrnych Europie
Pojedynczy numer
ADRES:
"ZWIĄZKOWIEC"
Toronto Ont
DYSPENSA
Stalin "rozwiązał" przed kilkoma dniami między-narodówkę
komunistyczną
Z wynurzeń macherów komunistycznych jedno jest tylko pewne a mianowicie że formalnie między
narodówki komunistycznej niema ale kadry "naro-dowe"
w każdym kraju będą w dalszym ciągu istnia
iy — iaKi zresztą jest i sens owego "rozwiązania"
Podobno nawet komuniści' We wszystkich krajach
otrzymali już dawno polecenie aby Wstępowali i opa nowywali organizacje społeczne i robotnicze Teraz ta
akcja niewątpliwie się oźywiKomuniści będą się te-raz
też odziewali w owcze skorki i będą udawali pa-trjotó- w
do czasu oczywiście
W każdym razie dyspensa jakiej udzielił Stalin
komunistom wszystkich krajów — nawet i w kra-jach
"Osi" — jest charakterystyczną Jak to będzie
wyglądało w praktyce — przekonamy się niebawem
bo przecież natura ciągnie zawsze' wilka do lasu
Jedno jest niewątpliwe to mianowicie że 'Stalin
wyrzekł się przynajmniej narazie swego formalnego
wpływu na partje komunistyczne w poszczególnych
krajach poza Związkiem Sowieckim'
Dla rządów alianckich ma to duże znaczenie po- nieważ będą mogli bez oglądania się na to? co powie
Moskwa — normować i porządkować stosunki z swo
imi własnymi komunistami i ci nie będą mogli się za
słaniać Rosją przy spełnianiu obowiązków wobec vwła
snego narodu i państwa a więc 'w Kraju w którym
żyją i pracują Pod tym względem sprawa została
N wreszcie postawiona jasno i wyraźnie
Jak się wobec tego ustosunkują i zachowają komu
niści w poszczególnych krajach- - a więc i tutaj u nas
A' Kanadzie — zobaczymy - "dno jest pewne — 'będą musieli bez reszty praco
stf przedewszystkiem dla swegofwłasnego Kraju a
!e robić łaskę" i co i raz —"'jak-t- o 'dotąd bywało—
fełpić sięsniewątpliwym
i órego się przecież wiele
zwaniem
narodowa sytuacja
lozwiązanie problemu
awangar-dy
współpracy
komentarzem
dowodem
ro-botników
przeszedł polity-kę
potężnej
organizacją
komunista
' le Kominternu i
dalszym ciągu bęclzie "robotę"
ważne 'Ważne
że "udzielił" wolnej alianckim
zresztą alianckim
myślimy jednakże
chcieli Stalina określić mianem
R
FRANCISZEK GŁOGOWSKI
ROZ-WIĄZANA
Ciekawi jesteśmy jakiego
koziołka fiknąć będą mu
sieli "komuniści miej-scowi''
— którzy muszą
ratować swą twarz po ostat-nim
posunięciu roz-wiązującego
Centralę
ternu w Moskwie
Oczywiście wedle donie-sień
prasy Komintern rozwią
zał się sam a podpisali go
— co dziwniej
sze — tych wszystkich naro-dów
które współpracują in-tensywnie
"Osią" Buł
Węgier Niemiec
Finlandji Rumunji Hiszpa-n- ji
— obozu proaljanckiego
Cechy i Francja
"Toronto Star" że
między innymi wpływ na to
rozwiązanie strajki w
Stanach Zjednoczonych któ-re
są niezrozumiałym obja-wem
dla Rosjan w
ny u których każdorazowe po
wstrzymanie od pracy in-dywidualne
już
karane
W swego rozwią
zania Komintern podał że ja
snym obecnie że między
"- - -
-- &- —~™~-- — - t— - -
$200
$100
$2 50
u 05
Tel WA 8151
STALINA
bohaterstwem Rosji do
nie1 przyczyniali poza gard
i domowa
jest skomplikowana że
pracy
w każdym poszczególnym kra
ju byłoby napotkane przez
nieprzezwyciężone trudność
a w obecnej chwili świętym
obowiązkiem mas i
robotniczej jest pomoc rzą
dom w pokonaniu Hitleia i
zabezpieczenie przyjaznej'
narodów na zasa
dacii lówności
and Mail" opatru-jąc
ten fakt po
wiada że niewątpliwie istnia
ła wspólna komuni
styczna którą można było wi
dzieć w zmianie tego tańca
-- ]iKie czyniły partje komuni
styczne Anglji Stanów Zjed-noczonych
i Kanady od począ
tku wojny
Dla nas Polaków rozwiążą
nie Kominternu jest tylko dal
szym że Stalin
wykreślił ze swego
giamu "uszczęśliwianie"
innych krajów że
na wyraźną
umocnienia i zbudowania
imperjum
Międzynarodówka zaś była
nie ideową robot
mającą na celu intere-sy
robotników poszczególnych
i Wprawdzie ten i ów "sztabowy" nie wie
' w sobie 'robi z owekgoonty"rnouzowwiaąćzania" ko- -
minternowską ale to już nie jest to
Stalin ręki państwom
a i nie — w regulowaniu "próbie
mow komunistycznych
Nie za ten krok nasi komu
zdrajcy ruchu
komunistycznego W
Przegląd Prasy Angielskiej
ZESTAWIŁ
KOMUNISTYCZNA MIĘ-
DZYNARODÓWKA
teraz
nasi
jakoś
Stalina
Komin
przedstawiciele
z jak:
garji Italji
z
zaś tylko
donosi
mają
czasie woj
się
jest surowo
motywach
jest
tak
"Globe
dyrektywa
tego
dawno pro
Rosji
niczą
aby
niści
"ZWIĄZKOWIEC" MAJ (MAY)
0 Współżyciu Narodów
Klęska wojenna którą prze
żyliśmy postawiła przed na-mi
wielkiej wagi zagadnienie
do rozpatrzenia : Czy nasze si
ly obronne są zasadniczo wy-starczające
i czy nie należa-łoby
przyszłej obrony oprzeć
na podstawie szerszej i współ
nej z innymi narodami Węd-rówki
znów po świecie nasu-wają
wiele spostrzeżeń nad
samym zagadnieniem współ-życia
i współpracy narodów
Tak wię np na Wyspach
Brytyjskich oglądamy ścisłe
współżycie trzech o jakżesz
odmiennych cechach charak
teru narodów : Anglików
Szkotów i Walijczyków z do
datkiem czwartego — Irland
czyków który z jednej stro-ny
w chwili walki na śmierć
i życie pozostał oficjalnie ne
utralny ale z drugiej strony
— dostarczał zawsze i dostar
cza również dzisiaj Zjedno-czonemu
Królestwu dzielnych
żołnierzy
Sięgając dalej w świat wi
dzimy olbrzymi kraj przysz-łą
potęgę świata: Kanadę —
gdzie we współżyciu i współ-pracy
obok najliczniejszego
społeczeństwa anglosaskiego
rozwinęło się z 60 tysięcy o-sadn- ików
w XVII wieku trzy
i ćwierć miljona liczące spo-łeczeństwo
francuskie odręb
nc językiem i tradycjami ale
obdarzone pełnią praw naro-dowych
i stuprocentowo od-dane
idei 'Brytyjskiej Wspól-noty
Kanadyjscy 'Francuzi
rozradzają się najmocniej ze
wszystkich ludów białych —
podczas gdy Francja właści-wa
od lat kilkudziesięciu jest
w kryzysie rozrodczości Dwu
języczna Kanada jest obok U
S A i Nowej Zelandji najbo
gatszym społeczeństwem
świata i krajem świetnie za
rządzanym
Dwujęzycznym jest społe-czeństwo
białe Unji Południo
wo - Afrykańskiej Państwo-wa
współpraca pomiędzy Bry
tyjczykami i Afrykańczyka-mi
t j Holendrami burskimi
datuje się dopiero od lat
czterdziestu a jednak- - mimo
lóżnic tradycji mimo wspo-mnień
ostrych starć wojen-nych
większość Burów jest
narodów ale swego rodzaju
"piątą kolumną" działającą
na rzecz interesów Rosji
Z chwilą kiedy Rosja znaj
duje się w obozie sprzymierzo
nych — ta "kolumna" na ra-zie
jest zbyteczna i niepotrze
bna — więc poszła w kąt
My zaś Stalinowi musimy
przyznać jedno że idzie kon-sekwentnie
swą drogą Drogą
potęgi i budowania imperjim
sowieckiego na podobieńst-wo
wielkich carów Rosji Pio
li a czy Katarzyny
Dlatego powinniśmy my
postępowi Polacy zdawać so-bie
jasno sprawę że nasze sto
simki z Rosją ułożą się pomy
ślnie dopiero wtedy kiedy So
w i ety wyrzekną się swych im
perialistycznych tendencyj w
stosunku do Polski i innych
narodów chcących żyć wolno
i niezależnie od protekcji Ro-sji
i
PROPAGANDA POLSKA
W różny sposób służyć mo
żna sprawie polskiej W pięk
ny sposób swe artystyczne
zdolności malarskie dla spra-wy
polskiej wykorzystał Ob
Roman Małańczak który zna
ny jest wśród naszej Polonii
! jako jeden z tych rodaków
I którzy swego talentu nie szczę
Jdzą sprawie polskiej Roman
Małańczak występował wiele
razy w dramatycznych sztu-kach
na scenie Związkowej
za współżyciem i współpracą
z Brytyjczykami i ich wspól-notą
a więc eksperyment u- -
nijny uznać należy za udany
' Znamy wypadki przeciw
ne Wiemy że unja persona!
na pomiędzy' Szwecją i Nor
wegją została mimo bliskości
kultur i języków rozwiązana
za zgodą dobrowolną Sympa
tje morskiego ludu Norwe
gów zwróciły się ku Anglji
Szwecja utrzymała bliższe
związki kulturalne raczej
Niemcami Związek wszyst
kich narodów skandynaw
skich pozostał dotychczas pro
jektem bo nie było tu do osta
tnich lat gorźby obcego naja
?du co zazwyczaj skłania na-rody
do ściślejszej współpra-cy
Te i podobne obserwacje u
dawadniają nam że dwujęzy
czność jakiegoś kraju jest mo
zliwą bez uszczeibku dla po
czucia narodowej odrębności
u jednego ze wspólników że
nie nasuwa nadmiernych tru-dności
w administracji a kra
je dwu lub wielojęzyczne jak
Kanada Szwajcarja Belgja
należą do najbogatszych i go
„spodarczo najsprawniejszych
na świecie
Doświadczenia obcych nie
mają nigdy takiego znaczenia
dla opinji narody jak doświa
dczenia własne chociażby w
czasie dość odległe Niewątpli
wie fakty świetnych rezulta-tów
ostatecznych z połącze-nia
się Anglików ze Szkotami
Niemców Francuzów i Wło-chów
oraz Retoromanów w
Szwajcarji czy wielu narodo
wości w Stanach Zjednoczo7
nych nie mogą nigdy być' tak
przekonywujące dla nas jak
rezultaty 'dokonanego przez
nas samych związku unijnego
Lechitów zf Litwinami Biało
rusinów z Ukraińcami unją w
Krewię 1835!r a następnie w
Horodle nad Bugiem w 1413
' i Jakkolwiek formalnie unje
te obejmowały dwa tylko pań
stwa: Polskę i Litwę w rze-czywistości
wiązały ze sobą
trzy społeczności słowiańskie
go języka w jedną należącą
do pokrewnej grupy języków
indoeuropejskich Rezultatem
jak też brał zawsze udział w
imprezach wystawowych i ar
tystycznych gdzie mógł najle
piej wykorzystać swe zdolnoś
ci artystyczne dla sprawy pol
skiej
Ostatnio Ob R Małańczak
namalował piękny adres dla
"The Erening Telegram" —
w którym jako Polak Kana-dyjczyk
podziękował miejsco
wemu dziennikarzowi za życz
hwe stanowisko jakie "The
Evening Telegram" zajmuje
w stosunku do Polski
Adres ten artystycznie wy
konany zamieściła "The Eve
nńig Telegram" w swym wy
daniu z 1S maja rb opatru
jac go takim komentarzem na
stronie redakcyjnej : "Jest to
podarunek który dumni jeste
śmy otrzymać tak ze względu
na piękność wykonania jak
za szczerość wyrażenia
wdzięczności która go nat-chnęła
do tego"
A dalej przytacza "The Eve
ning Telegram" swe opinje
jakie o Polakach w swym piś-mie
szerzył od początku woj-ny
Oto jedna z nich: "Sześć z
tj godni temu Polacy znani
byli szarej masie czytelników
jako lud który twierdz- i- że
będzie bronił swej niepodle-głości
do śmierci Dziś zna
ny jest jako naród bohaterów
naród którego prawo do wol
ności nie może być nigdy kwe
stjonówane lub ignorowane
30 — 1943
tego związku czterech narodo
wości było jak wiadomo —
wzmocnienie bezpieczeństwa
obronnego dla wszystkich
czterech społeczeństw wobec
dwóch zasadniczych i podów-czas
jedynie aktualnych nie-przyjaciół
— Krzyżaków z
północnego zachodu i od Mon
golów z południowego wscho-du
Dalszym bardzo ważnym
następstwem związku było
podniesienie zacofanych cywi
lizacyjnie społeczeństw stop-niowo
do poziomu wzorowo
jak na one czasy przez Kazi
mierzą Wielkiego zagospoda
rowanego państwa Lechitów
Już pierwsze nasze wysiłki
federalne gdyż nie ulega wąt
pliwości że federacja wyszła
z inicjatywy polskiej grupy
panów Krakowskich były
dziełem wysokiej mądrości po
litycznej gdyż podstawy fede
racji zostały pomyślane tak}
aby zabezpieczyć ludy sfede-rowan- e
od najazdu zarówno z
zachodu jak i ze wschodu —
Dla rozwiązania zadań póź-niejszych
a więc przedewszy-stkiem
dostępu do morza na
leżało rozszerzyć podstawy fe
deracji Zdawali sobie z tego
sprawę Jagiellonowie jednak
ani oni ani ich następcy roz
poczętego do końca nie dopro
wadzili i to zadecydowało o
klęsce całości federalnej
Nasuwa się pytanie dlacze
go mimo licznych poprzednio
starć orężnych Lechitów z są
siadami wschodnimi mimo ró
żnic językowych i religijnych
tradycyjnych i ustrojowych
unja mogą dojść do skutku?
Naszym zdaniem zadecydowa
ly w tej sprawie dwa czynni-ki
Po pierwsze: zarówno po
stronie polskiej jak po stro-nie
litewsko - ruskiej istniała
grupa wodzów i rycerzy któ-rzy
w neni mogli i chcieli re
prezentować interesy swoich
krajów a po drugie: obie gru
py doszły do przekonania że
siły każdej z nich są niewy-starczające
ale że w połącze-niu
mogą się okazać wystar-czające
do zapewnienia współ
nej obrony ziem sfederowa-nyc- h
Jest więc całkiem jasne że
po doświadczeniach wojny o- -
becnej wszystkie narody srod
kowo - wschodniej Europy —
musiały dojść do przekonania
I lich obrona Warszawy któ
ra zadziwiła świat i której
nie może przewyższyć inne bo
liaterstwo — jest tylko jed-nym
z epizodów walki Pola-ków
o wolność przeciwko
dwóm potężnym wiogom O
tej walce mówiliśmy — Pola
cy dali nam pizykład który
musimy naśladować lub być
zawstydzeni na zawsze Kie-dy
my za ich przykładem pój-dziemy
i damy im tą wolność
na którą oni zasłużyli wTtedy
dopiero możemy spokojnie im
spojrzeć twarzą w twarz i
powitać ich jak równych Te
taz jednak możemy tylko zło
żyć im hołd hołd mężczyznom
i kobietom ich kraju którzy
nauczyli nas jak tizeba wal-czyć
"Od tej pory były inne peł
ne chwały walki i jest tenden
cja żeby zapomnieć że to Po
k-c- y byli pierwszymi w tej
walce i że nie przewyższył ich
odwagi jeszcze nikt
Jest także widoczna tenden
cia które nie chce liczyć się i
ich prawami ze względu na
interesy innego mocarstwa
ltóre przyczyniło się do utra
cenią ich wolności
Przeciwko tym tendencjom
właśnie walczyliśmy — zakań
cza swój pełny dla Polaków
uznania artykuł redakcyjny
— spowodowany adresem Ob
Romana Małańczaka
SSśSJśyasasEI
że siła ich zasobów ludzkich i
mterjalnych jest niewystar
czająca do zapewnienia bez-pieczeństwa
od najazdu W
kiążce "We are 115 milion
strong" — starałem się udo-wodn- ić
że połączone zasoby
Środkowo - Wschodniej Euro
py mglyby zrównoważyć zaso
by niemieckie Aby jednak dą
żenią federacyjne mogły się u
rzeczywi stn i ć muszą się w ka
żdym z zainteresowanych tą
ideą społeczeństwie znaleźć lu
dzie którzy by mieli silną wo
lę do jej realizacji tak jak ją
mieli Polacy krakowscy po
stronie polskiej a otaczający
Olgierdowiczów i Kiejstutowi
czów politycy litewscy biało-lusc- y
i wołyńscy po drugiej
stronie
#
Każdy kto studjuje rozwój
sto sunków politycznych i go
spodarczych na świecie kto
ma oczy otwarte na rzeczywi
stość a uszy słyszące bicie ze
gara dziejowego rozwoju mu
si stwierdzić że na świecie
nie ma już miejsca na małe
niezależne organizmy narodo-we
muszą mniejsze narody
tworzyć wspólnoty państwo
we pocloome jaK maiy Ku
piec rzemieślnik czy rolnik
musi zakładać współdzielnie i
związki spółdzielni aby sku-tecznie
bronić swego bytu go
spodarczego wobec kolosów
przemysłowych i przewagi
maszyny państwowej
My wiemy że od pożarcia
przez zaborcze imperializmy
obronić nas może jedynie idea
federalnego współżycia wielu
narodów ale świadomość ta
musi się stać powszechną wła
snością wszystkich zaintereso
wanych społeczeństw musi
przeniknąć do ich dusz tak
głęboko aby przeżywała po
przodkach odziedziczone in-sty- kty
walki z mniejszym są
siadem bez względifha grozę
pożarcia przez wielkiego Nie
zawsze i nie wszędzie da sięf
przprowadzić ścisłe granice
t rozdzielające narodowości —
Rzeczywi stość poucza nas że
nie jest to wcale konieczne —
bo właśnie dwu i wielojęzycz
ne społeczności należą do
przodujących światu o lie na
uczyły się wzajemnie szano-wać
współżyć ze sobą i współ
pracować
A Plutyński
OŻYWIONA AKCJA UKRA
IŃCÓW W SPRAWIE SAMO
DZIELNEGO BYTU
Ostatnio rozwijają Organi
złcje ukraińskie coiaz żyw-szą
propagandę za stworze-niem
Samodzielnej Ukrainy
co zyskuje coraz to większe od
bicie w prasie angielskiej
I tak ostatnio "Evening Te
legram" podał szerokie omó-wienie
odbytego Zjazdu ogól
no - ukraińskiego w Toronto
na którym poseł ukraiński do
federalnego parlamentu w Ot
lawie Hlynka wyraźnie za-kreślił
program ruchu ukraiń
skiego który żądać będzie w
myśl Karty Atlantyckiej wy
Zwolenia narodu ukraińskiego
i stworzenie 50 miljonowego
państwa — Ukrainy
Na Kongresie tym przema
wiał także jeden z generałów
z Armji Petlury który jak
wiadomo w sojuszu z Polską
w 1920 r próbował wyzwolę
nia Ukrainy Tak generał jak
poseł Hlynka oraz inni
przedstawiciele wyrazili sil-ne
przekonanie że państwa
Zjednoczone zrozumieją słusz
ne postulaty Ukraińców i wy
równają tą wiekowa krzyw-dę
Poseł Hlynka stwierdził że
obowiązkiem Ukraińców żyją
cych na wolności i znających
wolność jest by dopomogli o
USC? 7'
Haggffia
Nr 22
U W agi
Serdeczni Goście
Toronto będzie przezyu
w piątek dnia 28 maa r 6 wielki dzień Oto przyjeżdża
ja do Polonii Torontońskiej
nnjserdeczniesi Goście 00 Polscy Lotnicy
Grupa 1-s- za Związku Pok
ków w Kanadzie będzie pode]
moivala w Domu Polskim —
przy 62 Claremont St w To-ront- o kilkudziesięciu naszych
Bohaterów przestworzy ah
gorącem serc sicoich dodać
Im otuchy i zapewnić Ich o
swym głębokim uczuciu zt
Ich gotowość i wytrwanie w
walce o Wolną} Wielką i Me
podzielną Polskę
W przyjęciu tern nie uąłpi
my ze wezmą udział wszys-tkie
polskie Organizacje w To
i onto i Kościoły polskie wszy I
stkich wyznań
Obok naszych dzielnych Lol
ników Polskich — gościć k
tym dniu będą również i P-anowie
Minister Pełnomocny
R P w Kanadzie Wiktor Po
doski oraz Szef Polskiej 3t
sji Lotniczej iv Kanadzie --
Pułkownik Stefan Sznuk
I Polonia stawi się niewątfh
wie gremjalnie do Domu Pol
skiego wzy Claremont ulicy
— aby zadokumentować sią
serdeczną łączność z Tymi --
którzy życia swoje i krew sito
ją niosą w ofierze dla Tej co
Nie Zginęła!
Lotnicy nasi ukoiiczyli kurs
lotniczy w Kanadzie i otrzy
mują zaszczytne stopnie dk
pracy w Siłach Zbrojnych Pi
wnętrza — zostają pasouani
na rycerzy przestworzy a&y
dopomóc zniszczyć wrażegt
wroga aby przywrócić wo-lność
swej Ojczyzny Polski
Naszym Polaków i Póld
obowiązkiem' 'jest dać odczul
naszym polskim Lotnikom u
Naród Polski tak iv Kraju u
rciemiężonym przez wroga --
jak i tutaj iw gościnnej Zi-emi
Kanadyjskiej — jest r-azem
nierozerwalnie z Nieni'
Niech nam żyją i w pcU
zdrowia i sił poszybują ii
Wolnej Niepodzielnej TFtrf-ki- ej
Demokratycznej PoUM
po wrażych trupach naszyci
śmiertelnych wrogów
ni swym ojcom i braciom tak g
ze odzyskać wolność
"Toronto Star"— które gra 1
na nutę dtanna Kręci iiwcm g
na te wv7wnlpńr7p dążenia u Es
kraińców ale że jako pisma fi
liberalnemu nie bardzo Po-stoi
potępiać ruchy wolnościo
wp ni37 iv cwm nitklller6 ~ utj 5 dakcyjnym że gorący tempa f
rament słowiański zaczyna
nV7P11il-n- p i An r1vcklisii 1 DO" f
___ _ 1 1_ _1 T- T- nA-Tt- a iemiK prasowycn w naiwu
„a „ 1 „ „w„„ -- i'c7P sie I jjuijjc uicyuiicijiiiv iJ'i-- - -- i
tyle o takich snrawacn jm e
przyszłość Polski czy los tl
kraińców
Te rzeczy — powiada "Te
matom do załatwienia po & I
stawiane zawodowym &)W
ronto Star" powinny bu z-adaniu
wszystkich faktów pr?
stole obrad
Jak z tego widać "Toron-to
Star" wraz ze Stalinem na
ją nowe zmartwienie Do tej
pory szli oni wyzwalać UirJ
incow i Białorusinów r
panowania panów polskich—
zapominając o tym ze wo-lność
ma tylko jedno znacz-enie
— i nie można być W375
licielem i gnębicielem j
cześnie Jakoś to w kula-nych
społeczeństwach nie
chodzi
Jak widać z tego "wy£
lenie" którym tak raczyć
wszystkich Stalin — we'
dzo do smaku przypada I53
ińcom
I