Nase Novine, August 23, 1978

              ЈШ% ГЧтВДЛау!Швд
~т™,Г™ГЧ,~~Г~~~'Ш,,т~т-мт1шЛ-....!Л-.- . .1. i. ..-.- У..- l- - . , . .1 . .....„...u... .. .. -- г _....-.ifc...MJMiMiHiifc.iiliji.M.-
MiJM№M.Ji. .ww тм.1„Јмнмм.мидам.-т-г-- " _.т..--- ~ -,- - , .L.fjiH л. 4 . JJjlhyijl' IW.l.fjfV И1.1.Г,П ...
(Napomena: Frederick Ivor Case je ротоб-n- i
profesor za francuski fezlk a prlmarno
mu je zanlmanje Istrallvadkl red I predava-nj- e literature A frlke, Karlpsklh otoka I Afro-,Amerlkanac- a.)
(Nastavak iz proslog broja)
No kanadskl se raslzam protiv Imlgran-tskl- h
manjlna naJvlSe ispoljlo u nadlnu na-koj- i
su bill tretlranl Japancl. Prvl JapanskU
Imlgrant stigapje u Kanadu1877. godlne, I
on se, poput tlsuda druglh, nastanlo u
BritanskoJ Kolumbijl. Tu se nove imlgran-t- e,
prvenstveno slromaSne seljake i ribare,
smatralojeftlnom radnom snagom I bill su
podvrgnuti raznlm ponlzenjima. All tl novl
imigrantl su uskoro, odludnoSdu, Intelf-gencljo- m
I IzdrilJIvoSdu obrazovall uspJeS-- .
pa Imanja I, Sto Je JoS vainije, rlbarsku
Industrlju. Onl su, takoder, Istom brzlriom,
postall krivci za sve ono Sto u B.C. nije ISIo
kako treba. Zato su se izolfrali I na ta) naflin
bill uspJeSno Iskljudeni iz drufitvenih '
I
polltldklh organizaclja. Bill su Izostavljenl
Iz druStva I prezrenl zato Sto su strpljivo
radili I postigli Izvjestan uspjeh unutar
kapltallstidkog sistema. Nlsu se htjell
pomlriti s tlm da nose jaram namljenjen
kineskim I indijsklm nadnldarlma niti su se
htjell poklonlti kao kulturno manje vrljedni,
zbog dega su militant nl raslsti u B.C. I
Ottawi bjesnjeli. Neredl u Vancouveru
1907, godlne bill su samo mala predlgra
onoga Sto de Japancl јоб okusiti kad se
ukaze povoljna prilika za zavldne rasiste
koji su mogll riJeSIti svoj problem uz opce
odobravanje.
Internlranje svlh Kanadana japanskog
porljekla u vrijeme drugog svjetskog rata,
oduzimanje sve njlhove Imovlne, nasllno
raseljavanje tlh Ijudl po ratu I uporno odbi-Janj- e
kanadske federalne vlade da se inter-nMrlmaJspjaiodS- teta
samo su k,ulmml-raju- di
dlnovi raslstidkog procesa koji je
sastavni dio kanadskog kapitalizma.
Plan da se deportlra tisude Kanadana
japanskog porljekla, kanadske gradane
japanskog porljekla ,i Japance stalno
nastanjene u Kanadl nije IzvrSen zato Sto
su, nakon dugogodlSnje pokorne Sutnje
kanadske crkve I nekollko uglednih politld-ki- h
lidnostl iznljeli na javnost nepravdu Sto
ju je kanadska federalna vlada. namjeravala
ufilnltl "pd" evrSetku drugog svjetskog
rata.
Tako su Kanadanl japanskog porljekla
tek 1947. godlne po prvl put dobili pravo
glasa. ,
Kao Sto su Kanadanl japanskog porljek-la
sagradili uspjeSnu rlbarsku Industrlju
prije nego Sto su bill internlranl, kao Sto su
Kinezi -- sagradili ieljeznlcu dok ih se
istovremeno klaslralo kao parije (one sa
dna ljudskog druStva), tako se I amerldke
Indljance (ukljudiv I Inuite, koje se cesto
naziva rEsklmfma) potlskivalo sve dalje i
dalje na Sjever, jer kapltallstldka ekspanzl-j"- a
nema obzlra prema druStvenlm i moral-ni- m
potrebama dovjedanatva
Indljance ne samo da se neprekldno
varalo I oduzlmalo Im se zemlju, ved je bilo
pod udarom I njihovo ljudsko dbstojan-stv- o,
jer je duboka duhovna, kulturna I
ekonomska sprega izmedu 6ovjeka I njego-v- e
okoline blla prekinuta potlsklvanjerrf
origlnalnlh. stanovnika zemlje I suludlm
rovanjem ispod zemlje od strane rudarsklfi
koncerna, uniStenjem tlsuda detvornih
milja Sume po industriji celuloze i potap-Ijanj- u
zemlje radl "prolzvodnje energlje".
DonoSenje jeftinih all jakih alkoholnlh
pica, bolestl koje su dotad Indljancima bile
nepoznate, dovelo je do pravih epidemlja
koje su niStile ditave famillje i ditave
naseoblne.
Kao da domet ove vrste genoclda nije
bio dovoljan, indljansku djecu se (a io se
joS uvijek dini) "Skolovalo" u Skolama
dovoljno udaljenim od rezervaclja tako da
sulh roditelji mogll vldatl tek ponekad i na
veoma kratko vrijeme. Nije potrebno
epomlnjati da je takvo Skolovanje zamlSlje-n- o
da vodl do brzog gubljenja vlastlte
kulture i nesigurnostl. Mall broj Indijanske
djece zavrSava srednju Skolu, a joS manje
njlh zavrSava sveudlllSte III koledz.
Ali, ako se ovu decu prlslljava da govore ,
engleskl III francuskij zabranjuje Im se da
se u Skoll izrazavaju na materlnjskom
jeziku, i ako Ihduboko otudenje.'dega su
irtve, ostavlja-nezadovoljni- ma sa tragovi-m- a
njlhove vlastlte kulture i sa dorrrinan-tnl- m
druStvom SJeverne Amerlke, njiho'vi
probleml su' joS ve6l kako postaju starlji.
Oni ne samo da ce bitl suofienl sa alkoho-llzmo- m,
bolo8tlma i rasietiCklm ugnjetava-nje- m
po obldnlm gradanlma, vladlnim
sluzbenlcima I pollcijl Met I po sudstvu.
Broj Kanadana koji se danas nalaze u
zatvorlma predstavlja nacionalni Skandal,
broj Indijanaca je u omjeru veoma visok I
nema sumnje da Je u izvjesnim regljama
ova) slstem internlranja upotrebljavan da
se Indljance zaplaSi I dovede u polozaj
potpune druStvene i ekonomske Izolacije.
Sa suludlm nastojanjima multlnaclonal-ni-h
kompanija da eksploatlraju prlrpdna
bogatstva Sjevera, na Indljance se vrSi
poseban pritlsak. (ako se rijeke I jezera sve
vISe zatrpavaju otrovnlm smecem, kanad-ska
federalna vlada, koja je zakonski
odgovorna za zaStitu prava Indijanaca,
pravl ugovore sa multinacionalnim kompa-nljam- a
za podizanje brana, buSotina za
naftu I Izgradnju cjevovoda Sto Cine
nepopravljivu Stetu okollni I razbljaju
osnov druStvene zajednlce domorodaca.
т
Posljednjl plemena
napravio Eugene Delacroix izmedu 1824. i 1935.)
Op6l nemar za osnovna ljudska 'prava
kanadskih Indijanaca usputno je popracen
sa-nekoli-ko
druglh faktora Sto ukazuju na
historljsKu raslstlCku situaclju u Kanadl:
— 6estl javnl flzlCki I verbalnl napadi na
Kanadane azijatskog porljekla. Ovo se
doslovno odnosi na doseljenike Iz Indije,
Pakistana, BangladeSa, Sri Lanke i Karlp-sklh
otoka, i na Kanadane koji vuku
porljeklo iz ovih krajeva.
— re pros I ja, dekulturalizacija I ponifava-nj- e
naSe djece dok se probijaju kroz Skol-s- kf ' slstem raznih provincija. NajSeScI
prlgovor u Ontarlju, na primjer, odnosi se
na upudivanje djece rasnih manjlna I djece
porljeklom Iz Ju2ne Evrope na stupanj
srednjoSkolske naobrazbe.
— uvodenje zakona o imlgracijl kojim de
se uvelike dozv.oliti upoSljavanje sezonskih
radnika (prvenstveno sa Karlpsklh otoka)
koji ce doprinositi u fond za gradsku
pomoc I druge socijalne sluibe a da nikada
пебе bit! u stanju da se tlm fondom.koriste.
— povedanje preSutne modi Imigraclonih
sluzbenlka koji su od uvijek koristlll tu mod
u svrhu diskrlminaclje i
koji nlsu Iz Evrope.
— obnova faSlstidkih elemenata I najgo-r- e
vrste etnocentrlfinog naclonalizma u
gradskoj, provlncijalnoj I federalnoj poli-tic!.
,
— ocita dlskrlrmnaclja rasnih manjlna
prlllkom trazenja posla dok totalna radna
snaga zemlje tetura pod teretom sve vede
Inflaclone stope, nezaposlenosti I poreza.
v Dok crnci, Japanci, Kinezi, Indijci I drugl-traz- e
od federalne vlade da poduzme mjere
u naSu korist ovdje i;l ondje, hlstorijskl I
druStveni kontekst naSe zajednifike borbe
je zapostavljen. Multlkulturni programl
kanadske federalne vlade sluze za odjelji-vanj- e
i cije'panje grupa razllfiltog porljekla
da sprljede mogudu sojidamost svlh
pritjeSnjenlh grupa u borbl protiv raslzma.
Federalna vlada putem svog zloglasnog
Odjela za Indljanska pitanja I nadalje
zapostavljazdravstvenu zbrigu indijanskog
naroda koji se postepeno sam pomaze sa
ono malo sredstava Sto Ih ima na raspola-ganj- u.
TrbuSni paraziti, trovanje zivom
uzrokovano industrljskim zagadivanjem I
opda neishranjenost — to su zivotna iskus-tv- a
mnoge djece koja iive na rezervaclja-m- a.
Ovo su zrtve Istlh onlh kapltalistiCklh
kompanija koje eg umljeSale svoje prste u
poslove Juznoafricke Unlje I koje su
duboko umijeSane u umjetno stvorenlm
visokim cijenama energlje I prolzvodnje
iste, Sto dovodl do otpuStanja radnika u
Industrljskim centrlma Kanade.
Prva briga svlh rasnih manjlna u Kanadl
treba da bude sltuacija u kojoj se nalaze
Indljanci. Kanadski raslzam ima svoje
korijene u genocidu nad originalnlm
8tanovniclma ove zemlje. Dok su crnci I
drugl Sutjeli kad se je kanadske Japance
Internlralo, u prljavlm vagonima za stoku,
u udaljene dijelove mlje, danas ima I
premalo glasova koji ве 6uju po nuinom
pitanju samog opstanka kanadskih Indija-naca.
Stoga treba, prije svega, borbu Indljan- -
&£л1зш 1'&?11Н
6lanovl izumiruju6eg indijskog (sliku je
sllkar
nlil
ugnjetavanja-onl- h
skog plemena Dene na Sjeverozapadnom
Terltoriju shvatiti u kontekstu naclonalnog
I Internacionalnog raslzma. Ugroieni grad-njo- m
pllnovoda kroz Mackenzie dollnu,
Dene Indljanci su potsjetili vladu i kanad-ski
narod na dlnjenlcu da su onl, Dene,
nacija.
Tu se pak ne radl o Izjavi o nezavisnosti
ved o zahtjevu za prlznavanje prava 30,000
Indijanaca, Inulta i Metisa da upravljaju sa
regljom na kojoj sadinjavaju vedinu. Odlto
u strahu od toga Sto bl se moglo desiti kad„
bl ova reglja uilvala status provlncije sa
univerzalnlm pravom glasa I prllidnom
autonomljom u vodenju vlastltlh poslova,
regljom North West Territories upravlja
vladln sluibenlk "ubaden padobranom" iz
Ottawe. On pak prima savjete I uputstva od
odbora u kojem prevladava utjecaj bijole
evropeke manjine.
rraw
Dene-Indljanc- i Izrazavaju zelju da sami
odlude o tehnoloSkom, druStvenom
ekonomskom iivotu svoje regije. Oni
priznaju potrebe onlh Kanadana koji zive
van granica njlhove regije, ali osuduju
Imperijalistidki slstem koji bi Ih iskoristio
sa svrhom da oslgura ogromne profite za
kapitaiistidke kompanije kojima nije stalo
do toga na koji nadin je satkan druStveno-kultur- ni
2ivot Dene Indijanaca.
Dene Indljanci nede da prime novdanu
naknadu, koja bi samo mogla dovesti do
gubljenja njlhove kulture, alkoholizma I
trajne ovisnosti o drugome.
Usplju II Dene da IzvojSte zakonski
status koji zele, morat de se tada priznati i
prava Indijanaca kroz cljelu zemlju — i to
po prvl put od dolaska krSdanskih koloni-zator- a.
Prlznavanje zahtjeva plemena Dene
na njihovu opseznu regiju znadit de da je
uepostavljen presedan u komuniciranju
izmedu kanadske federalne vlade I kanad-skih
Indijanaca.
CJelovitost Bergerovog uvldaja u predlo-zen- u
izgradnju cjevovoda i opravdanost
njegovih prijedloga znade da ima izgleda
da se zahtjevu plemena Dene udovolji.
Odlto je pak da mnogo toga ovisi o jadini
pritiska Sto ga Sjedinjene Drzave vrSe na
Kanadu, I mnogo toga de ovisiti o manevru
multfnaclonalnih kompanija, all osjeda se
razumljevanje za legitlmno pravo plemena
Dene i to bi, na kraju, moglo biti odluduji-d- e.
Sa zahtjevima Dene Indijanaca, kao i
veoma eksploatiranog I ugnjetavanog rad-no- g
naroda Quebeca,_Kanadani su prinu-de- ni
da prelspltuju svoju savjest. Oni
medu namakoji pripadaju rasnim manjina-m- a
moraju da uode nuine prioritete ako
zelimo da sudjelujemo u odredivanju gene-ralno- g
pravca kojim se krede naSa zemlja.
Na' samom dnu gomile Ie2i ponizeni,
bolestan i nezaposlen IndTjanac.
Od 300,000 crnaca u Kanadi (100,000 u
Torontu, 55,000 u Montrealu) sve vedi broj.
njih upotpunjava rastude redove onih koji
su krajnje ponizeni, boesni i nezaposleni.
Za multinacionalne kompanije je vaino da
budemo takvi, federalna vlada se odride
svojih odgovornosti kod kude na radun
suludih napora da proSiri svoj ekonomski
Imperijalizam na Karipskim otocima, kao I
u Africi, bankovnim ulaganjem i otvara-nje-m
rudnika.
Borba kanadskog Indijanca je isto tako i
naSa borba I, zaista, viSe naSa borba nego
borba naSih sestara i brade u Juinoj Africi.
Njima tamo su poznati kako teren tako i
uvjeti borbe. U Kanadi pak mi jedva da
sami sebe poznajemo a nekmoli teren na
kome se moramo boriti, a uvjeti spora nam
stalno izmidu van dometa. Podljeljeni i
rasuti, mi podnosimo iste nepravde od
obale do obale I traiimo preko mora
razloge za borbu dok istovremeno ulazemo
novae u one banke koje ga pozajmljuju
Juinoj Africi, I radimo za kompanije koje
sudjeluju u porobljavanju naSih sestara I
brade u toj zemljl.
Indljanci ved dugo vremena vode borbu I
postoje indikacije da de kroz nekoliko
idudih mjeseci Hi godina postidi prilidan
napredak u odredivanju svoje vlastite
druStvene I ekonomske bududnosti. U
, svojim napadima na tvrdave kanadskog i
medunarodnog raslzma za njlh je vazno da
vide da smo potpuno solidarni s njima, jer
de nam I u budude bitl potrebna njihova
podrSka. Za Jednog raslstu ne postoji.neka
bltna razlika izmedu Indijanca, crnca,
Kineza, Japanca ill Indijca.
(Preveo s engleskog: A. Kostelac)
a в в
M HI Mr ШшввшшиШш ШМ Шпша јк£г IB "
BORBA ОКО JEZIKA: Englesko-govoredi- m Kanadanl ma u Quebec-- u treba biti
osigurano pravo da se sluze svojim jezlkom (u Skolama, sudstvu i javnim ustanova-ma- ),
a francusko-govoredi- m Kanadanlma'u ostalim provlncljama — u predjelima gdje
sadinjavaju znadajnu manjinu — treba biti priznato pravo na njihov jezik. Nedavno je u
Zakonodavnoj skupStini Ontarla bio podnljet zakonski prljedlog koji bi Francuzima u
Ontariu priznao pravo da se sluze svojim jezikom, izgledalo je da de biti usvojen,
poduprll su ga dak I noki mlnlstri, all je usvajanje sprljedio premijer William Davis.
Davis je zbog toga oStro kritiziran (glavni argumenat Je ovo: Kako se moze trazlti
jezldnegarancljezaenglesko-govored- u manjinu u Quebec-u- , ako se-francus-koj
manji-n- l
u Ontariu uskraduje pravo na njihov jezik?) Davlsdv postupak Je narodlto ogordio
ontarljske Francuze. Pro5e srijede pred zgradom ontarljske vlade demonstrlrall su
francuski student! srednjlh Skola, koji su Istupali u Ime 36.000 frankofonsklh studena-ta- .
Oni suizjavlll da je Davlsova odluka da sprijedl usvajanje zakona o francuskom
Jeziku "HcemJerna, nedemokratska I nepravedna". Ontarijskl minister prosvjete
Thomas Wells ' je pokuSao da Ih uvjerl da on fell da francuski ostane "zlv
jezik" u Ontariu I da Je protiv asjmllaclje Francuza, ali — kako pISu novlne — studentl
nisu bill osbblto impresionlranl.
tfiittifn,fcffiiv;igr,ftati3rz;n:c!jiitArr 7trwi-_- v чЛЈ5п££1,ЛЗХ-1- . ,. -- ЧЗ£?1ј