Nase Novine, October 20, 1982

              Likovi iseljenika
ZIVOTNI PUT JMARIJE §ABA TITO ZA ISTORIJU
OVA SKROMNA STARICA, KOJA JE PREKO 20 GODINA
2IVJELA I RADILA U KANADI, NASTANILA SE U TITOGRADU,
GDJE JE VOLJENA I CIJENJENA OD SVIH
Cudni su zivotni putevi Nekada se mo-g- u
ispricati kratko, a ponekad su za to po-treb- ne
i 6itave knjige. Mnogi prozive vijek
u selu ill gradu necujno, skromno i povu-cen- o.
Drugi se, opet, otisnu po svijetu
trbuhom za kruhom, ah ne da ih matica no-s- i,
nego da se bore za zivot i za slobodu.
Mukotrpan zivot imala je Manja Saban u
tudmi.
Evo kratko ispricane zivotne price ove
hrabre zene, dosljednog borca za slobo-du
Ispricacemo samo djelic jednog veh-ko- g
zivotnog iskustva Marije Saban, koja
je kao iseljenik zivjela i radila u Kanadi
preko 20 godina
U naprednim listovima naSih iseljenika u
Kanadi i SAD, koji su izlazili pnje i u toku
rata, naci cemo mnogo clanaka u kojima
se govon o humanim akcijama Marije
Saban. U njima nalazimo podatke o tome
kako je istina o narodnooslobodilackoj
borbi, o borbi Titovih partizana protiv oku-pator- a,
tesko osvajala javnost u tim zem-Ijam- a.
Ova napredna i hrabra zena mnogo je
propatila u svom zivotu Bilo je mnogo tes-koc- a.
Bilo je i onih koji su joj pnjetili. Nista
oj nijesu mogli. Bilo je, dakle i radosnih
trenutaka
„Tesko je bilo, all je istina o borbi parti-zana
i o drugu Titu probijala u javnost" --
prisjeca se stanca ratnih godina - „Re-dovn- o
smo slusali radio-stanic- u Nova Ju-goslavia
i saznali o izdaji Draze Mihailo-vic- a
i cetnika..."
Godine 1928. iz crmnickog sela Podgor,
gdje je rodena, Manja Saban, rodena Jo-veti- c,
posla je u Kanadu i tamo ostala sve
do avgusta 1947. godine. U poznatom ru-darsk- om
gradu Krkland Leku u Kanadi,
4 gdje je bilo dosta iseljenika Crnogoraca,
srela je i Nikolu Kovacevica, sa kojim je
neko vnjeme radila u naprednim iseljenic-ki- m
organizacijama i sa kojim se deset go-dina
kasnije srela u slobodnoj zemlji
UVIJEK VEDRA I NASMIJANA
„Udinila sam koliko sam mogla" - to je
naslov jednog clanka u naprednom listu
„Srpski glasnik", koji je posvecen Manji
Saban, Crnogorki, uz napomenu da je sa-kupi- la
235 dolara pomoci Jugoslaviji.
„Kada sam se vratila iz Kanade 1947
sa muzem Mitrom, rudarskim strucnja-kom- " - pnca Manja Saban - „poSIa sam
kod Blaza Jovanovica i tamo zatekla Niko-lu
Kovadevica, sa kojim sam se poznavala
jos u Kanadi . .
"
Dugo je Manja Saban bila aktivan drust-veno-politic- ki
radnik. Sacuvala je pohvale
Gradskog odbora Titograda i Gradskog
narodnog fronta Niksica. Tu je i pismo
Centralnog odbora AF2 Jugoslavije upu-cen- o
Glavnom odboru AF2 Crne Gore ko-j- e
se odnosi na Mariju Saban. Kasnije je
sa svojim suprugom zivjela u poznatim ru-darskim
mjestima u Titovoj Mitrovici i u
Mojkovcu
Kada se sagleda titava djelatnost Mari-je
Saban u iseljenistvu u Kanadi i SAD i u
Jugoslaviji, predratne, ratne i poslijeratne
godine, kada je u mnogim kanadskim gra- -
ЈДЦДЈД
SEDAMNAESTI KOClCEYZBOR
BANJALUKA — Dvadesetdevetog avgusta
u rodnom selu knjizevnika Petra KoCica,
Stricicima, odrzana je centralna manifesta-cij- a
ovogodiSnjeg "Kocicevog zbora".
U kulturno-umetnicki- m i sportskim mani-festacija- ma
ucestvovalo je viSe od hiljadu
filanovakultumo-umetniiki- h druStava, spor-tski- h
klubova i izvornih grupa narodnog
stvaralaStva.
U pohtickom delu zbora govorila je Zorica
Zirojevic, clan IzvrSnog veca SkupStine SR
Bosne i Hercegovine.
Podsecajuci na neprolaznost knjizevnog
stvaralaStva pesnika slobode, Zorica Ziroje-vi- 6
je istakla da je u vrednovanju Kocicevog
stvaralafikog opusa bilo tendencija da se
ono odvoji od ukupnih tokova bosanskoher- -
ш
£!-- --
dovima bila glavni inicijator za Sirenje isti-n- e
o narodnooslobodilackoj borbi u Jugo-slaviji,
kada je organizovala napredna
drustva i sakupljala pornoc za Jugoslaviju
koja je bila u ratu opustoSena - tek onda
se vidi koliko je ona mnogo u6inila za soci-jalistic- ku
Jugoslaviju.
Manja Saban, sada stanca od 82 godi-ne,
zivi u Titogradu. Tesko se krece, ali je
jos uvijek vedra, nasmijana i spremna da
pomogne Prisjeca se prohujalog vreme-na- .
Redovno prati zbivanja u zemlji, a
mnogo se interesuje i za dogadaje u Ka-nadi.
Godine su pritisle, skoro, pnje cetiri--p- et
godina, bila je u Kanadi i u SAD, a
posjetila je i rodake u Australiji.
„Ponovo bih putovala" - kaze Manja
Saban. - „Volim da putujem, ali me noge
vi§e ne nose kao ranije. Sada sam tu, u
svojoj zemlji, medu svojim ljudima. Srecna
sam Sto se ostvarilo ono za sta sam se ta-k- o
dugo borila..."
Manja Saban to kaze, ah se ne hvali
Ona se ponosi onim Sto je uradila, a uradi-l- a
je mnogo. Ona skromno kaze: „Uradila
sam koliko sam mogla..."
Manja Saban nije sama. Stalno je obila-z- e
predstavnici Saveza boraca, omladm-sk- e
organizacije, Crvenog krsta. Tu su
komsije i rodaci iz Crmnice.
Nedavno su Mariju Saban posjetili om-ladin- ac
Dordije Mijac i omladinka Branka
Vukmirovic iz crmnickog sela Utrg i cesti-tal- i
joj rodendan. Tom prihkom Mara im je
urucila 50.000 dinara - kao poklon za na-bav- ku
opreme novoizgradenog spomen--dom- a
u ovom ustanickom selu.
(PreStampano iz Casopisa "Susreti",
Titograd)
иупашишжтуЈ! 22Ш
cgovackog stvaralaStva, istifiuci da se tu
radiloozlonamernoj manipulaciji kulturnom
baStinom, a potom je rekla:
— I u najnovije vreme sve otvorenije se
javljaju slucajevi oglaSavanja pojedinaca
koji pod vidom stvaralaStva, nalazeci prosto-r- e
za svoja istupanja i u jednom delu naSe
Stampe i publicistike, nastupaju sa antisoci-jalistitki- h
idejnih pozicija. To su najCeSce
nosioci unitaristifike, nacionalistifcke, ili
klerikanske ideologije, kao i zastupnici
dogmatizma, i zagovornici pseudoleviCar-sko- g
nihilizma. Oni pod plaStom prividne
zabrinutosti za zajedniStvo u kulturi, obrazo-vanj- u
i nauci, u stvari ispoljavaju unitaristii-k- e
teznje; pitanje knjizevnih tekovina, po
15, 1982, NASE
Sa devet novih tomova sabranih dela Josipa Broza Tita, koji 6e iz Stamps
izidi za mesec - dva dana, Institut za savremenu istorlju u Beogradu
obeleiava 90-t- o godiSnjicu rodenja velikana naSe revolucije. Sa isto toliko
ve6 objavljenih tomova ргакНбпо je окопбапа tredina posla, jer ukupna
sabrana dela Josipa Broza Tita ima6e, kako se predvida 60 tomova.
Ovaj ozbiljan nau6noistrativa6ki posao, na kome je angaiovano viSe od
40 naudnih radnika, bide zavrSen do polovine ove decenije. Plan Institute za
savremenu istoriju je da do kraja godine pripremi za Stampu joS 6 do 8
tomova. Time bi praktidno bila naudno i dokumentaciono obradena Titova
delatnost za vreme narodnooslobodiladkog rata. Istraiivaiima je posao bio
olakSan dinjenicom Sto je Tito svoje "ratne tomove", uglavnom,
autorizovao.
Institut je, zajedno sa "Narodnom knjigom", pripremio i ediciju "Titova
autobiografska kazivanja" koja se vet nalazi u rukama 6italaca. Knjiga je
memoarskog karaktera. To su seianja, intervjui i --Ибпа gledanja druga Tita
na zbivanja koja su obeletila ovaj vek. To je logiiki sled kazivanja o
vremenu pre drugog svetskog rata, o orulanoj revoluciji, stvaranju nove
Jugoslavije, o sebi i svom radu, o saborcima i savremenicima.
Titova stalna upozorenja i bdenja nad slobodom, nezavisnoSdu,
suverenoSdu Jugoslavije sabrana su u upravo izaSloj dvotomnoj knjizi "Tito
o bezbednosti i druStvenoj samozaStiti".
U toku ove godine predvideno je izdavanje tematskog zbornika "Tito o
Partiji". Ova edicija treba da prikaie razvitak KPJ, odnosno SKJ, Titovu
borbu za razvoj Partije, njegova istupanja na partijskim kongresima i
konferencijama, Predsedmkova kazivanja na partijskim kongresima i ocene
o unutraSnjem tivotu Partije, o demokratskom centralizmu, o borbi za
partijsku demokratiju, o liku i ulozi komuniste u revoluciji.
DevedesetgodiSnjica Titovog rodenja i jubilej naSe revolucije obeleteni
su i dopunjenim i obnovljenim izdanjem "Narodni heroji Jugoslavije" u dva
toma. Izdavaii su "Narodna knjiga" i "Partizanska knjiga", a posebno
mesto u ovoj galeriji neumrlih heroja pripada Josipu Brozu — trostrukom
narodnom heroju.
Institut za savremenu istoriju je nosilac i jugoslovenskog projekta "Titov
doprinos marksizmu i savremenom socijalizmu". Na pripremi ovog dela
angalovane su паибпе institucije iz svih republika i pokrajina i
jugoslovenske narodne armije. Ovaj viSegodiSnji nau6ni projekat, koji 6e se
zavrSiti kako se saznaje do 1985. godine, ima devet celina, odnosno
potprojekta, a svaka republika i pokrajina i JNA su zaduteni za po jedan.
Svaki deo ovog zamaSnog паибпод poduhvata obuhvatade monografije,
komorativna sagledavanja i prikazati Titov doprinos marksistidkom
razreSavanju dilema vezanim za njegovo doba. Naudnim metodom 6e se
zapravo objasniti po бети je Tito veliki marksista i u бети se sastojao
njegov doprinos prakti6noj primeni ovog pogleda na svet.
A.CIRIC
Ид..ЦШЛШЈ1ИШиИ1ИЖ№ЦИШНДНЈЛЦ
BEOGRAD —
MODERNAZRACNA
BEOGRAD — Aerodrom "Beograd" viSe
nije gradiliSte. Radni ljudi ove jedinstvene
radne organizacije u Srbiji su na sve6an
nacin pustili u rad preostalatri od ukupno 12
avio-mosto- va s Cekaonicama. Oni sluze za
direktno ukrcavanje putnika iz pristaniSne
zgrade u avion i obratno. Tri avio-mos- ta
sluze iskljuCivo za prihvat putnika koji
dzambo-dzetovim- a putuju na medukonti-nentalni- m
linijama.
Time je praktidno izvrSen program moder-nizacij- e
ove zraCne luke, koji se робео
ostvarivati 1977. godine. Zrafcna luka "Beo-grad"
je postala naj modern iji od svih
aerodroma u Jugoslaviji i jedan od najopre-mljeniji- h
u ovom dijelu Evrope, odmah
poslije Rima.
U proteklih pet godina radna organizacija
je zajedno s dru§tveno-politicki- m zajednica-m- a
ulozila milijardu i 250 milijuna dinara u
opremanje i proSirenje pristaniSnih kapaci-tet- a.
Tako je izgradena nova pristaniSna
zgrada, koja umjesto ranijih 9500 sada ima
47.000 kvadratnih metara, zatim je rekons-truiran- a
poletno-sletn- a staza i izgradeno niz
drugih objekata opremljenlh najsuvremeni-jo- m
elektronskom i drugom opremom.
Aerodrom "Beograd" sada moze primiti sest
milijuna putnika godisnje. Ovi kapaciteti
sluzit 6e i u narednih 15 godina.
т1шамглтжм.!Јмттт'±т1Мшттмгутт.1МЈШМжаикм№т11У'М1Ш1.ипта
EPROLAZNOST KOClCEVA DELA
sebno pojedinih velikih imena naSe knjizev-nost- i,
oni zloupotrebljavaju za raspirivanje
nacionalistidkih strasti; pojedinci nastoje da
pod firmom knjizevnog i umetnickog stvara-nj- a
i iz laznih humanistiikih pobuda, dokraja
iskrivljeno prikazujuci suStinu naSe borbe
protiv staljinistickih nasrtaja na naSu slobo-du
i nezavisnost, rehabilizuju informbirovS-tin- u
i dogmatizam. Sve to ukazuje na
neophodnost trajne idejno-politick- e borbe
Saveza komunista protiv takvih pojava, a za
zaStitu stvarne slobode stvaralaStva.
Na zmijanjskoj visoravni su priredene
brojne izlozbe, sportska i radna takmiienja,
a nije izostao ni tradicionalni megdan bikova
za nagradu "Jablan".
September NOVINE --9
asm
PRAVI "RAT" NA
DRUMOVIMA
ZENICA, (Tanjug) — Podaci o saobracaj-ni- m
nesrecama u prvih Sest ovogodi§njih
mjeseci, na oko 600 kilometara magistralnih
puteva zeniikog regiona u pravom smislu
rijeci su alarmantni. Za to vrijeme registrova-n- o
je 2400 nesreca, Sto je za 50 posto viSe
nego u istom periodu minule godine. U ovim
saobra6ajnim nesrecama zivote je izgubilo
39 lica, a 264 ih je lakSe i teze povrijedeno,
dok se samo neposredna materijalna 5teta
procjenjuje na vise od 30 miliona dinara.
Organi saobradajne milicije su za ovo
vrijeme protiv nesavjesnih vozaia podnijeli
4777 prekrsajnih prijava, Sto je za 1517 viSe
nego u proSlogodiSnjih Sest mjeseci. Man-datn- o
je kaznjeno cak 21 hiljada lica, Hi za
Sest hiljada uCesnika u saobracaju viSe nego
lani. Oduzeto je 900 vozackih dozvola, a iz
saobrabaja iskljudeno blizu 200 vozila.
Zabrinjava podatak da je gotovo svako
vozilo, od 35 hiljada koliko ih je na ovom
podrufiju registrovanih, napravilo po jedan
saobracajni prekrSaj.
Upravljanje vozilima pod dejstvom alkoho-la- ,
nepoStovanje saobratajnih propisa,
tehnifika neispravnost vozila, nedostatak
saobracajne kulture ucesnika u saobracaju,
povecanje broja motornih vozila, kao i dosta
slabe saobracajnice i saobracajna signal iza-cij- a,
osnovni su uzroci ovakvog stanja i
brzog povecanja broja saobracajnih nesreca.
DOGODINE15,8
MILIJUNA TONANAFTE
BEOGRAD (Tanjug) — Za slijedecu
godinu treba osigurati ukupno 15,8 milijuna
tona sirove nafte. Prema torn prijedlogu
naftaSa, iznesenom na sastanku u Privred-n- oj
komori Jugoslavije, iz domacih izvora
valjalo bi nabaviti cetiri i po milijuna, a iz
inozemnih 11,3 milijuna tona. Istodobno
treba uvesti i 1,3 milijuna tona dorivata.
U BEOGRADU ULICA
AGOSTINHA NETA
BEOGRAD (Tanjug) — PredsjedniStvo
Gradske konferencije SSRN Beograda raz-matr- at
6e ovih dana prijedlog da jedna ulica
u glavnom gradu SFRJ dobije ime prvog
predsjednika nezavisne Angole dra Agostin-h- a
Neta. Ocekuje se da ce копабпи odluku o
tome donijeti SkupStlna Beograda.