Zwilazkowiec Alliancer, October 21, 1951

              r_4Ł _
A ł JUWCft— tiĄ 3ełU-KJ-
— satrf rfl U$ tyrł tu
#
idAAłi(r
r 'J Air
-- JWt
B-'afv--
"-"l
1L „
ZWIĄZKOWIEC" — PAŹDZIERNIK (OCTOBER) 21 — 1951 STRONA 9--ti :2S== P AlipiKI SŁAWOJ- - SKŁADKOWSKIEGO
DR E WACHHA
Dentysta
10—12 i 2—8 Godziny:
St - EM 4-65- 15
5 Batahguarst ' '
DR CHAS OKUH
DENTYSTA
Wieczorami na zamówienia
St W — Toronto
135 yuuu ttta QR25?
osjtucuu "
{11 DR P OCHITWA
Dentysta
Gody: 10 -- 12 121- -8
LJrSronło - Tel NT 6322
AD W OK AC I —
gggS8838SS8aSSSSS8!SS: u 1 ehcki
BA LLB
Polski Adwokat
73 ADELAmE ST W
Tel: EM 4-31- 61
l£38ggg83SSS83S33S83SSS
ADWOKAT i NOTARIUSZ
Ul DUNGAN
Ol 4-47- 67 — Rez OR 3000
Room ous lempie ums-Ba- y
i Richmond St Torr o
OFFICE: EM 4 05UB
Andrew E McKague
Adwokat — Obrońca
i Załatwia sprawy wieczorami
i na zamówienie
201 Northern Ontario
Building
Biuro WA 6944 RezME 3779
LOUIS J ZUKER
ADWOKAT — NOTARIUSZ
514 Dundas W róg Spadina
I TORONTO — ONTARIO
Daniel D ST0KAL B A
Barrister Solicitor
Notary Public
BIURO: 211 VICTORIA ST
— TEL PL 1752 —
Mówimy po polsku
29-- S
LEKARZE
DrWJ ZIHGHES1N
B A M D L M C C
LEKARZ i CHIRURG
Godziny: 2 - 430 wiecz 7-- 9
386 Bathurst St Toronto '
Telefonv:
? Biura WA 1344 Rez LO 4001 SI
MMarian Dyk LMCC
o LEKARZ KLINIK WIE-DEŃSKICH
fi-- ą LWOWSKICH
i SZPITALI KANADYJ-n
SKICH phigoletni praktyk w Tarno-foj- u ui
obecnie pizyjmuje i u-azi- ela porad lekarskich
1rw1 5 College Str Teł OL 5721
P TORONTO
m
DR TADEUSZ R0S0L
POLSKI LEKARZ
Ł ordynator Szpitali Pow- -
PSZYJMUJE ZA UPRZE-"M--M TELEFONICZNYM
ZAMÓWIENIEM
© KE 1558 O r" RoUon Road Toronto 3 pobliżu College
DH M ZELGER
m rT omtmLEaKnAyRjwZEuropie
jMzmy przyjęć: c'j 2 _4_tej
' oraz na zamówienia
298 COLLEGE ST j?dzy Spadina i Robert
3580 —TORONTO
KJ# mówi po polsku
fjJttBrnfninrE7GJ0j Binrni
I Leonard Hlack
li
HENRYK JAGŁOWSKI
Manifestu Demokratycznego
Ogłaszając "pamiętnik nie-bohaters- ki"
gen F Sławoj-Składkowskieg- o
za okres jego
premierostwa (maj 1936 - wrze- sień 1939) paryska "Kultura"
oddała naszemu społeczeństwu
wielka usługę Pamiętniki Sła-woja
są oczywiście dokumen-tem
historycznym — smutnym
przygnębiającym ale doniosłym
Rozstrzygają one szereg prze-brzmiałych
a więc niepotrzeb-nych
dysput o przeszłości Za-miast
kłócić się o t zw rządy
sanacji wystarczy przeczytać
wspomnienia Sławoia: wszvscv
będą musieli wyciągnąć z nich
te same wnioski
Z góry trzeba stwierdzić że
nie chodzi tu o niechęć osobis-tą
Poza budującą i nawet wzru-szającą
szczerością 'Sławoj wy-chodzi
na tle swoich notatek na
człowieka uczciwego skromne-go
obowiązkowego i służbiste- -
go Niewątpliwie miał on Doważ
ne kwalifikacje na szereg stano
wisk: byłby zapewne dobrym ko
misarzem policji państwowej
byłby znakomitym inspektorem
starostw byłby sprężystym in
spektorem sanitarnym Ale jego
horyzonty nie dorastały do sta
nowiska ministra spraw we
wnętrznych a już powołanie go
na szefa rządu było jaskrawym
dowodem gangreny która to
czyła obóz sanacyjny obóz czyś
to urędniczy z którego wszelka
myśl polityczna była wyklęta
Dla Sławoja ludność składała
się z urzędników partiami poli-tycznymi
byli dla niego kacyki-wojewodow- ie reszta była tylko
"terenem" Potrafi się on roz-wodzić
nad różnicami "syste-mów
pracy" tego czy innego wo-jewody
które dostrzec można
J M BOCHEŃSKI larys
IV
Dobrze powie mi ktoś ale cze
go panowie właściwie chcecie?
Łatwo zrozumieć że chodzi o ja-kąś
reformę obyczaju o poda-wanie
np ręki w jednakowy spo
sób' bogatym i biednym uczo-nym
i prostakom To jednak jak
na piogram społeczny jest nie-wiele
Czego chce ruch demokra
tyczny w dziedzinie ustroju?
Chce jakichś zmian ale jakich?
Jaki konkretny program mu
przyświeca?
Na to pypy tanie trzeba naj-pierw
odpowiedzieć ze oczywi-ście
demokratyzacja moralna
musi się przejawiać nie tylko w
obyczaju ale także w ustroju
Nas ludzi nowoczesnych rażą
nie tylko wartościowania nie
tylko pewien typ reakcji ale tak
ze pewne instytucje Owe insty-tucje
pragniemy znieść Nega-tywny
program jest dostatecz-nie
jasny Gdy nas jednak ktoś
zapyta jaki ma być świat w na-szych
ideałach zbudowany my-ślę
że świadomy i myślący demo
krata powinien odpowieaziec
uczciwie: cele są sprecyzowane
ale szczegółów nie znamy
Stwierdzenie tej niewiedzy wy
da się może oburzające Tu są
ludzie zarzuci się nam którzy
chcą burzyć a nie mają nawet
planu odbudowy Gubią się w
„moralnych" a więc uczucio-wych
rozważaniach a na pyta-nie
czego konkretnie chcą nie u-mi- eją
dać odpowiedzi Niepo-ważni
marzyciele szkodliwi
przez' brak konkretnego planu
Ale tego rodzaju zarzuty nie
wzruszają europejskiego demo-kraty
To co się przeciwnikom
wydaje marzycielstwem uczu-ciowością
brakiem powagi wo-bec
dramatycznych zagadnień
rzeczywistości jest jego zdaniem
nie wadą ale zaletą nie marzy-cielstwem
ale właśnie realiz-mem
Zdaję sobie sprawę że wy
powiadam tutaj zdanie które nie
jednego zadziwi i może nawet o- -
I PAUL KIT
okulista
— BADANIE OCZU —
wanie szkieł
Wypełnianie recept — wyda--
TP1 flj ±OOił —
465 Bathurst St — Toronto
ni hi nLHŁBiBtBłiuEuiaiHiB
D 6 (łukowski)
DOKTÓR CHIROPRAKTYKI
Specjalistaw leczeniu muskułów i stawów
„oraz normowanie l zasilanie całego organizmu !8 Bloor Sty-- W naprzeciw vMJ±SS I
było tylko przez mikroskop i które zresztą nie miały żadnego
znaczenia dla kraju! Natomiast
nie tylko nie dostrzega on głębo-kich
zmian w nastrojach społe-czeństwa
nie widzi całej prze- paści która dzieliła jego uprosz
czone koncepcje od prawdzi-wych
problemów stoiacvch
przed Polską Nie zdaje sobie
nawet sprawy z głębokiego kry
zysu przez który przechodził je
go własny obóz Odsunięcie sta-rych
"pułkowników" stworze-nie
Ozonu samobójstwo Sławka
przeprowadzenie wyborów w r
1938 w rezultacie których w
nowych izbach zasiadły jakieś
zupełnie nikomu nieznane wiel-kości
na miarę iuż nie Dowia- - tuale gminy jakieś mafijki i
jacyś mianowancy starostów —
to wszystko autor nomiia zuneł- -
nym milczeniem Nawet piłsud-czyc- y
nawet legioniści już prze
stali dla niego jstnieć pozostał
tylko "kolega radca Pężko" na-czelnik
taki i starosta taki Wy-obraźmy
sobie że Churchill w
swych pamiętnikach notowałby
tylko rozmowy z chief constable
w Hertfordshire czy Northum-berland- !
Sławoja życie polityczne spro-wadza
się do Mościckiego i Ry-dza
Byleby oni się ze sobą nie
kłócili i byleby mieć z nimi do-bre
stosunki Jedyne jego zmart
wienie to to że stosunek Moście
kiego do niego jest sztywny i
niechętny i że Mościcki Rydza
"nie lubi choć go szanuje" Gdy
ten chłód ustępuje Sławoj wy- raźnie uważa ze problemów po-litycznych
juz nie ma Jedyną
jego troską jest doprowadzić do'
wyboru Rydza na prezydenta w
1940 roku innych planów poli
burzy Czyż my europejczycy
nie jesteśmy właśnie tymi któ-rzy
racjonalizm nie tylko stwo-rzyli
ale którzy także w jego
stosowaniu przewodzą wszyst-kim
ludziom świata? Gdzie zro-dziła
się i do najwyższych szczy-tów
wyrosła filozofia i nauka?
Kto stworzył technikę? Jakze-byśm- y
właśnie mieli wyrzekać
się racjonalizmu wobec zagad-nienia
które nam najbardziej na
sercu leżeć musi?
A jednak tak jest Jedną z cha
rakterystycznych cech europej-skiego
ducha jest właśnie to
że w przeciwieństwie do ściśle
realistycznej organizacji wiel-kich
imperiów wschodnich gdzie
wszystko działo się po planu
myśmy naszych spraw między-ludzkich
po płanu nigdy nie u-rząd- zali
Naszą metodą było za-wsze
trial and error Wszystko
co się naprawdę udało u nas
imperium rzymskie Kościół ka-tolicki
ustrój Wielkiej Bryta
nii iŁonteaeracja szwajcarsKa i
tak dalej wyrosło powoli z wie-lu
walk z nieudanych prób me
todą kompromisu Były co praw
da wyjątki — jak np urządzenie
Anglii przez Normanów po pła-nu
feudalnego były oczywiś-cie
i musiały być plany rzutowa-ne
przez różnych ludzi i zwal-czające
się grupy ideowe Ale
na ogół nigdy taki plan nie zo-stał
„na czysto" zrealizowany
Tak postępowaliśmy zawsze i
wydaje mi się ze w obliczu nie-słychanych
mordów niesłycha-nej
nędzy innych ludów nie ma-my
czego żałować ani czego się
wstydzić Zresztą taka jest już
nasza natura i nasze dziedzictwo
my europejczycy tak właś-nie
nasze sprawy urządzamy Nie
wydaje mi się także byśmy w
tym grzeszyli przeciw naszemu
racjonalizmowi- - z którego skąd-inąd
mamy prawo być dumni
Bo racjonalizm wymaga roz-sądnego
działania pozwala on
na stosowanie jasno przemyśla-nych
projektów tam gdzie zna-my
dostatecznie położenie gdzie
reakcje materiału dadzą się w
dostatecznej mierze przewidzieć
Planujemy więc samochód a na
wet miasto planujemy bitwę
i robimy projekty dla życia gos-podarczego
Ale uczciwy racjo-nalista
jest zawsze równocze-śnie
empirykiem --L wie że w
ostatecznej analizie rozstrzyga
doświadczenie i że tam gdzie
doświadczenia jestmało niebez-piecznie
narzucać twory naszej
myśli Jest być może poza tym
jeszcze coś głębszego w naszej
empirycznej postawie: niechęć
do przemieniania naszych spo-łeczeństwiwkos- zary
głęboko)w
tycznych nie ma Niebywały
jest przebieg jego nominacji na
szefa rządu Wezwany do Ry-dza
informowany przez niego
ze ma być premierem na sku-tek
porozumienia które nastą-piło
między Prezydentem Rze-czypospolitej
a "generałem" z
przyzwyczajenia mówi: "roz-kaz"
Dowiadujemy sie z nai--
wierniejszego źródła jak się
formowało wtedy gabinety Sze-reg
kandydatów ministerial
nych został uzgodniony wtedy
między prezydentem a general-nym
inspektorem sił zbrojnych
Sam premier nie miał tu jak wi
dać nic do gadania A zapytany
jak to mu się podoba "dziar-sko"
jeszcze raz odpowiada: —
"Rozkaz panie generale"
Zostawszy premierem Sławoj
się "odmeldowuje" u własnego
ministra Kasprzyckiego: znowu ta oficersko urzędnicza mental
ność!
Z jego własnego opisu wyni-ka
że cały reżim za jego premie-rostwa
trzymał się tylko siłą
inercji Rada Ministrów tak do
brze jak nie istniała Premier nie
działał — był tylko ministrem
spraw wewnętrznych a raczej
inspektorem policji i administra
cji Sprawy zagraniczne i woj-skowe
a więc najistotniejsze
były w ogóle spod kompetencji
rządu wyjęte Polska została po- dzielona na kilka księstw udziel-nych:
wojsko w którym rządził
się Rydz sprawy zagraniczne
gdzie panował Beck bezpieczeń-stwo
w którym królował Sławoj
sprawy gospodarcze gdzie szaro-gęsił
się Kwiatkowski Polityką
zajmował się jak gdyby tylko
Mościcki którego jedyną troską
było by żadnej polityki nie by
ło Nic dziwnego że w tej sytua
cji jedynymi sprawami którymi
nas zakorzeniona cześć dla wol-ności
ludzkiej
Zresztą jeżeli nie znamy szcze
gółów planu i wypracowanie' ich
wydaje się nam obecnie absur-dalne
to nie znaczy byśmy nie
mieli myśli przewodnich Chcie-libyśmy
na przykład aby każ-dy
człowiek otrzymał naprawdę
równy start życiowy Pragnie-my
aby każdy posiadał mini-mum
przyzwoitej egzystencji
Chcemy przymus ograniczyć do
koniecznego minimum Chcemy
aby praca każdego z nas była o
ile możności dla pracownika in-teresująca
aby był z nią tym
zainteresowaniem związany żą-damy
zapewnienia każdemu czło
wiekowi jak największej sfe-ry
życia prywatnego Chcielibyś
my aby dobra kulturalne były
wszystkim dostępne Wydaje się
nam że powinno się sprawy u-rząd- zić tak aby ludzie na czoło-wych
stanowiskah nie mogli ła-two
krzywdzić irmych Listę
tych postulatów można by jesz-cze
przedłużyć Ale jak je zreali
zować w całości tego jeszcze
nie wiemy
Jedno wydaje się pewne jeśli
chodzi o ustrój gospodarczy:
nie da się u nas przeprowadzić
— o ile raz jeszcze powtarzam
nie wtargnie obca siła — ani
skrajny liberalizm ani pełny ka-pitalizm
państwowy Oba odrzu-camy
nie dlatego tylko że da-ją
złe wyniki gospodarcze ale
dlatego że prowadzą do pogwał-cenia
demokratycznych zasad
moralnych Są między nami ta-cy
którzy rozwiązanie widzą w
syndykalizmie w powierzeniu
warsztatu pracy pracownikom
rozwiązanie które chyba w peł-ni
urzeczywistnić się nie da Są
inni którzy nie widzą innego
wyjścia niż oddanie wszystkich
warsztatów państwu dla tych
pozostaje do rozwiązania pro-blem
jak w takim ustroju w
którym państwo a więc grupa
ludzi rządzących ma w rękach
wszystko uniknąć powszechne-go
niewolnictwa Muszę przyz-nać
że patrzę osobiście z" wiel-ką
sympatią na pracę wysiłki
i błędy labourzystów angiels-kich
Wydają mifsię oni tak nie-słychanie
europejscy zarówno w
rozumieniu 'podstawowych za-sad
demokratyzacji jak i w o-w- ej
metodzie próbowania nieraz
naiwnie często zbyt śmiało róż-nych
pomysłów i projektów
Reasumuję raz jeszcze: mo-ralnie
dojrzeliśmy do wielkiej
przemiany starych form mamy
dosyć chcielibyśmy urzeczy-wistnić
nowe które by bardziej
odpowiadały naszemu moralne-mu
poczuciu Poczucie tojeśt wy
się zajmowano były sprawy per-sonalne
Sławoj daje sporo obrazków
które ilustrują jego zaintereso-wania
i działalność Wydał obiad
dla robotników którzy budowali
schron dla ministerstwa spraw
wewnętrznych — wydaje mu się
ze wiwaty dla niego przy zupie
pomidorowej miały epokowe
znaczenie Dla bezrobotnych bu-dujących
szosę koło Jabłonny
kupił trzy rowery — cóż za pa-triarcha- lne
podejście do spraw!
Kazał rozdawać więcej krzyżów
zasługi — cóż za rewolucyjne za
rządzenie! Całował kobiety wiej
skie w rękę pod Miechowem — i już kwestia demokracji jest za
łatwiona! Ażeby zaludnić łaźnię
którą wybudował w Radzyminie
namawia burmistrza by ten wy-magał
od swych ławników okaza
nia biletu na znak że z niej ko-rzystali
ilekroć przychodzą na
posiedzenia rady miejskiej z
przerażeniem dowiaduje się że
ci bilety kupują ale kąpieli nie
chcą zażywać! To są troski sze-fa
rządu w czasie gdy organizm
polityczny Polski jest ciężko cho-ry
zwichnięty dotknięty parali-żem
a nad Polską wisi śmiertel-ne
niebezpieczeństwo
Jeszcze bardziej charaktery
styczne jest to co Sławoj pomi-ja
Mówiłem już że nie widzi
nawet zmian w obozie rządo-wym
Podobnież nie istnieje dla
niego problem ordynacji wybor-czej
Działalność Sejmu nawet
ozonowego zbywa paru dowci-pami
Nie wtrąca się do uzbro-jenia
armii choć właśnie tym
problemem powinien się -- żywo
zajmować Ani słowem nie wspo
mina sprawy motoryzacji kraju
W sprawie wojny i pokoju zo-stawia
całą inicjatywę Beckowi
i Rydzowi Nie zastanawia się
nad fatalną działalnością sądów
Nie pisze o cenzurze Nie widzi
przeciążenia podatkowego Nie
widzi żadnych posunięć poza
zwiększaniem nacisków biuro-- 1
Przedruk z "Kultury" (Paryż)
nikiem naszych własnych euro-pejskich
dziejów A form któ-re
wypadnie im dać szukamy
także' naszym europejskim spo-sobem
próbując różnych rozwłą
zań Idea organicznie z nasze-go
dziedzictwa wyrosła winna
organicznie być wcielona w ży-cie
Co do mnie nie wątpię że
urzeczywistniona zostanie
V
To jest mamy prawo liczyć na
jej realizację o ile — jak już
parokrotnie nawiasowo wspom
niałem — nie wtargnie w tok
naszego życia obca plemienna si
ła Otóż1 każdy wie że zagroże-nie
takie istnieje : wtargnięciem
grozi nam mianowicie nie tyje
Ameryka choć i ona nasuwa za-gadnienia
którego lekceważyć
nie powinniśmy ile przede
wszystkim Sowiety Sowiety nie
tylko brutalną siłą narzucają
swoje konceDcie trzeciej części
europejczyków ale interweniują
nawet tam gdzie siły użyć jesz-cze
nie mogą na Zachodzie In-terweniują
przy tym w sposób
który wywołuje zamęt przesła-nia
istotę zagadnienia i istotne
między nami różnice a zagraża
nie tylko tym co może zdziałać
gdy zajmie resztę Europy ale i
tym co czyni obecnie przez swój
przemożny wpływ Dlatego za-gadnienie
Sowietów musi być
ze stanowiska wysuniętych tutaj
tez demokratycznych uważnie
rozpatrzone jest to zagadnienie
w tej sprawie kapitalne Pola-kowi
szczególnie trudno jest o
nim pisać: między nami a Ro-sją
stoi mord katyński męka se-tek
tysięcy wygnańców gwałt
na milionach naszych ludzi A
jednak jeśli chce się rzeczy wi-dzieć
takimi jakie one są trze-ba
się zdobyć na obiektywne
wolne od nienawiści spojrzenie
Uczył wprawdzie Scheler i po
nim powtarzają egzystencjaliści
że nienawiść „odsłania" jakieś
aspekty nienawidzonego przed-miotu
których bez niej dojrzeć
nie podobna ale Scheler tezy
swojej nigdy poważnie nie udo-wodnił
że nienawiść jeśli na-wet
coś odsłania to wiele wię-cej
i ważniejszych spraw zakry-wa
oślepiając nienawidzącego
Kto chce rozumieć musi patrzeć
zimno na Sowiety jak na przed
miot nie jak na wroga
Powiedzmy więc najpierw że
bolszewizm niesie aż dwa czyn-niki
do naszych podobne Jest
on — zapomina się o tym zbyt
łatwo — t worem duszy rosyj-skiej
a więc chrześcijańskiej Le
nin co prawda chrześcijaninem
nie był i Boga nienawidził" ale
podobnie nienawidziło Go tylu
kratycznych Wreszcie zupełnie
skandaliczne stanowisffco zajmu-je
w sprawie Berezy
To prawda że nie on ją wy-myślił
tylko smutnej pamięci
Leon Kozłowski Ale SławÓj ją
utrzymał Co więcej ją uspra
wiedliwia Pisze że ułatwiała
ona wyłapywanie agentów nie-mieckich
i bolszewickich któ-rych
trudno było ścigać w są-dach
Jeśli tak było to trzeba
było działalność policji śledczej
usprawnić Ale przede wszyst-kim
to nieprawda Do Berezy
trafiali rożni przedstawiciele o- -
pozycji którzy w żadnym wy-padku
agentami niemieckimi
czy bolszewickimi nie byli
Bereza była zapewne sielan-ką
w porównaniu z Oświęcimem
łagrami i obecnymi więzienia-mi
Bezpieki Ale chodzi o zasa-dę
Zamykanie ludzi w drodze
administracyjnej jest podważe-niem
wszelkiej praworządności
jest łamaniem porządku prawne
go jest otwieraniem drzwi dla
wywrotowców nie zabezpiecza-niem
się przed nimi Właśnie
dlatego ze Czesi nie mieli Bere-zy
mają dzisiaj lepszą od nas
pozycję narwiecie właśnie Be-reza
pozwala wszystkim fellow-travellerso- m
dowodzić że Pol-ska
nigdy nie znała prawdziwej
wolności że więc teraz pod bu-tem
sowieckim cierpią1 tylko mo
że Czesi ale nie Polacy Bereza
była gwoździem w trumnę Pol-ski
To jest największa hańbr
Polski przedwojennej i to jest
ten punkt w którym sam Sławoj
ponosi osobistą ciężką odpowie
dzialność
Ale oczywiście wina za smut-ne
rządy w Polsce przedwrześ
niowej obciąża nie tyle samego
Sławoja ile sam reżim Grze-chem
podstawowym były błęd-ne
zasady przyjęte przez obóz
pomajowy Zapatrzony w celo
wość wzmocnienia władzy wvko
nawczej poszedł on drogą naj- -
z naszych reformatorów którzy
przecież przejęci byli do głębi
niektórymi postulatami moral-ności
chrześcijańskiej ów ele-ment
ewangeliczny jest ' więc
pierwszym czynnikiem który
sprawia że bolszewizm może na
nas działać że może zdobywać
wśród nas zwolenników Jest
jeszcze i coś innego Sam mark-sizm
wypaczony wprawdzie
spłycony zbarbaryzowany ale
przecie marksizm A marksizm
jest po prostu jednym z tych pa-radoksalnych
ruchów które wla
rę chrześcijańską odrzuciwszy
niesione są pod względem morał
nym przez chrześcijaństwo Jest
on poza tym z nami związany
bardziej bezpośrednio: publicy-styka
i propaganda socjalistów
europejskich dokonała swego
jesteśmy wszyscy jeśli o pewne
moralne hasła chodzi pod jego
wpływem Należy orr obecnie
już do naszego dorobku Bolsze-wizm
wyrosły z chrześcijań-skiej
duszy rosyjskiej i oparty
na marksizmie zawiera więc e-lem- enty które do nas przemó-wić
potrafią Nie jest to tylko
czysta teoria doświadczenie wy-kazuje
że wielu zbyt wielu my-ślących
europejczyków przyjmu
je bolszewizm Można naturalnie
twierdzić że czynią to z żądzy
władzy ze samej nienawiści al-bo
przez głupotę — ale co do
mnie nie wierzę aby tak było
Zbyt wielu uczciwych i moral-nie
zdrowych ludzi czarowi bol-szewiz- mu
ulega aby tak mogło
być
Ci ludzie popełniają jednak
błąd wynikający jeśli się nie
mylę z parafiańszczyzny pewne-g- a
typu Wydaje im się miano-wicie
że wszystkie narody źwia
ta są akurat takie w swojej kul-turalnej
istocie jak ich własny
naród i kiedy znajdują w pro-pagandzie
bolszewickie hasła na
które my europejczycy jesteśmy
dzięki naszej tradycji i historii
izczcgólnie czuli wydaje im się
że bolszewizm niesie ze sobą po-stęp
ku realizacji naszej idei
To jednak jest właśnie kapital-nym
nic do darowania błędem
Bolszewizm jest być może pos-tępem
dla Rosjan dla nas nim
nie jest i w żadnych 'okoliczno-ściach
być nie może
Rozpatrzmy najpierw rzecz a
priórycznie Czym jest Rosja?
Zdaje mi się że bez obrazy obie-ktywizmu
można o niej powie-dzie
iż — jeśli idzie o ideę de-mokratyczną
— jest krajem
zacofanym U nas idea ta kształ-towała
się poprzez inne etapy:
prawo rzymskie — głoszenie E-wang- elii
— feudalizm — "socja- -
jlizm — Renesans — Rewolucja
rrancuika — pozytywizm —
socjalizm Rosja1 nie znała pra
wa" rzymskiego Rosja nie znała
na serio feudalizmu nie wytwo-rzył
się rwniej typ wolnego czło
wiekarRosjanie przeszła ani Re
nesansuani 'Rewolucji Francu-skiej
'Miała upbdstaw chrzęści
- #M _ - t- --- -- ~ "V— --n-łatwiejszą
dla wszystkich i ama-torów
rządów "silnej ''ręki"-- - a
mianowicie odsunął społeczeń-stwo
całkowicie od wszelkiego
wpływu na politykę Konstytu-cja
usankcjonowała dwie zgub-ne
zasady: wszechwładzy nieod-powiedzialnego
prezydenta i wy
jęcia sizbrojnych spod kontroli
rządu ciał ustawodawczych i
opinii publicznej Raz przyjęte
te zasady się szybko zdegenero-wał- y
myśl polityczną zastąpi-ły
bezideowe rozgrywki perso- -
nalne władzę ludu zastąpiła
wszechwładza biurokracji woj
sko stało się niekontrolowanym
przez nikogo sobiepanem mie-szającym
się ze szkodą dla siebie
i dla kraju do życia politycznego
i gospodarczego
Pamiętniki Sławoje są jaskra-wym
dowodem że system rzą-dów
w Polsce przed wrześniem
nie tylko stanowił zaprzeczenie
demokratycznego ustroju? ale
sprowadził samą koncepcję rzą-dzenia
na dno upadku
Każdy kto przeczyta pamięt-niki
doznać musi uczucia dotkli
wego wstydu że rzeczywiście
działo się w Polsce to wszystko
co opisuje premier z lat 1936 —
1939
j DR O LAUFER
Lekarz j chirurg
Godziny przyjęć 11 - 1 i 4 - 7
_ Telefon OL1 1211 —
611 Bloor St W — To0-Wład- a
również językiem
i niemiecKim l
iMiflMii
FOTO STUDIO
"EUROPA"
615 Queen St W WA 6849
Nnszn Sreclnlność: Zdjęcia
Wpaplne Rod7innp Gruoy t
Portret v w Techniko! nr
Robota pierwszorzędna
-- — — -
jaństwo i dostała1 w podarku od
marksistów strzępy naszego po
zytywizmu Jest krajem z na-szego
historycznego punktu wi-dzenia
biednym o ubogiej prze-szłości
My potrzebowaliśmy
dwóch tysięcy lat takich adoś-wladcz- eń takich walk aby
dojść do tego czym-jesteśm- y jak
żeż oni mogli przeskoczyć to
wszystko i stać się vod nas pod
tymswzględem ilepszymi? Już 'a
priori trzeba powiedzieć że" nic
podobnego stać się nie mogło i
że Rosja w stosunku do nas nie
może być krajem postępowym
Jeśli teraz patrzymy na fakty
nie trudno będzie stwierdzić że
aprioryczne wnioski znajdują w
nich pełne potwierdzenie! Wiem
że bolszewizm wniósł do tego
kraju coś w rodzaju początku-jącego
poczucia 'demokratyczne-go
wiem że tęsknota za życiem
w którym nie byłoby 'panów i
niewolników i tam istnieje Ale
na panów i niewolników' dzieli
się ona przecież w sposób dla
nas niezrozumiały i przerażają-cy
Co więcej choć panuje w
tym kraju powszechne uznanie
dla „prawa" ziębienia człowie-ka
nie ma przeciwwagi czegoś
co by przypominało nasz śred- -'
nlowieczny' ideał rycerza czy
wolnego chłopa nie było od wie-ków
i nie ma kasty ludzi którzy
niewolnikami być nie chcą Ro-sja
jest krajem nie tylko stra-szliwych
nierówności ale także
krajem moralnie usankcjonowa-nego
niewolnictwa Zewnętrz-nym
przejawem tego faktu jest
instytucja niewolniczej pracy o-bejm- ująca wielomilionowe rze-sze
i rządy terroru na miarę u
nas nieznaną A to(że rosyjskie
poczucie moralne nic protestu-je
jest dowodem że nie jest de--mokralyc-znie
dojrzale
To jednak nie jest jeszcze naj-ważniejsze
W poszczególnych --
rozważaniach stałem ciągle na
stanowisku że Sowiety można
z Europą porównywać że moż-na
określać kto zaszedł dalej
po tej samej drodze Olóz ta hipo
teza jest niemal na niczym nie
oparta Oczywistym bijącym w
# oczy faktem jest przecież że So
Wiety tworzą odrębny wielce od
naszego różny krąg kulturalny
że mogą być między nairti a nimi
punkty styczne ale najzupełniej
chyba przypadkowe — bo cho-dzi
o dwie linie 'rozwojowe za-sadniczo
różne W tych warun-kach
zakładanie że Sowiety mo
gą stanowić dla nas wzór do na-śladowania
nie jjest1 tjrlko błę
dem: 'jest po prostu nonsensem
Dorosły Jew może być ideałem
lwiątkaale inie obędzie ninv ni-gdy
dorosły krokodyl AchoćrZda-rzy- ć
się 'może? żep'osiadaón nie
które cechy i ze jstanowiskaf na-tury
lwaŁpożądaneiJ?rzejęcieiso-wieckichjdeałów'ta- k
dalecenie'
jesjtposięperrijlżejjekpójprostu
metabazisjejś albojgeńos1 przej-ście- m
na J całkowicie upną cpłasz
czyzrię Tdo 'innej 1 Isultury' #
m
Brłf?
I
W
W
mi k'
F