Jedinstvo, December 01, 1961

              J
' - .t STrtANA 4
sPANIJA
(Nastavak sa str. 3)
_kao Sto su bilj i njihovi oce-v-i
u vrijeme kad se jc tamo
odgravala krvava drama:
kad su se mali o'duprili veli-kim- a,
siromaSni bogatima,
sloboda ropstvu, pravda ne-prav- di
. . . Ali, zahvaljujuci
spekulacjii kulturnog, "slo-bodarsko- g"
Zapada, pobije-dil- e
su mracne sile na celu
sa Frankom i pomagac"ima
HitJerom i Musolinijem.
A kako mladi Amerikan- -
ci nece biti ravnodusni kad- -
citaju ovakve stvari iz hist-oric
spanjolskog gradjans-sko- g rata: "Komunisti su
bill krivi za svc. Oni su iza-zva- li
rat. Kasnije, umjesto
da shvate da bi im historija
lakSe oprostila njihovo zlo-cin- e
da su odustali od borbc,
oni su nastavili jo? upornijc
da izlazu svijet opasnosti-ma- .
Intcrvencija Musolinije--
vih i Hitlerovih snaga bila
jo no samo historijski opra-vdan- a,
vec zasluzuje blago-slo- v
i crkve i ljudske savje-sti.- "
Ovo je pasus (a moze
posluziti i kao teza ditave
stvari) iz knjige "Velika ka-muflaz- a",
6iji jo autor ina- -
(fe.docent moderno historije
na Univerzitetu u Bostonu.
I zar nije ironiSno, kad so
danas na Zapadu "zaCudjc-no- "
pitaju Sto jo sa Spani-jom- ?
Kako to da ona no za-"uzim- a
svoje "dosljedno"
mjcsto u Evropi, kad smo
ju tako spretno okovali u fa-sistiS- kc
lance ropstva? Ah,
lju'di, vi ste slijepi za velika,
sudbonosna zfiivanja. Vi sto
ravnodusn prema "Ijudima
sudbine." Pa zar nismo rck-l- i
(1939. kad je trebalo pri-zna- ti
Frankov rczim) da
smo "pogrijesili po pitanju
Spani jc?" Zar sc nismo "o-zalosce- no
pokajali?"
Komontator Huntley na
kraju pita kako Franko fi-guri- ra
na modjunarodnoj
pozornici, i zakljuCujc da fi-gur- ira
"odlidno"! Kod njc-g- a
je sve crno, zcmlja je u
ncopisivoj bijedi, o slobodi
nema ni govora, ro2im je,
eto, "ne'demokratski", ali
preko toga treba preci kad
je on tako vatreni borac pro-ti- v
komunizma. I, naravno,
kad ne bira sredstva da to i
dokaZe.
Sve u svemu, sa Spanijom
je "sve u redu", i mo2emo
biti ravnodusni, kao Sto smo
bili i 193G— 1939 — kao sto
smo bili ravnodusni sve do
danas. A to Sto se nazivamo
raznim "spasiocima", "slo- -
bodarima" — to je onako,
zbog propagande.
Da, mnoga su nalicja Spa-nije- ,
brojna i raznolika, ali
su ista. No taj cc naro'd ipak
doiivjeti svoj sretni dan, za-uze- ti
dosljedno mjcsto u lju-dsk- oj
zajednici, pod okri-Ije- m zdravih, naprednih sna-ga,
koje danomice smjelo
кгобе naprijed.
3)
u 957
Daje
i
i grupe,
preko
Ovaj trebao ljudi
i
Chours
veliku mogli smestiti
i
u u uvece 957
ostace u Ave).
odbor
Chorus
Zabava u korist
novinc
U petak uve6er, 8. decem-bra,
odrzace se zabava u
radnidke novine
Tribune.
Zabava ce se odrzati u
radnickom do-m- u
Bathurst
pocevSi od 7 uvec"e.
red nekoliko izabranih kon-certni- h
ta5aka, bice i ukus-no- g jela i pica kao i
nekoliko korisnih pre-dmet- a.
Za igranku (pies) svira
orkestra Mike Lu-kas- a.
Ulaznina je samo
osobi.
. boraca
— Vrhovna koma-nd- a
alSirskih
snaga saopcava da je u bor- -
bama proteklih petnacst da-n- a francuska
vojsKa imaia au mrtvm j
preko stotinu ranjenih. U is-to- rn
periodu su
vece koliSine oruzja i muni-cij- e,
unisteno nekoliko voj-ni- h
vozila i oStecena dva a-vio- na.
brodova
Konarki, glavnog
su
dva tcretna broda
"zbog
amcrickih mornara, koje
izazvalo gnu§anje stanovni§- - ta'
Po
su
izjavili da su se amertfki
mornari ponasali kao da je
Gvineja zemlja,
a jednog mirnog
napal' su Morna-ri
su snimali i na mjestima
gdje i orga
nizirali su priredbe za ismje
hivanje
Naucnici nazivaju Antarktik I fabrikom kll-mat- a. Atmosferski procesi nad Antarktlkom JoS
su prlje pet godina bili jiepoznati. Niz geofiziCkih
pojava, koje se deSuvaju u visokim slojevlma at-mosf- ere zahtljeva taCno I dugo u
zonl, gdje su te pojave
LJudl su prodlrall 1 ranije u Antarkti-k- a,
za vrijeme ljeta, i to samo кгабе vrijeme.
Prvo zimovanje nauCnika u dubini kontinenta bi-lo
stanicl "Pionerskaja", koja osttovana
1956. godine. Poslije ove stanice osnovane su Jol
dvlje amerlCke, Jedna engleska, Jedna francuska
1 pet sovjetsklh. Naucnici stanica su u glav-ni- m crtama lzuClll svojstva Antark-tik- a.
Ova su neophodna radi odredji-vanj- a
prognoze vremena samom Antarktiku i
1 pribreznim vodama oko njega, gdje se vrSl lnten-ziva- n
lov na kitove, a u nedalekoj buducnostt pre-dvid- ja
se da ce tuda — preko Antarktika — voditl
nova medjunarodna vazduhoplovna linija lz Aust-rali- je
1 Novog Zelanda u Juznu Ameriku, kao Sto
danas ved vodl preko SJevernog pola iz skandl-navsk- lh
zemalja za Japan. Ali ova
su potrebna takodjer i radi dugoroc-ni- h
prognoza vremena na sjevernom dijelu naSe
planete, dlja Je vazduSna cirkulaclja neodvojivo
vezana sa vazduha na Ju2nom dijelu
U ncdclju 17. dcccnibra 8 sati uvece na Broadview
Avenue, Don Hall
Canadian Slav Chorus "Jadran"
za sve Jugoslavene i njihove prijatelje VELIKI KONCERT
U lzvodjenju veoma bogatog programauzece ucesca druge
slavenske kanadskc tnko da ce pozornici nastupali
sto umetnika.
konccrt ne bi propustiti niko od nasih iz
Toronta okoline.
halu kakoSlbaiv "Juaddobranno" postarao zsca odvaaj jeidzinnsat-yjme- in naslup kanadsko-slavenki- h drugih plesaca. pevaca
i muzicara.
BroaAdvkioewdoAdvjeet.e(neknoeldikeoljublo1k7o. vdaecseemvebrrnao od8Dsaantiforth na To
vece nezaboravno vasem secanju.
Priredjivacki
Canadian Slav "Jadran"
Toronto:
radnickc
korist na
engleskom jeziku-Canadia- n
U-krajins-kom
na 300 Street,
sati
izigra-vanj- e
popularna
50c po
Pojacana aktivnost
alirskih
Tunis.
oslobodilafckih
okupaciona
zarobljene
Protjcrivanjc amcrickih
iz Gvincjc
Iz gra-da
Gvineje, protjerana
ameriSka
nedolicnog ponasanja
je
Gvinejski predstavnici
porobljena
gradjanina
noievima.
jo to zabranjeno
stanovnika.
posmatranje an-tarktiC- koJ
najizrazitije.
dubinu
na
Je na Je
ovih
meteoroloSka
lstrazivanja
na
meteoroloSka
lstra2ivanja
po
cirkulacljom
na
Canadian
svi se
narodnih
za
Gradski izbori u
Vancouvcru
U dolazecim gradskim iz-bori-ma
u Vancouveru bice i
jedan novi kandidat za gra-dsk- u
upravu. John Chitren-k- y je izjavio da ce se kandi
dovati za gra'dskog vecnika
(Aldennana) jer smatra da
su u gradskom vecu nuzne
novo sile koje ce nastojati
da se obecanja data po pi
tanju rekonstrukcije zapus-teni- h
predela grada, briga
za ostarele i nezaposlene
gradjane provedu u delo.
John Chitrenky je Kana-djani- n
ukrajinskog porekla,
61an Ukrajinske progresivnc
organizacije i poznat je u
krugovima sloveskih organi-zacij- a
u Vancouveru. Za
vreme Drugog svetskog rata
bio je jedan od hiljada do-brovolj- aca
u kanadskoj voj-sc- i.
Osuda zapadnonjemackih
spij'una u SSSR
Kako javlja TASS, kole- -
gij Vrhovnog vojnog suda
SSSR-- a izrekao je presu- -
du dvojici zapadnonjema-ckih
drzavljana Peteru Son-ntag- u
i Walteru Naumannu
koji su optu2eni da su u Sov-jetsko- m
Savezu vr§ili spiju- -
nsku djelatnost u korist
SAD. Sonntag i Nauman osu-dje- ni
su na 12 godina li§c-nj- a
slobode, s tim §to ce pr- -
ve tri godine provesti u za-tvo- ru
a ostalih devet na po-pravno- m radu.
iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiniiiii
Godisnji Parastos
Vasi Ognem
Odrfan 12-to- g. novembra 19G1
god. u Srpskoj Crkvl Sv. Save u
Torontu
Parastos sam dala za duiu
svom voljenom i nikad nezabora-vljeno- m mu£u VASI.
Srdano i najlepje se zahva-ljuje- m svima koji su se setili i
do£li na Parastos u Crkvu, na
grob kudi.
Opet se duboko iz dna srea
svog zahvaljujem i sve pozdrav-lja- m.
Oialo.'icna,
Sofija Ogner
Illlllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
Angloamericki jczik
Jedan engleski humorist
pise o razlikama u mentali-tet- u
Engleza i Amerikanaca
i kaze:
"Engleska i Amcrika su
zemlje koje razdvaja isti je-zik- ."
CUKA I PO
Mara je bila леота zgodna i ti-de
ek&plodirati od snage i bujno-st- i. Sim momcima mamila je uz
dalie, ak je i stari Vaao, ugledav-jep- a
djoojka. Hekao bi covjek da
Ц je, rekao: "Eh, hlo ostarihj"
Prettaila se Mara no-poznat- om dtku rekaii eoje pre-zim- e:
— Polovina.
— Kaka poloina, li si cura 1
pol! odgoori ovaj odusevljeno.
NAUCNI DVOUOJ
Pitao Manisa sina, koji ee ra-tio
iz gimnazijc:
— Xauci li bla, dijele, da pripo-ijedas- ?
— Cojek Je postao od majmu-n- a,
zcmlja je oknigla . . , i jo5
puno toga.
— Kako dijete, od majmuna, pa
ja am covjek, л ne majmun, ni
cukundjed ti nije bio majmun, ni
pradjed, ni djed. A zemlja je, e
liS okrugla. Kako moie biti okru- -
gla? Vidi de samo kolikl je Vele-bi- t.
Ako bi i bila okrugla, Velebit
joj dodje kao grba, pa bi
ja rvka da je grbava, a ne okru- -
Gdje mozete kupiti
Toronto, Ont,
Ukrainian Book Store
342 Queen St. W.
Oscar's Cigar Store
39G College St.
B. C.
Book Slore
169 E. Hastings St
News Shop
945 Granville St.
naSe planete, a na koju pak ogromni utlcaj lma
Antarktik. Oslm toga poznavanje atmosferskih
procesa pomaze nam da shvatimo kako se obra-zova- la
1 kako je nestala ogromna ledena kora,
koja Je JoS "nedavno" — prije Jedanaest hiljada
godina — prekrivala i krajeve sJevernog dijela
naSe planete.
Poznato Je da klima naSe planete nije bila
uvijek lsta. Nauka Je utvrdila da su nekada u kra-Jevi- ma
oko SJevernog pola i na Antarktiku rasle
subtropske blljke, dok su velika prostranstva da-nas
naseljenih kontinenata bila prekrivana lede-no- m
korom, debelom nekoliko kllometara. Za pos-ljedn- jih
milijona godina izmijenllo se nekoliko le-de- nih
epoha, izmedju kojih su bili topll — medjii-lede- nl
—periodi. Posljednja ledena kora u Evropi 1
SJevernoJ Americi rastopila se prlje Jedanaest hi-ljada
godina. sta ocekuju te oblastl u bududnosti?
U kojem pravcu se mijenja klima u naSem dobu?
Dall se pribllzavamo novoj ledenoj eposi 111 novom
toplom vremenu? Odgovor na ova pltanja nioze
se datl samo izucavanjem zakonomjernost razvit-ka
ledene kore Antarktika.
Sudbina ledenih pokrova ovisl od atmosfes-k- e
clrkulaclje. Do sada se smatralo da ledeni ok-lo- pl
velikih razmjera kao Sto Je ovaj na Antarkti-ku,
sami daju svoju naroCitu vrstu atmosferske
CBC Radio & TV
Dark-haire- d, good-looki- ng and ta-lented
—but still going to school!
She's Phyllis Clapperton, star pu-pil
of Speaking French, the week-ly
CBC-T- V show designed to teach
French the painless way. Profes-sor
Jean-Pa- ul Vinay is her televi
sion teacher.
L ick e sale
jednom
nekakva
"Jedinstvo"
Vancouver,
International
International
gla.. ZavrJi ManiSa svoju "naujf-nu- "
btajedu.
PKOGLEDAO MANE
Mane je u toku NOH sabotirao.
Nije htio ici u parlizanc izgoa-rajud- i
se da slabo idi.
I'ozvasi Manu u Stab da prov-jcr- e
njegov id. Komandant be u-da- lji
od Mane tri mclra i podiie
tri prsla na ruci te zapita:
— Koliko prstiju idi5, Mane?
— Cini mi ne da su dva.
Komandant (ad uze oec4 papir
na kojem je pisalo: "Mane je let-ni- k, trtba ga strcljati". Kad je
Mane idlo sta pie, iako su slo--
a bila sitna, on potika:
— Ne, drule komandante, ni-ur- n
detnik, idem u partizane!
VODIM ZENU DOKTOUU
Uzjahao Dane na svoje kljuse,
a ispred njega 2ena Mare в ula-ro- m
u ruci pa ajd u Otocac Kad
su bili na pola puta sretnu sog
susjeda.
KomSija Јоч zaifudjeno upita:
ta:
— A kuda ii &ad a tako kasno?
— A, eio mi fen I neslo pozlilo
pa je odim doktoru odgovori Da-ne.
џт-- &Џ
Montreal
Bauklkind's Drug Store
14G9 St Lawrence Blvd.
P. Fiksus
41G1 St Lawrence Blvd.
London, Ont.
Davis
531 Richmond St.
Sudbury, Ont
Wolfe's Book Store
133-13- 5 Durham St.
Windsor, Ont
Shoe's Repair
1 1027 Drouillard Rd.
TAJNE NOVOG KONTINENTA
James
clrkulaclje, koja na kraju krajeva dovodi ka opa-dan- ju
ledenog Stlta 1 njegovom nestajanju. To je
cirkulaclja stalnog, jakog antlciklona, sa clstim,
Jasnim 1 tlhlm vremenom, Sto to znaju da bu-d- u
suvl, zlmskl danl 1 nas, lzvanredno niskih
temperaturama 1 potpunlm odsustvom oblacnosti
i padavina.
U stvarnosti se pokazalo, da bez obzira na vr-l- o
nlsku prosjecnu temperaturu u centralnim di-jelov- ima
Antarktika (56 stepenl celzlusa), tuda
prodlru srazmjerno tople vazduSne mase,
koje donose vlagu i atmosferske padavine.
VazduSne i vodene hladne struje sa Antark-tika
krecu se daleko prema sjeveru, cak 1 preko
ekvatora, uticucl na taj nadin na temperaturu
vazduha 1 vode predjelima kuda prolaze.
Kada bi se rastoplo led koji prekriva Antark-tik
i podrudja SJevernog pola morska povrSlna bi
se tada pbdigla za 54 metra. To znadi da bi sve
pomorske luke svljeta 1 zemljine povrSIne ispod
54 metra nadmorske visine bill potopljeni. U New
Yorku bl tada lz vode virlli samo oblakoderl a u
Londonu samo tornjevi najviSih zgrada.
Posebnu paznju zasluzuje ekspedlcija sovjetsklh
polarnika, koji su u drugoj polovinl 1959.
izvrSlli herojskl podvig, preSavSl od stan.ee
"MirnlJ" do Juznoga pola 1 natrag u duzini od oko
, —- .- -- a p' jiv. dfj-- ' . v ,KSi?w!ST T '
.
ZANIMLJIVOST IZ NAUKE
STAROST ZEMLJE
Smatra se da je nasa pla-net- a,
Zemlja, stara oko pet
milijardi godina. Od toga
na.imanje ,dve milijarde ide
na kosmicku fazu, na posta- -
janje Zemlje kao novog kos-micko- g tela; a zatim jedno
vreme nepoznatog trajanja
i jos jedno vreme oko dve
milijarde godina cine epu u
istoriji Zemlje Pre-kambri- ja. Okeani u ovoj epi
postali su prostor pogodan
za postanak zivota. U ovom
razdoblju na geoloskoj vre-mensk- oj
skali, bilo je malo
promena u cvoluciji zivota:
u gornjem delu ere Prekam-brije- ,
u njenoj periodi Algo- -
nkiji, bilo j0 bakterija, pla-vi- h
alga Znaci da za vise od
cotm potine zivota nase pla-net- e
nije se u evoluciji orga-nsko- g
sveta nista drugo de-sil- o.
Ali sa nastankom Kam-brij- e,
najstarije periode u i-d-ucoj
epi, u Paleozoiku, zi- -
vot se javio u lzoonju. nag-l- o
jo evoluirao, nastala je
prava biotitika revolucija,
tako da je od toga vremefia
za poslednje oko 600 milio-n- a
godina postao ceo
svet — od najprostijih zivih
bica do coveka, koji se pos-ledn- ji
pojavio, otprilike pro
milion godina.
STVARANJE VESTA- -
CKIH POLOVA
Moskovska "Pravda" je
donela 21anak ruskog паиб-nik- a
Astaurova# u kome on
objavljuje kako je uspeo da
kontroli§e stvaranje pola
kod zivih bica.
Profosor Boris Astaurov.
dopisni clan Sovjetske aka-demij- e
nauka, izjavio je, da
mu je poslo za rukom da po
zelji proizvede muzjake,
svilcnih buba.
On kaze da ce principi koji
je on ispitao i dokazao na
svilenim bubama verovatno
moci, uz ncke izmene, da se
primene i za odredjivanjc
pola kod ostalih zivih bica.
On misli da bi trebalo робе-t- i
od riba i ici svc dalje do
sisara.
CITAJTE I SIItlTE
UADNICKU ATAMPU!
'.0 0-i00- + mt r0+ + џ mm - . . .
City
1
tr
kao
kod
re-dov- no
u
godine
nazvanu
od-nos- no
zenke
Edmonton, Alta.
9640 Jasper Ave.,
Calgary, Alta.
Petri's News Stand
Cor. 8th and 2nd St. E.
Winnipeg, Man.
Co-p- p Book Store
921 Main St
Hamilton, Ont
G. Domovich
294 St. N.
mm тттгтт--- - mm~m
put
2ivi
"Astaurov je poznat i is-tvrddje-njima
posveti ozbi-takn- ut
biolog cija reputaci-j- a zahteva da se njegovim
na paznja", kaze jedan erni
nentni americki naucnik.
Profesor Astaurov pise
da sc njegova tvrdjenja za-sniva- ju
na konvencionalnoj
genetici. On jo uspeo blago- -
dareci velikom broju odre-djeni- h
eksperimenata da to-ko- m tttavih 15 godina p'roi-zvo- di
s jedne strane samo
zenke svilcnih buba. Druga
vi-st- a eksperimenata mu je
opet omogucila da dobije
samo muzjake. Isto tako on
je uspeo da na embrionima
izdvoji genetska obclezja
tako da vec u najrauijim sta-dijumi- ma razvitka polovl
rnogu jasno i lako 'da se ra
zlikuju.
Arterije i vene
od liartijc
U radionicama fabrikc
"Vulkan" u Lenjingradu
konstruisana je maSina za i-z- radu vestaikih arterija. Od
polictilenskog vlakna lav-san- a
prave se vcsta6ki krvni
sudovi koji se mogu po pot-re- bi
seci, za§ivati i umesto
oSteccnih pravih krvnih su
dova usivati u 6ove6ji orga-r- u
se, osuse, zatim izlazu
struji veoma visokog napo-na- ,
a na kraju se pakuju u
nizam. Izradjene "zile" opc- -
kese od plastike i stavljaju
na raspolaganje zdravstve-ni- m
ustanovama.
Dosad su uspesno izvrse-n-e
2 1 operacije prilikom ko-ji- h
su upotrebljcne ove ve&-ta5- ke
vene i arterije.
Proizvodnj'a
satova u svetu
Na 6elu svetske proizvod-nj- e
satova i u toku proSle
godine nalazjla se Svajcar--
ska, ali je u poslednje vre-me
sve ozbiljnije ugrozava-j- u
SSSU i Japan. Svajcarska
jc proizvela 45 miliona sato
va raznih vrsta, SSSU oko 2 1
miliona, Japan 11 miliona, a
zatim SAD, Nemadka i Fra-ncuska
po 5 i po miliona sa-tova.
U eclom svetu je u to-ku
19G0. godine proizvedc-n- o
oko 100 miliona satova.
Da bi proizvele jedan
kilogram meda, рбе1ата je
potrebno 25.000 radnih c"a-sov- a.
U Engleskoj se u nekim
odgajilistima kravama pra- -
vi leza jod plasticne maho-vin- o.
Prema reSima struSnja-ka- ,
one se bolje osedaju na
tim leiajima, tu njihova te-l- ad
brie rastu i smanjen je
broj deformacija kopita. Na-ravno
ovi lezaji se izradju-j- u
u zelenoj boji, jer se sma-tra
da im ta boja najviSe od
govara.
5.200 kllometara. Taj pohod Je trajao 90 dana 1 u
njemu Je udestvovalo 16 ljudi. Za vrijeme ditavog
tog puta stalno su vrSena razna geografska 1 me-teoroloSka
lstrazivanja 1 mjerenja debljlne lede-nog
oklopa.
Put Je vodlo kroz zonu gustlh sprudova od
leda, koji su dostizall visinu Jednoga metra. Citavi
put Je IzvrSen po unaprijed dobro prlpremljenom
planu. Ekspedlcija Je poSla lz observatorije "Mir-nlJ"
27. septembra, na traktorima — sankama.
Glavnl sastav ekspedicije poSao Je sa traktorima-sankam- a
na stanicu "Komsomolskaja". Sa ovim
traktorima dopremljeno Je 200.000 kg: raznoga te-re- ta:
goriva za traktore, namirnica 1 naudnog pri-bor- a.
Mnogo Je bilo ulozeno truda da bi se traktorl-sank- e
oslobodili snijega u koji su desto zapadall
do pola trupa. Na samom putu se morala izvrSltl
rekonstrukclja gusjenica na traktorima. Moze se
predstaviti Sta to znadi kada se ovakvi radovi mo-raJ
u obavljati u uslovima gdje Je prosjedna tem-perat- ura
Ispod 50 stepenl. SnIJezne vijavice i na-m- eti
ote2avall su put. Traktori-snak- e I druga dva
traktora-gusjenica- ra desto puta su bili potpuno
zatrpanl snijegom. Nije pomoglo ni to Sto su gus-Jenl- ce
na traktorima bile Stroke Jedan metar. Mo-ra- lo
se viSe puta lzvladiti samo maSinu-trakt- or
jedan za drugim a zatim prikolicu. Ousjenice na
traktorima Vrlo desto su se lomlle. dto u obidnlni
uslovima nije pojava. Putovanje je obavljeno po
niskoj temperaturl, do minus 50 stepenl celziusa.
(Nastavit ce se)