Zwilazkowiec Alliancer, April 25, 1943

              - (rt- - --sr- w- njn ™
ĄWW' Ąf-- H TP W"
"RONICA 4-- ta 'ZWIĄZKOWIEC" KWIECIEŃ (APRIL) 25 — 1943
T i
Hra
5- -
m
1 3f J
?sfc
y
ih
r
fe
&? mm m ?
fe
i"
"TA
f
li
?5ł
5r
i
?
i
B
3
F iąi:
" ZWIĄZKOWIEC"
Published for Every Sunday by
POLISH ALLIANCE PRESS LIMITED
Organ Związku Polaków w Kanadzie
Wychodzi na każda niedzielę pod kontrolą Dyrekcji
Redaktor Dr Wiktor Rosiński
Roczna w Kanadzie
Półroczna
W Stanach Europie
Pojedynczy numer
Administrator J Mazurkiewicz'
PRENUMERATA:
Zjećncczriych
ADRES:
"ZWIĄZKOWIEC"
700 Qucen St W Toronto Ont Tel" WA 8151
MIKO
W poniedziałek dnia 2G kwietnia r b Uniwersy-tet
Torontoński urządza wielką Akadem ję ku czci ge
njalnego uczonego i światowej sławy odkrywcy —
chluby nauki polskiej Mikołaja Kopernika
Obowiązkiem moralnym każdego Polaka i Polki
jest wziąć udział w tej akademji urządzanej przez U
niwersytet w wielkiej sali "Convocation Hall" przy
College St o godzinie 8-m- ej wieczorem w poniedzia
lek 26 1) m
Na tej Akademji obecny będzie również Minister
Pełnomocny Polski z Ottawy — Pan Wiktor Podoski
Przemówienie główne o Mikołaju Koperniku i Jego
wiekopomnym dziele — wygłosi profesor Uniwersy-tetu
Warszawskiego Pan Oskar Halecki oraz przed
stiłwiciele kanadyjskiego świata naukowego
Mikołaj Kopernik przed 400 laty był tak genjalną
jednostką że z prawdziwą dumą my Polacy mamy
prawo szczycić się nią wobec całego świata
Kopernik był uczniem Akademji Jagiellońskiej w
Krakowie i po dziś dzień jest jej największą chlubą
Kopernik w nieśmiertelnym swym dziele "O obro-tach
ciał niebieskich" udowodnił pierwszy w niezbi-ty
sposób że nie słońce obraca się około ziemi a zie-mia
wraz z innemi ciałami nieibeskiemi krąży około
słońca Twierdzenie to było czemś tak nowem niesły
w
za
on
w
to
w
że
R
Z
Premier
do zakła-dów
od
czasu
ze robotnika-mi
—
"Toronto brzmiało
po rządu
dla
kom
Brothers
że to
zwlekanie
ze
ma na
St aby uczynić
w stosunku do
że
są
prawnie w
me
to
naj-- d
szych środków
ji8iiiijmgT
K
$200
$100
$2 50
05
KoperUUl mir
prawnych i przeprowadzi od
powiednią ustawę
si do sprawiedliwe
go postępowania i załatwie-nia
tej sprawy —
premier Godbout
— Brawo! panie Godbout
Nic trzeba owij"ać wszystkie-go
w bawełnę Niektóre
panie muszą poczuć bat nad
i uderzenie pięścią w
dopiero pomoże
Pomogło i tym razem bo
natychmiast po
premiera w parła
mencie kompania znalazła j'ę
zyk do porozumienia z ro
botnikaini i na drugi
lament Quebecki że przeszło
1000 robotników mogło po-wrócić
do pracy i produkcji
Premier Godbout dobrze u
Nie szukał przyczyny
wśród a-l- e
zajrzał tam gdzie i
znalazł złą kompanis-tó- w
chanem i rewolucyjnem nauce ze współcześni
lękli się poprostu odkrycia Kopernika i znalazło się
nawet wielu a między nimi i papiestwo — którzy
poczęli zwalczać jego odkrycia i potępiać go jako li-czonego
i człowieka Jego dzieło było zakazane przez
kościół rzymski przez setki lat
Ale prawda ostatecznie zwyciężyła
Jak wpłynęło odkrycie naszego rodaka Mikołaja
Kopernika na zmianę poglądów ludzkich na' "świat
siia sytuację naszej ziemi gwe wszechświecie i jak
otworzył JCopernik drogę swoim późniejszym ba
juaczom dó odkryć astronomicznych — b"t'em
[zbytecznie mówić f ii ' a
1 Mikołaj Kopernik słusznie też uchodzi ojca a-stron- omji
bo pierwszy wykazał jaką drogą iść
musi rozwój tej dziedziny wiedzy ludzkiej
Dla tego też słusznie mówi o Mikołaju Koperniku
poeta że "Wstrzymał słońce — wzruszył ziemię —
polskie wydało Go plemię"
To też rocznicę 400-lec- ia od chwili zgonu wiel-kiego
naszego uczonego i odkrywcy Mikołaja Koper-nika
wiedzieć o nim musimy jako o genjuszu polskim
i nie tylko my starsi ale także i młodzież i
każde dziecko polskie — i głosić musimy wobec in-nych
narodowości zamieszkujących wespół z nami
Kanadzie Mikołaja Kopernika — polskie wydało
plemię W
Przegląd Prasy Angielskiej
FRANCISZEK GŁOGOWSKI
FRONTU PRACY
prowincji Quebcc
Godbout wysłał ultimatum
Zarządu wielkich
papierniczych którzy
dłuższego mają ciągło
zatargi swymi
Ultimatum jak podaje
—
"że wielu wysiłkach
uzgodnienia warunków
współpracy robotników z
panją Price iesteś-m- y
przekonani ciągłe
uzgodnienia tych
warunków strony kompa-nii
celu wygłodzenie
ludności John
ich uległymi
kompanji celem kompanii
jest prowadzenie walki z U-nin- mi
zawodowymi które
uznane tej' prowin-cji
Jeżeli kompania natych-miast
dojdzie do porozu-mienia
z robotnikami rząd
gotów j'est chwycić się
rastycznie j
PreSS
która zmu
kompanię
oświadczył
kom
sobą
stół Wtedy
oświadczeniu
Godboufa
się
dzień
mógł premier powiadomić par
trafił
strajku robotników
należy
wolę
prze
sze-Jro- ką
nowych
nasza
ZESTAWIŁ
Star"
Koszty Planu Beveridg'a
Poważny spór jaki wyniki
w Anglji w Izbie Gmin na te
mat wprowadzenia w życie
szerokiego systemu ubezpie-czeń
społecznych opracowane
go przez Sir William Beverid
ge'a ma swe pierwsze i głów
ne źródło w odmiennych opi-nja- ch
co do możności gospo-darstwa
brytyjskiego "pozwo
lenia sobie" na wprowadzenie
tego systemu "Can we afford
it?" — oto pytanie które sly
szalo się w dyskusjach parła
menlarnych_ prasowych czy
prywatnych Odpowiedź na to
jest wewnętrzna sprawa na-sycił
gospodarzy Oni jedni
mogą istotnie zadecydować
czy i w jakiej mierze mogą
obciążyć się
p
dodatkowo na
czas pokoju poważnym bądź
co bądź ciężarem Co do nas
to powinniśmy z jednej stro-ny
zdać sobie sprawę co —
mianowicie — stanowi przed
miot sporu a z drugiej stro-ny
pizyjrzeć się sposobowi i
treści samej dyskusji Albo-wiem
jeśli ma się w takim
czasie jak dzisiejszy do czy-nienia
w Wielkiej Brytanji z
tak wielką rozbieżnością po
glądów to musi chodzić o spra
wę ważną —
Jakie więc są owe "koszty"
planu Beveridge'a? Będziemy
je dla ułatwienia naszego wy
obrażenia o skali samego za-gadnienia
— liczyli je w na-szych
złotych licząc przedwo
jenny kurs funta — 25 zł —
Wedle tego co sam Sir Wil-liam
Beveridge przykładowo
obliczył koszt jego planu po
wiedzmy w roku 1945 wynieść
by musiał powyżej G6 miljar
da złotych ponad normalne
obciążenia społeczeństwa Dla
nas suma wydaje się ogrom-na
Przedstawia ona przecież
trzykrotna sumę całego nasze
go przedwojennego budżetu
a przeszło 'jećhiątrzecią ''całe-go
naszego przedwojennego
dochodu społecznego Ale też
— dobrze o tern niestety wie
my — nie możemy się pod
względem zasobności porów-nywać
z krajem naszych gos-podarzy
Ponadto zaś suma ta
bynajmniej nie spada cięża-rem
na sam budżet państwo-wy
Wielkiej Brytanji
Przeciwnie Z budżetu na
plan Beveridgo'a miałoby iść
w 1943 r zaledwie 2150 mil-ionów
złotych Zwolennicy
planu mówią iż jest to "tyl
SPRAWIEDLIWY WYROK
W Bostonie odbyła się sen-sacyjna
sprawa wytoczona
przez prokuratora właścicie
łowi kabaretu Coconut Gro-v- e
który przed kilku miesią-cami
spłonął a w tym strasz-liwym
pożarze znalazło śmierć
490 osób w tym wielu żołnie-rzy
i marynarzy
Właściciel tego kabaretu
Barnett Welansky skazany
został na 15 lat więzienia z
ciężkimi robotami
Prokurator generalny wyta
czaiąć oskarżenie zarzucał
podsądnemu że przez prowa-dzenie
tego kabaretu w ta-kich
warunkach był sprawcą
śmierci tak wielkiej" liczby o-byw- ateli
A surowy wyrok wi
nien być wydany by ukarać
te usiłowania ludzi którzy
żeby stać się bogatymi w cza
sie wojny — przez rezykowa
nie tylu żyć współobywateli
jak też żołnierzy i maryna-rzy
— zaniedbują karygodnie
bezpieczeństwo
Tak wyrok jak i uzasadnię
nie wydają się nam zupełnie
słuszne Nie wolno bowiem ni
komu by w czasie gdy żoł-nierz
walczy ktoś inny z tej
okazji i przy tej sposobności
ko" zwiększenie przedwojen
nego budżetu brytyjskiego o
jedną dziewiątą (budżet pol-ski
wynosił mniej więcej wła
śnie całą tę sumę) To jest że
to zaledwie jakieś 2 procent
obecnego "wojennego" budże-tu
brytyjskiego nic jeszcze
nie znaczy Wiadomo że pod
czas wojny żyje się "z kapita
hi" czego nie sposób robić
podczas pokoju Ale — powia
dają przeciwnicy (albo raczej
krytycy) planu — Wielka
Brytanja będzie miała po woj
nie dodatkowe koszty Utrzy
manie średniej nawet armji
(okupacyinej i t d) wyma-gać
będzie budżetu wojskowe
go około 125 miliarda zło-tych
Zwiększone podczas wojny
zadłużenie państwa wymagać
będzie rocznych płatności ja-kichś
325 miljarda złotych
czyli o dwie trzecie więcej niż
przed wojną A jednocześnie
najbardziej rujnujące podat-t- ki
— a przedewszystkiem o-st- ry
podatek od nadmiernych
zysków czyli t zw "Excess
Profit Tax" — będą musia-ły
być zniesione co zmniejszy
dochody podatkowe o dobre
15 miljardów złotych do ja-kich
45 miljardów Jeśli
doda"się do tego koszty odbu
dowy i marżę na dalszą zniż-kę
podatków dla ożywienia
życia gospodarczego to skąd
—powiadają krytycy — wziąć
owe 66 miljarda na plan Be-veridge- 'a?
Na co znów odpowiadają
zwolennicy planu że nie spo-sób
liczyć wedle przedwojen-nych
rozmiarów budżetu i do
chodu narodowego Jeśli rząd
przeprowadzi politykę powsze
chnego zatrudnienia na czas
pokojowy to ii dochód riarodo
wy będzie o i jakieś '40 procent
wyższyąod przedwoiennegd' i
wyższyrr znacznie3 budżet wy-datków
osiągnięty być może
wobec tego znaczenie niższe-m- i
stawkami podatkowemij
bo sam przedmiot opodatko-wania
będzie (większy
Tyle możnaby chwilowo po
wiedzieć o tej części kosztów
planu która ma być pokryta
z budżetu państwowego Ale
ponadto na plan składać się
maj"ą i pracodawcy i ubezpie
czeni Udział pierwszych miał
by wynieść w 1945 roku ja-kieś
13 miljarda złotych —
Zwolennicy planu powiadają
iż nie wynosi to więcej niż 2
próbował nabić sobie kabzę
tysiącami dolarów kosztem
życia innych
ODWIECZNE PRAWDY
"Toronto Star" poświęca
Wstępny artykuł 200-letni- ej
rocznicy urodzin Thomasa
Jefferson'a iednego z pierw-szych
prezydentów republiki
i nieustraszonego bojownika
o wolność prawo do życia i
prawo do szczęścia dla wszyst
kich ludzi
Jefferson j"ak wszyscy wiel
cy ludzie nie należy do jedne
go narodu a j"est własnością
całej ludzkości '
Jego wskazania i nauki dla
ludzkości by podźwignęła każ
dego człowieka z nędzy i ciem
noty są ciągle nu czasie i wy
magaią wiele wysiłków by mo
gly zostać zrealizowane
Tak j'ak wszyscy wielcy hi
dzie wybiegał on daleko z my
ślą w przyszłość Wiele j"ego
wskazówek i przmówień j'est
aktualnych i dzisiaj" chociaż
były wygłaszane one prawie
przez 200 laty
Naprzykład twierdził on że
ludzie zazwyczaj" dzielą się ze
względu na swe usposobienie
na dwie klasy
piocent ich wydatków na pła I
ce robotnicze Sami pracodaw
cy nie są rzecz prosta zbyt en
tuzjastyczni wobec tego nowe
go obciążenia Ubezpieczeni
— a właściwie klasa pracuią-c- a
— płaciłaby w 1945 r j'a-ki- eś
32 miljardy złotych Ty
godniowa składka wynosićby
miała przecież prawie 2 i pół
szylinga Może to być dla bar
dzo mało zarabiaiących obcią
zoniem bardzo znacznem nie
raz mimo iż plan załatwia
już takie wydatki jak koszty
pogrzebowe i co ważniej'sza
specjalne wydatki na lecze-nie
Tutaj nawet niektórzy
zwolennicy planu nie są bar-dzo
pewni siebie i mówią że
— być może — rozkład ciężą
lów związanych z planem na
leżałoby przesunąć nieco z bar
ków robotniczych Mają jed-nak
rację kiedy podnoszą że
ciężar ten płacony ma być
pi zez zwiększoną liczbę pra-cujących
bo przecież utrzy-mana
ma być polityka pow-szechnego
zatrudnienia tak
iż ciężar na głowę nie będzie
może znów tak wielki
Nauka z całej dyskusji na
ten temat jaka płynie dla nas
na przyszłość jest jedna: nie
ma posunięcia' polityki gospo
darczej które by było stupro-centowo
korzystne W każdem
posunięciu w każdym bez wy
iątku kraju i w każdym cza-sie
— o ile się chce mieć coś
dobiego trzeba się umieć wy
rzec czegoś innego T zw ko
rzyść danego posunięcia — to
tylko nadwyżka tego co się u
zyskuje nad tem co się za to
płaci W konkretnym wypad-ku
planu Beveridge'a np W
Brytania stoi przed decyzją
czy dla wykonania tego wiel- -'
kiego przedsięwzięcia opłaci
tsię nie tylko ponosićj dodatko
we obciążenia zmieniające w
dużej mierze podział dochodu
społecznego Wielkiej Brytanji
ale i odstąpić w wielu wypad
kach od tradycyjnego liberali
zmu gospodarczego dopuścić
odpowiednio planowane "pro
dukcyjne" inwestycj'e umoż-liwiające
powszechne zatrud-nienie
wpływać na zwiększe-nie
dochodu społecznego świa
domą i z góry obmyśloną poli
tyką gospodarczą i t d Dla
bardzo wielkiego odłamu spo-łeczeństwa
brytyjskiego myśl
o tem wszystkiem jest bardzo
niemiła Jeśli więc się w re-zultacie
na to zdecyduje zna
czy to iż korzyść planu oceni
la za wyższe od tych niedogod
ności
j Pierwsza to ci którzy oba
i wiaj'ą się i niedowierzają lu
dowi i życzą sobie skupić wła
dzę w rękach klas wyższych
up rzy wił ej owanych
Drudzy to ci) którzy utoż-samiają
się z luciem którzy
maj'ą do niego zaufanie i uwa
żaj"ą go za najbardziej" uczc-iwy
i bezpieczny chociaż mo-że
nie zawrsze naj"mądrzejszy
czynnik interesów społeczeń-stwa
Czyż dodać trzeba coś wię-- (
cej" do tego doskonałego po-działu
na zwolenników total-nych
i faszystowskich ustro-j"ó- v
oraz na demokratów z du
szy i serca?
Jefferson nie tylko był poli
tykiem i mężem stanu Był wy
ehowawcą imłodego narodu a-merykań- skiego
i iednym z
naj"większj-c- h liderów świata
postępowego iakiego wydała
ludzkość
Był on także uczonym i zna-nym
w świecie naukowym wy
nalazcą i technikiem j"ak też i
zdolnym architektem
Jest jednym z tych którzy
mogą być przykładem możli-wości
dla rozwoju osobowości
człowieka w ustroju demokra
tycznym
Wielkanoc
święta wielkanocne są dla
nas Polaków tradycją łączą-cą
się ściśle z niesjanizmem na
rodu polskiego są niejako wy
Kizeni tryumfu dobra nad
złem
Tak jak przed przeszło
1900 laty Chrystus został u-krzyżo- wany
za głoszenie pra
wdy i rugowanie handlarzy
ze świątyń pańskich — i Pol
ska przez 150 lat była ukrzyżo
wana przez wrogów naszych
Rosję Prusy i Attstrję
W roku 1918 Polska zmart
wyclwstała aby znów po 20
lalach 'zostać ukrzyżowaną
przez tych samych co i wte-dy
wrogów
Wiara nasza w ponowne
Możliwości Wysyłania
Paczek do Rosji
JEROZOLIMA — Według
otrzymanych tu wiadomości
poczta perska w Teheranie
przyjmuje ostatnio jmczki z
odzieżą i żywnością dla Pola
ków w Związku Sowieckim
Paczki te są wysyłane przez
organizacje polskie brytyj-skie
amerykańskie i Między-narodowy
Czerwony Krzyż —
Jednocześnie Jeiuish Agency
for Palestine oraz delegatu-ra
American Jęwish Joint Di
stribution Committee otrzy-mały
zezwolenie od rządu In-d- ji
??a zakupienie -- w Indjach
znacznych transportów kaioy
herbaty i odzieży celem wy
siania dla żydów Polskich w
Rosji
Do Kaim przybył polski mi
nister pracy i opieki społecz-nej
Jan Stańczyk który doko
na inspekcji polskich ośrod-ków
wychodźczych w Palesty
nie Iraku 'i Persji Czas po-b~i- tu p' Stańczyka na środko
wym Wschodzie nie został je
szcze ustalony
r JŁ a # ' li '
Byłoby wielce pożądanem
aby Sekcja Polska Kanadyj-skiego
Czerwonego Krzyża w
Toronto podjęła również od
powiędnie kroki celem kiero
wania paczek indywidualnych
na adres Poselstwa Polskiego
w Teheranie które skolei wy
sylaby te paczki z odzieżą i ży
wnością adresatom do Rosji
A w Kanadzie jest wielu
Polaków którzy mają w Ro-sji
swych krewnych i znajo-mych
czekających z utęsknie
niem pomocy
PRZESTĘPSTWA CZARNE
GO RYNKU
"Globe and Mail" w redak-cyjnym
artykule zastanawia
się poważnie nad niebezpie-czeństwem
"Czarnego Ryn-ku"
jaki zaczyna "działać"
w Kanadzie i jest groźbą dla
szerokich warstw społeczeń-stwa
Słusznie konkluduje "Glo-be
and Mail" że przestępstwo
"Czarnego Rynku" egzysto-wać
może tylko wtedy gdy
część społeczeństwa kooperu-je
z przestępcami
Oczywiście "Czamy Ry-re- k"
jest niebezpieczeństwem
szczególnie dla klas ubogich
Bowiem dla t)trzymania wyż-szej
ceny na "Czarnym Ryn-ku"
nie puszcza się w obieg
danych produktów do normal
nego obrotu a nabyasvć mogą
tylko ludzie zasobniejsi w go-tówkę
Dlatego też system racj'ono
wania ma głównie na celu
sprawiedliwy rozdział produk
tów pomiędzy wszystkich oby
wątli — podczas gdy "Czar-ny
Rynek" służy głównie" boga
tym i uprżywilej"owanym
"Globe and Mail" radzi by
sprawę przestępstw "Czarne
Łd
U
'rmnriimmhiiiGtn-Hl- n Dił
nieivzniszo7ia bo tym razi Naród Polski choć zahih
Kuyuuny niewon mc usłą
me poauui się % nie podda 1
zoimerz roisici rolski Uh
i Polski 'Marynarz czyi
tuszystko i uczynią wsyą
aby z Ojczyzny siuojej te h
dany niewoli zdjąć i Ją VvA
nic i przywiocic do nieyą 1
glego bytu!
Z tą więc głęboką uiaą
nieiuzruszoną wolą PolaU
oocnoazic uęaziemy czuar
w ciągu obecnej ivojny śvĄu
uneucanocne
Cierniowa droga Pol&
tak jak i cierniowa dni
Chrystusa — zakończyć sh
musi zwycięstwem piaudy
sprawiedliwości nad zdrak
podłością falsem grabieżą
mordem
Naród Polski Judaszów m
posiada Ci zaś kłóizyl
chcieli naszą Ojczyznę spra
dawać za srebrniki — Nary
Polski nie ścierpi i gorszy tV
los zgotuje od losu Judasza!
Nasza 2)olska Wielkanoc --
to święto wiary iu odrodzem
szczerze demokratycznej Po1
ski jednakiej Matki dla us:
stkich w której robotnik i n
nile oraz pracujący inUh
gent będą budować lepsze i
tro dla Tych którzy stanoń
Polskę jutra — Polskę hi:
pracy!
Nasza — luazi pracy -
Wielkanoc to wiara w lepsą
sprawiedliwszy świat gd:u
nastąpi prawdziwe hata
shuo ludów i wyleczenie do--
wieka z jadóio nienawiści {
goizmu i głupoty
Tak jak Chrystus naucz
miłości bliźniego — ośwkli
ludu przynieść musi ludzhk
zrozumienie tej prawdy u
nie drogą gwałtóio i mm
derstw świat ten ma być t
rzddzany Oświata ludu mm
przynieść też powszechne zn
zumienie że ziemia nasza m
tyle bogactio w sobie iż ii
wszystkich loystarczy —
żywi przyodzieje da dad
nad głową i wszelki dobrobyt
I — jeśli tylko ludzkość zecha i naiozajem ze sobą godzmlt
1 współdziałać i wsiwłpiaco-wa- ć
Tylko nie idźmy iv tej n-aszej
Wielkanocy drogą uieh
tych którzy swoją wielkanot
zatiacili jeszcze gdzieś w mn
kach średnioioiecza WASZ
go Rynku traktować baidzo
surowo i stosować wysoki wy
miar kary dla odstraszenia od
tego nieuczciwego i szkodliwe
go dla społeczeństwa zjawi
KU
"Globe s-n- d Mail" podaje
przykład Anglji gdzie jeden
z oficjalnych przedstawicieli
złożył wniosek żądający stwo
rżenia sądów wojennych ma
jących władzę skazywania ra
śmierć przez rozstrzelanie
przestępców "Czarnego Ry-nku"
W Anglii już obecnie istnie
ją wielkie kary za tego rodzą
ju przestępstwa Oto ieden z
kupców skazany został na U
rę C1335 za sprzedaż puszb I
z owocami za cenę wyższ? wz
j"est ustalona przez rząd
Tego rodzaju zjawiska j
sprzedaż na "Czarnym RJ11'
ku" za ukradzionymi kupo&a
mi przeszło 750000 galonó
gazoliny w Montrealu wyk2'
żuje że przestępcy są już wr
ganizowani i tylko bardzo e-nergic-zna
i natychmiastowa
akcj'a rządu i całego społecze
stwa może temu niebezpiec-znemu
zjawisku w życiu go"&
darczym zapobiec — konczii
swe słuszne uwagi "Gloj
and Mail"