Zwilazkowiec Alliancer, July 01, 1951

              ii
SłM- -
L
i
gPifi'W~WT''- -
"fZyrW: "W-m- w"
STRONA-- B-rt- i? "ZWIĄZKOWIEC" LIPIEC (JULY) 1 —'MV
Jednym z najbardziej niepo-pularnych
haseł było i jest to
które" w pierwszej połowie osiem
naśtego wieku rzucił Francuz
Arouet lepiej znany pod pseudo
nimem Woltera:
NIEBÓJCIE'SIC MYŚLEĆ!
Samodzielne myślenie jest-z- a
jęciem ryzykownym Znacznie
jest bezpieczniej isć'za-"owczy- m
pędem": stosować się ślepo do
tradycji — nawet jeżeli oparta o
na jest jedynie na bezkrytycz-nym
naśladownictwie i nie ma
żadnych logicznych uzasadnień
Każdywolnomyśliciel" — czło
wiek który twierdzi że myśli nie
powinno się krępować że wolno
mii myśleć1 jak mu się podoba
na wszystkie tematy jak długo je
go czyny nikomu nie przynoszą
szkody — jest uważany- - przez
znaczną' większość społeczeńst-wa
w którym przebywa — za
osobnika "nie pewnego" które-go
lepiej się strzec
No a możni świata tego-wład- ze
i "władzuchny" świeckie
czy religijne starają się go poz-być
wszelkimi sposobami — od
łagrów sybirskich i więzień Bez-pieki
do stosów "Świętej" Inkwi
zycji I
Jedna z broni którą ciemnota
walczy z ludźmi dążącymi do
światła prawdy — jest oszczer-stwo
Broni tej nie szczędzili li-czni
wrogowie Woltera — jedne
go z najzdolniejszych umysłów
ostatnich stuleci Aby go obrzy
dzić ludziom wierzącym okrzy
czano go za ateistę chociaż na
stępujący jego wiersz świadczy
dobitnie o tym że był on człowie
kiem głęboko i pokornie wierzą-cym:
Nie poznany Boże o którym
głoszą wszystkie Twoje dzieła!
O Boże4 wysłuchaj moje ostat-nie
słowa:
Jeśli kiedy błądziłem — było
to szukając Twego Prawa
Serce moje może zejść na
manowce
leczijest-pełneCiebi- e
"Całkowicie się z tobą nie zga
dzam będę jednak bronił do
śmierci twego" prawa wypowia-dania
twych opinii? — zdanie
to nie słusznie przypisywane
f —MONTREAL —
WIELKI WYBÓR' POLSKICH
? Płyt Gramofonowych
MOISAN RADIO & ELECTRIC
Reg'd"
Sprzedaż 1 naprawa radiood- -
biorników — Radia RCA Vlctor
1961 C—entre!SMt-TeIrOWIł7N52-T8REAL —
Wolterowi było w istocie bardzo stał zwolniony pod warunkiem
trafnym zreasumowaniem przez
jednego z jego biografów nasta
wienia Woltera do wolności sło-wa
To też nic dziwnego ze Wol-ter
miał poważne kłopoty z ów-czesnym
rządem francuskim
który jak dziś sowiecki hiszpan
ski dyktatora Franco czy argen-tyński
dyktatora Perrona — u-wa- żał
ze każdy' osobnik krytyku
jacy rząd jest przestępcą lub
co najmniej demoralizatorem
Wprawdzie satyryczne sztuki sce
niczne i fantazyjne powieści Wol
tera miały jako tło jakieś nie
istniejące przeważnie egzotycz
ne kraje — wszyscy jednak wie-dzieli
ze miał on na myśli Frań
cję i panujące w niej wówczas
stosunki
Wolter był szczególnie wrażli-wy
na krzywdy innych To tez
był on niesłychanie- - oburzony
gdy w jego obecności ksiądz
wezwany do umierającej wiel-kiej
aktorki francuskiej Adrien-n- e
Lecouvreur oświadczył jej
ze nie udzieli jej rozgrzeszenia
o ile ona nie potępi publicznie
swego zawodu Ponieważ aktor
ka odmówiła — ksiądz odszedł
nie udzieliwszy jej tak zwanej
"pociechy religijnej"
Wobec takiego ustosunkowa-nia
się do niej kleru policja nie
pozwoliła na pochowanie wiel-kiej
artystki na cmentarzu i cia
ło iei zostało wrzucone do ro
wu i spalone niegaszonym wap-ne- m
Od tego czasu Wolter czuł nie
nawiść — nie do chrześcijanie
mu jak to mu niesłusznie zarzu
cano — lecz do niechrześcijań-skiej
nietolerancji Zwykł on
też mawiać: "Człowiek który mi
mówi — "Wierz tak jak ja bo
inaczej Bóg cię skazę na potępię
nie" — wkrótce powie: "Wierz
tak jak ja bo inaczej cię zabi-ję"!
Tak też było istotnie za cza
sów "świętej" Inkwizycji Tak
jest obecnie w Rosji
Po powtórnym uwięzieniu go
przez rząd francuski za niezależ
nbść ii 'śmiałość myśli Wolter zo
MONTREAL) QUE
— MONTREAL QUE
TRWAŁA ONDULACJA
SALON V!VANI
UKŁADANIE WŁOSÓW
Mówimy po polsku
i ukraińsku
O Tel LA 5344 O
74 STE' CATHARINE A
koło kina Gayety
— MONTREAL QUE —
DR F B KOZŁOWSKI
J578 PARK AVE — tóg prince Arthur — MONTREAL QUE
Godziny przyjęć codziennie od 3-- 4 po poł i od 7-- 0 wieczór
W soboty od łs-g- lc) do 4-t-ej po południu
W Innych -- godzinach na zamówienie telefoniczne:
EX 1207
DR PHINEAS RABII10UITCII
Lekarz Polskich Towarzystw
Prywatny szpital operacje X-R- ay badania osobiste porady
połogowe Męskie 1 kobiece choroby — Były asystent najlep-yc- b szpitali w Kanadzie 1 U S" A"
Godziny 4-5-codzi-ennie
oprócz sobót i niedziel
dobory 1 niedziele na zamówienia
4351 Esponada Avo — Montreal — Tel BE 2206
POLSKI ADWOKAT
GREGORY GHARLAP- -
B A M Sc M C L
ADVOCATE BARRIST£R AND SOLICITOR
Unlversity T—owKerOMBIlSdAgRZ6G0WS1t2SCZaEtGhaOrineSĄSDtU W— pok
Telefon Biura: PL 6662 — WleczuiAmi: AT
G04
185%
k
LEKARZ TOWARZYSTW POLSKICH W MONTREALU
DR ROMAN PHIEWSKI
Wieloletnia praktyka w największych szpitalach 1 klinikach
niemieckich polskich 1 szwajcarskich
bpecjallsta chorób wewnętrznych akuszeryjnych 1 wenerycznych- - Operacje migdałów najnowszym systemem
3537PrPzAyjRmKujeAVoEdNUgoEdz—iny TEL HA 7623 — MONTREAL QUE 3-c-ieJ
po poł do 9-t- ej wieczorem
UWAGA! UWAGA!
NATrflJ&SZE-ŹRÓDŁ- O WYSYŁKI PACZEK
Z 'Lekarstwami Żywnością 1 In p1A0ffi25 e)a°S 52250 lotniczą $2750
HERBAT l6pSZa Tjl0£ska- - O00 tabl ? $1350 skl2ynka 5-- do łWEysGyłaAmRWy sJKzeydIsntkoicestzewipnaaicejczakrciszksyąisetcoałkWwoewłIniEciaiCeneZubNeKzpEOiecCzPofEunIenÓ-to-RwaA5i5i8o0 wA43&yFIe bezpłatnych cenników ZAMÓWIENIA PRZYJMUJE POLSKA FIRMA COMftY
N10 Stanley St -Montreal — Tel LA 3310
że opuści Francję Wyjechał on
wówczas do Anglii Wobec wiel-kiej
popularności Woltera za gra
nicą król francuski bał się ka-rać
go surowiej za śmiałe kryty
ki jego nieśmiałych rządów
W Anglii podziw Woltera wzbu
dził fakt ze naród odnosił się
do króla z miłością a nie ze
strachem jak we Francji i ze
parlament posiadał tak wielką
władzę
Myśli swe Wolter uwiecznił
w 99-ci- u tomach sztuk scenicz-nych
powieści i artykułów Pro
wadził też intensywną korespon-dencję
ze znanymi osobistościa-mi
nie wyłączając monarchów
jak rosyjska Katarzyna Wielka
i pruski Fryderyk Wielki wiel-bicielami
jego niepowszedniego
umysłu Gdy jednak Fryderyk
zaprosił go na swój dwór przy-jaźń
się szybko skończyła gdyż
Wolter nie wahał się ostro kry
tykować pruskiego militaryzmu
i pyszałkowatości dworaków pru
skich Wówczas Fryderyka nie
tylko wypędził go ze swego dwo
ru w Poczdamie ale począł ści
gać go wszędzie swą nienawiś
clą Tak że odtąd wiele granic
państw obawiających się Prus
zostało dla niego zamknięte
Wreszcie Wolter znalazł schro
nienie w Szwajcarii a raczej w
ówczesnej malutkiej rzeczypos-polite- j
genewskiej Popularność
jego była tak wielka-ż- e wielu je
go admiratorów przybywało do
niego nieraz nawet z odległych
krajów i przebywało w jego
domu miesiącami Wówczas to
powstało owe znane powiedzon
ko Woltera: "Uchroń mię Boże
przed moimi przyjaciółmi! Z my
mi wrogami sam sobie dam ra-dę"
Liczne ofiary leligijnych i po
litycznych prześladowań zwra-cały
się do niego o radę i po-moc
Począł więc budować dla
nich domy obok swojego i poma
gać im w znajdywaniu zatrud-nienia
lub w zakładaniu włas-nych
przedsiębiorstw Wkrótce
utworzyła się w ten sposób cała
wioska dokoła jego rezydencji
Ostatnie lata życia Woltera
pełne były wyjątkowo intensyw
nej działalności zmierzającej do
spowodowania reformy w ustawo
dawstwie karnym i w sądownic-twie
Impulsem do tej działalno-ści
posłużyła sprawa niejakiego
Jean Cala11 sklepikarza z miasta
francuskiego Tuluza który bez
żadnych dowodów został skaza
ny na śmierć i stracony za rze
komę powieszenie własnego sy-na
bez porównania od siebie sil
niejszego za to' że zamierzał ja
koby przejść z protestantyzmu
na katolicyzm Wolter zoriento-wał
się od razu że sprawa ta no-sząca
wszelkie cechy nietoleran-cji
religijnej nie miała nic współ
nego ze sprawiedliwością
Po trzech latach nieustają- -
MONTREAL
Apteka
GILLES LEGAVAL!ER
B A L Ph
2788 Rue Rouen Tel CH1269
Wypełniamy Recepty — Zna
ny lek Gomozo do nabycia u
nas — Zapraszamy Polonię
dzielnicy Frontenac
Ennin-Jru- n "OTaniairoiLBiiD
POLSKI ZAKŁAD I
IMALARSKI W MONTREALi
gMalujemy wnętrza i zewnątrz!
g domów Dekoracje pokoi —fl
gPapierowanie Praca czysta i
"zadowalająca g
SPARKS & FISHER i
□ §
g 1261 Condo St Point St
9 i-n-aries
iei _m oy4Z n
wieczorem WE 8807 14-2- 5i
ai Diiii-n-i HraB t n unianirtB
R0G0 JEWELLERS
95 St Catherines E
MONTREAL
Posiadamy na składzie wiel- ki wybór zegarków biżuterii
i przedmiotów na podarki Odwiedź aasz polski sklep
20 % zniżki dla okaziciela te-go
ogłoszenia
tNaprawa zegarków i biżuterii
on a TESSIER
Specjalista od żołądkowych
chorób i gardła Prześwietla-my
systemem X-RA- Y i stosu
(jemy elektryczne metody
Godziny przyjęć: od lszej do
3-c-iej
po południu
T18e1l7 CBR ou5l8e4v5ardMonRtroesaelmoQunnet
cych zabiegów Wolter zmusił
wreszcie rząd francuski do na-kazania
rewizji procesu i ustalo-no
wówczas że Calas był straco-ny
niesłusznie gdyż niewinność
jego nie podlegała wątpliwości
Studiując prawo francuskie a
potem i innych krajów europej-skich
w związku z zainteresowa-niem
powyższą sprawą Wolter
przekonał się że z wyjątkiem
Anglii ustawodawstwa te ogrom
nie wiele pozostawiały do życze
nia
Gdy Wolter zatryumfował aiad
sądownictwem francuskim —
inne ofiary niesprawiedliwości
poczęły zwracać się do niego o
pomoc i wstawiennictwo
Szczególnie oburzało Woltera
prawo władz kościelnych stawia
nia w stan oskarżenia torturo-wania
i skazywania na śmierć
osób świeckich które złamały
prawa kościelne Począł on gło-sić
oczywistą zasadę że kościół
powinien wycofać się z sądow
nictwa i "polityki a zajmować
się wyłącznie religią Pociągnę
ło to za sobą szaloną nagonkę
na Woltera
Spragniony ujrzenia przed
śmiercią swego ukochanego Pa-ryża
Wolter powrócił do Fran-cji
wbrew zakazowi Sława je
go była jednak tak wielka ze
władze nie odważyły się zmusić
go ponownie do opuszczenia
Francji
Paryż szalał z entuzjazmu A-kade-mia
Narodowa mianowała
go swym członkiem Cały perso- nel najsławniejszego teatru
francuskiego — Comedie Fran-cais- e
wyległ na stopnie budyn-ku
na jego powitanie
Jednak inieustające przyjęcia
tryumfalne stały się fatalne dla
83 lata liczącego starca Ostatni
mi słowami Woltera były: "U-miera- m
sławiąc Boga miłując
mych przyjaciół nie nienawi-dząc
mych wrogów i nie zno-sząc
ciemnoty"
Ponieważ władze kościelne' od
mówiły mu prawa chrześcijań-skiego
pogrzebu — groził mu
los Adrienne Lecouvretir Jed-nak
przyjaciołom udało się wy-wieźć
ciało jego chyłkiem z Pa- -
siu
i 'tSiiS:
M OLENDRZYŃSKI
Początki legarmisfrzostwa Polskiego
ZEGARKI KIESZONKOWE
W 1600 r zaczęto budować
zegarki kieszonkowe z budzika-mi
W 1632 r złotnik J Toubin
sporządził pierwszą tarczę zegar
kową emaliowaną na biało a w
1676 r Barlow i Quare wynale-źli
t zw repetiery które za na-ciśnięciem
odpowiedniej spręży-ny
wybijają godziny i kwadran-se
W tym samym czasie wpro-wadzono
wskazówkę minutową
Forma dzisiejsza zegarków kie-szonkowych
pochodzi z końca
XVII' wieku Zegarki kieszonko-we
nie łatwo weszły w użycie
mimo że uznawano ich znacze
nie i praktyczność Przypisać to
należy zbyt wysokiej cenie tyl
ko ludzie bogaci mogli sebie po
zwolić nai taki zbytek Prześci-gano
się w wymyśleniu jak naj
okazalszego wykonania Oprawy
często szczero złote zdobiono
cyzelowanymi wyrafinowany-mi
ornamentami I(ub artystyczną
emalią wieczka upiększano dro-gocennymi
kamieniami i t p
Taki zegarek przedstawiał czę- -
ryza i pochować
prowincji
je godnie na
Gdy jednak rewolucja francus
ka obaliła stary zmurszały u
strój ciało jednego z najwięk
szych ludzi jakich Francja wyda
ła było przewiezione do Paiyza
gdzie przez jedną noc spoczy-wało
wśród ruin zburzonej
przez lud Bastylii — owej forte
cy więzienia która była symbo-lem
przemocy i ciemnoty Na-stępnie
zostało tryumfalnie po-chowane
w Panteonie gdzie spo
czywająinajsławniejsi i najbar-dziej
zasłużeni Francuzi
Na' czele pochodu który 'eskor
tował ciało Woltera do! Pan-teonu
niesiono' wielki napis: —
"On dał 'skrzydła ludzkiemu u-mysło- wi
Przygotował nas do
wolności"
Gawęda ta 'oparta jest na ar-tykule
w "Reader's Digesf
jak obywalela
jetl dodatnich
nairozmaitszych rai — tak jakość wyrobów
We$ton's jest
w
Przez ÓStlat Weston's cieszą sięsta!e
wirótJ
Kanadyjczyków od
sto bardzo poważną wartość ma-jątkową
Dopiero zastosowanie
w roku 1632 przez złotnika Jana
Toubin białej tarczy emaliowej
zrobiło z zegarka przedmiot pra-ktyczny
dostępny szerszym war-stwom
Od tego czasu mechanizm ze-garka
kieszonkowego stale ule-pszany
toruje sobie jakby sam
drogę docierając do mniej za-możnych
a nawet do malucz-kich
i młodzieży Mechanizmów
nie oprawiano już w"zlote kosz-towne
koperty ~lecz w srebro a
nawet obecnie w nikiel u-możli- wić
każemu łupno tego
niezbędnego towarzysza życia
pracy wytchnieniu czy za-bawie
-
Prawa ruchu wahadłowego
odkrył w r Wioch Galileo
Galilei w Pizie na podstawie ob-serwacji
wiecznej lampki w ka-tedrze
Lecz zastosowanie wa
hadła w 1657 r — zamiasUdo-tychczasoweg- o
kolibnika — przy
pisują uczone-mu
Chrystianowi Huygensowi
(1629-169- 5) Tak więc dopiero
teraz wolno wiszące wahadło
mogło precyzyjnie regulować do-kładność
wskazań zegara szcze-gólnie
wówczas gdy niezależnie
od luygensa i prawie Równo-cześnie
z nim uczony Polak ks
Adam Kochański (1631-170- 0) za
stosował do zegaiów o
tyle ulepszone ze zawieszone by-ło
nie na nitkach
jak u Huygensa lecz na stalowej
sprężynce co do dziś jest najle-pszym
sposobem zawieszania wa
hadeł Ten sam Polak ks Ko-chans- ki
wynalazł bardzo ważne
ulepszenie do zegarów balanso-wych
t zw włos — zamiast do-tychczasowych
szczecinek Rów
nież ks Kochańskiego
był wynalazek
wahacza jakc
tez 9 różnych ustrojów i wych
wytów zegarowych i wiele in
nych drobniejszych ulepszeń
Oprócz tego "Zegarmistrzos-- 1
" &W
w i
two" ks KvW
móznóść
ulubionych
obywatelstwa
horyzontów umiejętności
sięedynie- -
stosowanych
wzrastającym
poAtlanrykT
holenderskiemu
bezwłosowego
magnetycznego
"Co
mWmWmWfWmWMmWmfmWmWmwĘmMmW
łacińskim) stajS-(w-W dziewiątej kaL"
~""-- y w _:' -
cy przedm I
11 D-garmist-rzostwa
w
i wJpfc nak chlutafcTP
się w aali
rSL-wSS-S
ftai iiii rmim 11 "
dla polski- e- (JirBlfll
wi0n„~ r-a- l
wnvch n„™ ocre'
w o~-wiicU- zy mc w caiej Polsce m raz to częściej piękne i wne ze?arv wvi™„_„ VI ' 1 V
np „a
nackiej w
(DobrosztariskJ
i - cesunmsirz i rodowity i nin w iv
mogą
Ju
całość
przede
wfe
Bieczu yJL
Jakub
Wawrzyniec
nej zegary robili fc iuii w doznaniu mistrz
wski w Kamieńcu Podols
juzei lueczicowski w r wie byli w
strzowie sztuki zegarom
Andrys Bolek F Krystian Karoli i wielu c
łr7 łavr&Tvn +icł su1jirt~rsu znajarj
ią
w Ti
wie którym jest nadams
dla konfraterni!
sko - puszkarsko kowali
garmistrzowskiej
yHflŁTg?s r i"7Mrrffgi-- y:
!laJr?J
M OLENDRIYNSKI
Dyplomowany Zegan
St W
WA
Na wielki włtóJ
i
Teł
Hi Adwok
' 7€ '£W&Ia"-- "- m
_ _ ękkK B i
W§WSi i ? mmsW&Wi
III P$i&%W' lpundas
BPI ag-- u -- g gORONTC
Jyf fc ~ "WWm- - §)W0KAT
irJJiA}tM}y7tjJMMrfj'SŁ "'Mic:'! i jSSSSS Ja i
B j & jjSFjfflffi' LEK
B- -- ił:sŚ£mrtm®& %sMlllrw-- j
kifmMm%m?fS' & fiż V wam
sssAS " sgs&e?-- - ~--
?' -- v_ t sssk i vs im
oywiCT- - _ — 3T "tj( TPKŁ t ł - --""WEfiayKsr-Uffc rWflTOa!'?1 " V tCWtYMWł KJŁC1 n
t
- -
-
-
Kanadyjskie Obywatelstwo Hiesie 11
Najwartościowszymdaremjaki dzieciom daó rodzice jest wolnoścu wzrastasz otoczony miłością i szacunkiem
wyboru przyjaciół książek własnego kościoła i przyzłTkaZ
jest gwarancją wolno dl" dzieb i wnukówKanada ocenia wartości jakie wnosisz postaclej dnaor cwholności odpłaciszplanów jeśi będizieosiza„0doCbIrymZa bezcenny dr knvi
Tak charakterkanadyjjkfego
wynikiem połączenia -- cech"
wynikierTFdoskonałych
składników naszej produkcji
wyroby
ytepopularnoieia
Pacyfiki
aby
przy
1583
wahadło
jedwabnych
dziełem
S¥w?
Uzyskame-kanadyjskieg- o
GEWGE ¥EST0H LIMITED
a
świpoi
ładzegarrnistr20stwaT--
y
więcbyćdurnmiźeFp
"naiazcami i?T:
światową "
duchowni
historn
pomyślnym
w IkUl 1I'W Polaków jak £ Krakowie
Podhoicach
Jarosławiu
Odansku Wilnie
Gierkę
Wolbrecht w
zakonnic?
słynni XVnY
skiej:
pierwszy dokument rok
organizacji cechowej
wilejów
607-- B Qoeen Tent
9055
składzie
garków biżuterii!
MłflllBIHUiWIIW"lJlj
Hi20i
NUMBtK OFlńiiie
Pr
tU__L Pil
's&z-
- &£m& wfe
Ttka&mrz?i?? „jFStjzezzto-j&- s
i
wolnośó
Kupuj zawsze najlepsze kupuj wyroby WłenJ
GA NADA m
BID
PO
73 Al
U
1 4-4-
76
Floom £
i Kie
I i na
Z Ml Bez
w
w
—
A M n
UKARZ i
iy: 2 - 4
5 Bathursl
Tek
WA 134'
UKARZ K
SZPITALI
SKI
słotni praK
wenie p !'a porad
toliege Str
TORO
TAOEUS
POLSKI L
°%ator Sz
JMUJE 2
'i tftttp
ZAM0WII
"Otton I„
2U Colle
SpECJALl
Mówj
Lekai
Godziny
GoreyaJe
Bard
i
sPecjali
0r nom
oors
Łfc-- J- -- ~