Nase Novine, June 13, 1985

              DA LI SADANJE PRILIKE
U SAD PODSECAJU NA 1920-e- ?
U izdanju od 4. aprila New York Ti-mes
je objavio Michael-- a Harringto-na- ,
pisca socijalistiCke orijentacije,
cija je najskorasnija knjiga "The New
American Poverty", nedavno izasia iz
stampe On je "co-chairma- n" ih su-predsjed- nik
jednog novijeg drustva
poznatog kao '"Democratic Socialists
of America"
Clanak je nosio naslov "Krie Ec-hoes
of the 20V u kojem pisac uspo-reduj- e
takozvani prospentet 1920-- 1 h
godina. koji je 1929 avrsio krahom
Razdoblje 1920-i- h godina predstav-Ijal- o
je tnumf "supply-side- "' ekono-mik- e
Najnovija nanstvena otkrica
radikalno su pretvorila sain proi-udn- i
proces, poslovna ulaganja su
hujala l proivodnja po radniku je
rasla Dividende na uloske su rasle
pa su pmlacilo ulagace l l redova
srednje klase, kako se sada onacuje
one s malko ecim dohotkom a ra
hku od prihoda prosjocnih radnika
Korporacijsko druivan]e ill gutanje
manph i slabijih po vecima l )acima.
takoder je calo Л bilo ]e, kaze pisac.
l ljudi koje su abrinjavala fmaneij-sk- a
mesetarenja
Radmstvo je u torn radoblju bilo
na defen.ivi Kapital se je bavio ra
bijanjem unija 1 propovjedanjem sii-radn- je radnicima umjesto sukoba i-m- edu rada i kapitala
Kako ]e sve to avrsilo krahom na
t
t
-- 4-
I
+
T
4--
: NA&E NOVINE
Cijmi U1Jni I'flsA) IscllClllk.l 1 IllU- -
ih poionukj m Scciiunncih'kom konli
ncniu
Published even Vednesda by UCi()
SLAV CANADIAN PUBLISHERS INC
I I'KSpadma Ave . Гогото Ont MW2L 1
Telefon 593-502- 5
M DAKCUSKI KOI I GUI ,f V aJs.n
C'.Kt (glavm i odgovorni ureilnik). dcl.i
l'oLmcL (ainenik glavnog i odgovornog
uredmkai Slcpan Miosu (drustveno poll-uek- a
pi tan ja ) . Daniel I'madcs (drustvena pi
( a n a i knievnost), Jclena (.nnovcditera-lur- a
i umetnost a deui). I'cm Ko.iccic
(' Ogledalo niladosti" i vesd i Detroita i
Wmdsora), Hoiko MLidcmnn., -- nk.i S'oi-mc- ,
Rudi Circgorji. Aos 'ukccic. .S'oi.i
Hcnnt:, Josip Suljic
SJALNI DOPISNIC1 Duijn hitmk (Chi
(.ago), Margaret .S'mrVvk (Los Angeles),
Boo SpaCek (New 'tork), hr.tnk hudunc
(Vancouver). JosipStamc-StaniosRm- . Il.ili
a). I.cp.i Tcotammc (Remaeheid, ap Ne
matkal, Mir.i S(rhn (Pan. Pranuiska)
SPI C1JA1 NIDOPISNICI Pml l.idimu
Iomm clnauka idmsivo) I 'rot hanDolctK
(Slovenska Koruska i kullurna риМк istika u
Amenu) Anion kostcLn. (icpoiiae i puCc
i tiseljeniCkog ivota)
DOPISNK I I II (.OSI Will Ih Mir
I . ( ..I ... . ) ..I . A ( .,1 ... . 11.,, ,. 1 .....
Milos KonJii Mcks.mdar ( IIU Sti ihnija -- - ci Y t ,i Milu pml Dn.tnk.i I n in i ll) ( Kl S I I „im (,ihu los,p 1
kiUU Sl.lllko Mlldck.l lioldll l'.iko
w, K.tt.iiii'u kosin Milcn i liou iulhi
IHUi I cp.l li.llllinii liollsl.O csko h 'i'.(. Dn i.ikimt. Ihuo l.tlikoii h.m
I'nh.mn Milt H.i!;ik llij.i Hah.ilo I'.o ;.
H.ulm.inu ('si(i,( Ктлпл iktoi i.n
')u.m Si.in.ii MiIijii liron lohn Si w
llllskl I Ills (lUllil.h 1.tU Si Ills M.illlll
k.n.i mil., Sn in HoJu l't.ki Ihniiiow
Miln.i Wan Inn (ml nil hWUki
Suhsinplion S 00 pel Si .ii iiisl(l.iss
MaileMr.il Single topics ( i icnis Vhciii
Mil)' r.lleson ri4IK s! Si mild ( lassM.nlKii'
isli.iiion N'O (П7К
Hio lekiaeg rat una 'tug' (an Pub
()7()4()l I Din nto Dominion Hank Hrandi 114
Spadma Ae . loronin, MiV 21.1 Ontario.
( Ш.1(11
"Nase novine" ilae celvrtkom Prctplala
--L inosi $2 (K) godisnie, poeilmi pnmiei.ik
Oeenli Cene oglasa n.i .ihlev 'Nase no
vine' su naslednik ' Jedinst,i", koine su
picthodili lislovi ' Novosti", "Stpski gla
sink", "kdinosi" "Sloliotlna Misao",
"Pravda" i "Horha". kao i "Narodni Cjla
sink" i drugi napredni listovi kop su mu pie
hodili u Sjcdinjcnmi Dravama
Rcddkcija odgovam a nepotpisane maten-jal- e.
Polpisam dlanct izraiavaju miSljcnje au-tor- a.
Dopisi sc ne vradaju. IHIHIIIIIIHIIHII
burzi u oktobru 1929., poznato je, kaze
pisac.
Jedan od kriticnih razloga za krah
1929. bio je u tome sto proizvodnost
bila nadmasila kupovnu snagu, kaze
pisac. Rooseveltow New Deal bio je
skrpano neki prigodni odgovor toj
krizi previsoke proizvodnje i preni-sk- e
potrosnje uvodenjem nekih eko-nomski- h
novotarija. Roosevelt je bio
l.vrstan pohticar, ah nikakav ekono-mist- ,
pa je 1936. zabludio u recesiju
kad je smanjio lzdatke za pucke rad-nj- e
da bi balancirao budzet, pisao je
Harrington
Nakon Drugog svjetskog rata spo-menut- e
miproviacije bile su lpak ne-kak- o uskladene u lednu sistematsku
cjelinu, sto je niesilo problem 1920-i- h
godina Fiskalna i monetarna poli-tik- a
osigurala je prave zahteve. rad
nicke place u kliucnim industrijama
porasle su ajedno s produktivnoscu
i odredile neslubeno nacionalno
prailo socijalno osiguranje l speci
jaliH' pogodnosti (fringe benfits)
natno su porasle, pa su Amenkanci
tako stonh masovnu potrosnju koja
]e bi la i sada je — uvjet masovne
proivodnje, kaze pisac
On postavlja pitanje je li Ronald
Reagan aboravio tu lstmu. tako
skupo naucenu pod tutorstvom njego-vo- g heroja F.D.R 9 Jest, kaze Harring-ton,
ah da to ne znaci reci da je drugi
krah blizu, ne najmanje poradi nekih
promjena koje je gosp. Roosevelt na-pravi- o, ali su odjeci tu
KAKVI SU IZGLEDI U 1985?
Sada u 1985.,25posto najgornjegdi-jel- a
naseg drustva zivi vrlo dobro, ali
je tu novo siromastvo bivsih radnika
dimnjave industrije, lzrabljenih ne-dokumentira- nih radnika u "sweat-shop"
industrijama i nerazmjernog
broja siromasnih zena i djece, kaze
pisac.
Tocnije receno, nastavlja Harrin-gton,
dohodarinska statistika izgleda
ponesto poput one 1920-i- h godina. U
1968., po nekima osporavanoj zadnjoj
godini New Deal ekonomike, nadnice
i place predstavljale su 67.9 posto
osobnog dohotka; rente, dividende i kamate 13.7 posto, a prethodne brojke
za 1984. pokazuju da je dio za nadnice
l place smanjeno do 59.8 posto, a od-lom- ak
za rentu, dividende i kamat po-rasta- o
je do 19 posto.
Te brojke, nastavlja pisac, jasno po-kazuju
dva pravca; naime, da se ve-cin- a radnih mjesta sada stvara u po-sluzno- m sektoru gdje je placa niska,
i da je cijena novcane navale na infla-cij- u
bio vrlo visoka kamatna stopa,
koja sada lznosi 15 posto budzeta od
prosjecnih poreznih platisa na bo-gat- e
inve.stitore, domace i inostrane.
Prema tome, zakljucuje pise, 1920-- e
pobuduju neugodnu istinu o 1980-im- a
Doista, tu moze privremeno biti
i ekonomsko bujanje (boom), zasno
ano na automati.iranju proizvodnje
ah prije ill kasnije, veoma umjerena
potrosna sposobnost poslu.nog S(ik
lora pnvrede. gdje e stvoreno 80 po-sto
novih radnih mjesta, nece biti u
stanju otkupiti proiode kompjuter
ski kontrolirane masinenje be
radne snage
Harrington kaze da nije moguce
reci kada l kako ce se ova protuslov-nos- t
ocitovati, all bi se ljudi mogli na-da- ti
da neo-libera- h l)emokratske
stranke nece likvidirati Roosevel-tov- u bastinu u predvecerje njezine
obnovljene primjenljivosti. Ta ba-slin- a
ne daje odgovor sadanjoj krizi,
ah je ona polazna tocka za rijesenje,
koja moraju ici tako dalcko iznad
New Deal-- a koliko je New Deal (Roo-sevelto- v
program) isao inzad Her- - berta Hoovera.
(Opaska — Naziv "neo-libcral- i"
oznaduje one clcmente u Dcmokrat-sko- j
partiji koji ju zelc pretvoriti u
imitaciju Republikanskc — znadi
odvuci ju udesno u konzervativnije
vode).
PROMATRAC
LIBERALI, KONZERVATIVCI
I "TRECA" PARTIJA —
PARLAMENTARNI CIRKUS
Nacionalna politika u Kanadi je za-poce- ta
1867. sa stvaranjem federa-cion- e
unije kroz akt Britanskog Parla-ment- a, Britanski severno-americ- ki
akt je prosirio polje politickog mani-pulisanj- a,
a takode stvorio nove, slo-zenij- e politicke probleme. Politicka
borba za vlast zapocinje kroz organi-zacij- u Parlamenta. Ta borba, defini-san- a
l ogranicena parlamentarnim
pravilima i zakonima ne dopusta re-voluciona- rne
promene i samim time
politicke stranke revolucionarnogsa-stav- a
nemaju nikakvog izgleda da
osvoje vlast kroz "glasacke listice".
Iskustvo je odredilo da uslovima kla-sni- h drustava, demokratskog tipa, po-slojan- je
dveju suparnickih politickih
stranki najbolje odgovara Na taj na-ci- n biraci zive u lluziji da sa l.bonma
ledne ill druge politicke strane (Kon-enativn- e
ill Liberalne, Demokrat-sk- e
ih Repubhkanske) narod uce-stvuj- e
u politickom zivotu zemlje. Ci-njem- ca je da kanadske politicke
stranke nisu nista drugo do skupovi
razlicitih interesnih krugova. Ovi in-tere- si
su lli interesi korporacija i fi-nansijs-kih
grupa, lli lieni interesi po-jedin- ih buzoaskih politicara.
Raspodela rada postoji ne samo u
ekonomskoj sferi vec i kanadskoj po-litick- oj sceni: profesionalna elita
advokata, profesora i si. se uglavnom
bavi politikom, poslodavci i finansi-jer- i
obezbeduju novae za politicke
kampanje, a radan narod ima prava
da bodri, "navija" i glasa. Uzana sek-cij- a radnih ljudi je uspela razviti ra-zumeva- nje
za parlamentarni "krug
zavaravanja". Politicka neobrazova-nost- ,
kao l neutralno polje parlamen-tarni- h
diskusija pomaze odrzanju
mita o "radu" parlamenta. Najzuc-nij- e
su rasprave u vezi emocionalnih
problema kao sto su religija, kultura,
ili rasa.
Dve najpopularnije stranke, Libe-ral- i
i Konzervativci, se uveliko slazu
po ekonomsko-politicko- m pitanju. Za
njih je najbolje da se ekonomski zivot
kontrolise sa strane poslodavaca, a si-romastvo
je uglavnom proizvod lenjo-sti- ,
gluposti, ili raspustenosti radnog
coveka. Vreme je dovelo do razocare-nj- a
medu biracima i stoga takozvane
"trece" partije se pojavljuju na parla-mentarn- oj sceni obecavajuci "cisce-nj- e stala" i "dobru vladu za dobre lju-de- ". Najcesce u vremenu velikih eko-nomsk- ih kriza te. "trece" stranke po-tisku- ju
privremeno ili za stalno jednu
ili drugu vladajucu stranku zasada je-din- o
na provincijskoj sceni. Sprem-nos- t
Nove demokratske partije da
ude u borbu i u Quebec-- u je potvrda
jacanja "trece" partije na federal-n- o
m nivou
Samo sest godina posle ostvariva-nj- a Konfederacije javnost je otkrila
prvi primer podmicivanja sa strane
linansijera u mie kompanijskih inte-res- a I'hvaceni sa"ka.sikom u ustima"
Konervativci su morali sazvati nove
гbore na kojima su po prvi put pobe-dil- i Liberah Sa cuvenim "Pacifickim
skandalom" apocinje redovna ka-nads- ka politicka "'klackalica" stran-k- a
koja je u vecini u parlamentu je
orkivljavana sa strane opozicije. Sa
svoje strane opozicija asladuje obe-canj- a
i "sakom i kapom"
Vredno je napomenuti da je "soci-jaln- i
Darwinizam" uglavnom bio pod-rzava- n
sa strane Konzervativne stran-ke.
Religiozni i rasni problemi su
uvek pratili Konzervativce; od po-bun- e
Metisa pod cuvenim Louis Riel-om- ,
do konfiskacije crkvene imovine
Jesuita u Quebec-u- . Osnovan eleme-na- t
Konzervativne stranke je najbo-lje
ilustrovan spremnoscu ove partije
veliko-posednik- a, gradskih trgovaca i
finansijera da povezu najzapadnije
krajeve Kanade zeleznickom prugom
i na taj nacin postavi vestacku bari-jer- u americkom osvajanju severa i
stvori mogucnost za bolju eksploata--
ciju Kanade i Britanske Kolumbije.
Sto se tice Nove demokratske parti-je,
ona niti je nova niti demokratska.
Ona je "treca" partija koja vec dese-tinam- a
godina ocekuje da biraci
uvide nepostojanje velikih razlika iz-me- du Liberala i Konzervativaca. Ta-d- a,
obecavajuci sve ono .sto stranke u
opoziciji obicno rade, propovedajuci
reforme, NDP ima mogucnost da po-sal- je Liberale u prasinu istorije. Od
1961. godine na ovamo NDP je poku-sal- a,
kao i prethodna partija CCF (Co-operative
Commonweulth Federa-tion)
da ujedini ideale socijalizma sa
kapital izmom odbacujuci ucenje o po-tre- bi
l neumitnosti klasne borbe. Sa
"kapom u ruci" NDP marsira, oceku-juc- i
da se problemi drustva mogu re-si- ti
kroz parlamentarne cirkuse. Ose-caju- ci
mogucnost dolaska na vlast i
ova partija postaje sve opreznija i
oportunistickija. Svedoci smo okreta-nj- a
ove partije prema desnici i gotovo
bolesnicki strah da bude okarakteri-san- a
kao socijalisticka.
Od 1867. pa do danasnjeg dana "raz-vitak- "
nacionalne politike u Kanadi
se moze okarakterisati spremnoscu
svih burzoaskih partija da "kupe lju-ba- v
i plate za mir". Dok je krajem pro-slo- g
veka prelazak iz jedne partije u
drugu uglavnom bila odlika preobra-ceni- h
Iraca (ministerialists) danas
burzoaski politicari grade svoje kari-jer- e
nagadajuci koji ce im potez do-ne- ti
najvise bez obzira na nacional-nos- t
(originalnu). I stoga je svaka po-liticka
partija u Kanadi manje vise
mesavina politicara izsvih "suparnic-kih"
partija. Bivsi Konzervativci su
Novi demokrati, a mnogi Liberali su
Konzervatici. Bez obzira na "slatko-recivost- "
burzoaske partije niti imaju
niti mogu pruziti resenje za probleme
radnih ljudi. Kapitalisticki nacin
proizvodnje i raspodele dohotka se
nikada nece pomiriti sa ljudskim po-treba- ma
i pravima radnih ljudi Ono
sto pokrece kapitalisticko drustvo je
profit i to maksimum profit koji se
moze izvuci iz rada zaposlenika. I to
se nece promeniti kroz reforme vec
jedino kroz organizovanu borbu.
Partije radnih ljudi, partije ci-j- a
ideologija mora biti Marksistic-ka- .
ZLATKO
List The Globe and Mail objavio je
(12. aprila)opsirniji clanako Ukrajin-cim- a
koji su sluzili Hitlera i danas
zive u Kanadi. Ima ih blizu 2.000.
To su Ukrajinci iz Zapadne Ukraji-ne- ,
koja je nekad bila pod Austro-I'garsko- m, poslije pod Poljskom. Oni
su uvijek bill protivnici socijalistic-ko- g sistema. Ukrajinaca iz socijalis-ticko- g dijela Ukrajine poginul je se-da- m
l pol milijuna
Ti Ukrajinci o Zapadne Ukrajine)
u julu 1943. formirali su diviziju od
10.000 ljudi pod imenom 14 Waffen SS
(lalician Division. Pod konac rata
promjenili su mie i nazvani "Prva
ukrajinska divizija Ukrajinske nacio-nalne
armije". Waffen SS divizije su
bile najgora nacisticka vojska.
U clanku lista The Globe and Mail
se kaze da je ukrajinska nacisticka
divizija djelovala ne samo protiv so-vjets- ke armije, vec i protiv partizana
u Slovackoj i Jugoslaviji.
U clanku se navode neki zlocini
koje je ta divizija pocinila u Poljskoj
(u februaru 1944. pobilisu500civila).
Ako se ta divizija borila i protiv par-tizana
u Jugoslaviji, bilo bi interesan-tn- o
nesto vise znati o tome.
Kakvi su jugoslavenski podaci o to-me?
Sta je poduzeto da se prikaze §ta su
radili u Jugoslaviji.