Jedinstvo, July 18, 1961

              isP
STRANA 2
SA SJEDNICE ORG. SJK U HAMILTONU
DISKUSIRANA DOLAZEcA PROSLAVA
30-GODIsN- JICE PROGRESIVNE sTAMPE
Na sjednici nase orgam-zacij- e
12. jula prodiskusira-l-i
smo u koliko nam je vri-je- me
dozvoljavalo najvaz-nij- e
probleme koji nas suo-cavaj- u
u nalem radu, kao i
onaj dio rada koji je vec u-rad- jen
ovoga Ueta.
Kao bazu za diskusiju u-z- eli
smo proslavu "Jugo-slavcns- ki
Dan" koji je ne- -
davno odrzan po organiza-cijam- a
Toronta, Hamiltona,
Wellanda i ostalih mjesta.
Na toj proslavi objavljeno
jo u govoru druga Grbica,
glavnog sekretara SJK, du
ovo treba biti poSetak prip-reman- ja
u proslavljanju 30
godina izlaienja i postoja-nj- a
nase radnifike stampe.
U torn pravcu mi smo pro-ve- li
opsirniju disusiju. Go-vorc- no
jc o "Spomcnicamav
koje 6c biti kao uspomene
naSim pionirima. Govoriii
smo o jubilcjnom izdanju
"Jcdinstva" da bi svaki nas
clan mogao doprinijeti nes-t- o
u ovom broju iz svoga 2i-vo- ta
u radu na Sirenju naSc
Stampe. Na primjer, u dis-kus- iji
iznijeli su nekoji 61a-no- vi
svoj rad i sudjelovanje
u drugim mjestima, jer se
u to vrijcme nisu nalazili u
Hamiltonu, pa prema tomo
da ovi nasi Clanovi opisu
svoje dozivljaje u radu na
sirenju "Borbe" u tome
mjestu.
Takodjer je govoreno da
se napise organizaciono-po-litick- i
clanak o pocetku or-ganizov- anja radnickih or-ganizac- iju
medju Jugosla-vcnim- a
u Hamiltonu. Po
svim ovim pitanjima nije
definitivno niSta zakljuc"eno,
ncgo je otvorena diskusija
koja ce se produSivati na
drugim sjednicama na koji-m- a
co se nastojati opSirnije
diskusirati zaklju6ke Glav-nog
odbora i sprovadjanju
tih odluka u zivot.
Kad smo vec imali disku-siju
o nasoj stampi uzeli
smo i istekle prctplato na
"Jedinstvo" na dnevni red i I
raspodjclili na £lanovc, da
se svc istekle pretplate ob- -
nove. IzvjcSteno je takodjer
da su u toku kratkwg vreme-n- a
dobili i dvije novo pretp
late i da cemo se starati da
za uspomenu na proSlost do- -
bijemo jol novih pretplata.
Zakljuc"eno je da organi-zacij- a
odrzi piknik u nedje-lj- u
23. jula i da se i dalje
nastavi odrzavanjem pikni-k- a.
Izv. Odbor SJK
Od 'Monroove doktrine' do 'Kennedyeve doktrfne'
(Nastavak sa strane 1)
gpanskih kolonija. Upravo kao medalja, "Monroova do-.ktrln- a"
jo imala dvije strane. Zvanicno ona je zahtjcva-l- a
da se cvropske monarhije ne mijeSaju u unutrasnje
stvari drzava Zapadne polukugle, dole se obratna strana
tog zahtjeva sastojala u tome da se pravo takvog mije-sanj- a
davalo samo Sjcdinjcnim Drzavama — najjacoj
tlrzavi Zapadne polukugle.
Tendencija za ekspanzijom bila je glavno u "Mon-roov- oj
doktrini". To nije slu£ajno, jer su Sjedinjenc Dr-zav- o
od momenta svog nastanka poslc putem osvajanja
i kolonizacije teritorija koje su ih okruzivalc.
Mnogogodisnje mijesanje Sjed. Drzavc u unutraS-nj- e
stvari latinskoamcriSkih zemalja dovelo je do du-bo- kc
krize u medjuameriSkim odnosima. Stvaranjem
1918. godinc Organizacije americkih drzava amcriSka
diplomacija je pokuSala da uevrsti autoritet i rukovo-dec- u
ulogu Sjed. Drzava u Zapadnoj polukugli i da gal-vanizi- ra
"Monroovu doktrinu", ujcdinivsi ameri6kc ze-ml- je
pod zastavom "antikomunizma".
VrSi so zastrasivanje naroda Latinske Amerike ko-munisti6k-om
opasnoscu. Tako je, na primjer, bivsi po-mocn- ik
Drzavnog sekretara i sadasnji savjetnik prcd-sjedni- ka
Kennedya za stvari Latinskc Amerike Berle
tvrdio, da ce se "Kuba skoro prisajediniti . . . Varsav-sko- m
ugovoru i da ce ustupiti Moskvi vojnu bazu na
svojoj teritoriji". Americka novinarka Dorothy Kilga-le- n,
koja je izgubila svako osjecanje mjcre, Siri glasine
o tome da Rusija Ima baze na Kubi, a "ruski avijatiJari
u vojnoj uniformi otvoreno setaju po ulicama Havane".
Prikrivajuci se buCnom galamom o toboznjoj "komuni-stiCk- oj
opasnosti", amcri6ki impcrijalizam stalno gazi
suverenitet nczavisnih drzava.
Uzncmirena revolucijom na Kubi, атепбка diplo-macija
istakla je "doktrinu kolektivne odgovornosti" ko-ja
predstavlja рокибај da se Organizacija americkih dr-ia- v
pretvori u efikasan instrumenat kolektivnih akcija
po nnrcdjenju State dopartmenta. AH su narodi La-tinske
Amerike odgonetali reakcionarnu suJtinu tog
manevra i odbacili su novope6enu doktrinu.
Krah "doktrine kolektivne odgovoniosti" doveo je
do pojave "Kcnnedyeve doktrine" koju обекије ista su-dbin- a.
Ma koliko "doktrina" izmisljali vladajuci krugo-v- i
Sjedinjcnih Drzava, niko im ne dajc prava da dikti-raj- u
sudbinu drugih naroda. Svaki narod ima pravo da
budc gospodar svoje sudbine i da bira nacin iivota koji
odgovara njegovim interesima.
Potrebno jc istadi, da je "Kennedyeva doktrina"
izazvala naroCitu zabarinutost u Kanadi. Stvar je u to-me,
da dok su ranijc ameriCkc doktrine bile uperenc
protiv svih zemalja Zapadne polukugle, medju kojima i
Kanade. Eto zaSto je, izrazavajuci zabrinutost kanadske
javnosti, list "Globe and Mail" u uvodniku od 3. maja
ove godine pisao: "Mi moramo odlucno izjaviti wash-ington- u
da пебето saradjivati u njegovim pokuiajima
obaranja vlada latinskoameriSkih zemalja. Mi takodjer
necomo stupiti u Organizaciju атспбкт drzava koja
sve vi§e i vi5o postaje instrumenat атепбкс politike si-l- e.
Mi moramo jasno staviti do znanja da nccemo doz-voli- ti
Sjedinjenim Dr2avama da se mijesaju ni u nase
unutraSnje stvari, ni u vanjsku politiku Kanade".
U Zapadoj polukugli rastu i јабаји druStvene snage
koje odlucno istupaju protiv ameriSkog diktata, a za
aaltitu suvereniteta svojih zemalja.
S. Gonionski,
doktor pravnih nauka
jEDiiiTYO
РЕТ1С1ЈЛ ZA ZABRANU NUKLEARNOG ORU2JA Da li ste wl potpisali?
Da li iste potpisali peticiju za zabranu nuklearnog
oruzja, koju pokrenuo Kanadski komitet za kontrolu
radijacije? Ako niste u£inite to sada. Recite svojim pri-jatelji- ma
i znancima urade isto. Izrezite ni2e nave-de- ni
tekst peticije, potpiSte i posaljite "Jedinstvu", koje
ce dostavit Komitetu.
Peticija glasi:
Nuclear could end civilization and most of the
human race. The nuclear powers already have enough
bombs to kill all the people in the world.
The spread of nuclear weapons to more nations
would increase the danger of nuclear war breaking out
and would make disarmament harder to negotiate.
The Canadian government is considering the acqui-sition
of nuclear weapons.
Such weapons offer Canada no defense whatever
against the major threat, the intercontinental missile,
and little, if any, defense against manned H-bomb-ers.
Their acquisition would destroy the leadership Canada
is giving towards disarmament.
For these reasons:
„ We, the undersigned, oppose the spread of nuclear
weapons to any country or military alliance not now pos-sessing
them. We petition the Canadian government to
reject nuclear weapons for the armed forces of Canada
and to prohibit their installation on Canadian soil.
NAME
ADDRESS
IZ
Po ulicama Miami
sc vjczbaju za
unpad na Kubu
"Narodni Glasnik" do-nos- i:
Vise americkih novina-r- a
izjavise da su vidjeli
gdje se naoru2ani ljudi
vjczbaju po ulicama Mia-mi
i u naokolnim mocvar-ni- m
predjelima.
To su bande u privatnoj
vojsci, regrutiram i pla-ce- ni
po krupnim kapitali-stim- a
koji se ne mogu po-mir-iti
s time narod Ku-b- e
uziva prirodna bogats-tv- a
svoje zemlje.
Iako je protuzakonito
da bilo koji negradjanin
posjeduje bilo kakovo o-ruz- je,
cak i za lov na ra-pe- e,
a kamo li militarno o-ru- zje
koje po ulicama no-s- i,
vlasti ne rade nista da
ove privatne bande zaus-tav-e.
Simpatijc sc no mogu
kupiti
U Sjedinjenim Drzavama
studira oko 50.000 inostra-ni- h
studenata. Vlada u tu
svrhu izdaje oko 22 miliju-n- a
dolara godisnje. Daka-ko- ,
njezina je zelja da ti
studenti postanu prijatelji
Amerike. No, profesor dr.
Harace Gilbert, koji vodi
Tehnoloski institut u Kali-fornij- i,
veoma skepti6an
u torn poglcdu. On smatra
se stranim studentima ve-oma
tesko sprijateljiti s a-тепб- кЈт
пабјпот zivota i
mcntalitetom koji Пбеп
svakog idealizma. Amenka
osobito negativno djeluje na
studente iz Afrike koje u
novije vrijemc, iz razumlji-vi- h
razloga, Amerikanci na-sto- je
privuci u §to vecem
broju.
Profesor Gilbert se pita
kakve simpatije mogu da
razviju prema Americi af-riC- ki
studenti na Univerzi-tet- u
u Harvardu sje s ve-liki- m
teskocama i ponizenji-m-a
dolaze do sobe samo za-t- o
sto su erne koze, ill pak
oni na kalifornijskim uni-verziteti-ma
gdje brijaci ne--
I ce da ih iisaju ! briju.
IIMIIIIIIIUIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIinillllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllinillllllllllllllltlllltllllMIIIIIIIII
Published every Tuesday nnd Friday, In Serbo-Croati- an
and Slovenian languages, by Jedinstvo
Publishing Company, 479 Queen Street West,
Toronto 2B, Ontario, Canada; telephone
EMnire 3-10- 42. Editor Stjepan lUoiii, Busi-ness
Manager Ivan Stimac. Subscription rates:
J6.00 per year, USA and other countries $7.00.
Anthoriied as Second С1ам Mail. Tost Offico Pept, Ottawa.
'%&m№mzm ар 4P
je
da
war
SJEDINJENIH DRZAVA
da
je
da
jc
Gangsteri napali crnacke pogorelce u crkvi
Kad je na State ulici u
Chicago izgorjela jedna na-stan- ba,
koja se pogresnim i-me-nom
zove "hotel" u kojoj
je zivjelo 80 Crnaca, oni ni-su
imali kuda ici.
Sveccnik luteranske crk-v- e
na Racine Ave. izmedju
31. i 32 ulice im je ponudio
svoju crkvu u koju sc mogu
sklonuti dok nadju stan.
No Sim su Crnci do§li u
crkvu da prespavaju u kra-tk- i
5as nakupila se rulja od
vise stotina osoba, koja je
digla takovu galamu pred
crkvom, dizuci takovu pri-jetnj- u,
da su sveccnik i nje-go- va
supruga u konsultaciji
s Crncima odluCili da je naj- -
bolje da se Crnci isele iz cr-kv- e, jer eto, ni u crkvi im
ne daju mira. Preselili su se
u jednu сгпабки crkvu.
Akcija luteranskog sve-ceni- ka
i njegove supruge je
u skladu s Kristovom nau-ko- m,
ali sto da kazemo o ka-toliSki- m
svecenicima tog
predjela — jer je to katolic--k- i
centar — koji ni prstom
ne makose da sustcgnu ru-lj-u.
SliCne rulje tog predje-la
su opetovano napadale
radniSke dvorane, pa i po-jedi- ne
stanove radniSkih
prcstavnika, hu§kani za to
po ultrareakciji.
(Narodni Glasnik",
Chicago)
POZOR DETROIT!
Centralni Prosvjetni Odbor Detroitskih odsjeka
Hrv. Bratske Zajednice priredjuje 31. godisnji clanski
Izlet — Piknik — u nedjelju 30. srpnja (July), koji ce
se odrzati na MOGNOLIA GROVE PARK 16 East Mile
Road, gdje se je i proslih godina odrzavao (between
Ryan and Mound Road). Pocetak ce biti u 12 sati a vra-t- a
ce biti otvorena u 10 sati prije podne. Biti ce na ra-znj- u
vruce mlade janjetinc sa dvije moderae maiine, te
ostale svjeze hrane za sve goste i prijatelje. Ovo je je-di- ni
dan u godini gdje se nase sveukupno clanstvo sas-taj- e.
Za veseli pies svirati ce tamburaski zbor Balkan
Cavaliet od 3 sata po podne. Izigravati ce se 12 raznih
srecaka sa nagradama TV. set, Hi-F- i tc U.S. savings
bondova od $100 do $25. Ulaznica je vrlo umjerena kao
i obicno. Svi nam dobro dosli!
Za Centralni Prosvjetni Odbor —
Ivan Rimac, tajnik
Tko je James Eliott Coyne koji se tako
hrabro usprotivio torijevskoj vladi braneci ne
samo sebe i svoju cast, nego stvarne intcrese
zemlje?
Rodjen je u Winnipegu 1910. Otac mu je bio
clan apelacionog suda provincije Manitobe i
pripadao grupi intelektualaca poznatoj pod i-m-neom
Sanhedrin, koja se isticala u borbi za
punu nezavisnost Kanade (od Britanlje). Start
Coyne je svoje osjecaje za zemlju prenio na
sina. I kad mu danas torijevci predbacuju "in-tense
nationalism" i kazu da "mrzi strance",
oni mu samo podizu ugled.
U skoli Coyne je bio "briljantan student".
Svriio je pravo. Pravnickim poslovima bavio se
cetiri godine ! kao takav imenovan u kraljevs-k-u
komisiju koja je istrazivala psenicno trzi-it- e
u zapadnim provlncijama. Tako je dosao u
dodir sa clanovima drzavne banke (Bank of
Canada) koji su studirali ekonomske prilike na
Sloveiiski odmevi
"zaYaRODNOSTKE РШ1СЕ
LOVENCEV V ITALUi
Trst. — Vodstvo Komuni-stiSn- e partije Italije je pred
kratkim sprejelo in objavilo
resolucijo "O pravicah slo-vens- ke manjsinc". Doku-me- nt je v vseh tukajsnjih
politicnih krogih vzbudil
veliko pozornost. Zlasti pa
so sodbe v vrstah slovenske
manjline ve6 ali manj enot-n- e, da gre za vazen in pozi-tive- n dokument v prid ures-niSen- ju narodnostnih pra-vi- c
Slovcncev v Italiji .
V primerjavi s podobnimi
izjavami KPI oziroma nje-ni- h
organizacij glede slo-venske
manjsine je najno-vejs- a
resolucija nedvomno
najbolj popoln "kodeks" o-snov- nih pravic manj§ine,
hkrati pa tudi napotilo za
lastno praktiSko politiSno a-kc- ijo
v odnosu do njenih
najbolj pcrecih vpraSanj.
Zato je lahko тобап pritisk
za izpolnjevanje obveznosti
drzave do Slovcncev.
Kaj pravi resolucija o
pravicah slovenske manjsi-ne?
Glede peie6ih vprasanj
manjsine nasteva kot "po-sebn- e cilje" dejavnost za u-resni6- cnje
v posebnem sta-tut- u londonskega sporazu-ra- a
in italijanski ustavi za-јатбе- пе narodnostno pravi-ce- .
Sest to6k resolucije pod-robn- o navaja zahtevc in po-go- je
za vsestransko cnako-pravno- st Slovcncev politi6-ne- m. gospodarskem. social-nc- m
in kulturnem iivljcnju,
nadalje koncc raznarodova-ln- e
politike in ukrepo proti
netenju sovinistiSne mrznje.
Razen tch zahtev, kl so na
dnevnem redu ze vrsto let,
se zavzema za nckatcrc no-vo
pobude v prid nakoprav-ncm- u razvoju slovenske ma-njsm- e.
Nadvso vazno je v resolu-ci- ji
povdarjeno stali§6e, da
je ustanovitev avtonomne
dc2clc Furlaniia — Julijs-k- a krajina odloSilno sredst-v- o
za uresnicenje doloSil u-st- ave
o cnakopravnosti na-rodn- ih
manj§in. V tukajs
Gallupova ankcta
o Eichniannu
V zvezi s procesom proti
nacisticnemu zlociincu Eich-mann- u
jo znani Gallupov
in§titut za prouccvanje jav-neg- a
mnenja napravil anke-t- o
v ZDA, Veliki Britaniji in
Svici. Vprasanje sc je glasi-lo- :
"Ali je po va§em mnenju
dobro ali slabo spominjati
svet na strahote v nacistiS-ni- h taboriih?" V ZDA 13
odstotkov anketiranccv
sploh ni vedelo za Eichman-na- .
Odgovori v odstotkih:
dobro G2, slabo 18, brcz
mnenja 20 (scm je pristeti
tudi tistih 13 odstotkov an-ketiranccv,
ki niso poznali
Eichmannovega imena). V
Angliji so znasali ti odstot-k- i
5G, 29 in 15. svicarji naj
bi odgovorili na vprasanje,
kaj naj Izracl stori z Eich-manno- m.
Odgovori: proces
v Izraelu (kar se je tudi
zgodilo) 53 odstotkov, me-dnarod- no
sodisce 3G, nems-k- o
sodisSe 3, Eichmanna iz-pus- titi
2 in brcz mnenja G
odstotkov anketiranccv.
Tko je Coyne?
- "4 ? r
njih pogoji pomeni to, zah
tevati izenacenje narodo-sttni- h pravic Slovcncev, ne
gledo, v kateri izmed o-bme- jnih pokrajih zivijo.
Pwesolucija se po tej po-- ti
no zavzema samo za del
slovenske manjsme, tomvec'
za vse njene pripadnikc v
trzaski, goriski in videmski
pokrajini.
Nic manj pomembna kot
poudarjanje osnovnih pra- vic manjsine in "posebnih
ciljev" ki jih nakazujejo re-solucija
v okviru borbe za
demokracijo, pa so prav ta-ko
nekatera stalisca, ki o-bvez- ujejo KPI in njene or-ganizacije
v odnosu do ma-njsine.
Resolucija патгеб
posebej poudarja glede ob-ram- be narodnostnih pravic
"nujnost enotne akcije vseh
demokrati6nih sil" in "kon-kretn- o delovanje za to eno-tno- st
v naj§irsih oblikah".
Nadalje poudarja "nujnost
odnosov in stikov narodno
manj5ine z njenim matic-ni- m narodom, odnosov in
stikov, ki jih je treba pog-lobi-ti tudi v okviru okrepi-tv-e
miroljubnih odnosov
mod Jugoslavijo in Italijo."
Копбпо opozarja na nevar-no- st vsakega nacionalizma,
§c posebej pa na ncvarnost
italijanskega 2ovinizma za
manjsino in demokratic'ni
razvoj v drzavi.
Resolucija vodstva KPI i-- ma torej kot celota vrcdnost
programske deklaracije o
Slovencih v Italiji. K njenc-m- u nastanku so nedvomno
prispevale dosedanje izkuS-nj-e
KPI v obrambi narod-nostnih
pravic Za slovensko
manj§ino; prispevale pa so
tudi okoli§5ino, v katcrih ie
imclo vodstvo KPI za pot- rebno nadomestiti posame-zn- o dosedanje priloznostno
izjave in stalisSa prcdvsem
njenih lokalnih organizacij
glede manjsinskih pravic s
popolncjJim dokumentom.
("Delo")
New York
v Stcvilkah
Vsake toliko zberejo sta-tisti- ki
novo podatke o New
Yorku. Tako so ncdavno ob-javi- li,
da je med 7,815.000
prebivalci New Yorka brcz
predmestij pet milijonov tu-je- ev
ali pa so bili njihovi
starSi tujei. Nad dva milijo-n- a
in pol je 2idov, 1.1 mill-jon- a
Italijanov, 900.000 Ru-so- v,
550.000 Ircev, pol mili-jon- a
Nemccv, 150.000 Po-Ijak- ov
itd. V New Yorku to-rej
zivi vc6 Ircev kot v Du-blin- u,
ve5 Nemcev kot v
Stuttgartu in еб 2idov kot
v vsem Izraelu.
Razen tcga ima New York
kot eno izmed posebnosti
107 nad sto metrov visokih
neboti6nikov in 13.000 dvi-ga- l,
ki prcpcljcjo po §est
milijard potnikov na leto.
Crnska Setrt Harlem jc naj-gosto- je
nasoljeno podro6je
na svetu.
zapadu. Preko njih je dobio polozaj cinovnika
u drzavnoj banc! sa mjesecnom placom od 150
dolara. Ubrzo je promaknut na polozaj zamje-nik- a
sekretara Centralne hipotekarne banke,
zatim sekretara Foreign Exchange Control
Board, financijski atasej u kanadskoj ambasa-d- i
u Washingtonu i konacno zamjenik War-time
Prices and Trade Board. Godine 1942.
stupio je u vojnu avijaciju i postao pilot, ali je
bio prestar za sudjelovanje u borbi.
Godine 1944. povratio se u Bank of Cana-da,
gdje je najprije bio pomocnik guvernera,
zatim zamjenik, a guvernerom je postao 1 ja
nuara 1955.
Kao guverner drzavne banke Coyne je i-m- ao
placu od 50.000 godisnje, ali kazu da je
zivio skromno.
Mnoge interesira da li ce se on sada povu-c- i
iz javnog zivota ili ce postati aktivniji.