Nase Novine, March 16, 1977

              AFRIKA TRAGA ZA KULTURNIM IDENTITETOM
iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii
Najrobl - "U IJudskoJ Je prlrodl
da nastoji da jezlk, to osnovno
sredstvo komunlclranja medu Ijud-ski- m
jedinkama, postane most kojl
ce ih povezlvatiC'Nas nesto vise od
300 miliona u Africl govorimo
gotovo hlljadu jezika I Jo5 uvek su
nam jezlcl naSlh nekadaSnjIh kolo-nijaln- ih
gospodara jezlcl sporazu-mevanj- a
I literature. Ako nemamo
jezika koji blsmo proglaslll jezlkom
Afrlke, Izmlsllmo ga, ucinlmo bllo
Sta za ljubav naSlh slnova, unuka,
praunuka I onlh kojl ce bltl njihovi
potomcl".
Ovaj pozlv fiuo se sa govornlce
nedavno odrzanog zasedanja
UNESCO-- a u Najrobiju u govoru
jednog istoricara Iz Togoa. Istupa-nj- a
brojnih africkih delegate skre-nul- a
su paznju javnostl u svetu na
napore koji se na ovom kontlnentu
cine da bi jezlk postao most zbll-favanj- a,
a ne razlog otudlvanja I
zatvaranja u uske etnidke granice.
Da li je to svahili?
Najistaknutiji predstavnici afrifi-k- e
literature ve6 nekoliko godlna
istraZuju mogucnost pretvaranja
svahilija (pravo ime jezika je
"ki-svahil- i", Sto znafil "jezlk Sva-hilija")
u sveafrickl jezlk literature.
Serlja dosad odrzanih sastanaka
africkih literata i llngvlsta na
Zanzibaru, u Senegalu, Nigerlji I
Ganl zavrsena je s ohrabrujuclm
rezultatlma. Konstatovano je da
uvodenje zajednlCkog jezika u lite-ratu- ru
nlje stvar sentlmentalnih
osecanja, vec potreba koje izviru Iz
spoznaje da ce jedan sveafrickl
jezlk bit! znacajan korak u razvoju i
uCvrSclvanju afrlcke nacionalne i
kulturne osobenosti I snazan dop-rin- os
naporima za jedinstvo na
kontlnentu.
Svahili se razvijao dui obale
istocne Afrlke I proteklih hlljadu
godlna kao jezlk sporazumevanja
africkih ribara I arapsklh trgovaca.
Uporedni uticaji arapske i africke
Zanimljivo
otkride
Washington — BivSi ame-ri6- ki ambasador u Cileu
Edward M. Korry, rekao je
pred senatskim Komitetom
za strana pitanja, da su
visoki rukovodioci tri admi-nistraci- je
kao i oni od
International Telephone and
Telegraph korporacije laga-l- i
ovom komitetu o americkoj
intervenciji u Cileu.
Edward M. Korry je dao
opSiran prikaz suradnje iz-me- du
Bijele kuce i multina-cionalni- h
korporacija, koja je
zapofiela joS za administra-cij-e
predsjednika Kennedyja,
sa svrhom da se podmicuje
strane sluzbenike i financira
politifike partije naklonjene
Sjed. Drzavama.
Jedan primjer ove rabote,
kaze on, bio je "masivan
pothvat" CIA i raznih privat-ni- h
kompanija da se pomog-n- e
pobijediti socijalistiCkog
kandidata Salvadora Allen-de- a
i izabrati Eduarda Freia
(kr§6anskog demokrata) na
predsjednickim izborima u
kulture I element) kitnjaste islam
ske filozofije bogatili su svahili
naclnlli ga jezlkom prepunim
flgura i gotovo pesnlfikih ekspre-slja- .
Uz to, svahili se veoma lako
uci, Izuzetno je melodican jezlk
skoro da je fonetskl.
Jezik — sredstvo borbe
Pored ovog, ofilto llngvistl6kog
razloga, u prilog svahilija govore I
neke druge Clnjenlce koje su danas
za Afriku veoma znafiajne. Na sva-hillj- u
vec postojl veoma razvljena
literature cljl робес! datlraju јоб od
pocetka ovog mllenljuma. Najsta-rlj- e
pisane hronike Lamua, Mom-bas- e,
Kllve i Patua, gradova na ke-nijsk- oj
oball Indljskog okeana, pi-sa- ne
su na svahillju. Na torn jezlku
pevao je i poznati arapskl peenik
Sejid Abdulah, cija je knjlga soneta
"Al inklshafl" (Budenje dusa)
nastala na pocetku 19. veka, a
poznavanje cltata iz nje I dan-dan- as
predstavlja dokaz nacltanosti I
lepog ukusa.
Svahili je u poslednje dve dece-nlj- e
postao i jezik polltidke borbe I
socijalnlh preobrazaja. Predsednicl
Kenlje I Tanzanije, Kenljata i Nje-rer- e,
svojlm sunarodnlclma obra-5aj- u
se na svahillju, a sve knjige
D2ulljusa Njererea Stampaju se na
svahtl iju i engleskom jezlku.
Nacionalne radio i TV stanlce Kenl-je
I Tanzanije Imaju redovan prog-ram
na svahillju. Na ovom jeziku
Stampa se desetak dnevnih llstova
u nekoliko zemalja istocne Afrlke.
Svahili je postao obavezan predmet
nastave u svlm skolama u zemlja-m- a
Istocne Afrlke. Najzad, bogata
Izdavacka delatnost na svahillju,
romani, novele, prlpovetke I
dramska dela mladih tanzanijsklh I
kenijskih knjlzevnlka, svakodnov-n- o
dokazuju vrednost ovog jezika I
najbolja su kvalifikacija koja se
"praktlCno" moze dati. Dodajmo
JoS da se profesor dr Mohamed
Hajder, sef katedre za zoologlju na
Rim — Cetvrtina Rlma je u ruka-m- a
Vatikana. To tvrdl u svom
poslednjem broju tjednlk "Euro-peo- ",
koji isto tako objavljuje na
sedam stranica kompletan splsak
placeva, zgrada i palaca koji prlpa-daj- u
Svetoj stolici.
Ova dobra se povremeno izlazu
Cileu 1964. godine.
Na osnovu dvije ovakve
optuzbe, kaze se u vijesti iz
Washingtona, pokrenut je
krivican postupak i ocekuju
se rezultati, ukoliko dolaze-c- a
(Carterova) administra-cij- a
ne pokuSa zabaSuriti
stvar.
KAKODOSLO.TAKO
I OTlSLO
Santjago. — Hoze Kardenas sl-готаб- п!
Cileanski tesar, dobio je
profile godine na fudbalskoj kla-dlonl- ci
500.000 dolara (oko devet
miliona dlnara).
Ceo dobitak ulo2io je u jednu
banku u Santjagu. Banka je
bankrotirala pre dve nedelje.
January 19, 1977 NA JUGU AFRIKE
i ~ o-- Л (
Л If N.
BROTHER FROM THE WEST
—VU
This thought-provokin- g poem, unsigned, appears in the beauti-ful
1977 African National Congress calendar which is available
for $3. by writing to P.O. Box 123, Station 'E Toronto.
Brother from the Wes- t-
(How can we explain that you are our brother?)
the world does not end at the threshold of your house
nor at the stream which marks the border of your country
nor in the sea
in whose vastness you sometimes think
that you have discovered the meaning of the infinite.
Beyond your threshold, beyond the sea
the great struggle continues.
Men with warm eyes and hands hard as earth
at night embrace their children
and depart before dawn.
Many will not return.
What does matter?
We are men tired of shackles. For us
freedom is worth more than life.
From you, brother, we expect
and to you we offer
not the hand of charity
which misleads and humiliates
but the hand of comradeship
committed conscious.
How can you refuse, brother from the West?
prodaji ali finansijske sluJbe Va-tikana,
koje su neposredno prido-dat- e
njegovom Drzavnom sekreta-rijat- u,
po pravilu Izbjegavaju da
prodaju jedino tekuci novae.
Objekat koji, recimo, dolazi obzir
za prodaju bit ce prevashodno
ustupljen nekoj firmi u kojoj je
Spasavanje
Akropole
Jedan od najvecih spomenika
kulture — atenska Akropola —
ugrofen je i mogao bi propasli ako
hitno ne pocne akcija spasavanja.
To su ustanovili strufinjacl Uneska
i grfike vlade, koji upravo zavrSava-j- u
veliki projekt istrazivanja tog
spomenika. ViSe od 2500 godina
star spomenik morat ce se resta-urira- ti
i struenjaci procjenjuju da bi
najnuzniji radovi stajali oko 50 mi-liju- na
dolara. Zato je grcka vlada
poslala apel generalnoj skupStini
Uneska da pomogne u organlzaciji
velike medunarodne akcije prikup-Ijanj- a
priloga za spasavanje Akro-pole.
1 J 1
ft l
it
—
ih
za
u
Sveta stolica finansljski zastuplje-na- .
"Kavalijeri Hilton" je, na
primjer, sagraden na zemljiStu koje
je pripadalo katolickoj crkvi preko
firme "Societa denerale imobili-are- ",
koja se odmah postarala da
otkupi tri cetvrtine akcija hotela.
"Europeo" podsjeca da je Kon-kordato- m
iz 1929. predvidena
eksteritorijalnost djela nepokretne
imovine Vatikana, pa tako vecina
objekata koji pripadaju Svetoj
stolici i vjerskim redovima i organi-zacijam- a
uziva znatne fiskalne
olakSice.
Crkva je vlasnik nepokretnih
dobara u Rimu preko 87 muSkih i
325 zenskih vjerskih redova. Vecina
objekata o kojima je rijec namje-njen- a
je smjeStaju pripadnika
kulta, ali "Europeo" navodi i
primjere u kojima je ono Sto je bilo
vjersko dobilo Spekulativan karak-te- r.
Vatikan 6ak stvara I posebne
firme preko kojih "oploduje" svoje
nekretnine. Tako je red franjevac-ki- h sestara prodao jednu od svojlh
zgrada privatnoj kompanijl za 1,1
milijardu lira. Ova kompanija je
рогибПа zgradu i sagradila hotel de
luks kategorije naknadno prodat za
Najrobijskom univerzitetu prihvatio
teSkog ali znacajnog zadatka da na
svahili prevede паибпе i tehnicke
izraze iz svih oblasti prirodnih, teh-nick- ih
i druStvenih nauka.
Svahili danas govori viSe od 50
miliona ljudi u istocnoj i delu sredi-бпј- е
Afrike i njegovo govorno
podrucje obuhvata Tanzaniju, Ke-nij- u,
deo juzne Somalije, deo Zaira
i severni Mozambik Dubok je
uticaj koji svahili ima na razvoj
politicke svesti i politicki razvoj u
Africi, posebno kao buduci jezik
sveafrickog komuniciranja, i o o]
mogucnosti se u Africi danas
razgovara ozbiljno i dokumentova-no- ,
ali se nijednog trenutka ne
zapostavlja istrazivanje i drugih
jezika, pre svega arapskog i jezika
"hausa", veoma rasprostranjenog u
zapadnoj Africi. Ipak, "favorit" broj
jedan je svahili. Tim povodom
casopis "Afrika" je nedavno pisao:
"Jezik hausa i arapski jezik ipak se
identifikuju sa pojedinim narodi-m- a
iii etnickim grupama. Svahili,
za razliku od njih, ne pripada nijed-no- m
pojedinom narodu iii rasnoj
grupi. On je, uz to, jezik koji Je
igrao znacajnu ulogu u dramatlfi-no- m
procesu afrifikog oslobadanja,
na njemu su ve6 stvorene politi6ke
filozofije i literatura I on nastavlja
da insplriSe I bogati literarnu tra-dlciju- ".
4,5 milijarde jednoj drugoj firmi
koja je u potpunosti pod kontrolom
Vatikana. Interes u ovakvim tran-sakcija- ma
je ocigledan: nekretnine
zaSticene odredbama Konkordata
pretvaraju se u Spekulativne inves-ticij- e,
koje zatim i dalje donose
novae Svetoj stolici.
"Europeo" navodi i primjer zgra-d- e
prodate jednoj novinskoj agen-ci- ji
za milijardu i po lira. Transak-cij- a
je donijela talijanskoj drzavi
svega 2.000 lira, jer se radilor o
"nekretnini lociranoj u stranoj
drzavi". DeSava se i da se neka
zgrada proda po smije5no niskoj
cijeni nekoj firmi pod kontrolom
Svete stolice — da bi zatim dono-sil- a
desetine miliona lira godiSnje
u vidu zakupnina. "U svim ovim i
slicnim slucajevima suocavamo se
s dobrima koja pripadaju Vatikanu,
ali njima upravljaju firme koje su , prakticno i pravno, talijanske" —
istice "Europeo". "Sveta stolica bi
trebala da bude podvrgnuta nagim
zakonskim propisima i naSem
poreskom sistemu. Ovako — radi
se o legaliziranom izbjegavanju
poreskih obaveza".
(Dopisnik lista
"La Monde", Pariz)