Nase Novine, December 08, 1982

              6-- w NASE NOVINE, November 3, 1982.
Dr Mirko Markovi6:
- IZ UGLA POLITlCKE EKONOMIJE -
Jedan pretplatnik "Nasih novina"
pitd me u pismu: "Kakva je razlika
izmedu ekonomskih kriza u kapita-lizrfi- u,
o kojima si pisao, s jedne
sttgne, i opste krize kapitalizma,
koju si u dlanku pomenuo, s druge
sttgne?"
Pjtanje je na svom mjestu i ja cu
poKUsati da odgovorim na njega
onako kako to uci marksistidka
poiitidka ekonomija.
$to se tice ekonomskih kriza
(hiperprodukcije), kakva im je priro-d- a
i zasto zastaju, mislim, da sam
odgovorio u clancima, koji su izlazili
u "Nasim novinama" od 25. avgusta
do 15. septembra 1982. Te krize su
nerfinovni pratilac kapitalistifkog
nadina proizvodnje i nestace jedino
s prelazom drustva iz kapitalizma u
socijalizam, odnosno komunizam.
OP$ta kriza kapitalizma je nesto
drugo. To je svestrana kriza kapita-lizrfl- a
kao drustvenog sistema, 6ije
produbfjivanje neminovno vodi ras-pad- u
samog sistema, tj. raspadu
kapitalizma... Prije, otprilike, dvjes-t- a
godina, kapitalizam kao drustveni
poredak, kao nov (u poredenju s
feudalnim) пабп proizvodnje i zivo-t- a
drustva bio je mlad, poietan i u
odriosu na feudalizam — napredan.
Ali zajedno s bumim razvojem
proizvodnih snaga rasla je i protiv-retnos- ti
izmedu njih i proizvodnih
odriosa —- izrazena u sve zescoj
kl$$noj borbi proletarijata i burzoa-zije- -
Na odredenom stupnju svoga
razvoja kapitalizam je stigao i do
truljenja, do degenerisanja po svim
linijama. Uostalom, proces stare-n- h,
truljenja nije svojstven samo
kh$nim drustvenim sistemima —
robovlasnis"tvu, feudalizmu i kapita-lizrfl- u.
On je svojstven i bioloskim
sistemima. I tako dalje.
OPsta kriza kapitalizma je, medu-tit- n,
i zavrsna etapa kapitalizma.
Ot& je po6ela (po Lenjinu) sa Prvim
svjetskim ratom i Oktobarskom
revolucijom, a zavrsice se onda kada
i u poslednjoj zemlji kapitalistidkog
svjjeta radni narod uspostavi svoju
vl$st, kada uvede druStvenu svojinu
na sredstva za proizvodnju i tako
otyori sebi put i socijalizam.
Orugim rijedima, epoha opste krize
kapitalizma jeste epoha prelaza od
vlzdavine krupnog kapitala na vlada-vitf- U
radnog naroda (pod rukovod-stvo- m
proletarijata), od prelaza sa
kapitalistidke svojine na druitvenu
svojinu sredstava za proizvodnju, na
proizvodnju dobara radi zadovoljava-ni- a
covjekovih potreba (a ne radi
profita). To ce, svakako, biti relativ-л- о
duzi period u toku kojega ce na
zernljinoj kugli postojati dva оргеб-n- a
drustvena poretka — kapitalistid-k- i
i socijalisticki. Po Lenjinu to treba
da bude epoha miroljubive koegzis-tenoij- e
izmedu ta dva sistema.
Otiida i stav politike socijalistidkih
zerfJay'a u pravcu detanta, umjesto
ratPohuskadke kapitalistidke kon-frontacije- .-.
Zemljina kugla je, sva-k$H- o,
prostomo ogranidena, ali
sveiedno, na njoj postoji i postojace
du£i period dva оргебпа druStvena
sistema. Zelja socijalistiikog siste-m- g,
socijalistidkih zemalja, radnog
naroda 6itavog svijeta, je da to bude
koegzistiranje bez ratova, bez oruza- -
1
nih sudara. Sto se tide ideoloskih
okrsaja, oni su neizbjezni, neizbjez-n- o
je i ekonomsko takmi6enje,
takmidenje u nauci, u kulturi, u
tehnici, tj. takmicenje na miroljubi-vo- j
osnovici izmedu socijalizma i
kapitalizma.
Da ponovim: opsta kriza kapitaliz-ma
zauzima ditav period prelaza od
kapitalizma u socijalizam.
KOLIKOCETRAJATITAJ
PRELAZ?
Covjecanstvo je imalo pet drustve-ni- h
sistema, drustvenih poredaka,
pa da ih nabrojimo: 1. Prvobitna
zajednica (veoma duga epoha nasta-janj- a
ljudskog roda, epoha prvobit-no- g
komunizma); 2. Robovlasnis-tvo- ;
3. Feudalizam; 4. Kapitalizam i
5. Socijalizam (kao prva faza komu-nizma).
AH ovi drustveni sistemi
nisu bili odvojeni nekom ostrom
vremenskom crtom. Oni su izrastali
jedni iz drugih. Podev od robovlas-nistv- a
— svaki od ovih poredaka
zametao se u njedrima predhodnog
poretka, koegzistirajuci sa starim
umirucim poretkom duze vreme —
sve dok stari drustveni sistem nije
potpuno ustupio mjesto novom i
tako nestao.Znadi, izmedu svakog
od ovih poredaka postojao je duzi Hi
kraci prelazni period (prelaz od
starog u novi sistem). Evo kako se
to odvijalo.
Raduna se, da je umiruci poredak
prvobitne zajednice koegzistirao sa
novim, pobjedujucim robovlasnid-ki- m
poretkom, robovlasnickim na6i-no- m
proizvodnje, nekoliko hiljada
godina, sve dok nije zavladao ovaj
drugi. Takode se габипа, da je
prestareli, umiruci robovlasnidki
sistem koegzistirao sa novim —
feudalnim sistemom oko 1.500 godi-na.
Na odredenom stupnju svoga
razvoja i feudalni sistem dospijeva u
svoju opstu krizu. Unutar feudal iz- -
AmeriCka i kanadska беИбпа industrija je
u zastoju. Desetine hiljada radnika je
nezaposleno. Reaganova administracija je
prist li la evropske kompanije da ograni6e
izvoz delika u Sjed. Drzave. Ali slufbenici
ameridkih kompanija i dalje uzimlju visoke
plate.
Predsjednik najvede ameridke fielifine
kompanije — US Steel — prima 783.750
dolara godiSnje. Svi direktori I sluibenici
primaju ukupno 9 milijuna 665 hiljada i 372
шштишшшшашшшшшшташшшшишввшшшвшшшашшлшшташш
ma radao se i razvijao nov nacin
proizvodnje, nov drustveni poredak,
pa je tako feudalizam koegzistirao
sa kapitalizmom nekih 300 godina,
sve dok nije kapitalizam — preko
burzoasko demokratskih revolucija
— pobijedio kao drustveni sistem i
tako zagospodario svijetom.
Naravno, danasnjeg dovjeka zani-m- a
pitanje: koliko ce dugo trajati
ovaj sadasnji prelaz iz starog (kapi-talisticko- g)
u novi (socijalisticki)
sistem, koliko ce trajati period
njihove koegzistencije, tj. opste kri-ze
kapitalizma?
Gore navedeni brojevi godine
raznih prelaznih perioda ukazuju na
sledece: sto su bili razvijenije
proizvodne snage, sto je bilo razvije-nije
drustvo u svakom pogledu, to je
prelazni period od prevlasti starog
drustvenog sistema na prevlast no-vo- g
bivao sve kraci. Po toj logici,
prelaz ljudskog roda od kapitalizma
u socijalizam trebao bi da bude
nesto kraci od tri stotine godina,
koliko je trajao prelaz od feudalizma
u kapitalizam. A taj prelaz je робео
sa Oktobarskom revolucijom 1917.
godine. Taj prelaz i jeste period
opste krize kapitalizma. Po logici
dosadasnjeg razvoja ljudskog roda
— taj period moze da potraje par
stotina godina, a moze i manje.
Proizvodne snage drustva su davno
prerasle postojece okvire kapitalis-tick- e
privatne svojine.
Opsta kriza kapitalizma vremenski
je omedena epohom koegzistiranja
kapitalizma i socijalizma, gdje iona-k- o
sve proti6e u neprekidnom nad-metan- ju
dva oprecna drustvena sis-tema,
u neprekidnom ideloskom
suceljavanju, jer u krajnjoj Hniji
borba dva sistema je sastavni dio
klasne borbe izmedu radnog naroda
i kapitala.
(U drugom nastavku 61a nka bice
govora o sustini i etapama opste
krize kapitalizma).
VISOKE PLACE
dolara
Direktori i visoki sluzbenici Bethlehem
Steel primaju ukupno 7 milijuna 695 hiljada i
205 dolara
Direktori i visoki sluzbenici ARMCO
primaju ukupno 6 milijuna 895 hiljada i 470
dolara.
Direktori i sluzbenici LTV primaju 6
milijuna 981 hiljada i 53 dolara.
Direktonma i ostalim visokim sluzbenici-m- a
tih kompanija nije slabo...
U redovima Crvene armije bo-ri- li
su se i brojni Jugoslaveni
od kojih su mnogi, kao na pri-mj- er
Aleksa Dundic i Danito
Srdic (na slici u sredini), dali
nezaboravan doprinos pobje-d- i
revolucije. Posredstvom
povratnika iz Rusije revoluci-onar- ni
duh u nasoj zemlji do-b- it
ce nove poticaje.
Nacrtao F
We, the writers, gathered at the 4th Internatior
September 29, 30 and October 1, 1982 appeal to
— from all continents, from all nations i
Peace is up to you.
May the words "Friend" and "Man" become
Admirers of war are our enemies and the killei
blind men who want the world to die in darknez
We appeal to all men and women of our time и
and hope the close of the 20th and the beginning
We want to give warning that the world is thre
annihilation, and the destruction of human civili;
Cynical deceivers and madmen are vigorous
re-armam- ent with the objective of gaining milita
A regressive return to the cold war threatens tft
were so hopeful in the promise of detente, the si
Accords, and the peaceful yearnings of nations]
Public opinion is being prepared to accept tht
thermo-nucle- ar war could be fought and won.
Age-ol- d principles of humanity are being
expectations are being plundered. Nature itself]
This monstrous threat can be challenged only A
of good-wi- ll throughout the world.
We appeal to the people who guide the polici
declare an open programme for peace. Renoi
nuclear, chemcial and so-call- ed "conventional"
Redirect public efforts towards peaceful prog
and the arts become the arena of the highest hun
endeavor.
The appeals to the people who are taking us int
of science: renounce whatever contributes to tt
refinement of mass annihilation. Science ought r
crimes. Peace is your responsibility.
We appeal to the people who wear military ul
that you are, first of all members of the human I
We appeal to all men and women throughoi
squander your physical and mental energies on
peace.
Enlist in the cause of peace; it belogns to all n
colonialism, racism and nationalism all generates
genocide are the shame of mankind. Peace is j
Finally we appeal to artists, writers and jourr
directly or indirectly, the cause of war. Let us se
tions with the high examples of man's eternal seal
perfection; for the beauty in life that generates u
It is truth that serves peace.
Pablo
betrl
VlSl STANDARD SAMO
UZBOLJI RAD
PRAG — Ukoliko rezultati rada nej
budu zadovoljavajud, ne moze se ni
u kom slufiaju ra6unati na pove5anje
zivotnog standarda. To je zakljucak
6ehoslova6kog partijskog lista "Ru-de
Pravo", koji u uvodniku postavlja
u posljednje vrijeme 6estq isticanu
konstatacijusvako mora shvatiti da
jezivotni standard tijesno povezan s
rezultatima rada i da ce se "zivjeti
onako kako se bude radilo".