Zwilazkowiec Alliancer, January 10, 1959

              i
J ritMU v_i u W"Ł tar" -- J5-
V 7 irM -
ITR 2 -- "ZWIĄZKOWILC" STYCZCft (JanuaryKSubula 10 — 1737
FrtaUd for ▼17 WdncUy: and Saturdijr by
"Związkowiec" (The Alliancer) Tel LE 1-2-
492
POLISH ALLIANCE PRESS LIMITED
Orgia Zrltzku Polaków w Kanadzie w dawany przez Djrekcje Prasową
Rrółktor F Clojowikl - Klir Drukarni K i Mazurkiewicz Klar Adm R Frlkk
PRENUMERATA
Roczna w Kanadzie „ S600 W Stanach Zjednoczonych
Półroczna $350 i innych krajach $700
Kwartalna $200 Pojedynczy numer lOc
1475 Quten Streeł Weit — Toronto Ontario
AuthorUed as Second Class Mail Post Office Department Ottawa
NIKŁY PLON KONFERENCJI
Dwudniowe obrady ministrów Kanady i Stanów Zjednoczo-nych
w Ottawie toczyły się wprawdzie w bardzo serdecznej atmo-sferze
ale jak niezbicie wynika z analizy oficjalnego komunikatu
i wstrzemięźliwych wypowiedzi uczestników nie obfitują w wyniki
W ostatniej chwili zabrakło w delegacji amerykańskiej sekretarza
stanu Dullesa który ze względów zdrowotnych nie mógł opuścić
Waszyngtonu To spowodowało ze aspekty polityczne wzajemnych
stosunków gospodarczych nie były dostatecznie omawiane
Od szeregu lat ujawniły się wyraźnie pewne trudności w
stosunkach gospodarczych między obu państwami Poprzedni rząd
usiłował te sprawy załatwiać w drodze przyjaznej perswazji uni-kając
stawiania spraw na ostrzu i tylko w wyjątkowych wypadkach
uciekał się do oficjalnych protestów Jak długo międzynarodowa
yytuacja gospodarcza była w rozkwicie poszczególne utrudnienia
amerykańskie wobec eksportu kanadyjskiego nie odgrywały po-ważnego
znaczenia Z chwilą jednak gdy ujawniły się trudności
na rynkach międzynarodowych gdy skurczyła się sprzedaż pro- duktów rolnych każda akcja odbijała się dotkliwiej na gospodarce
narodowej
Najbardziej niekorzystnym dla Kanady stała się praktyka
Stanów Zjednoczonych lokowania swoich nadwyżek rolnych w
formie darów dla różnych państw Poderwało to w pierwszym
izędzie sprzedaż pszenicy kanadyjskiej Stany Zjednoczone utrzy-mywały
wprawdzie że te dary są przeznaczone dla państw które
nie nabywały zboża kanadyjskiego względnie nie były w stanie
zaopatrzeć się w nie nie mniej jednak ta praktyka miała bardzo
ujemny wpływ na kanadyjski eksport pszenicy Tym gorszy że
Stany Zjednoczone w następstwie pierwszej dotacji wchodziły na
rynek jako eksporter konkurent kanadyjski przy czym korzystały
z przewagi przyjmując za zboże należność w walucie danego kraju
' Wszelkie próby nakłonienia Stanów Zjednoczonych do zmiany
tej polityki spełzły na niczym Prez' Eisenhowre podczas swej
wizyty ubiegłorocznej w Ottawie również odmówił dokonania
zmian na tym odcinku
W międzyczasie doszły w ciągu minionego roku i inne nie-korzystne
dla gospodarki kanadyjskiej posunięcia amerykańskie
Ograniczono znacznie "przywóz ropy naftowej cyny ołowiu a ponadto ujawniła się ingerencja władz amerykańskich w działal-ność
firm kanadyjskich operujących w Kanadzie Najjaskraw-szy- m przykładem który wywołał oburzenie w Kanadzie był
zakaz dla zakładów Forda eksportu samochodów ciężarowych do
Chin komunistycznych Zakaz taki obowiązuje w Stanach Zje-dnoczonych
lecz nie w Kanadzie ale Ford kanadyjski będący
filią firmy amerykańskiej podporządkował się prawodawstwu
amerykańskiemu
dnoętcrhzoNndeiezenjGeiasdtyżprtozteackjiewdknyopny twrwzeySmptaandfaeirckmh o'wvmZtrjąeadcmnaonecirazyoknsayińęcshkwimroszpopropacwezryęułjyąwceywsmi-ę
w Kanadzie które oskarża się o pogwałcenie ustawy anlykar-lelowe- j Dotyczy to kanadyjskich oddziałów Westinghouse Gene- ral Electric i Phillips Produkują one min aparaty telewizyjne
fsktisyiwtkarwcimńehasmorkszmiiwuaciejhnąjngocyozkZcntohoawdwcnazysnpaetcioehkednmwporebpósnncprbczoyoęyjdcsinóhunbnkziasktmópruikwrweasorzwzneaakknmuwaiardneeoakrnydouckynnsjaęjtfasańerkwrzsiekudconlichdacceahjniwaipaksrbtocWrwjdarayałułancśupkekndrnozaztewenióacaiwłi'zdwykmkpajoasnoimknawiideetsoyrytgdyjem-ouTr
sprawiedliwości Fulton iednakże zapadnienin tr hrntn nHnn wkaiendinai'kMa inaimstreorwyikeańsakmieegroykazńossctayły
spot'
vv6u łu utyvi3viu loiuiiueją len sianowiSKO ale
W odróżnieniu od poprzednich konferencji międzyministe- rriaazlenmychi Apomdecrzyaskankiteóryncieh stzyclzkęodziKlianiacdhyjczTycyodposwkłiaeddzaili sbkoawrigeim tynma szereg posunięć amerykańskich władze kanadyjskie wprowadziły również pewne odwetowe zarządzenia Władzn rolno niemali
gospodarkę amerykańska w zna inU „! _:_ i i i__
ozliwosć nałożenia dodatkowego
iovn aiusujij je uuerzyiy one
C—zntft Inn d'im7im "cf"nPum"uu aini!m4nK1ni mniej jednak Kanada wcale
zamierza pozostać bierną v
odłożone
iiii taiLauwiiiu Kaiiuuyjsita nie wyraźnie zademonstrowała A ni
Z oświadczenia min Fleminga przewodniczącego delegacji Kanadyjskiej wynika bezspornie że zadn? ze stron nie zmieniła
swojego stanowiska a więc wszystko pozostanie po dawnemu trOóowwlnsyzecomhbu upzpgrazońedsdntewionwoskztóyżrseztkyicmo okmwpósawzrietąanłicypordobbęldeOzmibeie sloiesktorswopnaonytikaapnoiensatadenwkosywpżeierł-yk prowadzić dalsze rokowania w drodze dyplomatycznej Przesada
więc byłoby w tych warunkach twierdzić że przyjazne rozmowy
kanadyjsko-amerykańsk- o pi życzy nily się do usunięcia istniejących
gtłroouzsdopnsootdaśajccricegsponsraparowodadarocowztyewcjharotabuSjtawpkaińesdrtdwłuz-go-onoi wżeieissztcniieejąjaki ożedbpijoazossitęannąa
Nic przypuszcza się by te rozbieżności na polu ekonomicz-nPyomzosmtaijaąły
onjaekinśaduajelmrnóywnwiepłybwlisknaie wi zsaejerdmenceznsetojsauknkdi awponliietyj czne
(Dokończenie ze str 1)
czenia w tym kraju Natomiast
w razie powrotu rzeczy znajdu-jących
sie dotychczas w Bankof
Montreal do Polski zobowiązał
się przekazać je instytucjom pu-blicznym
kościelnym i osobom
prywatnym których pełnomoc-nictwa
są w jego posiadaniu ce- lem dokonania należnych zabie-gów
konserwatorskich W tym
wypadku przewiezienie zabyt-ków
do Polski będzie dokonane
na koszt i odpowiedzialność jego
oraz mocodawców
Mając na uwadze ten stan rze
czy pp Polkowski i Żurowski
wystąpili do Egzekutywy Zjcdn
Narodowego z wnioskiem o u-poważni- enie ich do wydania za- bytków złożonych w depozycie w
Bank of Montreal p Jerzemu
Szabłowskiemu jako pełnomoc-nikowi
wymienionych wyżej in-stytucji
publicznych 'kościel-nych
i osób prywatnvch Egze-kutywa
Zjednoczenia Narodowe-cjo- _ upoważnienie to udzieliła w dniu 5 stycznia br
'
Zakulisowe szczegóły
W uzupełnieniu informacji o- -
j głoszonych w poprzednim ntimo- -
rze nasz korespondent A luryk
podaie szereg interesujących
zakulisowych szczegółów rzuci-- i jacych światło na ostatnie wyda- -
- rżenia:
ROLA W MAŁCUŻYŃSKIEGO
Witold Małcużyński świato-wej
sławy pianista jest nie tyl
ko słynnym "szopenistą" muzy
kieni ale jednocześnie szopeni-- '
do specjalnego
zapewniali swoich kanadyjskich
cła na produkty rolne i oczy--
_ „„„ uw
sta badaczem studiującym twór
czosc wielkiego kompozytora
Chopina Witold Małcużyński bo-"
las!zogpłeęnboikkóow"nad—tymprzezdemsizoetróewg
odnoszących się do twórczości i
osoby Chopina znajduje się pod zamknięciem w sejfie bankowym
pozostaje tam bez możliw ości ko-rzystania
z dziel szopenowskich
— słynnych pierwopisów niektó-rych
dziel — i ponadto narażo-nych
na zniszczenie albo już
zniszczonych Witold Małcużyń-sk- i
był w zeszłym roku w Kraju
z S7cresiem koncertów — entu
zjastycznie witany i przyjmowa-ny
— i tam prawdopodobnie za-czął
napinać sprawę i kontakto-wać
odpowiednie czynniki i in
stytucje w sprawie wydobycia
zabytków Jakich czarownych
sposobów użł Małcużyński na
razie nie wiemy — czas to wy- jaśni: nie mniej możemy z lek-kim
bledem stwierdzić" że Wi-told
Małcużyński jest sprężyna
doprowadzenia do finału siiYaw-- y
odzyskania zabytków polskich w
imanie
Do niedyskrecji należy jesz-cze
fakt że prof Marian More-lows- ki jeden z wybitnych histo-ryków
sTuki i członków delega-cji
jest bliskim krewnym Mal-cużyńskie- go który w pewnym
stopniu umożliwił tak wielkie-mu
ticzoneniu przy bycie na miej-sce
przechowywania zabytków
KTO PŁACIŁ ZA PRZECHO-WYWANI- E ZABYTKÓW?
Zabytk' polskie przechowywa- -
ne w otivskLn Bank of Mon
-- v -
Jak urządziłem sie w Kanadzie?
Przywitanie na farmie
Do Kanady przyjechałem 30 6
1947 Lądowałem w porcie Hali-fa- x
Po zejściu z okrętu ludność
polska oczekiwała nas na stacji
Bardzo serdecznie nas witali dało
się odczuć że przywitanie nasze
było naprawdę szczere Życzyli
nam Jak najlepiej zarazem współ-czuwa- li
nam również że nie mo-gliśmy
wrócić do swojej Ojczyzny
Ale jednakowoż byli z nas dumni
że nie chcemy wracać do Polski
w której całkowicie w tym czasie
Stalin był dyktatorem i robił to co
sam chciał a jeżeli coś by ię po-mylił
to jego pupilek Rokosowski
wykonał do reszty Polacy nie mie I
li w tym czasie nic do gadania to
pocóż było wracać?
Po pożegnaniu się z grupą pol-ską
w Halifax wsiedliśmy do po-ciągu
Było wesoło jedzenia było
dosyć ale gorzałki ani kropelki
nie można było dostać Mamy je-chać
aż do Winnipegu
Po przeszło 2 dniach podróży w
pociągu przybyliśmy do Winnipe-gu
Było to rano dzień roboczy
Ludzi było dość dużo na stacji któ-rzy
na nas oczekiwali Witali nas
również serdecznie zrobiono nam
przyjęcie dobry był obiad Tu już
było i coś wypić i orkiestra Zaba-wialiśmy
się jak najlepiej nie my
śląc d tern jaki nas los i przy
szłość czeka Na drugi dzień we- -
zwano nas na Employment Office
stąd już każdy wyjeżdżał na przy-dzieloną
mu farmę Ja otrzymałem
farmę na Estevan Sask zarazem
nazwisko farmera Leroi Carlson
Po zejściu z pociągu mój farmer
nie był obecny na stacji ale po ja-kichś
3 godzinach zjawił się To
już było około 12 w nocy Sprag-niony'
cholernie jestem myślę so-bie
jak się dostanę na farmę to
już chyba cały garnek 2-litro-wy
mleka się 'napiję W drodze mój
farmer zabrał z Estevan ukraińską
rodzinę na trok i kobieta mi mó-wi
że żle się dostałem Tu nikt
nie robi dłużej jak 1 dzień a dwa
dni to już za dużo! Wy tu nie
będziecie — powiedziała do mnie
Kobieta nazywała się Mrs Kish
Wysiedliśmy z troka i pożegna-łem
się z nimi Weszliśmy do mie-szkania
Ładny piętrowy dom Farmer po-kazał
mi łóżko w małym ładnym
pokoiku a sam zszedł na parter
Bylcm pewny że żona jego Mrs
Carlson zaprosi choć na kubek
mleka Myślałem o 2 litrach ale
opuściłem do jednego kubka a mo
ic choć trdche herbaty lecz nie
stety i tego nie otrzymałem Po
stanowiłem' zejść na dół Farmer
jeszcze nie spał grał sobie ha har-monii
Pizeprosilem go tak "Jak
umiałem i poprosiłem o szklankę
wody Mr Carlson do wiadra ale
i wody w nim nie było To ja się
pytam gdzie jest studnia to mi
wytłumaczył bardzo grzecznie Po-szedłem
i 'przyniosłem sobie i je-mu
wody Ale użyłem na wodzie!
Wypiłem jej chyba duszkiem
ćwierć galona Spokojnie idąc na
górę do swojego pokoju powie-działem
mojemu chlebodawcy:
"Good night Mr Carlson" bo już
była godzina około 130 w nocy
Poszedłem spać i myślę o cow-bojac- h
w Esteyan
1 nic widziałem to może jutro
I zobaczę nie wiedząc o tern że
sam będę cowboyem Rano o godz
5-t- cj mój farmer mnie budzi Wsta-ję
bez słowa Biegnę do studni
treal w dwóch skrzyniach zaj-mowały
oczywiście spory sejf
i proporcjonalnie do zajmowa-nej
powierzchni czy kubatury
musiała być opłacana należność
za przechowywanie zawartości
Z prostej ciekawości zapyta-liśmy
naszego informatora kto
względnie jaka instytucja pokry-wała'
dotąd koszty' dzierżawy sa-fe'- u
bankowego przez cały czas
ich pozostawania Otóż otrzyma-liśmy
zdumiewająca odpowiedź
że od roku 1946 lub 1947 należ-ność
tę pokrywała placówka dy-plomatyczna
Polskiej Rzplitej
Ludowej w Ottawie
JAK ZABYTKI OTTAWSKIE
BYŁY PRZECHOWANE?
Odpowiedź na to pytanie da
dzą nam zapewne raporty opu-blikowane
(lub nie) protokół
względnie jakieś inne oświadcze-nie
łączne obu stron lub osobne
Chodzi o to że podobno poszcze-gólne
i przedmioty o bardzo deli-katnej
powłoce lub koronkowej
robocie były pozawijane w śru
by papier nie woskowany i w
sposób całkowicie niewłaściwy
miały być umieszczane w skrzy
niach Kto układał i pakował te
zaDytki kiedy i iakie szkody mo
gły wyniknąć z tego powodu — j
może da nam na to odpowiedź
uiicjiiuie sprawuzuanie
A może to były poseł Fider-kiewic- z który podobno nadużył
zaufania władz banku i przeglą-dał
zabytki z śp Swierz-Zale-ski- m
a fotografował sie ze
"Szczerbcem"?
Obecnie po przeglądzie —
każdy przedmiot był troskliwie
Zabytki wawelskie z Ottawy wracają
jego
Obmyłem się przy studni wracam
do mieszkania Farmer daje mi
wiadro i pyta czy doiłem krowy
O tak doiłem ale bardzo rzadko
A w duchu sobie pomyślałem: ja
j widziałem jak doili krowy ale ja
to potrafię Ja widziałem jak
dziewczyna u moich rodziców doi-ła
to obmyła woda wymię to ja
to też tak zrobiłem a potem zama-czała
palce do mleka To ja też
tak zrobiłem Farmer wydoił 3 kro-wy
a ja 2 No- - ale ręce bolą psia-krew
a tu jeszcze nam zostało 5
krów do dojenia Jakoś my to
skończyli Przynieśliśmy mleko do
domu i byłem pewny że gospody-ni
juz wstała Gcizie tam! "śpi jak
z diabla skóra! Wypuściliśmy kro-wy
na pastwisko Jestem pewny
że już będzie śniadanie niestety
farmer mnie prowadzi do miejsca
gdzie stalą platforma na ziemi
Jak się okazało była ona później
na wagon pod siano Trzeba było
ciąć 2 szyny pod spód tej platfor-my
Daje mi mój farmer duży młot
Ja sobie myślę coś ty zwariował!
Przecież to niedziela święto! Biję
miotem Już' dobrze się zagrzałem
Był lipiec — Saskatchewan Gorą-co!
Już było chyba około 11 przed
południem Mrs Carlson wola na
śniadanie Apetyt mam niewąski
a]e jak się okazało tylko 2 jaja na
krowim czy byczym łoju 2 krom
ki chleba przez które można by
było Kraków zobaczyć Masz Wła-dek
Kanadę kraj żywicą pachnący!
Po śniadaniu poszliśmy skończyć
ciąć drugą szynę a gdy skończy-liśmy
farmer zastartował trok i
zabrał mnie Pokazywał mi gdzie
będę siano kosił pokazywał mi
swoją siewną pszenicę len Serce
mi się śmiało {o do tej pszenicy
do tego kwitnącego pięknie lnu
Myślę sobie: Boże jak by to było
ładnie na swojej ziemi to oglądać
i miałem w mojej myśli być far-merem
ale co samotny to do ni-czego
Wilka ciągnie do lasu mnie
do mego zawodu ale jeszcze nie
miałem pojęcia jak stolarstwo
kwitnie w Kanadzie to też chwilo-wo
o tym nie myślałem Mój far-mer
płacił mi 45 dolarów i wyro-biłem
u niego 11 miesięcy W tym
czasie wiałem 4 niedziele wolne
Dwunastu miesięcy nic byłem w
stanie wytrzymać'' Podziękowałem
mu za pracę i powiedziałem moje:
mu farmerowizegdyby on był u
mego ojca na farmie jak ja u nie-go
to by nie dostał szklanki wo
dy za jego robotę To też on mnie
chciał dać 90 dolarów na miesiąc
to mu odpowiedziałem że jeżeli
do tej pory nie byłem wart 90 do-larów
to dalej nie myślę się za
trzymywać Prosił o napisanie li
stu do niego Napisałem mu i pro
sił mnie o powrót lecz to się nie
stało
Przyjechałem do Winnipegu i o-trzym- ałem
pracę w swoim zawo-dzie
w Wallys & Wallys Co Robi-łem
rok i 9 miesięcy Tu się mi już
zaczynało podobać lepiej Czułem
się więcej wolnym myślałem coś
zrobić na swoją rękę
Zastartowałem na swoją rękę bu-dowę
i wspólnika' miałem dobre-go
— do picia Dołożyłem do tej bu-dowy
swoje oszczędności bo mój
partner — jużzdawna zamieszkały
w Kanadzie odebrał pieniądze od
właściciela a ja swoją krwawą
skladaniną musiałem swoich kole- -
do Polski
obkładany wata i owijany 'w spe-cjalny
przeciw-wilgociow- y pa-pier
oraz bardzo troskliwie u-mieszcz- any
w kufrze
DELEGACJA PROFESORÓW
Z POLSKI
Czterej profesorowie sztuki z
Polski a to prof Morelowski
pror Marconi prof bzabłowski
i prof Drzewiecki przebywali
tylko krótko w Ottawie Mieli
oni możność spotkania się z sze-regiem
osób z pośród sfer nau-kowych
oolskich w Ottawie i z
poza Ottawy i wymiany swych
spostrzeżeń na interesujące ich
tematy
RELACJA WICEPREZESA
K P K ST SZNUKA
W tydzień po ogłoszeniu przez
"Związkowiec"' wiadomości o do-konaniu
przeglądu obiektów w
Bank of Montreal wiceprezes za- -
zadu głównego KPK p St
Sznuk nadesłał następujący ko-munikat
Starania Konzresu Polonii Ka
nadyjskiej w sprawie dwóch ku- -
lfróWt zażerających bezcenne za
bytki kultury polskiej zdeponowa-ne
w Banku of Montreal odniosły
pozytywne sKutki
Do Ottawy przybyła z Polski de
legacja wybitnych uczonych w skla- - izie: prci Jerzy Szabłowski dy- rektor Państwowych zbiorów ńa
Wawelu prof Marian Morelowski
znany historyk sztuki wykładający
obecnie na Uniwersytecie Wroc-vawski- m
a ponrzednio na Uni-wersytecie
Katolickim w Lublinie
crof Zdzisław Drzewiecki — pre
zes iowiizystwa im trydenka
gów wypłacić którzy 'pracowali u
nas
Stasio nie-mia- ł nici nic mu 'zro-bić
nie mogłem Z jednej strony
nie władałem dobrze językiem an-gielskim
a po drugie Polak Jak
to będzie wyglądało Inni będą się
z tego śmiać jeżeli by czytał w
gazecie ze Polak Polaka ograbił
Zaniechałem więc mojego Stasia
i powiedziałem mu że ja jeszcze
będę jadł kawałek chleba A z tobą
Stasiu miasto Winnipeg zrobi po-rządek
Potem dostałem się do Weston
Shops w Winnipegu za pomocą pa-na
Leona Lenaski Ten człowiek
okazał mi wiele a wiele życzliwoś-ci
za co mu jestem najbardziej
wdzięczny 2 lata temu ożeniłem
się Mam też mały własny swój
domek w małej mieścinie Kenora
Pracę mam stałą syn Leszek cho-wa
mi się dobrze i już prawie je-stem
pewnym że moją przybraną
ojczyzną pozostanie Kanada
Ja urodziłem się w Polsce w
1913 roku Ukończyłem 7 klas szko-ły
powszechnej i 3 kursą szkoły
zawodowej Byłem wykwalifikowa-nym
stolarzem budowlano - meblo-wym
a obecnie pracuję jako Insp
CPR przy przeładunku papieru
i mąki
Władysław Markiewicz
ll R 1 Kenora Ont
Credo narodowe
:' f-V?-
% -- '
W ffft' t ' '-- V '' 'A?' '
V {'V- -
fet- - - --Fit
TT TTT nHMJ
Roman Dmowski
Roman Dmowski obok Józefa
Piłsudskiego Wincentego Wito-sa
Wojciecha Korfantego i Ig-nacego
Daszyńskiego należał do
czołowych postaci które podło-żyły
podwaliny pod odrodzone
państwo polskie Wywierając
jednocześnie wielki wpływ na
ieształtowanie polityczne umy-słów
Rola ich "w praktycznej
polityce była pod każdym wzglę-dem
nierówna Ocena wypadała
siłą rzeczy inaczej gdy ścierały
się ich poglądy i wpływy gdy
toczyła się walka o kierownic-two
kierunek a wypadnie ina-czej
ze spojrzenia historyczne-go
gdy istnieje dostateczny dy-stans
Piłsudski i Dmowski byli nic
tylko praktycznymi politykami
lecz i ideologami formującymi
pewne koncepcje Wiele z nich
nie wytrzymało próby życiowej
jeszcze przed laty niektóre oka
zały się conajmniej wątpliwej
wartości jeśli nie wręcz szkód
liwej jeszcze inne prysły pod
naporem rozwoju wypadków
dziejowych ale nie brak i po
dzień dzisiejszy w pismach obu
tych przywódców okresu poprzo
dzającego odrodzenie państwa
poisKiego oraz dwudziestolecia
niepodległości myśli ocen kon
cepcji zachowujących w pełni
wartość I nawet wówczas gdy
nie podziela się np poglądów
poiuycznyen auiorow WKłaci
Romana Dmowskiego w formo-wanie
się światopoglądu społe-czeństwa
polskiego był duży i o
czelny konserwator zabytków w
Polsce
Delegacja z Polski w podanym
składzie podjęła rozmowy z p Jó-zefem
Polkowskim kustoszem i p
Adamem Żurowskim opiekunem
Zbiorów Wawelskich w Kanadzie
którym w głębokiej trosce o do-bro
zabytków kultury narodowej
udzielili swoich upoważnień dla
przeprowadzenia rozmów z delega-tami
z Polski rząd R P na wygna-niu
i Egzekutywa Zjednoczenia
Narodowego
Wspólny przegląd zawartości ku-frów
miał miejsce w dniach 23 i
24 grudnia 1958 r
Iłrt- - mrin:n uw u(jituuiiiu wjiiu!uiii!u_iiyi_ii!r osobami w przeglądzie wzięli udział
w charakterze ekspertów: artysta- - malarz Stefan Katski i znanv ko
lekcjoner sztuki gen Józef Zając
oraz znakomity pianista Witold
Małcużyński
Stwierdzono że zabytki znajdu-ją
się n" ogól w dobrym stanie
lecz w niektórych wypadkach ko-nieczne
sa pewne poważne i dłu-gotrwałe
zabiegi konserwacyjne
których przeprowadzenie w Kana-dzie
nie jest możliwe
Stwierdzono jednomyślnie przez ekspertów że dalsze przechowywa
nie Kutrów w Bank of Montreal by-łoby
związane z poważnym niebez-pieczeństwem
dla stanu zabytków
Rozmowy obu stron prowadzone
sa z bardzo aktywnym udziałem
znakomitego pianisty Witolda Mal-cużyńskie- go obdarzonego zaufa-niem
obopólnym Rozmowy te nie
zostały j-szc- ze zakończone
Postanowienie Egz Zjedn
Narodowego którą podaliśmy na
wstępie zdaje się ostatecznie
już przesądziło los obiektów znaj
dujących się w Ottawie Pozo-stają
więc jedynie do załatwie-nia
formalności natury technicz
nej to jest terminu i sposobu
SzopenarrefT-BaniarconHJiaJPJłOcJljloJPols- ki __
Memoriał Prasy Etnicznej
W dniach 1 i 2 grudnia bawi- -
ła w Ottawie delegacja Klubu
Prasy Etnicznej (Canadian Eth-ni- c
Press Club) która została
przyjęta przez Miniłtra Obywa-telstwa
i Imigracji) panią Ellen
Fairelough oraz Ministra Pracy
p M Starr
Delegacja złożyła w "Kancela-rii
'premiera poniższy memoriał
i odbyła szereg rozmów z kie-rownikami
różnych departamen-tów
rządowych zaznajamiając
ich z problemami zarówno grup
jak i prasy etnicznej
Ir
Pan John G Diefenbaker QC
PC Premier Kanady i
Panowie Członkowie Gabinetu
Ottawa Ont Canada
Panie Piemierze Panowie:
Przez przeszło 50 lat kanadyjska
prasa etniczna wywiązywała się z
zadania jakie jej narzucił rozrost
kraju spowodowany napływem si-ły
fizycznej' i umysłowej różnych
narodowości Dziś więcej niż kie-dykolwiek
funkcja jej w szerzeniu
zrozumienia nowego środowiska i
pomocy w przystosowaniu się do
niego tych którzy przyszli z róż-nych
krajów by w Kanadzie zało-żyć
swój dom staje sie niezbędna
f Prasa etniczna uważa za swój obo
wiązek by zachęcać nowoprzj by
ły eh do integracji która jest ko
rzystna dla obydwu stron a więc
R Dmowskiego
tym trzeba pamiętać gdyż ina-czej
trudno będzie wręcz zrozu-mieć
'iziejc dwudziestolecia nie-podległości
Z okazji 20-e- j rocznicy śmier-ci
Romana Dmowskiego zamie-szczamy
poniżej kilka wyjątków
z programowej pracy jego "My-śli
nowoczesnego Polaka"
"Jestem Polakiem to słowo w
głębszym rozumieniu wiele znaczy
Jestem nim nie dlatego tylko że
mówię po polsku i że inni mówią-cy
tym językiem są mi duchowo
bliżsi i bardziej dla mnie zrozu-miali
że pewne moje interesy łą-czą
mnie z nimi bardziej niż z in-nymi
ale dlatego że obok sfery
moich interesów osobistych znam
zbiorowe życie Narodu którego je-stem
cząstką interesy Polski jako
całości interesy i sprawy najwyż-Si-e
dla których należy poświęcić
to czego dla spraw osobistych po-święcać
nie wolno '
Jestem Polakiem więc należę do
Narodu Polskiego na całej prze-strzeni
jego istnienia zarówno dziś
jak' i w wiekach ubiegłych i w przy-szłości
to znaczy że odczuwam swą
ścisłą łączność z całą Polską z dzi-siejszą
która cierpi prześladowa-nie
bądź pracuje i walczy bądź
cieszy się strzępami swobód naro- -
dowych bądź gnuśnicje w bezczyn- -
ności bądź w ciemnocie swej nie
ma nawet poczucia narodowego
istnienia
Z1 przeszłą tą która przed tysiąc
lcciem dźwigała się dopiero sku-piając
dookoła siebie pozbawione
indywidualności politycznej szczc-p- y
z tą która potem w polowie
przebytej drogi dziejowej rozpoś-cierała
się szeroko groziła sąsia-dom
swą potęgą i kroczyła szybko
po drodze cywilizacyjnego postę-pu
Z tą która później staczała się
ku upadkowi grzęzła w cywiliza-cyjnym
zastoju gotując sobie roz-kład
sił narodowych i zagładę pań-stwa
z tą która później bezsku-tecznie
walczyła o wolność i nie-zawisły
byt państwowy przyszłą
wreszcie bez względu na to czy
zmarnuje ona pracę poprzednich
pokoleń czy wywalczy sobie wła-sne
państwo czy zajmie miejsce
w pierwszym szeregu narodów
Jestem Polakiem więc całą ro-zległą
stroną mego ducha żyję ży- ciem Polski jej potrzebami i dą- żeniami jej pragnieniami i aspira-cjami
i pragnę aby to co w mym
rozumieniu uważam za najwyższy
wyraz życia stało sie własnością
całego Narodu Wszystko co pol- skie — jest moje niczego się wy- rzec nie mogę wolno mi być dum-nym
z tego co w Polsce jest wid- -
Kie i piękne ale muszę też przy ]f "P°Korzcnie jakie spada na
ar°d za to co w Nim jest marne
Jestem Polakiem to znaczy że
mam obowiązki polskie są one tym
większe i tym bardziej się do nich
poczuwam im wyższy stanowię typ
człowieka"
(Z "Myśli nouoczesnego Polaka")
POLSKA BUDUJE OKRĘTY
DLA INDONEZJI
Indonezja prowadzi obecnie
rokowania z Polska w sprawie
budowy -- w stoczniach polskich
dwóch nowych kontrtorperdow-có- w Polska ma ponadto uzbroić
pewną ilość torpedowców zarów-no
zbudowanych w Indonezji jak
i w stoczniach polskich i
Uprzednio Polska dostarczyła
juz Indonezji cztery ścigacze o-kręt- ów podwodnych które na- była od ZSRR
Stocznie polskie budują rów- nież jednostki towarowe dla
Zjednoczonej Remihliki am skiej Brazylii i innych państw
Największym odbiorca jednostek
morskich polskiej konstnifcrłi
jest ZSRR
zarówno cna jednostki jak i nar i rln Proca nłnir7Pi- - u nl
obowiązki z pełnym przeświadcz niemo swej odpowiedzialności - ł -- J i""'u"V Ł uuewne Uli" to wskazuje na dobrodziejstwa
stemu demokratycznego tym tó
rzy go nigdy nie znali chroni n wuuajmjii£niuiizjai:pjioznyaijŁe tuz wnorowgyimmi spjop$llj
bem życia
Ze względu na specyficzną nt turę l-i-i umus uuuawanyeh % przeszłości i obecnie wśród cm
riach kanadyjskiego sdoIgp?
stwa kanadyjska prasa etniczni
ii-- e spui-MUr- t siv uuiycnczas z (j kim uznaniem społeczeństwa
czynników oficjalnych na jakie
uic £UMU£yia
Wy dawcy i redaktorzy pra5Jf
ne prawo uważania swych pism a?
Maznt sruuKi luiinuwama opiniljd
bpoftiiiuj na i uw ni i pismami agi
glo-- i frankokanadyjskimi Sonniit
niczne reakcję na apele z jakimi
UI1U ŁWIdLd Się v uiiwiiacn Ogoli
nycn poiiiuu jcai najlepszym
wodcm lojalności i poświęcenia
persunciu prasy einicznej pnj 7nar7nnropn swńi P7as i 7rlnln„i SOD
u :rr:vj ~: _ ""u
uy pujiiut luuunuiu w pnx'KSZiałCt niu się w dobrych Kanadyjczyków
a tym samym uczynić Kanad
siYVaiiws£yiii mujuiu uia SZ}s(
Kicn uuywuicii
Z napływem nowoprzybyłych u okresie po drugiej wojnie świalo
wej znacznie wzrosły tak obouiąi
ki jak i wpływy prasy etnicznej
nanaozie iJrasa la oosłucuie Ani
przeszło milion nowoprzybyłych
niebrytyjskiego i niefrancuskiego
pochodzenia oraz dodatkowo wszy stkich tych którzy zamieszkują tg od pokolenia czy dłużej lecz
dalszym ciągu zachowują zwyczaj m?
czytania pisma w swym rodzimym
języku bo uważają że jest on bar M'j m dziej związany z ich uczuciami
Walka z apatią opinii publictnej
zwalczanie jawnej wrogości tuk
Kanadyjczyków którzy sądzą jtK
nnunn!7vhłv mrt7n i nmiintnn wr
ztyyckhomwieastwięzzeyrwzaćchwkuilląturagldnye poi sjtfaepM?i'
wi swą stopę na KanaayjsKicj zicttn
mi nl'7npiu'cf nwianin cin nicmnmCVi
strój demokratyczny oto nasza sa motna walka jaką toczymy w obr-onie
ideałów które uważamy u
słuszne
Z dużym przeto zadowoleniem
przyjęliśmy uwagi premiera Kana-dy
wygłoszone w Izbie Gmin 20 jo
lipca 1956 r z ówczesnego stan-owiska
przywódcy opozycji które
zgodnie z Hansardem strona G23!
brzmią następująco:
"Pragnę wyrazić szczególne
uznanie prasie obcojęzycznej na
szego kraju Poza 15 pismami k-omunistycznymi
które są tu pubh
kowane pozostało 140 pism obco
jezycznych znakomicie przeciwsd
wlają sie komunizmowi i jego pro
pagandzie o które] [oz wspomni!
rem Chrp nnslnwić ministrowi na
stępujące pytanie: Jaką ogólną su n uif wyuału minibiersiwo uoionj
Narodowej na ogłoszenia w ubio
głym roku? Pytanie to postawiłem
pisemnie i wobec tego chciałbym W
otrzymać na "nie odpowiedź Jcsl
to pytanie ir 051
t "Sadze że nie-aniilosas-ka
i nic-- ń
frankokanadyjska prasa naszego '&
rrain vvl-ne7vws7- v lrnmmii:lvp7na _ 'asluJ„gujc J -- —na w„właściwwy„ przyJdział „f!Lt
sumy przeznaczonej na oełoszcnii tft
ządowe niż to' miało miejsce pó
pzeszłosci Czytywana jest om fa F przez osoby mówiące różnymi jeży ji
H illlll I - IIHIKMiJr uVIyI JIVI J IUIIWI I ŁII 'lVUI 1'IIIJ! i T
uciział w kwocie przeznaczonej ni
ogłoszenia opublikowane przci
rząd kanadyjski
"Nie sugeruję tu subsydiowanii
lub wypłacania honorariów lcnfrt
uwzględnienia tej sprawy w wy )'fł
datkach na ogłoszenia co dosta ww i
czy środków do kontynuowania H
walki z infiltracją w grupach obro '£ą juii}ui na Kiure s£C£Uuiuic ii
"Chciałbym aby minister podał $ ''
wpierw jaką sumę wydało jego jt r
Ministerstwo na ogłoszenia i kara ok i
panic rekrutacyjną podczas osui
niego roku lub dwóch ostatnich
iai ji£iii &lldliu mu Id ijlio riVt
i wiele z tej sumy otrzymała prasa flcj
obcojęzyczna Osobiście uważam el' i
niekomunistyczna obcojęzyczna pri i
sa„1:poJdkreślam to z naciskiem fj: :- -n : i):i "
min ir_j! -'--
- ii_i i na i
chowaniu demokratycznego sposfr JC --
i bu życia Wnoszę przeto by nil £jj c tvllfn Mlnlj-iorełu- n OktYint NjITfr '"-
-
dowej ale i pozostałe Minister -
stwa tiłatuiiłu łnl nnein twvksnl VrJ Ł
nie jej zadania przez przyznani) g
jej właściwego udziału w ogłosi
macn pansTwowycn im
rwuruerencja zwoiana wspui ic
przez Ministerstwo Obywatelstw J{
i imigracji Kanadyjski Klub vn
sowy z Winnipeg i Kanadyjsko s£
iiniczny iuuo rrasowy z ioium
Kiora miała miejsce w ouawir
8 i 9 marca bicżaceeo roku otrzj
mała od Premiera następujący tf
tegram:
"Wkład prasy etnicznej '
wszystkich działach żrcia kanad)
skiego' był iednym z czynniKó?
które pozwoliły na zacicśnicn"
więzów jedności w naszym krają
Głównym celem moich wysiłko'
życiowych jest wytworzenie duciu
kanadianizmu który opiera się t
wkładzie kulturalnym jaki w nosa
nasi współobywatele ziroznycn w
rociow ości"
Przemawiając przy tej okazji p
E Davie Fulton nełniacy wówc'
funkcje Ministra Spraw iedliuosr
Ministra Obywatelstwa i IiW
cii zwrócił sie do zebranych fi
dawców i redaktorów w następni
jących słowach
"W takiej organizacji wszystb'
pisma etniczne będą mogły zhai
monizować swoie wysiłki i mo
w ości i tym samym wydatniej 7
świadcząc usługi spełniane poprtf
amo nrzez rlwn Klnhv" uoaat i
fłalpl- - "7B nhornv — - -- w w rr-ir-Mł u ł~ńrientff
wawszy się w potencjalnym '
rl7lo inlfl TTorlaf-lni'- ] nkm ptlllCl
nych może mieć'w rozwoju Kanadjf
(Dokończeniena stjr 8}