Zwilazkowiec Alliancer, April 15, 1959

              W _ ~~ 77 ' wHi5iS&%
%ymm?rnj:A'- - --: i:k'-J- ! ~ -- i r - y' - '- - ' - - -
i '
BK 1
mii "
&
II- -
iffłt?Jiw"ŁV- -
ir-j- '
i- -
?
f- -
I
ii
'II
"?
v Związkowiec'' '(Thć Alliariccf)
W' iPOISH ALLIANCE PRESSi LIMITED ijrł 'Oran Związku Polakiw w kanadzie' wydawany
V2r " ' przez Dyrekcje Prasową
r
RiklorF -- Kler Drukirnl K iMiiurklłwIej Klr Adm R Frlkkt
P RE'N UME8ATA
Iloczna w "Kanadzie-- - 5600
H!":: $350
Kwartalna" '„7-- ? 7r $200
iv
Głósowikl
Półroczna"
W' Stanach Zjednoczonych
i innych krajach $700
Pojedynczy numer _
10f
1475 'QueenStreet We$ł Tel LE 12491 Toronto Onł
Authorisedas Second Class Mail Post Ołnee Department Ottawa
Ponawiamy pytanie i wezwanie
Wkrótce po wyjeździe z Kanady zabytków wawelskich prze-chowywanych
w Bank of Montreal w Ottawie skierowaliśmy —
w 'numerze 7 i dnia" 24 1 br — pod adresem przywódców poli-tycznych
emigracji pytanie odnośnie losu' zabytków znajdujących
się pod 'ochroną premiera Duplessisa Pytaliśmy kto jest fakty-cznym
dysponentem ich jaki' charakter ma umowa — o ile taka
istnieje — zawarta" z p" DuplessisNie otrzymaliśmy na te-pytani- a
żadnej odpowiedzi a wierzymy że nie tylko my na nią czekamy
ale i cała Polonia
Stwierdziliśmy następnie na podstawie istniejących proto-kołów
że nie istnieje absolutnie żadna formalna umowa Preni
Duplessis niee podpisał żadnego oficjalnego dokumentu Nie
przyjmując również najmniejszej odpowiedzialności za przecho-wywane
obiekty stwierdził że podejmuje się tego w charakterze
urzędowym anie jako osoba prywatna że zapewni wszelką możliwą
pomoc dla zabezpieczenia zabytkowych obiektów Wreszcie za-pewnił
że stanowią one własność narodu polskiego
Nie mamy najmniejszego powodu by powątpiewać w ścisłość
i szczerość zapewnień prem Duplessis Jest on więc jedynie i
wyłącznie faktycznym kustoszem zbiorów którymi dysponują
polskie czynniki polityczne w Londynie te które swego czasu
zabiegały o pomoc premiera prowincji Quebec
obraz
i
i
Przypuszczalnie w grę wchodzić mogą ośrodki tj Zjedno-- budynkami galeryjki
czenie Narodowe i "zamek" Ten — wiadomo — nie i miastem wieże koś-zdob- ył
się na terminową odpowiedź dla pp i i cerkwi z krzyżami na
kowskiego w sprawie części znajdującej się w Ottawie i obaj ci szczycie Niektóre świątynie są
JJUUUW1C w upaitiu u uy i cłviy w jr ugicimi-ywj-r ijcuuuwcma njuaiii mezwyKlc JJlciuic
aeiegacji Krajowej wszysiKie ooieKiy przecnowywane w uanK oi
Montreal Odmowna decyzja "zamkowców" przezornie nadesłana
po" fakcie nie miała żadnego "praktycznego znaczenia natomiast
jluslruje( ich stosunek do życzeń Polonii i społeczeństwa polskiego
w kraju
O nastrojach w tej mierze świadczą uroczystości jakie odbyły
się pó powrocie części zabytków masowy udział w wystawach
powrót obiektów na ich dawne miejsca W tych warunkach istnieć
nie mogą żadne obawy o przyszłość pozostałej części zabytków
znajdujących się w Quebec Powrót ich do Polski zależy tak przy-najmniej
sądzimy wyłącznie od decyzji kierownictwa politycznego
emigracji Zachowanie się tak zwanego ośrodka "zamkowego" w
poprzednich rokowaniach każe przypuszczać że z tej strony za-pewne
nie wpłynie do p Duplessis żądanie odesłania zabytków
z Quebec do Polski Pozostaje więc Rada Trzech i Egzekutywa
Zjednoczenia Narodowego ośrodek zadecydował o powrocie
obiektów z Ottawy wobec tego pod tym adresem kierujemy
ponowne wezwanie odesłania pozostałej części zabytków wawel-skich
do Polski
Odpowiedź prem Duplessisa na żądanie tego ośrodka pokaże
kto jest FAKTYCZNYM 1 DYSPONENTEM
przechowywanych w Muzeum Prowincjonalnym w Quebec obiek-tów
Nadszedł czas powrotu ich na Wawel Polacy na całym
świecie chcieliby wreszcie dowiedzieć się kto stoi temu na prze-szkodzie
Budżet bez niespodzianek
Oczekiwany w napięciu nowy preliminarz budżetowy nie
przyniósł specjalnych wielkich niespodzianek Wszyscy bowiem
podwyżek podatkowych wszyscy że będzie ulicami domami zo
on podobnie deficytowy Inaczej prostu nie tak szczęśliwie splecione ze
inuyiu uyu
Trudno było choć przez chwilę przypuszczać że skoro ubiegły
rok budżetowy zamknął się niedoborem w wysokości $616600000
to następny będzie zrównoważony Bo i jakże? Przecież nie zna-leźliśmy
nagle w okresie niezwykłego rozkwitu gospodarczego
Coprawda ekonomiści zapewniają że następuje odbudowa życia
gospodarczego po dwuletnim okresie przesileniowym ale
dotychczas nie odczuwa tego przeciętny obywatel mniej
jednak Fleming określa przedłożony preliminarz budżetowy
mianem "odbudowy"' Opierając się na tej ocenie zakłada iż
ogólna wartość produkcji wzrośnie o 7% co zapewnr skarbowi
wyższe wpływy Niedostateczna wprawdzie dla" zrównoważenia
budżetu ale dostateczna dla zmniejszenia deficytu Oczywiście
można wskazać że wzrost wartości produkcji o 4% jest zjawiskiem
normalnym w latach równowagi gospodarczej
Tylko w ostatnim roku produkcja podniosła sie w wartości zaledwie
o 25% co wyraźnie świadczyło o ogólnym' przesileniu Należy
jednak również wskazać — to niektórzy ekonomiści obliczają
— że w związku ze zwyżką cen w skali ogólnej o 2% wartość
produkcji ubiegłego roku się zaledwie o 05% Pod-wyższenie
szeregu podatków bezpośrednich i pośrednich spowo-duje1
oczywiście zwyżkę cen i bardzo trudno jest przewidzieć w
jakim stopniu uczestniczyć ona będzie poziomie wartości ogólnej
produkcji
Min Fleming oświadczył w wywiadzie prasowym że głównym
celem jego jest zwiększenie zaufania społeczeństwa do obligacji
państwowych których kurs' ostatnio spadł Nacisk rządu na rynek
finansowy spowodował podwyżkę stopy kredytowej Minister
skarbu sadzi że "w bieżącym roku budżetowym rząd ograniczy o
$400000000 wysokość swoich pożyczek wewnętrznych a jeśli
nowa emisja CanadaSavingsBond spotka się z dobrym odzewem
- nastąpią dalsze obniżenie projektowanych wewnętrznych pożyczek
W sumie powinno to odciążyć rynek finansowy dla kre-dytów
i prywatnych
Praktycznie rząd nałożył większe podatki na wszystkich przez
powiększenie "Sales tax" na wszystkie prawie produkty i uderzy!
po kieszenie absolutnie każdego mieszkańca wyższy
jjuuciiełt przemysłowy ou Kurpuracji puciagme za souą wyższe ceny
a więc konsument to zapłaci "Sales tax' i podatek na korporacje
jest ukrytym podatkiem pośrednim Kiedy jednak za każdy ku-piony
obiekt zapłacimy więcej będzie to właśnie podatek idący
do skarbu
W ostatnim roku budżetowym spadły dochody państwowe z
wszystkich źródeł za wyjątkiem podatków od tytoniu i alkoholów
wobec tego Fleming nałożył na te produkty dodatkowe
podatki Zdrożały więc papierosy cygara i wódki
Oblicza że nowy budżet zwiększa obciążenia podatkowe
przeciętnego płatnika 037 rocznie to oczywiście jedynie
cyfra orientacyjna gdyż w rzeczywistości obciążenia są wyższe
nic są one bowiem rozłożone równomiernie Coprawda podatek
dochodowy podwyższono dopiero od zarobków powyżej $3000
rocznie ale zajo niższa grupa będziedotkliwiej odczuwać wszystkie
podatki pośrednie
Jedno jest niewątpliwie pewne że preliminarz budżetowy
nie wywołał zachwytu podatników Przyjetoby być te
obarczenia z większym wyrozumieniem gdyby i sammin Fleming
jako rzecznik budżetowy opozycji nie zapewniał poprzednio że
istnieją wielkie"możliwosci'obniżenlav wydatków państwowych przy
jednoczesnym zwiększeniu świadczeń "Nie watnimv bowiem że
gdyby można było obejść się bez podniesienia podatków rząd by
ich nie wprowadzał Skłonni jesteśmy przypuszczać że fcazdy
rząd musiałby je wprowadzić ale trudno zapomnieć że bedaca
u steru partia zapewniała nas że potrafi znakomicie zmniejszyć
"rozrzutność" co da znaczne zmniejszenie ciężarów
Iuurtinuw vii i tu l icgu wyaiiu uv£3ii (jmjcuM i uaisze zwlCK- -
szenie" wydatków państwowych Życie ma swoje prawa A kryty-kować
-- jest zawsze łatwiej rządzić
Ofiary ną Związkowca Jt Pankowski Toronto
Krwczyk Fernie BC
Pol Alll Credit Union p Bralson Toronto
Toronto lH — SIOOOOjM Bukowska Toronto
ASiytling Toronto $1000 i A Kaśklewici Ottawa
Po!skaV5zkoła Port Arthur $500J Ssrdecznle vdzijkojemy
re
w
$410
$200
$100
$100
yjgtityiłaŁiiWi'fgiySiBffi
„ 7— -- as"- w ' IV" jiM&nr "%m
W J®T tr P
r- t- fjf 4' 14
%Ł
i
- "~iL ' — i"- -
es '? "
ZWIĄZKOWIEC"' KWI ECIgft (£ril) ił-j- y 1 sir
Wizyta w Wilnie
Zagraniczni korespondenci
pracujący w Moskwie interesują
sie Wilnem w równej mierze jak
setkami innych miejscowości w
Związku Radzieckim Jednakże
dla korespondenta polskiego
Wilno jest szczególnie interesu-jące
Pierwszerpolskie spotkanie na-stąpiło
w pociągu Moskwa —
Wilno Jechałem w przedziale z
dwiema kobietami z których
jedna nazwała się białoruską Pol-ką
zamieszkałą w Mińsku Mó-wiła
trochę po polsku
— Jedzie pan do Wilna?
Wiem tam jest Matki Bo-skiej
Częstochowskiej
— Chyba Ostrobramskiej?
— Tak ma pan rację Nie by-łam
w Wilnie bardzo dawno Nie-którzy
jeżdżą od nasz Mińska do
Wilna Tam są żydowscy krawcy
bardzo dobrzeszyją
Miasto jest zaskakująco uro-cze
Na jego bardzo przyjemny
wygląd składa się niewątpliwie
kilka elementów: architektura
przeszłości odbudowa rekon-strukcja
wzorowy porządek
Spacer po mieście jest praw-dziwą
przyjemnością Oto śliczne
uliczki przypominające trochę
Kraków — coraz węższe węższe
jak wysychające strumienie ja-kieś
tajemnicze przejścia między
dwa kolumny
ostatni jak Nad górują
Żurowskiego PoHciołów
Ten
obecnie
RZECZYWISTYM
się
min
automatycznym
jak
samorządowych
Tak samo
się
Jest
nowe
niż"
Oto np kościół św Anny o
którym Napoleon podobno po-wiedział:
"Gdybym mógł prze-niósłbym
go na dłoni do Fran-cji"
Kościół ten był otoczony
rusztowaniami — remontowano
go W ogóle kościoły są utrzyma-ne
starannie Jeśli na niektórych
widać jeszcze ślady wojny to w
każdym razie są one zabezpieczo-ne
przez zniszczeniem nowymi
dachami Widziałem na kilku
kościołach tabliczki z napisem w
języku litewskim i rosyjskim:
"Zabytek architektoniczny z
wieku niszczenie wzbronione"
" Zaszedłem do kościoła z XVII
w Właśnie odprawiała się po-ranna
msza W Wilnie jest sporo
czynnych kościołów wśród ka-tolików
sa nie tylko Polacy ale
i Litwini Ksiądz był stary i biały
jak gołąbek poza nim było w
kościele 'kilku starszych ludzi
Przed Ostrą Bra'mą klęczy
grupka kobiet Wierni a zapew-ne
i niektórzy niewierzący z sza-cunku
dla uczuć religijnych
swoich współobywateli — prze-chodzą
z odkrytymi słowami
#
oczekiwali wiedzieli Nowe Wilno z nskowwoecrzaemsniymi
jak poprzedni po stał0
niestety
Nie
podniosła
poważnie
min
może
liberałów
starym że całość wygląda har
monijnie z pewną przewagą tonu
przeszłości Bez trudu można
wyobrazić sobie na tych ulicach
i uliczkach ludzi w innych stro-jach
z innej epoki — Mickiewi-cza
i jego przyjaciół Słowackie-go
Nastrój ten potęguje młodzież
akademicka w studenckich czap-kach
Wilno ma w sobie bez-sprzecznie
wiele ze starego mia-sta
uniwersyteckiego
Po przyjeździe natychmiast na-stawiałem
uszu chcąc zoriento-wać
sie jak często słychać tu ję-zyk
polski Początkowo słyszałem
tylko litewski i rosyjski dopiero
w hotelowej restauracji stwier-dziłem
że sąsiedzi mówią po ro-syjsku
ale na pewno nie są Ro-sjanami
— zdradzał ich akcent
Według wszelkiego prawdopo-dobieństwa
było to więc towa-rzystwo
polsko-litewski- e Przy-padek
rozwiązał zagadkę
— Psiakrew popatrz Marysiu
I
Co się też dzieje z Wańko-wiczem?
— zapytuje szereg
osób wielbicieli jego talentu
Informowaliśmy że pisarz w
maju ubiegłego roku powrócił
do Polski Wpierw wydawało
się że zamierza jedynie spę-dzić
tam tylko kilka miesięcy
ale Wańkowicz jednak zdecy-dował
się na stały pobyt mi-mo
swojego amerykańskiego
obywatelstwa Państwo Wań-kowiczow- ic
otrzymali więc
mieszkanie w Warszawie
gdzie usadowili się na stale
Krajowe firmy wydawnicze
publikują dawne książki Wań-kowicza
które ukazały się na
emigracji lub przed wojną
Ale dopiero ostatnio wystąpił
onpo raz pierwszy publicznie
Nie w ramach wieczoru orga-nizowanego
przez Związek Li-teratów
Polskich lub jakieś
czasopismo literackie lecz
przez popularny dziennik "ży- - f_i:e_ łwirarszawy t
Poniżej zamieszczamy no-tatkę
jaka' ukazała się" w "Try-bunie
Literackiej" z dnia 28
marca br która zawiera do-stateczną
ilość informacji
— Następne spotkanie z czy- telnikami wyznaczy sobie Wań-kowicz'
na Stadionie Dziesięcio-lecia!
— żartowali warszawiacy
gdy autor "Na tropach Smętka"
Coglł!osił swój wieczór autorski w Ł-nrnt-n-
M !! tysiące osób Ale w dniu 23
marca sala1 była nabita po brzegi
- "" -- 1j'
pchła w piwje! — wykrzyknął po
polsku przystojny brunet Alarm
okazał się zresztą fałszywy Ale
to miało "znaczenie tylko dlabru
neta
Było właśnie niedzielne po
południe i główną ulicę wypeł-niali
spacerowicze Białoruska
Polka miała rację że wileńscy
krawcy umieją szyć Panowie w
wąskich spodniach krótkich je-sionkach
a "do tego przeważnie
kapelusze i berety albo studen-ckie
czapki Zgrabne palta i je-sionki
pań
A oto i sami krawcy — rozma-wiają
po żydowsku to już czwar-ty
język Jaki słyszę na ulicach
Wilna Później "dowiaduję się że
mieszkają tu przedstawiciele 'aż
60 narodowości
Szukam jednak konsekwentnie
Polaków Na głównej ulicy raz
tylko natknąłem się na starsza
parę mówiącą po polsku Potem
w sklepie — na trzech młodych
ludzi mówiących z arcywileń-ski- m akcentem po którym po- znało by się wilnianina nawet na
księżycu Informatorka na dwor-cu
kolejowym z miejsca przeszła
w rozmowie ze mną na język pol- ski W hotelu zaryzykowałem:
zwróciłem się do telefonistki od
razu po polsku Zdziwiła się:
skąd pan wie że jestem Polką? Portier przy wejściu do hotelo-wej
restauracji oznajmiał goś-ciom
dosłownie: "Miejsców nie-tu- "
Przewertowałem w hotelu
miejscową książkę telefoniczną
Oczywiście nie tylko Polacy no-szą
nawiska o polskim brzmie-niu
alo w swej masie coś one
mówią W książce tej obok naz- wisk przeważnie litewskich i ro- syjskich są V takie: Adamowicz
Bańkowski Bielicka Dobrowol-ski
Majewska Nowakowski Ma-linowski
Milewski Tustanowski
żukowski i inne Jest również i
Mickiewicz
Nie udało mi się dokładnie
ustalić ilu jest Polaków w Wil- nie Ogólnie ocenia się że jest
ich na Wileńszczyźnie ok 300
tys z tego w Wilnie od 20 do 30
tys a więc-o- k 10 proc ludności
Cyfry mówią
Słyszymy czytjmy że harcer-stwo
(polski ruch skautowy) w
Kanadzie pięknie pracuje że rozw-ija-
się w sposób żywiołowy A
jak jest z tą pracą i rozwojem na
prawdę? Ponieważ najbardziej
przekonywująco krótko a dobit-nie
mówią zawsze cyfry przeto
zamiast długich opisów czy wywo-dów
na temat Związku Harcer-stwa
Polskiego dajemy niżej kil-ka
danych przykładowo wybra-nych
1 Organizacja harcerek (jedy-nie)
na terenie prow Ontario
1951
1952
1953
1954
1955
Kwiecień
Luty
Listopad
Luty
Kwiecień
Ilosi Ilość uczestmuek
organl- - na obozach
anycli
7
44
130
247
274
1955
1956
1956
1958
1959
leliuch
0
16
53
70
109
Knpilit włożony
ośrodek
245278
682655
777317
905020
Powyższe cyfry już nic mówią
ale krzyczą same za siebie Tak
rosnącej i świetnie gospodarującej
organizacji warto i należy poma- -
WAŃKOWICZ CZYTELNICY
a bodajże niejeden jeszcze klient
odszedł od kasy!
Popularność Wańkowicza jest
bardzo duża Pisarz dał podczas
spotkania dowody że jego swada
oratorska połączona z umiejęt-nością
bliskiego kontaktu ze słu-chaczem
dorównuje tej popular-ności
Choć jednak stwierdzenie
to kwitujemy z uznaniem a na-wet
podziwem nie znajdujemy
gtłrut jan1-- VrYpOrA]JUJirutingQrłiłłniafkunif
(wraz z jwh imprezy "Zycie
Warszawy — najważniejszym i
niemal jedynym godnym uwagi
rezultatem poniedziałkowego
spotkania Chapeaux bas przed
Panem Melchiorem za talenty ga-wędziarza
i rozmówcy! — ale
rzeczą główną były przecież tre-ści
jego powitania z warszawia-kami
po 18 latach emigracji i
niemal już 2 latach pobytu w
kraju
Wańkowicz mówił obszernie o
przeżyciach z tego okresu o' po
znanych w czasie wojny i po woj- -
iiic aiuuuwisKacn putsiuui i za-granicznych
o swej pracy pisar-skiej
głownie w ostatnich dwu
dziestu latach W opowiadaniu
tym było wiele jnomentów cie- -
Kawycn barwnych i dowcipnych
ouuzacycn wzruszenie aającycn
satysfakcję estetyczną — ale
chyba najbardziej przekonywały
inne jego momenty i'racje: inte
lektualne Wieloletnie doświad
czenia człowieka"bujnego z na
tury z powołania —' utalento-wanego
bystrego obserwatora j
filozofa życia zrjrofcsji — reje
stratora i komentatora faktów z' skim
miasta Większość Polaków mie-szka
na wsi' W 7 rejonach Pola-cy
stanowiąznaczny proccntlud-nośc- i
w niektórych nawet więk-szość
Wprawdzie repatriacja
jeszcze trwa ale nie przyniesie
ona już poważnych zmian Po-lacy
którzy są obecnie na Wileń-szczyźnie
w 'zasadzie zdecydowa-li
się tam pozostać
w rozmowach z roiaKami
oczywiście wypłynęła i ta 'spra-wa
Jeden z nich mówił" mi:
— Za późno ruszać się z miej-sca
Po pierwsze jestem za stary
by zaczynać nowe życie po dru-gie
— gdybym miał zamiar to
zrobić to należało zdecydować
się zaraz po"wojnie Wiemy że w
Polsce teraz nie łatwo o pracę i
o mieszkanie A ja tu pracuję
zbudowałem sobie dom — tru-dno
wszystko to zostawić Co
prawda dom mógłbym sprzedać
ale nie znam się na tym nie
umiem tego robić Słowem —
przemyślałem wszystko i posta-nowiliśmy
z żoną pozostać
Jest w Wilnie polska gazeta
"Czerwony' Sztandar" i jest 7 ga- zet rejonowych w języku pol-skim
Pracuje na Wileńszczyźnie
ok 300 polskich szkół w tym In
stytut Pedagogiczny i kilkadzie-siąt
szkół średnich Codziennie
przychodzi z Polski do Wilna i
okolic ok 55 tys polskich gazet
Miałem okazję przekonać się
że szybko znikają one z kiosków
Ok godz 10 rano w iednvm z
kiosków "Życia Warszawy" już
nie było a do godz 14 zniknęła
też "Trybuna Ludu" i "Głos Pra-cy"
Dużym powodzeniem cieszą
się też polskie czasopisma
W księgarniach są polskie
książki Jednakże nie znalazłem
autorów najbardziej zrozumia-łych
i poszukiwanych dziś na Wi-leńszczyźnie
przez prostego czy- telnika Stara inteligencia z Wil
na wyjechała a nowa jest jeszcze
nieliczna Prus Orzeszkowa Kra
szewski Sienkiewicz Mickiewicz
— polskie instytucje wysyłające
książki na Litwę powinny o tvch
autorach pamiętać Poprzednio
było sporo książek tych pisarzy
Podobnie Wileńszczyzna nie
otrzymuje ostatnio ilustrowa-nych
albumów o Polsce które
cieszą się tu dużym powodze- niem
Eugeniusz Waszczuk
(Życie" Warszawy)
1956
1957
1958
1959
321
332
466
600)
118)
114)
?
poUdiwtaaugalc: w)inoLJiocznbcago prznoauplłdyywwuandaziewn-a cząt w 1--
jm kwartale roku
Uwaga: ) Spadek liczby uczestnl
czek na obozach znaczny zwłaszcza wo- bec wzrostu oRólnej liczby harcerek
tkłoulmonaciizy dlsaię mbłoradkszłeymch pdozmieiewsczzcązteń na (zu-chó- w) Okoliczność pou-yższ-a najlepiej u-zasac- lnla konieczność rozbudowy ośrod- ka obozowego
2 Działalność Komitetu Rozbu-dowy
Ośrodka Harcerskiego na
Kaszubach (Barry's Bay Ontario)
Komitet powstał w kwietniu
1955 r jako wyraz upartej woli
Harcerstwa posiadania stałego
własnego ośrodka na prowadzenie
obozów letnich Gospodarka finan-sowa
KROH przedstawia się na-stępująco:
Zndtuzcnle'
2 37911
1065 63
27140
Kasa
27116
8452
57996
462 02
131
Jlajątek
netto
272394
463196
728850
9 24082
gać Organizacji — pamiętajmy —
wychowującej naszą przyszłość:
młodzież polską
upodobań i losów życiowych —
polityka-statyst- y — legły u pod-staw
dwu ważnych decyzji Wań-kowicza
Pierwszą była odmowa
podpisania kilka lat temu niesła-wnej
uchwały pisarzy emigra-cyjnych
o niepublikowaniu
swych utworów' w Polsce Drugą
— decyzja powrotu do kraju
podjęta w okresie przemian pod-sumowanych
w dniach paździer-nika
Motywy tych decyzji przedsta
wił Wańkowicz swym słuchaczom
— rozmówcom warszawskim Po
wiedział ze pisarz musi czuć bli-ski
kontakt żywą więź ze społe-czeństwen- ij
z narodem poczucie
to poczucie zrozumienia towa-rzyszące
jego pracy jej potrzeby
i przydatności pomaga mu two-rzyć
nadaje sens jego poszuki-waniom
"Polska leży nad Wi-słą"- a emigracja dzisiejsza prze- stała już być emigracją politycz
ną jest zarooKową "Przeszedłszy
przez pęknięcia e'pokit czuję że
(Jicjiituifin_iuiuj swój ze tra- - fiam do ludzii ci ludzie mi dużo
dają Nie mogę znaleźć innego
słowa jak to ze jestem upojony
Nazaym uniem w roisce
To nie dosłowne i nie kom-pletne'
przedstawienie wywodów
pisarza Jego wystąpienie budzi
suiuęiaużeicMiel—chiourauWiteajńękocwieicszzyjmesyt
z nami — spodziewamy się że
niejedno będziemy mogli zaw-dzięczać
mu jeszcze wzruszenie
niejedna poznamy kartę jego no-wych
książek pisanych w kraju
sercem i storem obywatel- -
PRZYBYSZE Z POLSKI (2)
Fikcja a rzeczywi
Podczas pewnego przyjęcia dla
gości zagranicznych w Warszawie
gdy gospodarze uznali iż już do-stateczną
ilość alkoholu spożyto
pewna znakomita aktorka angiel-ska
napełniwszy kieliszki zawoła-ła:
"no to pod Gomułkę!" Natu-ralnie
wszyscy wypili "Pod Go-mułkę"
wzniesiono i niejeden
toast w Kanadzie W pełni uspra-wiedliwiony
Otwarcie bram Pol-ski
umożliwienie wyjazdów i przy-jazdów
pociągnęło za sobą zasad-niczą
rewizję nastawienia do kra-ju
do rzeczywistości polskiej
Miało to błogosławione skutki i na
wyobrażenia Polaków w kraju o
Kanadzie
Za czasów Bieruta krążyła w
Polsce anegdotka że gdyby zezwo-lono
na wyjazdy wówczas kraj
opustoszałby w błyskawicznym
tempie Dziś tej obawy nie ma Co
prawda otrzymanie paszportu jest
połączone z dużymi kosztami i tru-dnościami
ale gwałtownie pra-gnący
opuścić Polskę mogą to le-galnie
uczynić Setki tysięcy Po-laków
udaje się zagranicę a wielu
spośród tych którzy wyjeżdżają z
zamiarem pozostania na stałe po
krótkim czasie powraca Są rozcza-rowani
bajkowym zachodem Le-genda
którą sobie sami o nim wy
tworzyli prysła z zetknięciem z
rzeczywistością Czyżby istotnie w
Polsce było tak dobrze a w Kana-dzie
tak źle? A jeśli w Polsce jest
tak dobrze to dlaczego dziesiątki
tysięcy udających się tam w od-wiedziny
nie zdradza ochoty po-zostania
na stałe? Dlaczcgs nie-liczni
którzy zdecydowali się na
to albo po pewnym czasie wracają
albo czują się w Polsce bardzo
źle?
Nić jest to sprawa tak prosta
by móc odpowiedzieć jednym zda-niem
Nie można jej również zbyć
ogólnikami Wymaga ona uczciwej
i spokojnej analizy
Warto na pewno przypomnieć
że właściwie żaden emigrant nie
czuje się zrazu dobrze w nowym
kraju Wszystko jest dlań obce
Ma trudności językowe mieszka-niowe
i z pracą Został oderwany
od rodziny i przyjaciół Z nieda-wno
ogłoszonych w "Związkowcu"
pamiętników wynikało że wszyscy
bodajże którzy przybyli w okre-sie
międzywojennym chcieli na-tychmiast
wracać Pragnęli jedy-nie
zarobić na bilet powrotny I to
wszystko O pozostaniu nie my-śleli
Przeraziły ich miejscowe
warunki A przecież byli to ludzie
młodzi najczęściej pochodzący ze
wsi małych miasteczek ludzie
przygotowani do ciężkiej pracy
Ludzie którzy opuścili kraj ro-dzinny
w poszukiwaniu lepszych
warunków życia
Wiemy że z upływem czasu ma-lała
wola powrotu wzrastało przy-wiązanie
do Kanady a gdy po
kilku dziesiątkach lat udawali się
z wizytą do Polski stwierdzali że
ich miejsce jest w Kanadzie Pro-ces
ich włączania się w życie miej-scowe
trwał dziesiątki lat W wie-lu
wypadkach nie jest nawet za-kończony
Nigdy nie będzie nie
mniej jednak dostatecznie głęboko
wrośli tutaj
Inaczej przebiegał len proces w
powojennej fali emigracyjnej
Znaczny jej odsetek najzupełniej
świadomie wybrał Kanadę Pozo-stał
zagranicą ze względów poli-tycznych
Zdawał sobie więc spra-wę
że pobyt nie jest czasowy
lecz stały Wszyscy znajdowali się i
poza Polską conajmniej na kilka
lat przed emigracją do Kanady
Byli więc z obcym zbiorowiskiem
obznajomieni Zdawali sobie do-skonale
sprawę że muszą się do-stosować
do nowych warunków
niezależnie od tego jakie się oka-żą
Uznali bowiem że nie mają
możliwości względnie' nie chcą
wracać do Polski Nie chcieli i nie
mogli żyć wspominkami stąd
przestawienie zawodowe nie wy-woływa- ło wstrząsów Inteligent
wiedział że musi rozpocząć praco-wać
fizycznie Za wyjątkiem inży- nierów i lekarzy nikt z tak zwa- nych wolnych zawodów nie mógł
liczyć na zajęcie w swojej specjal-ności
Pewna część znała język an- gielski względnie 'francuski
i- -
żołnierki były nlo --_: ]
ciową H h
A mimo to i wśród tcj'manr nicrwszvm min n„k -- -- --- — r"m w dzie przeważały nastro Jr
we Nic pachniał kraj Wie?
zapewniał przycodnv ń-- H Fiedler ale nnfnn ir"l
fizycznej pracy Ua Jłj
ku następnych latach ta
sadowiła się mocno WroT?'
ren Zmieniała zawody
dobytek ttfl
"Jak to nic masz
cej — zrozpaczona
wraca
Lata
kiej
naet woła sKą
świeżo przybyła z Polski mslh1
do swej córki w Tnnt- - ''
vwutU XSQ f- i- 0O7 W fm inkiJ _ f1' d-- u~żo -jesz-c-zj e d„omtuaicnhcjnadPalolsci e jscethoicszłounpżiłeąaccaannaazawleąjespto"gdzoswppoyażscsiaazą"k KPMirnJ
ł-rn- n„l vwjl „u1u t„n„-K- o pracujących Kanadzie Stanach Zjcdnoam
czy Wielkiej Brytanii krewnjcL
cuunKi w roisce jak to kaid
Zauchovdiazuieuiuuale stiejż nipżrsazceujeaniżseięli bc mniej nie tak wydajnie a wreac"
mnóstwo usług jest bezpłatnych
wiaicuiiie znacznie tańszych ft
pewno jednak osoba pracująca ł umiera z głodu Niższa stopa zjck
a un uŁiiatiu jeszcze nędzy Nasi krewni przypuszczali h
Kanadzie dolary spadają z'dra?
że masami leżą na ulicach Zarobt
nasze mnożyli przez sto i otrzjmy wali imponującą ilość złotych pol orh1i iajnitezy aocnoa urastali
wysokości pensji minislcrialnjcl
w roisce A więc dawaj kocha-neńk-i
I dopiero gdy miły fo
wniak zaproszony przez nas ijj
iii iy na miejscu zrzcała B!
mina "To wy tak ciężko pracuji
cie" — stękał "I wszystko tuta
takie drogie"
Niektórzy spośród świeżo przy byłych do Kanady posiadają dobre
kwalifikacje zawodowe lecz nie
odpowiednie tutaj żaden i
nic zna języka a mimo to ocal
wał że znajdzie następnego duć
odpowiednie wysoko płatne a
jęcie
W odróżnieniu od fali cmigra
cyjnej okresu po zakończeniu
statniej wojny nowi przjbjs
przyjeżdżają bezpośrednio z Po
ski Wyjeżdżają najczęściej nie
jakichkolwiek politycznych pow-odów
ale wF przekonaniu że lulaj
szybko i łatwo znacznie lcpitj
urządzą się Założenie słuszne
napewno wykonalne ale trzeba c:
to czasu no i pracy Zapewne iw--
którzy zostali wprowadzeni w b!:
przez swoich bliskich Błąd p
wstały w najlepszej wierze opart?
na własnym doświadczeniu le:
sprowadzający bowiem zakłada ii
jego krewniak pragnie żć w pd- -
ncj swobodzie osobistej nie chi
być niczym krępowany zdecyd-owany
jest na przezwyciężenie ta--
dności okresu początkowego ffi
świadomość iż znajdzie się w ol
cym kraju w odmiennych warni
kach A tymczasem bywa inaczej
Człek z Polski jest przyzwjezajon'
do stałej opieki władzy państw
woj często uciążliwej ale i często
wygodnej To co nas razi nie T
wicra nań żadnego wrażenia Co
nas raduje podoba się jest dM
obojętne
Zmieniać zawód? A no co? WP
powtarza że w kraju miał się 'a'
ściwic bardzo dobrze a gdjby tro- -
ehn wiiMm nnnracował b0
"kombinował" jeszcze lepiej' Dl'
czego więc rozpoczynać od no
Podobnie iak powtarzaliśmy "1
Inkrnfnin io ci wszyscy ŁtÓr m)l
Kanada nip nrlnnwiada nic POI
sie z takich czy innych wzgltH
— chociażby ustrojowych bo oi
"socjalizm" — powinni wracać do
Polski ale jednocześnie z Jc®K
większym przekonaniem powta
my że Kanada jest krajem M-igracyjnym
krajem olbrzymi1-możliwośc- i
Jest tu miejsce jca
dla dalszych milionów ' [
i Polaków Pragniemy szczerze ja
największej ilości nowych prz)W
szów z Polski ale świadomych r
czywisloścl kanadyjskiej I n'ccll?
będą pewni że po przezwycięż
nioru-szvp- h r trudności zn3J0lu - i i pełne zadowolenie
ogólne
nrnnne '
BH
SENSACYJNA PRZEDPŁATA
NA NAJGŁOŚNIEJSZĄ KSIĄŻKĘ OSTATNICH LAT
Borys L Pasternak
Laureat Nobla Doktór żiwago
Autoryzowany przekład z rosyjskicco PAWfA imSTOWCĄ
Książka ukaże się w lipcu 1959 roku w ramach
Biblioteki "KULTURY'?
Cen w„JredP8e'e $250 — Termin pnedollv UF" 30 kwietnia 1959 r — Cena w spnedaiy $400
Zamówienia i wpłaty należy kierowaćdo! -
POLISH ALLIANCE PRESS LTD _ "ZWIĄZKOWIEC" o wueenSł WeitTcronlo Oni