Zwilazkowiec Alliancer, August 11, 1972

              K" " f' 9" " l' — 3 -- C - """WSff 1% V uTi x Jfc rn
Hk640 „ZWIĄZKOWIEC" SIERPIEŃ (August) pltk U - 1972 TR 5
Kanadyjska Wystawa Narodowa
Canadian National Exhibition - 16 sierpnia do 4 września
HnDBaBk łłBIłHai sV UH Liii Kfi m 1 019 "jiiMm
I znów nieporównywalna
Wystawa Krajowa otworzy
swoje podwoje dla wszyst-kich
oczekujących rozrywek i
przyjemności dla siebie jak i
dla całej rodziny
W bieżącym roku wielką a-trak- cje stanowić będzie naj-większy
w dziejach Pin Ame-ryki
zlot Szkotów Przez 4 dni
trwać będzie światowy Festi-wal
Szkotów rozlegać się bę-dą
dźwięki kobz i bębnów
Parady i występy kobziarzy
odbywać się będą od 16 do
20 włącznie Wielki popis
Szkotów — tattoo — otworzy
na Grąndstand 17 bm wie-czorem
książę Argyle stojący
na czele klanu Campbell a
oftatni wieczór będzie pod
znakiem drugiego klanu Do-nald
Każdego wieczora na
Grąndstand popisywać się bę-dą
estradowe gwiazdy mię-dzynarodowe
Ale niemniej
Interesujące będą inne wido-wiska
Obok tego czekają nas
jak zazwyczaj fascynujące i
podniecające podróże liczny- -
IpSJiiiH
RRRPRmE£#RR]
p Jacyna
pł""
leresowanych jakimkolwiek
sportem jest wszelakiego jro-dza- ju
sprzęt sportowy I to
jaki! A dla amatorów wód —
istny raj A obok tego wyści-gi
motorówek Aąuarama itp
Pawilon międzynarodowy
mieści produkty następują-cych
państw: Austria Argen-tyna
Brazylia Dania Finlan:
dia Grecja Niemiecką Repu-blika
Federalna Rumunia i
Szwecja Ale pawilon ten nie
wyczerpuje wszystkich zagra-nicznych
wystawców Po raz
pierwszy bowiem wystawiają
Chiny które w innym pawilo-nie
zajęły olbrzymi obszar Są
również- - stoiska innych
państw
Jak corocznie odbędą się w
dniach 1 2 3 4 września a-krob- acje
lotnicze Na terenie
Wystawy Krajowej odbywają
s]ę również popisy hippiczne
a to w budynku Coliseum Na-turalnie
będą wystawy bydła
drobiu kotów i tropikalnych
ryb Sporo wiec do oglądania
dla dorosłych dzieci
W bieżącym roku każdy
mi miniaturowymi pojazdami dzień będzie Dniem Dziecka
Do obejrzenia będzie mnóst--J Odbywać się bowiem będą
wo wszelkiego rodzaju intere- - występy zespołów dla dzieci
sujących obiektów Istotnie marionetek ' itp Niezależnie
coś dla każdego Dla pań dla jednak od tego 21 sierpnia
panów ali dzieci Dla zain- - będzie poświęcony dzieciom
:
i
Gdy zamierzacie kupno nowego lub uży-wanego
samochodu albo zamiany z
pełnym zaufaniem zwracajcie się do
rodaków
którzy sprezentują Wam modela
Chevrolet — Novo — Chvelle —
Camaro — Vega — Oldsmobile — i
Chevrolat Ciężarówki
oraz OK Używano Samochody
% I l I A 0i I I l
46-113-7 '" Kooenson uievroiei ot viasmouue
i
i"młodzieży Obok wspomnia-nych
już imprez będą dodat-kowe
w tym sportowe wy-świetlać
się będzie filmy od-będzie
się wystawa książek
itp W dniu tym ceny za prze-jazdy
rozrywkowe na terenie
CNE będą zniżone Atrakcją
Grąndstand będą występy
międzynarodowego cyrku od
25 do 27 włącznie
Oczywiście odbywać się bę-dą
różne spotkania sportowe
będzie wystawa kwiatów wy-stawy
mody
Ontario Place ma do dyspo-zycji
zwiedzających różne
wspaniałości nie tylko gastro-nomiczne
Obywatele starsi wiekiem
będą mogli bezpłatnie wejść
na teren CNE i Ontario Place
w dniach 22 i 29 sierpnia
BIURO WYCIECZKOWE
Podamy do wiadomości
to główno biuro wycioczkowt
przy Zanidzlo Głównym
ZPwK otł czynno: w ponie-działki
środy I piątki od s
dżiny 5 do 7 wioczór w to
boty od godziny 930 rano do
1 po południu
Komitat Wyciaczkowy
ZPwK
lis
IIISmRRwbM
pM Simcooiiv
(M Szymkiewicz)
1555 Panforth Ave — Toronto Ont ot Coxwell Subway — Tel 466-113- 1
—
w muzycznych tinccuiycb mpotfw
w Toronto
TYGODNIU DO
W okresie wojny 13-l- et niej (1454—1466) kró-la
polskiego Kazimierza Ja-giellończyka
z Zakonem Krzy-żackim
obie strony przywią-zywały
wielką wagę do Ziemi
Człuchowskiej i starały się
utrzymać ją w swoich rękach
Ziemia ta należała wtedy for-malnie
do Zakonu który na-był
ją w roku 1312 od synów
Mikołaja z Ponieca Krzyżacy
doskonale rozumieli znaczę- -
nie strategiczne Człuchowa
toteż natychmiast rozpoczęli
budować nad jeziorem wielki
zamek który rozmiarami ustę
pował tylko warowni malbor
czuwać nad Jc'i liczebność oceniano
mogąc
skiej Zamek
drogą lądową
Człuchów Drogą tą przyby
wali werbowani Zakon
rycerze ochotnicy i oaaziaiy
najemne
Mieszkańcy Ziemi Człu-chowskiej
nigdy pogodzili
się z utratą niepodległości
Wiele razy dawali wyraz swo-jemu
niezadowoleniu z rzą-dów
krzyżackich Częste woj-ny
prowadzone Krzyża-ków
oraz ucisk polityczny i
gospodarczy budziły opór
miejscowej ludności Toteż
gdy w roku 1440
Gdańskim powstał Związek
Pruski wiele szlachty człu-chowskiej
zgłosiło do niego
swój akces
4 lutego 1454 roku wybuch-ło
Pomorzu Gdańskim po-wstanie
przeciwko Krzyża-kom
Przerodziło się w
wojnę która ze zmiennym
szczęściem dla obu stron
trwała 13 lat Związkowcy u-zys- kali
pomoc od króla pol
skiego który po wcieleniu
Pomorza do Polski rozpoczął
wojnę z Zakonem
Cz I u r h o w a
Czarnego i Debrzna oraz
szlachta z okolicznych wsi już
od pierwszych powstania
wystąpili zbrojnie przeciwko
znienawidzonym ciemiężcom
Powstańcy obiegli zamek człu-chows- ki
w którym jednocze-śnie
wybuchł otwarty bunt
ówczesny komtur krzyżacki
Jan że nie u-trzy- ma
zamku w swoich rę-kach
26 lutego roku
uciekł wraz z innymi urzęd-nikami
tajnym przejściem do
pobliskich Chojnic Zamek w
Człuchowie zajęły oddziały
wojskowe przysłane
gdańszczan W tym czasie
Kazimierz Jagiellończyk mia-nował
'starostą człiićhowskim
wojewodę brzeskiego Mikoła-ja
Szarlejskiego ze Ściborza!
UROCZYSTE OTWARCIE
15
SIERPNIA
OŚRODEK
BEZPŁATNA 1
ZAKUP6W 1 L0TERA
ZAOPATRZONY I
KLIMATYZACJI 1
I FIAT 1
TOWERS 128 1
DEPARTMENT 1
ST0R' 1 DO WYGRANIA
1
ŻYWNOŚCIOWY 1
BEZPŁATNY 1
SKLEP SAMO- - I
PRZEJAZD 1
OBSŁUGOWY ' 1
DLA DWÓCH OSÓB I
DO ITALII I
30 SKLEPÓW SAMOLOTEM 1
RAZEM I
Alitalia
OGROMNA I 1
PRZESTRZEŃ - I I
JUMBQ
NA PARKOWANIE ODRZUTOWCEM I 1
mmmmmĘĘmJmm w—mm—mmLmmmmmmm
ROZRYWKI MIZYKA
wykonaniu ruilepsiyeh I
W OD 15 21 SIERPNIA
£
nie
Pomorzu
ono
i
i
Mieszkańcy
też
4
GALLERIA
DUFFERIN Cr DUPONT TORONTO
Jan Mielcarz
Rycerz z Dąbrowy
Miedzy nim a gdańszczanami
którzy nie chcieli przekazać
rnu władzy nad zamkiem do-szło
do sporu Dopiero po pe-wnym
czasie osiągnięto kom-promis
Krzyżakom bardzo zależało człuchow-skiej
warowni We wrześniu
1454 roku przybyły tutaj od-działy
wojskowe z Niemiec
miał na
wiodąca przez ikol 15 tysięcy Nie
przez
przez
na
na
dni
Rabę widząc
1454
przez
W
zamku zdobyć pociągnęły pod
Chojnice gdzie trzy dni póź-niej
doszło do bitwy w któ-ie- j
Polacy doznali dotkliwej
klęski Wśród wziętych do
riewoli znalazł sie również
starosta czluchowski Mikołaj
Szarlejski
Po tym zwyicęstwie Krzy-żacy
stali się stroną która
przejęła inicjatywę wojskową
i dlatego zamek czluchowski
znalazł sie w stałym zagroże-niu
Wojska krzyżackie wie-lokrotnie
zapuszczały się pod
jego mury ale nigdy nie uda-ło
sie im go zdobyć Kazi-mierz
Jagiellończyk wiedział
jakie znaczenie ma człuchow-sk- a
warownia dla dalszych lo-sów
wojny i dlatego rozkazał
jej załodze by za wszelką ce-nę
utrzymała zamek w swo-ich
rekach Po klęsce chojni-ckiej
król mianował nowego
dowódcę niejakiego Tomka
któremu przysłał na pomoc
oddział złożony z 400 kon-nych
rycerzy pod dowódz
twem Ścibora z Ponieca
Polacy dobrze bronili zam
ku Krzyżacy zaleli w tym
czasie z powrotem prawie ca-łą
Ziemię Cżłuchowską 13
czerwca 1455 r zdobyli Czar-ne
a następnego dnia Debrz-no
W roku 1456 znowu sztur-mowali
zamek człuchowski
Widząc że i tym razem go
nie zdobędą spalili miasto i
odeszli do Chojnic
W tym czasie król polski
mianował nowego dowódcę
zamku czluchowskiego Został
nim butny magnat Włodko z
Donaborza jeden z najbogat-szych
w Wielkopolsce skoli-gacon- y
z Piastami gdyż jego
żoną była księżniczka śląska
Katarzyna — córka księcia
Wacława na Raciborzu)
Kazimierz Jagiellończyk od
początku wojny z Krzyżakami
przeżywał ciężkie kłopoty fi-nansowe
i w związku z tym
pożyczył od Włodka znaczne
sumy pieniężne W zastaw dał
mu zamki w Tucholi Nakle
i Człuchowie oraz miasto
Debrzno Od tej pory obo-wiązek
bronienia zamku czlu-chowskiego
przejął Włodko
na siebie Utrzymywał on w
stałym pogotowiu kilka cho-rągwi
ryrerstwa Nie mając
czym ich opłacić gdyż król
polski zalegał z przekazywa-niem
żołdu Włodko postano-wił
sobie w inny sposób „wy-równać
zaległości" Wszedł
mianowicie w kontakt z Krzy-żakami
i za odpowiednie su-my
przepuszczał przez Ziemię
Człuchowska z zachodu za-cięż- ne
oddziały które spieszy-ły
na pomoc Zakonowi Nato-miast
swoich rycerzy żeby
nie gnuśnieli bezczynnie w
zamku skierował przeciwko
majątkom okolicznej szlachty
i pobliskim posiadłościom ar-cybiskupa
gnieźnieńskiego
Zrabowane na tych wypra-wach
łupy zwoził do zamku
człuchowskiego gdzie prze-chowywał
je w specjalnie do
tego celu zbudowanej baszcie
św Mikołaja Proceder ten
uprawiał przez kilka lat Po
szkodowana szlachta i arcy-biskup
wielokrotnie zanosili
skargi na gwałty i rabunki
Włodka do Kazimierza Ja-giellończyka
W 1460 roku 'król wezwał
jąwszy usprawiedliwienia sta
rosty człuchowskiego król
przebaczył mu i zawarł z nim
nowy układ Włodko zobowią-zał
się że zaprzestanie dzia
rozbójniczej Napady!
na włości szlacheckie i dobra
arcybiskupie trwały jednak
nadal Wtedy król polski po-stanowił
rozprawić się z
Włodkiem ostatecznie i w na-stępnym'
roku wyruszył z
wojskiem przeciw niemu Wi-dząc
że z królem nie ma żar-tów
Włodko upokorzył sie
przed nim i prosił o przeba-czenie
Kazimierz tym razem
przebaczył awanturnikowi
Aby odzyskać łupy_ które po-zostały
w baszcie św Miko-łaja
Włodko wkrótce zaczął
nrzYDUszczac szturmy do u- -
traconei warowni Oblężenie
to jednak zakończyło się nie-powodzeniem
przeto krnąbr-ny
magnat przeniósł się w
rejony nadnoteckie
wował przez pewien czas pod-staroś- ci
Jurga z Rzucewa
krewny Włodka Prowadził
on identyczną politykę w sto-sunku
do krzyżaków Na
przełomie lat 1462—1463
chciał nawet wydać zamek
Krzyżakom ale miejscowa
szlachta udaremniła zdradę
Załoga zamku uwięziła Jurgę
Wtedy Kazimierz Jagielloń-czyk
władze powierzył ryce-rzowi
Jerzemu z Dąbrowy —
wsi w północnej części dzi-siejszego
powiatu człuchow-skiego
O wcześniejszej działalno-ści
Jerzego z Dąbrowy
nic konkretnego nie możemy
powiedzieć Był on zapewne
nieprzejednanym wrogiem
Krzyżaków Walczył przeciw-ko
nim od początku wojny
trzynastoletniej Jako staro-sta
zwrócił szczególna uwagę
na drogę którą z Zachodu
podążały posiłki wojskowe
dla Zakonu Za jego czasu
przedostać się było już im
liudno gdyż drogi tej pilnie
strzegło rycerstwo polskie co
w dużej mierze przyczyniło
się do przyspieszenia końca
wojny 13-letni- ?j
Jednak Krzyżacy którzy
przez cały czas utrzymywali
się w Chojnicach nie szczę-dzili
wysiłków by zdobyć za-mek
człuchowski Z pewnoś-cią
próbowali również prze-kupić
Jerzego z Dąbrowy ale
nie dało to skutku Dopiero
pod koniec wojny udało im
się zawładnąć zamkiem Stało
się to w roku 1466 w wyniku
zdrady żołnierzy słupskich
na których czele stał Marcin
Zitzewitz Wojsko to na Po-morze
Gdańskie skierował
książę Eryk II Spodziewał się
on ze w zamian za pomoc o-kaz- aną królowi polskiemu
uzyska znaczne nabytki tery-torialne
W czasie gdy posło-wie
księcia słupskiego per-traktowali
z Kazimierzem Ja-giellończykiem
wojska Eryka
II już przebywały w Polsce
Im właśnie udało się podstęp
nie zdobyć zamek człuchow--
&Ki w otoczeniu Jerzego z
Dąbrowy znaleźli się ludzie
przekupieni przez Krzyżaków
i oni podjęli się wpuszczenia!
obcych wojsk do zamku" Po
opanowaniu warowni Marcin
Zitzewitz wprowadził do nich
również i Krzyżaków Jerzego
z Dąbrowy i jego szesnastu
towarzyszy uwięziono
W tym czasie król polski
wyprawił pod Chojnice znacz-ne
siły wojskowe które miały
ostatecznie zdobyć miasto Do
Człuchowa skierowano mały
oddział rozpoznawczy w sile
40 pieszych Miał on podjąć
próbę odbicia zamku Niemcy
go dostrzegli i wtedy Marcin
Zitzewitz zebrał część swojej
załogi i wyprawił ją poza mu-ry
by odpędzić Polaków
W zamku pozostało niewie
lu żołnierzy Przebywało tam
również dwóch księży nau
czyciel i kilku uczniów Zo-baczywszy
że Marcin Zitze-witz
wyszedł z żołnierzami z
zamku postanowili wykorzy-stać
sytuację uwolnić uwię-zionych
i zawladnąćć warow-nią
Szybko zamknęli bramę
rozbili drzwi wiodące do wię-zienia
w wieży po czym wy-ciągnęli
z lochów Jerzego z
Dąbrowy i jego towarzyszy
Wspólnie zdołali opanować
wyższą część zamku Gdy Mar-cin
Zitzewitz w odwrocie
przed nacierającym oddzia-łem
polskim próbował wrócić
do warowni zastał drzwi za-mknięte
Polacy przywitali go
również i z tej strony — ka-mieniami
i głazami miotany
mi z murów Nie spodziewając
się takiego obrotu sprawy do-wódca
słupski zebrał napręd
ce żołnierzy z niższej części
Włodka do Poznania Przy- - zamku i uciekł
łalności
i
Jerzy z Dąbrowy opanował
wkrótce obydwie części zam-ku
i pośpiesznie doniósł o tym
Kazimierzowi Jagiellończyko-wi
który przebywał pod
Chojnicami Król hojnie na-grodził
obu księżynauczycie-l- a
i uczniów przysyłając im
w upominku nowe bogate
szaty
Wojna WTeszcie się skoń-czyła
Po drugim pokoju to-ruńskim
Człuchów znalazł się
w granicach Rzeczypospolitej
W 1467 r wartownię cżłu-chowską
jeszcze raz obiegł
Włodek z Donaborza jednak
obrona pod dpwództwem Je-rzego
z Dąbrowy nie skapitu
lowała Sprawę Włodka oma
wiano później na sejmie w
Piotrkowie gdzie był obecny
również Jerzy z Dąbrowy Je-go
wystąpienie przeciwko
Włodkowi zyskało aprobatę
posłów Pod naciskiem opinii
publicznej król kazał Włodka
schwytać i osadzić Wkrótce
W' Człuchowie władzę sprą- -' uwięził go wojewoda kaliski
Piotr z Szamotuł Awanturni-ka
w trybie przyspieszonym
postawiono przed sądem któ-l- y
skazał go na karę śmierci
przez ścięcie toporem Wyrok
wykonano w maju 1467 roku
na rynku w Kaliszu
siiSi
n
Dla dorosłych
sos
Lila
S 0F !S2505
Dla
fiM IM W katar Otna riMu tanj
Jeszcze przez wiele lat wła-dzę
w Człucho-wie
dzielny rycerz
Jeny z Dąbrowy Ustąpił
dopiero w 1478 roku Cieszył
się dużą w Pru-sach
i
stany pruskie broniły go
przed którzy sta-rali
się bogatym
[BtFFTf SJvT'-- W 1k1 KWZtfJjP
od 11 do 17 sierpnia
ŁBFEIIA
7-m- y miesiąc
AłUlT INTRIMNtMMT
tar Sm wcM nimM 1151 MtM M I 01
3-- ci tydzień
I ła o
Woody w
PLAY AGAIN SAM
nEJTTEW]
sprawował
Królewskich wielokrot-nie
zawładnąć
starostwem
opowieść:
UUlUhl
" '
tydzień
ło książka — to
P0RTN0TS C0MPLAINT
Występują: Richard Beniamin
"monkey"
Technicolor
Bezpłatne 1
dla starszych
Ostrzeżenie: Niektóre osoby
dialogi za obrażliwe B Goodwin manager
THE
HWf
on
sławę
""
bilety
Y0tll-41I- 1
[ht Mimeł
Michad
rtalmut Gnam
tinmMM LAWKKC!
znów sama stara walka miłość
Allen
IT
m-H- H MMIM HtTUHIMU
7-m- y
Ależ alei film!
Caren Black
jako
£Ł ulgi
mogą uznać
ftiyijia
LJUUMMCI iWWAI Mf HM
4-t- y tydzień
"Film ukazujący we wszystkich szczegółach niecodzi
wość polityki" New York Daily News
Roberł Redłord w
The CANDIDATE
dorosłych
5-t- y tydzień
FRITZ łhe cał
Pierwszy zastrzeżony pełnometrażowy film
Kojnedia:
TWtAriUłMIU-łfi- ł
uiwimii -- -- - -- i
MUTINY ON BUSSES
DR
Filmy budzące dreszcz:
VINCENTPRICE
PHIBES RISES AGAIN
oraz
DEATH
Yprtc
EAT WTUFL04IM
W
11 i nni -- A'M ł MM - III "I
YMKMWH0ASJ65 35W
od 11 do 17 sierpnia
4-t-y tydzień
Jeśli szukacie kłopotu macie go w JOE KIDD
CLINT EASTWOOD w
JOE KIDD
Dla dorosłych oraz drugi film tylko w Drive-i- n
GROUNDSTAR CONSPIRACY
Tiaam--i gsgETWjgTgi
CARLTDN AT
Bardzo osobiste na żonę męża i
który pada ofiarą swego zawodu
Mia Farrow Topól i Michael Jayston w
THE EYE
dorosłych
starościńską
popularnością
magnatami
czluchowskim
rysunkowy
MASTER
spojrzenie prywatnego
detektywa
PUBLIC
ESUKT0H Ł 0ł TtiGŁ4li sim
4-t- y tydzień
Diugometrażowy film pełen humoru i serca
GOLDIE HAWN w
BUTTERFLIES ARE FREE
Dla dorosłych wraz z nowym
Edwardem ALBERT
"" ?"?"T IGIINT0N E 0F TONS&""mTSI"C™H- -
4-t- y tydzień
Wszystkie najmłodsze piękności Europy
zniewolone dla rozkoszy 3-ci- ej Rzeszy '
L0YECAHP7
Dla dorosłych
oraz
9 AGES 0F NAKEDNESS
7-m- y tydzień
Alfrtd Hitchcock'
FREHZY
wstrząsająca opowieść o
psychologicznym terrorze
rOkCF U EHUUU9M-f- U
7-m- y tydzień
Holland — gdzie jest dziecko?
THE OTHER
jwzuiuMiava
Ł-Jlr-
Kll
gwiazdorem
KZSJTEMJ
WmtmlmiMm
HYLAMI
HYUffll II
B
rfe Ul iifcnc --- &: mn- - ttał