Zwilazkowiec Alliancer, March 23, 1957

              iru?v aKyi-i- i
i f1i r' m rtmńm
n
i
W
r-Cssa-yaft
_"saa# '
Lt
'! K
: t :
"JVt i 1
llrii' MM km
lMillllilli
if
h : r :
i l
i i
1 t
1
STR 2
MBYDATURA DR HAIDASZA
Po raz pierwszy we wschodniej Kanadzie partia liberalna
wysunęła jako kandydata na posła do Parlamentu Federalnego
Kanadyjczyka polskiego pochodzenia Szeroko znany całej Polonii
nie tylko torontonskiej dr Stanisław Haidasz uzyskał nominacje
w okręgu Tri ni ty jednym z największych w Toronto Cechą cha-rakterystyczną
tego okręgu jest jego oblicze ludnościowe a nie
romiary Nie ma bodajże takiej grupy narodowościowej która
nie byłaby tam reprezentowana Jest to pod każdym względem
najbardziej kosmopolityczna dzielnica Toronto Stanowiła ona
kiedyś największe skupisko ludności polskiej która w dalszym
ciągu jest tam poważnym czynnikiem Okręg ten uchodzi za jeden
7 najpewniejszych liberalnych to znaczy ze w kolejnych wybo-rach
powszechnych oraz uzupełniających kandydat liberalny
odnosił zwycięstwo
0 nominację w tym okręgu po wycofaniu się dotychczaso-wego
pos Donalda Carncka ubiegał się obok dr Haidasza adw
Thomas 0'Neill znany hokeista Zebrani po wysłuchaniu prze-mówień
obu kandydatów wybrali dr Haidasza Zbędne jest doda-wać
ze nominacja ta napełnia nas uczuciem nie tylko zadowo-lenia
lecz i dumy
W osobie bowiem dr Haidasza Polonia ma jednego z najlep-szych
swoich synów najzdolniejszych reprezentantów pokolenia
zrodzonego i wychowanego w Kanadzie Wiemy ze jest Kana-dyjczykiem
w każdym calu ale jednocześnie nigdy nie przestał
bc Polakiem Urodzony przed 34 laty w Toronto w okręgu z
którego kandyduje brał udział w polonijnym życiu organizacyj-nym
w latach szkolnych uniwersyteckich i dojrzałych Piastował
godność prezesa Kongresu Polonii Kanadyjskiej okręg Toronto
był wielokrotnie mówcą na akademiach zebraniach publicznych
ilp Dr Haidasz -- nany jest nam wszystkim jako świetny mówca
Wiadomo również ze cieszy się wielkim powodzeniem w zawo-dowej
praktyce lekarskiej Mniej jednak ludzi wie m jest on
świetnie przygotowany do życia publicznego politycznego Obok
dyplomu lekarskiego posiada i dyplom magistra filozofii Włada
równie dobrze językiem francuskim jak angielskim i polskim
Mimo zajęć zawodowych znajdował jeszcze czas na życie organi-zacyjne
polityczne 1 właśnie dzięki swej aktywności w partii
liberalnej zdobył nominację na zebraniu wyborczym w Trinity
Niewątpliwie dr Haidasz zawdzięcza wybór swoim osobistym
walorom a pochodzenie polskie nie odegrało roli Nie mniej
jednak nominacja jego świadczy o nastawieniu rządzącej partu
liberalnej do ludności innego aniżeli anglosaskiego i francuskiego
pochodzenia Wskazuje ona mianowicie ze w pełni docenia się
znaczenie wartość tej ludności że chodzi o zwiększenie czynnego
udziału tych grup w życiu publicznym państwa Oczywiście byłoby
nieścisłe twierdzić ze jakiekolwiek stronnictwo polityczne w Ka-nadzie
uprawia dyskryminację na tle pochodzenia narodowego
koloru 9kóry czy wyznania ale jednocześnie trudnoby zaprzeczyć
ze niektóre partie wolałyby jak najbardziej ograniczyć aktywny
udział elementu nie-anglosaskie-go
lub francuskiego w życiu pu-blicznym
przede wszystkim na szczeblach kierowniczych
Prowincje zachodnie posiadają zarówno w reprezentacjach
prowincjonalnych jak i federalnej przedstawicieli różnych grup
etnicznych natomiast wschodnie prowincje były w tej mierze
bardziej pokrzywdzone I tak np z Ontario zasiada w Ottawie
jedynie jeden poseł pochodzenia ukraińskiego podobnie zresztą
jak w Toronto w parlamencie prowincjonalnym znajduje się
również tylko jeden poseł pochodzenia ukraińskiego
Nie było dotychczas w Ottawie żadnego posła pochodzenia
„polskiego I dlatego kandydatura dr Haidasza posiada tak wielkie
dla nas znaczenie Nieomal że historyczne Zdajemy sobie dosko-nale
sprawę że dr Haidasz nie będzie w Ottawie reprezentował
jedynie grupy polskiej lecz cały swój okręg Wiemy ze posiada
większe niz ktokolwiek inne kwalifikacje by być rzecznikiem
interesów tej wielonarodowościowej i wielowyznaniowej masy
wyborców z Trinity Jako syn imigrantów zna doskonale wszy- -
stkie bolączki tej ludności rozumie ich potrzeby Spotykał się
z nimi codziennie w swojej praktyce lekarskiej i w nowej Izbie
J-- — jesteśmy tego pewni — będzie ten okręg godnie reprezentował
' politycznie
Partia liberalna wysuwając dr Haidasza w Trinity dała
dowód nie tylko zrozumienia dla roli grup etnicznych — ze
szczególnym uwzględnieniem polskiej — w rozwoju Kanady lecz
również wielkiej mądrości politycznej Wyborca polski bowiem
w każdym okręgu wyciągnie z tego faktu należyty wniosek Bę-dzie
wiedział której partii kandydatów ma poprzeć w nadchodzą-cych
wyborach powszechnych
Kredyt Kanadyjski dla Polski
f Podpisanie umowy polsko-kanadyjski- ej
--w sprawie nabycia
t przez Polskę ziarna wartości około $17000000 jest zjawiskiem
j pomyślnym dla obu stron Kanada jest jednym z największych
j eksporterów pszenicy lecz od kilku lat napotyka na coraz to
I większą konkurencję Stanów Zjednoczonych W odróżnieniu bo- -
wiem od Kanady sprzedającej swoje produkty za dolary Stany
Zjednoczone wyzbywają się nadwyżki zbożowej oraz innycli arty-r
"kwuałóluwtę rloolknaylcnhą oRfizaąrudjąkcanajedyjjaskkoi wdaierylokrwoztngileędnileeczspbrezzesdkaujetecjząnizea
protestował przeciwko tej polityce amerykańskiej uważając iż
J jest ona wyrazem nielojalnej konkurencji Wielu polityków kana- -
dyjskich wypowiadało się za bardziej giętką praktyką rządu w
uk&iwi-u- u pszenicy zalecając onarowanie naawyzeK w iormie
darów jednakże rząd nie przyjął tych sugestii trwając przy zasa
dzie normalnych obrotów handlowych
Polska przed wojną nie importowała zboża Miała go w nad-miarze
I być może i w obecnym stanie gospodarczym byłaby w stanie wyżywić ludność gdyby nie była obarczona latami katas-trofalnej
gospodarki stalinowskiej Nastąpiła wprawdzie bardzo
"poważna zmiana struktury gospodarczej Polski która z państwa
rolniczego stała się państwem przemysłowym ale posiada
dostatecznie silne i wielkie rolnictwo dla zaspokojenia własnych
potrzeb Jeśli mimo to musi sięgać po przywóz artykułów żywno-śiowyc- h to jedynie dlatego że przymusowa kolektywizacja znisz-czyła
rolnictwo polskie Kwitnąca ongiś gałąź gospodarki naro- dowej znalazła się w stanie zupełnego upadku
Trzeba stwierdzić ze Władysław Gomułka przewidywał taki
rozwój wypadków Przestrzegał przed kolektywizacja był jej ppkriaszcaehłciwrbnynłiiankise"zmOkoddrzlWiuwciaslityśgmcozysnpiuokdoal1rec9kz4to7ywi rizpaonclajiętycłazgmndiyaeżc"h w "Nnaoswzyycchh wDarruóng-"
Gomułka padł a wraz z tym rozpoczęła się orgia kolekty-wizacji
Nic więc dziwnego że Polska nie jest w stanie wykarmić
swojej ludności i musi szukać zboża i innych produktów rolnych
nkaoićrynnkaajpcihlnizeajgszraenicpzontyrzcehbyKPanoalsdkai jeRsztądoczkyawniaśdcyiejskwi stzaanjąiłe jzuaszpo-w
ubiegłym roku wysoce przychylne i wyrozumiałe stanowisko Po
raz pierwszy zrezygnował z gotówkowej zapłaty za dostawiony
produkt udzielając Polsce kredytu jednorocznego Jak wynika
z oświadczenia min Howe Polska nie zdołała spłacić tej należności
gdyż w międzyczasie sytuacja gospodarcza Polski jeszcze bardziej
się pogorszyła Delegacja polska wyraziwszy gotowość nabycia
nowej partii pszenicy domagała się-ty- m bo trzyletniego kredytu ale Drosiła ierriannzr-ezemśni- nie tylko dłuższego n n nrfmcynnio
spłat za ubiegłoroczne dostawy
mienie dla trudności w jakich
arszawie kredytów pragnął
zaaowoieniu ze zmian jakie zaszły tam od października ub r Dostawy zbożowe z Kanady będą stanowić poważną pomoc dla
Kraju zaspokoją najpilniejsze potrzeby na odcinku zbożowym
1 dlatego witamy z zadowoleniem stanowisko Ottawy która poś- pieszyła z pomocą dla Polski
Kanadzie
Półroczna
Kwartalna
'Authorised
kanadviski
się znajduje Polska udzielając
jednocześnie dać swojemu
Mazurkiewicz Frikke
Związkowiec" (The Alliancer) 1=2492
for cvcry Wcdnesday and Satiirdaj tr:
POLISH ALLIANCE LIMITED
Związku wdaany Dreicjc Prasową
Redaktor F Głogowski Kler Drukarni K j
Roczna w
1 i —
PRENUMERATA
Stanach Zjednoczonych
innych krajach
Pojedynczy
as Second
Rząd 7m711
i
wyraz
J - Kier Adm R
Teł LE
' Printed
PRESS
OrgSn Polaków w Kanadzie przet
$4 50 W
$275 i $600
$150 numer 100
1475 Qucen Street West
Class Mail
okazał
Toronto Ontario
Post Office Department Ottaica
Siłę reakcji urażonej opinii
społecznej która instynktownie
krystalizuje się w potępieniu
przekroczenia niepisanego pra-wa
gromady: „nic złego o nas
samych" można poznać na przy-kładzie
dyskusji o antysemityz-mie
polskim I rzecz charakte-rystyczna
— reakcja ta była i
jest nadzwyczaj podobna tak w
Kraju jak i na emigracji Pomi-mo
osiedlenia się za granicą po-mimo
nieuniknionego wsiąkania
w obcą glebę i w obcą kulturę
stanowimy widocznie jeden typ
psychiczny tworzymy wciąż jeti
ną wspólnotę plemienną której ma elementów „tak sza-tozsamo- sć
objawia się nawet w i lenie zależy na oczernianiu na-niezdolno- ści
rozróżnienia kry-'szeg- o narodu" Wzstko to jest
tyki i oszczerstwa
Lczy przede mną parę nu-merów
czasopism krajowych w
których szereg autorów omawia
wnikliwie wszechstronnie 1 z
jakąś serdeczną wewnętrzną
pasją problem antysemityzmu
w Polsce — w 1956 57 r Pu-blicyści
krajowi dostrzegli nie-brpieczenst- wo odradzania się
w społeczeństwie nastrojów an-tyżydowskich
dość późno w
miarę wzbierania fali ekscesów
przeciwko ludności żydowskiej
Nic dziwnego gdyż jak stwier-dza
jeden z nich w tej dziedzi-nie
„działała w Polsce wyjąt-kowo
skuteczna dezinformacja"
Ludzie pytali „czy z tym anty-semityzmem
to aby nie przesa-da?
czy się go nie wyolbrzy-mia
w przewrażliwieniu? jak to
w Polsce wygląda naprawdę?"
Jakże typowa jest ta niechęć
spojrzenia prosto w oczy niemi-łym
faktom jak charaktery-styczne
jest to niedopuszczanie
do świadomości ze rzeczywis-tość
socjalna może byc wręcz
odwrotna od naszych złudzeń
I zauważmy że nie był to odruch
ludzi zainteresowanych osobiś-cie
w ukrywaniu pewnych zja-wisk
w których albo sami ma-czali
palce albo przynajmniej
sympatyzowali z tymi którzy za
nich wykonywali brudną robo-tę
Nic podobnego Kwestiono-wali
istnienie antysemityzmu w
Polsce ludze subiektywnie ucz-ciwi
ludzie którzy próbowali
uspokoić swoje sumienie twier-dząc
że nic złego się nie dzieje
że nie ma powodu do niepokoju
Jak pisze wspomniany
Hołda „niebezpieczeństwo hań-by
rodziło opór przeciwko u-jawni- eniu całej prawdy" Cie-szymy
się iż ten sam publicys-ta
mógł dodać że właśnie ci lu-dzio'-dom-agali
się następnie całej
prawdy
Czyż zjawisko chowania gło-wy
w piasek nie powtórzyło się
na emigracji gdy redakcja
„Kultury" powzięła w zasadzie
godną pochwały myśl przepro-wadzenia
ankiety na temat an-tysemityzmu
polskiego? Jak in-formowałem
Czytelników kilka
tygodni temu ankieta mimo ze
przyniosła kilkanaście bardzo in-teresujących
wypowiedzi w ca-łości
celu swego nie spełniła
I nie mogła spełnić gdyż więk-szość
korespondentów wręcz za-przeczyła
istnieniu antysemi-tyzmu
wśród społeczeństwa pol-skiego
'
węższego punktu widzenia
Glosy prasy krajowej oświad-czenia
członków rządu oraz in-nych
dygnitarzy wreszcie wyro-ki
sądowe dowodzą niewątpli-wie
ze w ciągu minionych mie-sięcy
uzewnętrznił się niejedno-krotnie
w formie brutalnej i
jaskrawej antysemityzm Za-równo
w Kraju jak i na emi-gracji
wskazywano że przejawy
te nie są samorzutne lecz ra-czej
zdradzają pewną świadoma
akcję a mianowicie ze strony
stalinowców żaden uczciwy Po-lak
żaden prawdziwy i szczery
demokrata nie tylko nie poch-wala
lecz wręcz przeciwnie po
tępia nie tylko antysemityzm
ale wsielkie inne formy nieto-lerancji
narodowej wyznanio-wej
czy rasowej Występujemy
przecież zdecywanie przeciwko
dyskryminacji nie tylko w Ka-nadzie
ale gdziekolwiek na
świecie
Wschłuchując się w opowia-dania
przybywających z Polski
odnosimy wrażenie że istnieje
wcale poważna rozbieżność mię-dzy
rzeczywistością a dyskusją
prasową Ostatnia fna charakter
zasadniczy ogólny i potępienie
antysemityzmu każdego jego
przejawu jest najzupełniej uza-sadnione
Wywołuje to jednak-że
fałszywe wrażenie jakoby w
Kraju powstała jakaś nowa psy-choza
jakoby rozpoczęła się ja-kaś
fala prześladowań tej reszt-ki
Żydów która ocalała z rąk
niemieckich barbarzyńców i mor
derców Na szczęście tak nie
jest ~
Abstrahując od prowokacji
stalinowców od wykorzystania
sposobności dokuczenia żydom
orzez nieodpowiedzialne jednost
ki chuliganów którzy sa zaka-łą
wszystkich narodów nie ma
w Polsce żadnych nastrojów an-tysemickich
żadnej masowej
akcji przeciwko Żydom Z bar-dzo
spokojnych opowiadań osób
zasługujących-na-pełn- e zaufanie
wynika wręcz że bardzo poważ-na
ilość" Żydów polskich nosiła
"ZWIĄZKOWIEC" MARZEC (March) 23 - 1957
A
Wobec tych fakt n a nikogo nie £zy będą jeszcze udawać że
mogło zaskoczyć wpłynięcie donIe wiedzą" o co chodzi ludzie
ktoiym
Edward
KeciaKcji dwóch jaK aoiycnczas
listów protestacyjnych przeciw-ko
skromnej próbie oświetlenia
jednego z aspektów antysemi-tyzmu
w artykule o rasizmie
podświadomym Ccgoz w tych
listach się nie znajdzie9 Jest o-cz- y
wiście i zarzut złej woli jest
i oskarżenie o s?mobiczowanie
się jest i protest przeciwko szas-taniu
honorem narodu polskie-go
Nie brak naturalnie i aluzji
— o denuncjacyjnym posmaku
ao nie wymieniony en z lmie- -
powtarzam normalne lypowe
— a z do próby wywarcia presji
na Redakcję czy "piszącego Je-żeli
czemu raczej należałoby
się dziwie to cłu ba tylko bra-kowi
zbiorowych protestów
Nie byłoby właściwie warto
zaprzątać tym uwagę publicz-ności
gdyby nie waga sprawy
polskiego antysemityzmu jako
takiego A sprawa ta doczekała
się rozwiązania tak katastro-falnego
tak dla naszego ho-noru
narodowego haniebnego
ze samo suche przytoczenie fak
tów starczy za odpowiedz na za-rzuty
1 „argumenty" P T Ko-respondentów
Na „niewinne" pytanie czy w
ogóle istnieje w Kraju antyse-mityzm
odpowiedz dało samo
życie I odpowiedz tę zna dziś
cały świat z depesz korespon-dentów
zagranicznych w Polsce
Żeby zaś nie było najmniejszej
wątpliwości co do prawdziwoś-ci
faktów będę się powoływał
nie na doniesienia me znających
stosunków i języka dziennika-rzy
cudzoziemskich lecz na gło-sy
publicystów polskich
„Dwadzieścia tysięcy polskich
Żydów wyraziło pragnienie 0-puszcz- enia
kraju Drugie tyle
nosi się z tym zamiarem" —
stwierdza E Hołda w "Po Pros-tu"
z 13 I 1957 A Jerzy Lo-ve- ll
dodaje: „Zaczął się maso-sow- y
exodus" (podkreśl moje)
Polaków pochodzenia żydowskie
go" („Życie Literackie" z 20 I
1957) Za chwilę wrócimy do
przyczyn tego masowego pędu
do opuszczenia Polski przez oby-wateli
polskich Ale najpierw
pójdźmy mając za przewodnika
Stefana Storcha na ulicę Druc-kiego-Lubeckie- go
we Wrocła-wiu
gdzie mieści się tymczaso-we
biuro paszportów zagranicz-nych
Wmieszajmy się w tłum
interesantów Żydów polskich
wyjeżdżających do Izraela Wsłu
chajmy się w ich rozmowy Jes-teśmy
„w poczekalni emigracji
bolesnej":
Na ławeczce siedzą żony leka-rzy
z Legnicy:
— Koleżanki otrzymały już
zezwolenie a ja nie — skarży
się gorzko jedna z nich Roz-niosło
się po mieście ze wyjeż-dżamy
i dziecko miało duże przy-krości
w szkole Chcę jak najprę-dzej
być daleko
Człowiek w fufajce ma zgru-białe
od pracy ręce i pooraną
zmarszczkami twarz:
— Jestem robotnikiem Zara- -
się od lat z zamiarem opuszcze-nia
Polski i to nie z powodu ja-kichś
przykrości ze strony Po-laków
czy poczucia obcości w
Kraju Po prostu pragnęli życia
w lepszych warunkach bez-oieczniejszy- ch
wolnych od tota-litarnej
kontroli Gdyby Warsza-wa
działając pod naciskiem
Moskwy nie powstrzymała e-migra- cji
do "Izraela nie skrępo
wała działalności poselstwa izra-elskiego
większość Żydów opuś-ciłaby
Kraj do 1952 r Ludność
polska uważała żydów za szczęś-liwców
uprzywilejowanych gdyż
nawet w najgorszych czasach
terrorystycznych istniała przy-najmniej
dla drobnej ilości
szansa emigracji podczas gdy
Polacy jej nie mieli
Nieodpowiedzialne wybryki
jakie miały istotnie miejsce w
ostatnich 'miesiącach jedynie
przyspieszyły dawne postano-wienia
wyjazdowe dając każde-mu
dostateczny w pełni uspra-wiedliwiony
powód Społeczeń-stwo
polskie doskonale to rozu-mie
Podobnie jak zdaje sobie
sprawę z faktu że pewna ilość
Żydów piastowała bardziej i
mniej odpowiedzialne stanowis-ka
właśnie w systemie stalinow-skim
który niewątpliwie był
orzesiąknięty antysemityzmem
"Vie ono również że wiele osób
dochodzenia żydowskiego ode-brało
bardzo poważną wysoce
korzystna rolę w walce z syste-mem
stalinowskim Wie że ich
śmiałe i odważne wystąpienia
utorowały drogę „polskiemu paź
dziernikowi" I dlatego jest wy-soce
niebezpieczne nie mówiąc
iuż że i niesprawiedliwie uo-gólniać
problem antysemityzmu
Należy natomiast mieć na uwa-dze
że mir izy słuszną dyskusją
zasadniczą między stawianiem
zagadnienia z praktycznym jego
obliczem istnieje wcale poważ-na
rozbieżność
Słuszniej więc byłoby notować
fakty a nie wyciągać z nich
zbyt pośpieszne i ogólne wnio-- skl Jan Nowotarski
Z
I biam 740 zł Nigdzie w świecie
I mniej nie zarobię Tylko że nig-- i
dzie na świecie nie będę tak szy-- '
kanowany Ja nie wyjeżdżam Ja
uciekam"
"dobrej woli z których mejed
nemu może było dane zaznać go-ryczy
wycierania kątów w pocze
kalniach innej nie mniej doics
nej emigracji? Niechże więc
przeczytają jeszcze komentarz
Storcha:
"Profesorowie wyższych uczel
ni lekarze inżynierowie robo-tnicy
nauczyciele urzędnicy
artyści rzemieślnicy opuszczają
kra'j w którym od przeszło sze-ściu
wieków mieszkali ich ojco-wie
Co ich stad wygania? Mó-wią
ze atmosfera nienawiści ra-sowej
(podkr moje) żydzi pol-scy
jadą do Izraela by zamiesz-kać
tam w prymitywnych pomie-szczeniach
ale bez zmory nie-nawiści
i nietolerancji' ("Nowe
Sygnały" 20 I 1957)
Reżim komunistyczny jest dla
pewnych ludzi — tak w Kraju
jak na uchodztwie — odpowie-dzialny
za wszystkie nieszczęścia
Polski od roku 1945 za wszyst-kie
wypaczenia schorzenia pro-cesy
gnilne organizmu społecz-nego
W sprawie zydewskiej re-żim
dopuścił się istotnie cięż-kiego
błędu zahamowawszy emi-gracje
Zydow polskich do Izrae-la
dziesięć lat temu Ostatnio
odłam stalinowski w swej głu-chej
opozycji do kierunku Go-mułki
świadomie rozdmuchał za-rzewie
antysemityzmu w Kraju
To wszystko prawda Ale stali-nisc- i
polscy antysemityzmu nie
wymyślili
Ludzie którzy we wrześniu
1956 na Nowym Mieście w Wał-brzychu
pragnęli zlinczować Szy- -
JADĘ DO
(Dokończenie ze str 1)
Jak będą patrzeć na mnie moi
najbliżsi matka ojciec siostry
ich rodzina i rodzina żony której
część znam tylko z listów i opi-sów?
A jak wyglądają ulice Chełm-ska
Czerniakowska i Mokotow-ska
po których biegałem małym
chłopcem do kolejnych 3 "pow-szechniakó- w"
posuwając się w
głąb miasta w miarę jak mój oj-ciec
polski chłop walcząc upor-czywie
o urządzenie bytu w wiel-kim
mieście z przedmieść prze-suwał
się w "lepsze" jak nam się
wówczas wydawało okolice War-szawy?
Czy stoi na Książęcej
przy Placu Trzech Krzyży prze-robione
ze zwykłego domu czyn-szowego
stare gimnazjum Rejta-na
w którym musiałem uczyć się
obowiązkowo oprócz łaciny także
i greki czym imponowaliśmy
przy lada okazji innym sztuba - !
kom paplając początek orygina
łu Illiady? Czy w sklepie Peszla
na tymże Placu — nawprost Ko-ścioła
św Aleksandra — bujają
się nadal kolorowe i wrzaskliwe
papugi?
Czy spotkam kolegów szkol-nych?
Jakie ślady na nich pozo-stawiły
długie lata okupacji woj-ny
i ostatnich lat głębokich prze-mian
ustrojowych? Czy znajdę z
nimi szybko wspólny język?
Te problemy które przeżywa
zapewne każdy wracający w ro-dzinne
strony" cisną mi się do
głowy gdy wreszcie po rozgar-diaszu
przeróżnych spraw orga-nizacyjnych
politycznych i bie-żących
problemów "Związkow-ca"
mającego ukazywać się jako
półtygodnik znajduję w niedzie
lę kilka wolnych godzin do pako-wania
i przeglądu rzeczy które
ze sobą zabieram '
A przecież główny cel mej po-dróży
to nie odwiedzenie rodzi-ny
i zaspokojenie osobistej tęsk-noty
za Krajem To swego rodza-ju
misja z ramienia najszerszej
rzeszy Czytelników "Związkow-ca"
którym pismo nasze chce
ułatwić objektywną ocenę tego
co się w Polsce nazywa "demo-kratyzacją
komunistycznego u-stro- ju"
czy "polskim październi-kiem"
Cisną mi się więc do gło-wy
różne myśli i projekty dotar-cia
do sedna zagadnienia Gdzie
i u kogo szukać odpowiedzi na
szereg dręczących pytań obcho-dzących
nie tylko mnie jako
dziennikarza i redaktora ale
i każdego Polaka budującego
swe życie na gościnnej ziemi ka-nadyjskiej
nie zapominającego
o Polsce i uważającego już Ka-nadę
nie za czasowe schronienie
ale ojczyznę swoją i swoich dzie-ci
Czy w Polsce zechcą należycie
rozumieć gdy im powiem że
większość Polaków z Kanady nie
myśli o powrocie na stałe dó Pol-ski
bez względu na to jaki tam
będzie panował ustrój Czy zdo-łam
ich równocześnie zapewnić
i przekonać że decyzja pozosta-nia
na stałe w Kanadzie przyję-cia
obywatelstwa i mocne wro-śnięcie
w grunt kanadyjski nie
zmienia w niczvm naszej miłości
synowskiej do Polski
Pisząc to myślę tez o sobie mej
własnej rodzinie Ale to nie tylko
mój osobisty problem i nie jeno "starej" emigracji Bo i powojen-na
polityczna czy żołnierska
emigracja 'przeżywa te same
kompleksy gdy dziatwa jej uro-dzona
w tym kraju zaczyna' ros-nąć
na kanadyjskiej glebie pły-nąć
do szkół kanadyjskich grać
1 w baseball i hokeja entuzjazmo- -
mona Segala kierownika sklepu
masarskiego to nie byli komu-niści
— przynajmniej w masie
To był pijany nienawiścią tłum
mętów? PrzeciwnieJo byli "po-rządni"
mieszkańcy tego śląskie-go
miasta tz porządni z domie-szką
antysemityzmu Ta domie-szka'
przekształciła ich w momen-cie
podniecenia w dziką tłuszczę
A ci co teletonowan — anoni--
mowo — do mieszkań swych
wspoiouywaicu pucnuueiiw ży-dowskiego
z zapytaniem: "kiedy
się ty parchu wyprowadzisz bo
mi p'otrzebne mieszkanie?" co
kałem obsmarowywali drzwi le-karzy
żydowskich co pisali listy
z pogróżkami co wybijali szyby
w mieszkaniach co po wojnie
jedno tylko Hitlerowi mieli za
złe: ze wszystkich Żydów nie wy- mordował' to wszystko komuni-ści?
A może raczej niezniszczal-na
polska kołtuneria jak to
stwierdzają publicyści krajowi
Nikt nie jest i nie będzie w
stanie ustalić jaki procent winy
w tragedii społeczności żydow-skiej
w Polsce przypada na koł-tunstw- o
mieszczucha przewro-tność
stalinisty ciemnotę jed-nych
indyferentyzm drugich
ignorancję jeszcze innych Od
"świętego oburzenia" po baga-telizowanie
problemu — bogata
jest skala postaw psychicznych
naszych rodzimych negatorów
antysemityzmu którym obawa o
zakłócenie gnusnego spokoju su-mienia
uniemożliwiła dostrzec na
czas grozę niebezpieczeństwa
"Poczciwcy" nie zauważyli że
ostatnią najbardziej tragiczną
ofiarą antysemityzmu jest ich
własny naród Naród którego
duch został zatruty a imię zszar-gane
— bez względu na odsetek
faktycznych antysemitów
POLSKI
wać się Marylin Bell i za najważ-niejsze
wydarzenia świata uwa-żać
wynik meczu Toronto Mapie
Leafs'contra Detroit Red Wings
Co im to w Polsce powie gdy
określę im nas jako Kanadyjczy-ków
polskiego pochodzenia za
jakich uważać nas przywykli na-si
współobywatele kanadyjscy
Jak się ustosunkują do tego mia
rodajne czynniki w Kraju gdy
tłumaczyć im będę że nasze ży-cie
polonijne powstawało samo-rodnie
oddolnie i nie znosi żad-nej
interwencji czynników poza
kanadyjskich tymbardziej ze
strony placówek konsularnych
które Polonia przez ubiegłe 10
lat przywykła uważać za repre-zentację
nie władz Polski ale
za agencję sowieckiego i stali-nowskiego
rządu
Nie wszyscy w Kanadzie wie
rzą w szczerość przemian w Pol
sce Znaczny jeszcze procent Po- -
lonn ounosi się uo mcii z rezerwą
i wyraża obawy ze nawet jeśli są
one szczere tó mogą być zwykłą
"pieredyszką" którą można na
polecenie Moskwy odwołać w
każdym momencie Jeśli chodzi
o Kanadyjczyków to wielu z nich
odnosi się do mego wyjazdu wo-gó- le
w ten sposób jakby napraw-dę
za żelazną Kurtyną a szcze-gólnie
w Polsce nie zmieniło się
nic od śmierci Stalina Kiedy ze
śmiechem uspokajam ich obawy
twierdząc że istnieje od kilku
miesięcy swobodny ruch dwukie-runkowy
z Polski i Kanady py-tają
na ile się ubezpieczyłem i
i co moja żona robić będzie gdy
mnie tam zatrzymają
Wszystko to utwierdza mnie w
przekonaniu że decyzja Dyrekcji
Prasowej wysłania mnie na koszt
wydawnictwa do Polski była słu-szna
i celowa
Jadę do Polski juz jako Kana-dyjczyk
i to nie tylko jeśli chodzi
o obywatelstwo ale także i ze
względu na uczucia i powiązania
z tym krajem w którym spędzi-łem
większość swego świadome-go
życia i który dał mi szanse
stworzenia pomyślnych warun-ków
bytu dla siebie i rodziny
Jako Kanadyjczyk jadę do
Folski z otwarta głowa bez uprze
dzeń które może miałbym gdy-bym
zamyślał o powrocie na sta-łe
i z ambicja odgrywania tam
jakiejś roli społecznej czy polity-cznej
Mimo to jednak jadę i z otwar-tym
— wezbranym tęsknota —
sercem bo mnie'ta Polska pach- nie czarną orną glebą wabi po- szumem mazurskich sosen pod
którymi harcowałem na obozach
ze swymi rówieśnikami chabrzy
się i modrzy kwieciem łąk złoci
falą zbóż odurza zapachem wrzo- sowisk i upaja świergotem ptac-twa
jakiego w Kanadzie nigdy
nie słyszałem Bieli się także ca- łunem śniegów na Wysokiej Li-liowym
Mięguszowieckich Szczy tach czy Rysach i Giewoncie wa- bi poszumem przełomu Dunajca
zejściem po piargach Trzech Ko-ron
urokiem Pienin i Beskidów
a nade wszystko ciągnie mnóst-wem
nieokreślonych bliżej uczuć
w których niewiadomo czy to
głof matki czy otwarte ramiona
soijócastr czlyubsppłaokparonseturadgowścairą"uolciczyy
warszawskiej głośniej przyzywa- ją!
Czując sercem Polaka a pa- trząc oczyma gościa z odległej
Kanady pisać wam będę drodzy
czytelnicy o polskiej' rzeczywi- stości taką jaką w wędrówkach
swoich napotkam
wasz redaktor
F Głogowski
Ą — "
Ę
1 HI KąCIK jubileuszowy Ti
Na Sierociniec I
w Liskowie l'3i
8
7 „„„-oti„- „ i- -i u yuvLqiMcm icinicn miesić Mi
1921 r sekretarz polskiego"?
sulatu gen R Mazurkiewicz?
wił sie w Toronto w redakciit" 1' ii
wydawanego przez spółkę "j wonią" z prośbą o zbieranie t duszy na sieroty polskie w ]K wie Na konferencję został rT
szony znany wówczas dziali
Bilewicz Redaktor E J stail fcti
ki i P Bilewicz przyobiecali kretarzowi Konsulatu pncfeL wić sprawę sierot na zebrt
organizacji i parafii na terpr'!
Toronto
Nie zwlekając sporządzili
listy i rozpoczęli zbiórkę odfo
mu do domu W parę h--n później p Bilewicz zebrał nam fi listę $100 a inni kolektorzy obf-- f ło $400 Całą sumę $500 pnJJ
w Montrealu by jak najszyte
zawędiowała do Liskowa gd™ w skrajnej nędzy znalazły sie m roty po pierwszej wojnie swiatj
wej n
W międzyczasie p Bilewicij
E J Stawicki wystąpili z pu pozycją utworzenia komiteii
międzyorganizacyjnego którea członkami mogłyby byc orga& zacje dotujące po $50 na sie& ciniec Pomysł został zaakceuh
wany i w ten sposób został po łany do życia Komitet Zbiórki n Sierociniec w Liskowie w ńVi a
którego weszły następujące o H
ganizacje: swiezo utworami V
Związek Polaków w Kanada
(wsKuteK połączenia się Tow
rzystwa "Synowie Polski" i %
warzystwem sw Stanisław!
Spójnia Postępowa Polska h
rafia św Stanisława Parafii
Matki Boskiej Częstochowskiej i
no zarząd w składzie: E J Sit
wieki — prezes P Bilewicz i R J
J Mazurkiewicz — zastępcy!! (i
Legocki — sekr prot B fe £
licki — sekr fin A Purat- - rf
skarbnik oraz członkowie-- !!
Parubocki M Legocki i kspl ?A Dekowski
Komitet uzyskał pewne ia
ki z Konsulatu i fotogn-fi- eU
sierot znajdujących się t
Liskowie Zrobiono odbitki fofc
grafii wygłodzonych dzieci i
przymocowano je do puszek j stawionych na ladach w polski
sklepach
Poza tym urządzany zabawył inne przedsięwzięcia ha""nea
sierot w Liskowie a dla więksi
go rozgłosu i zebrania większej
kwoty pieniężnej Komitet vą
dził wiec połączony z konc-ertem
EN
Dzięki staraniom red E JSlł
wickiego 23 10 1921 r TVi
Koncert" został urządzony w A-llen
Theatre na zbiegu ulic M
mond i Victoria Zarówno sola
jak i orkiestra nie przyjęli wyw
grodzenia
Obok Polaków na koncerćt --i
sporo było Kanadyjczyków i
miedzy nimi płk LaPan komen
dant Polskiego Obozu im TKoS-ciuszk- i
w Niagara-on-the-Lal- e
jego zastępca major Yonge i ar bi
cybiskup Toronto ks Nil McM
"Wiec-Koncer- t" był wielkim
sukcesem propagandowym i I
przyniósł $29415 dochodu Ni-estety
zakończył się zgrzytem"Pi
nie Bilewicz" Stawicka i Biało 4
grecka urządziły przyjęcie dli
wybitnych gości kanadyjskich
które kosztowało $1421 Ponif-wa- ż
Komitet nie chciał pokiyf
rachunku drogą datków pryw-atnych
jego członków Spójnia P
stepowa Polska wystąpiła z nit
S°- -W
łonie Komitetu powstarj
tarcia Tygodnik "Nowe Życie
stał się tak niepopularny ze itf- -
Kiad jego gwałtownie się wl-iczył
Redaktor E J Stawickim
zygnował z swego stanowiska'
opuścił Toronto Redakcję "N
wego Życia" objął A J Stanie?
ski W marcu 1922 r funkejf
prezesa Komitetu przejął P w
lewicz
Sytuacja zaogniała się z b
dym dniem Wkrótce z Komitefi
wystąpił Związek Polaków w K-anadzie
na 'skutek nieporo
mienia z ks płk DekowskimM
domiar nieszczęścia umarł ko-nsul
M Okołowicz który był
sza całej akcji Komitet ZbiorD
na Sierociniec w Liskowie opa-rty
tylko na dwóch parafiach ią
niał jakiś czas aż wreszcie 7 ' m 1922 r zawiesił swą działalno-- W
grudniu tego samego roku
się ostatnie likwidacyjni
zebranie Komitetu na ktorp
przekazano pozostałość w wy3
kości $20777 do Konsulatu '
Montrealu
Komitet w okresie od 1921''
1922 r zebrał na Sierociniec'
Liskowie S150S77 i-- g
Według pisma ks prałata j
twizinskiego opiekuna sivur
ia Pilnnia Kanadyjska MOZJ?
na jego ręce $421198 Ja m
mnciałtr HriiłnA inno 1P57CZ6
miłołw tit TTnnł-ri- o Hv7 OSl2
czna suma jest dwa i pw ™¥&
iwrinu — ~ -- j Ł- -i 4 „i-- o TArrranO KJs
Toronto Wszystkie darfkizo
nrzeznac7one na budowę "S&ft A
Rzemiosł" w Liskowie w suw
360 sierot szkoliło się na łat-wych
rzemieślników Koszt®
budynku opiewał na S60W
miał być w całości pokryty P
Polonfę Kanadyjską