Zwilazkowiec Alliancer, December 19, 1959

              1
A
fi
5- -
fi
fi
fi
ii
s
fi'
fi
fi
fi
fi
fi
fi
Q
fi
fi
i
fi
f]
a
fi
fi
n
fi
r?
n
7 iii
Łe i e@S®MS ?@@@©g@£E@@©@SS STR 15 'WIĄZKOWI EC BOiC NARODZENIE (X-nf- a) 195? r Pl W
S życzenia z Toronto
ąit4ipp:iie!s!!K'PP!criir!cippp £jł
!
-- SasŚgLi
TwUSERDECZNlEJSZE ŻYCZENIA
z okazji świat
BOŻEGO NARODZENIA I NOWEGO ROKU
składa
A TAnUFTTT HARTIWAPF
2 Pcsiaclamy na składzie pierwsionędne farby Flo-Glai- e
3 „vnia kuchenne narzędzia stolarskie i ślusarskie
A szkło oraz cały szereg przedmiotów nadających sie
a r crezenty Ceny najniższe w Toronto Przvimuiemv
a zamówienia telefoniczne i dostarczamy bezpłatnie do
Hnmńw
im Dtindas St W — Toronto — t kama
jj 1477 DUNDAS ST W TORONTO
(! y nhrfli Śiinnł Tln~finn ~SJ n vnrl ~ nii in
A
uuji jiviji ujtmtij muuulll[a
Nowego Roku
najkpc życzenia składa swym Klientom całej Polonii
DORVAL MARKET
Właściciel Stanisław Pakulski
Posiadamy importowane Polski towary
f} 1584 Bloor St W (at Dorval Rd)
r
r
H
P
u
?
i
z
SERDECZNE ŻYCZENIA
WESOŁYCH ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA
SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU
składa wszjstkim swoim odbiorcom Polonii
EKO CONFECTIONARY
dla dzieci gry choinkowe
czekolady importowane inne
656 Oueen Sf W Toronto
Toronto
Zabawki ozdoby
polskie
OKAZJI ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA
NOWEGO ROKU
najlepsze źjczenia szczęścia powodzenia zasla
CITY FURNITURE COMPANY
fi POLSKI SKŁAD Z MEBLAMI
fi Właściciel FELIKS SZAUKSZTEL
0 3097 Dundas Street West Teł RO 7-99-
21
e
fi
NAJLEPSZE ŻYCZENIA
ŚWIĄTECZNE
NOWOROCZNE
składa swym Klientom
całej Polonii w Toronto
Slan's Farm
Fruił Markef
Stanisław STECKIEWICZ
właściciel
Rcs: 60 Vermont Street
Tel LE 67103
674 Ouccn St W Toronto
Tcl EM 6-09-
02
@=
MEAT
mm
&
I
U
PUŹO SZCZĘŚCIA RADOŚCI Z OKAZJI ŚWIĄT
BOŻEGO NARODZENIA NOWEGO ROKU
składa
GIVEN'S
FRENCII CLEANERS AND LAUNDRY
674 Oueen St W
_
I
— —
i
Z
—
i
i
—
iSjiT v ' t--5 1
UN
I
I
HA
"fi
ffs
fi
m
f?5
w
Tcl LE
o z okazu ŚWIĄT HOŻEGO NAHODZUNIA
nr DlO SZCZD&CIA W NOWYM ROKU
Mira Berezowska Cigar Storę
poleca polskie gazetv książki giamotonoe £Ą
na wszelkie okazje pfzjbory kancelaryjne oraz j
zabawki dla dzieci £
722 Oucen St łl Toronto Teł EM Ć3
SERDECZNE ŻYCZENIA
ESOLYCH ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA
SZCZCiLIWEGO NOWEGO ROKU
Iliada uszjstkim swoim odbiorcom Polonii
PEARSON FOOD MARKET
57 RoncesvaIIcs Avr
PRZYJEMNYCH ŚWIĄT
EOŹEGO NARODZENIA
W"ŻO SZCZĘŚCIA
W NOWYM ROKU
SKŁADA
Turnsr & Porler
ZAKŁADY POGRZEEOVE
35 Rsrcesyslles Ave
XS7 Elocr St W
A-- -
i
I
i
—
I
i
—
—
2-75-
54
7-52- 41
Jarkę Chapelle
"Czterv Pokolenia obiluguja Was
L0556
£5
fi
£5
fi
fi
fi
fi
trat
V3
fi
&
53
5-E0-
09 m
1) rndo u ?Ą
o życzy z
pljty
fctfki
6-34-
76
W
V
i
'J
Teł LE 2-75-
12
(--4
Teł LE
Teł RO
m
'!
£5
S&lS©i§@g©@S-Sl3SS®fee56sass- c
Świąteczne obyczaje w Warszawie
Z starych kronik w rozmai-tych
"Tygodnikach Ilustrowa-nych"
"Kłosach" czy 2 nowszej
"Stolicy" można się dowiedzieć
że świąteczne drzewko choinka
jest u nas stosunkowo młoda
W swej monografii pt "Mazow-sze"
Oskar Kolberg pisał że pier
wsze drzewka pojawiły się w na-szym
mieście dopiero na prze-łomie
XVII i XVIII iieku
Kolberg pisa! m in:
"Jest zwyczaj w Warszawie u-pomink- iem
dla dzieci stawiać na
Wiliję sosenkę z orzechami ulo-5kin- u
złocistymi cukierkami ja-błuszkami
i mnóstwem świeczek
lub kawałków stoczka róznokolo-- 1
owego"
W tej monografi Kolberga 0-r- az
w dziele jedneyo z najwybi-tniejszych
badaczy dziejów i oby-czajom
Warszawy Wł Wójcic-kiego
znajdziemy też i inne wia-domości
o świątecznych zwycza-jach
Tak więc zwyczaj podarunków
i wprowadzenie do warszawskich
domów postaci św Mikołaja da-tuje
się mniej więcej od począt-ku
XIX wieku Zwyczaj ten po-dobnie
jak zawieszanie koloro-wej
gwiazdy na choince przywę-drował
do Polski z Prus przez
Poznańskie
W niektórych domach w miej-sce
stojącego drzewka — wzo-rem
francuskim — zawieszano u
sufitu gałązkę jedliny Nie przy-jęło
to się jednak szerzej W war-szawskich
mieszkaniach zwycię-żyła
zdecydowanie sosna i świerk
czyli po prostu — choinka
Od Wl Wójcickiego dowiadu-jemy
się wreszcie że w pierwszej
polowie XVIII wieku utarł się
zwyczaj "opłatka" Już na parę
tygodni przed Bożem Narodze-niem
organiści I kościelni rozno-sili
po domach opłatki E-ywał- y
one w lozmaitych kolorach Naj-sławniejsze
w tamtych czasach
— bo podobno największe i naj-smaczniejsze
— wypiekane były
w klasztorze Ojców Dominika-nów
na Nowym Mieście na Fre-ta
Z opłatków tych lepiło się
rozmaite ozdoby zawieszane u
powały nad wigilijnjm stołem
Na wieczcrę wigilijną przygo-towywano
i w tamtych starych
czasach przede wszystkim rjby
Poza tym w glinianych donicach
rozcierano mak do klusek
Wśród dzieci największe powo-dzenie
miały i wtedy "bakalie"
— orzechy włoskie i laskowe fi-gi
rodzynki daktyle suche kon-fitury
toruńskie pierniki Jadło
stawiano na białym lnianym 0-bru- sie
pod którym na stole kła-dło
się siano Ten znów objezaj
przywędrował do Warszawy w
XVJ1I wieku z Krakowskiego
Wcześniej jednak od świątecz-nej
tradycji weszły "Jasełka"
£!
fi i
Wieczór wigiljny to święto ro-dziny
— święto radości i zgoHy '
Przy świątcrznm stole nie moc ( bjć gniewu ani swad — stąd zro-- dił sie prastary polski zwjezaj
godzenia w wigilip Boego Naro- -
dzenia rajuickszjch nawet nic-prz- j
jaciół Dawniej zwłaszcza na
wsi polskiej Kaidy z gospodarzy
uważsł za swój obowiązek dopo- - i
móc do pogodzenia powaśnionjch
sąsiadów W tajemnicy zapraszano
obu nieprzyjaciół na wigilijną
wieczerzę aby w tm uroczystym
dniu podali sobie ręce puścili w
niepamięć wzajemne urazy otwo-- 1
żyli serca i podzielili się opłat
kiem
Staropolska gościnność nakazy-wała
żeby przy stole wigilijnjm
nic zabrakło miejsca nawet dla
przj godnj eh go-ści
Podejmowano serdecznie każ-dego
kto stanął w progu Wolne
miejsca zostawiano również dla
zmartycn członków rodziny wie-rząc
że odwiedzą w tym dniu swo-ich
najbhższjch
trzy Irzesła polskim strojem
Koło siołu stoją próżne
I z opłatkiem każdy swoim
Idzie do nich spłatać dłużne
I pokłada na talerzu
Anielskiego chleba krucho
Nikt nie pyta o kim mowa
wszjscy wiedzą co się święci 1
I dla kogo serce chowa J
Winną pamięć w tej pamięci j
Łzą się ucztę rozpoczyna j
Niemo liczy się drużyna
Ze strat --wielkich z lat ubiegb eh
Z nieobecni eh i poległych 1
fz "Pieśni o ziemi naszej" —
W Pola)
Z myślą o tych którzy nie m
g!i przybyć ćo rodzinnego domu i
pozostawiano czasem na stole przez
tsłą ncc symboliczny bochen
chleba
Każdy z gospodarzy uważał za
Według O Kolberga
Jasełka wystawiane by--
ły w kościele św Anny przy Kra- - j
kowskim Przedmieściu gdzie po--1
kazywano nadto — juz nie w ko-- j
ściele ale w izbie gościnnej przy I
furtce klasztornej — kołyskę!
Chrvstusa Pana Bvla to kolebka '
suto w kwiaty i bogate materiały
W kolebce leżała
osóbka Pana Jezusa miary zwy-czajnego
dziecięcia a nad nią
stały figury Najświętszej Panny
i św Józefa Wystawiano ją raz
w rok w sam dzień Bożego Naro-dzenia
w którym to czasie od-bywały
się przy niej śpiewy i
grała "muzyka a-t- oli
Jasełka ruchome okazywano
jeszcze na początku zeszłego stu-lecia
(tzn XVIII wieku) w koś-ciele
Św Antoniego (Reforma-tów)
przy ul Senatorskiej Bla
lam urządzona szopka w której
lalki na sprężynach wyprawiały
rozmaite sceny z historii Naro-dzenia
i-ans-kiego
Lecz gdy czę-sto
zaczęto przy tym pokazywać
niesmaczne dziwolągi obrażają-ce
przjbytek święty z tego wzgle
du zakazał je najsurowiej biskup
Czaitoryski nic tylko w Warsza-wie
po wszystkich kościołach a-l- e
w całej Diecezji dekretem wy-danym
w roku 1711 Zaczcm ru-chome
Jasełka zupełnie z kościo
łów usunięte przeniosły się do
prywatnych domów i zakładów
Powszechną imprezą w okresie
Bożego Narodzenia by ly także
widowiska szopkowe z pieśniami
i kolędami Występowali w nich
krakowiacy albo mazurskie pa-robcza- ki
ze swoimi dziewczyna-mi
Tańczyła znana Malgorzatka
z huzarem w zbroi ze skrzydła-mi
A obok nich byli arendarz
teorbanista góral kozaczek cza-rownica
śmierć król Herod i
inne postacie O tjch szopkach
Oskar Kolberg wspomina:
"Szopki pokazują się już w
pierwsze a bardziej jeszcze w
drugie święto Boego Narodze-nia
na ulicach Warszawy skąd
są wzywane do domów prywat-nych
dla uwesclenia dzieci i słu-żebnej
gawiedzi"
"Kuryer Warszawski" z roku
1843 nr 18 także pisze:
"Wyjrzyj tylko ze mierzcliem
na ulicę a spotkasz się nicwątpli
wie w krótkim bardzo czasie z
żaków
z których najsilniejszy jak ów
Atlas co podług podań bajecz-nych
kulę ziemska dźwigał dźwi-ga
oeromną szopkę z Jasełkami
j reszta zaś jego towarzyszy cu-jclaczn- ie
ubrana otacza tę głów-ną
figurę niosąc rózne rekwizy-t- a
do szopki przj należne We-- j
zwani do domu żaki owe przy
okazywaniu szopki i figuick w
ruch recytują
c sttscascwsłsws'1! e
E31IiiSA
BHIWHtJ
nicspodziewanjch
"Najda-wniejsze
przystrojona"
Najpiękniejsze
przemysłowych"
jniejednem towarzystwem
wprowadzonych
5vvczaie
l)
obowiązek zanieść zwierzętom icszt- -
ki ze świątecznego stołu Często-- 1
wano w ten sposób lalwc dziką
zwierzynę nawet wilki (z mślą o'
nich izucano pized dom jadłoi
w powiadając ż ccnie aby w eią-- j
Su roku więcej się nic zjawiły)
Gdzieniegdzie bjło w zwyczaju
t zapraszanie nawet mrozu do chaty
— słodem starano się nikogo i ni-czego
nie pominąć
"Wigilia Bożego Narodzenia by-ła
wielką uroczystością — wspo-minał
obyczaje szlacheckie pisarz
XVIII-wieezn- y Julian Ursyn Niem-cewicz
— Od świtu wychodzili do-mowi
słudzy na ryby lobiono na
rzece 1 toniach przeręby i zapusz-czano
niewód niecierpliwie ocze-kiwano
powrotu rybaków Dnia te-go
jednakowy może po całej Pol-sce
bł obiad Trzy zupy migda-łowa
z rodzynkami barszcz z usz-kami
grzybami i śledziem kucja
dla służących krążki z chrzanem
karp do podlewy szczupak z szaf-ranem
placuszki z makiem i mio-dem
okonie z posiekanymi jajami
i oliwą itd Obrus koniecznie za-słany
być musiał na sianie w
czterech kątach izby jadalnej sta-ły
cztery snopy jakiegoś niemłóco- -
rego zboża Niecierpliwie czekano j
pierwszej gwiazdy gdy ta zaia- -
śniiła zbierali Mc goście i dzieci I
rodzice wychodzili z opałkiem na!
talerzu a kćidy z obecnych biorąc
opłatek obchodził wszystkich ze-branych
riwet służący eh -- i łamiąc
go powtarzał słowa: "bodajbyśmy'
na przyszły rok łamali go z sobą"
Stół i izbę ubierano niemłóco-- '
nym zbeżem na pamiątkę betle-jemskiego
żłobka
Stary zwyczaj w tem mają
{chrześcijańskie domy
Na Coże Narodzenie po izbie słać
l słomy '
Że w et-ajn-i
śaięta Panna leżała
Ipołoaiem
(W Potocki)
niekiedy oracyc a głównie nucą
pieśni rozmaitej treści"
Od wigilijnego wieczoru aż do
Trzech Króli żaki i paupry —
czyli studenci — obiegali war-szawskie
kamieniczki i odczyty-wali
Ewcngelie Za to żak otrzy-mywał
datek w jadle i kilka gro-szy
Stąd też wzięło się w ówcze-snej
Warszawie powiedzenie:
"Bieganie z Ewangeliczką" dla
wyrażenia że ktoś dużo musi się
nabiegać aby zarobić na kawa-łek
chleba
Oprócz tradycyjnych Jasełek
i szopek gromady chłopców ob-chodziły
domy "po kolędzie" z
tak zwanym "turem" "turo-niem"
albo "żurawiem" składa-jąc
życzenia śpiewając kolędy i
odbierając podarunki
W drugi dzień Bożego Naro-dzenia
jeszcze w pierwszych la-tach
ubiegłego stulecia panował
zwyczaj szczególnie w kościo-łach
N Panny Marii na Nowym
Mieście u Dominikanów Fran-ciszkanów
i u sw Jerzego pole-gający
na tym że na nabożeń-stwo
przynoszono ziarno do świę-cenia
Ziai nem obrzucano także
odchodzącego od ołtarza kapła-na
Starodawny ten zwyczaj za-chowany
byl na pamiątkę uka-mienowania
sw Szczepana
Według nowszych opisów na
przykład Eugeniusza Szwanków-skieg- o
w końcu XIX wieku świą-teczne
obchody były już niemal
takie same jak i teraz Boże Na-dzen- ie
stało się świętem rodzin-nym
towarzyskim Do zwyczaju
należało np przed 70 laty uczę-szczanie
do teatrów Jak podaje
Szwanków ski było ich "aż" trzy:
Wielki w którym grano opery
i dramaty Rozmaitości — gdzie
grywano komedie i Mały przy
ul Danillowiczowskicj w któ-rym
wystawiano faisy i krolo-cli- w
ile
Wiele ze starych świątecznych
obyczajów już zaginęło Nic spo-tyka
się teraz np chłopców z
"turem" rzadko pojawiają się w
warszawskich mieszkaniach kolę-dnicy
tak popularni jeszcze w
latach przedwojennych O kolo-rowych
opłatkach — się nic sły-szy
Ale tak samo jak od końca
ubiegłego wieku — i dziś na
stołecznych ulicach i płacach sło-ja
wielkie choinki a w mieszka-niach
płoną świeczki i połysku-ją
złocone orzechy na tradycyj-nych
drzewkach
Na pewno tez i disiaj jak we
wszystkie ppprzcdnic warszaw-skie
Boc Narodzenia życzyć bę-dziemy
rodzinie bliskim pizy-jaciolo- m
i znajomym: — Wszy-stkiego
najlepszego! Wesołych
Świąt!
Zebrał i przepisał
D Piątkowski
Wigilijne
Pry wnoszeniu snopów hospo-dar
mówił: "słoma do chałupy a
bieda 7 chałupy" W Małopolsce
przy wicccry wigilijnej musiały
lweć główki czosnku które —
wierzono — miały oddalać choro-by
od domu prcz lok cały Pod
stołem aś kładziono żelao od
pługa by krety nie psuły roli
Wieczór wigilijny był takc wie-czorem
wszelkich wróżb Gospo-darze
wyciągali ze snopa wigilij-nego
kłosy: rachując pełne i nie-pełne
— wyciąnali wnioski o przy-szłych
urodzajach Ze źdźbeł roz-rzuconych
po obrusie wróżyła so-bie
młodzież o weselu Źdźbło
długie i zielone oznaczało ślub
zwiędłe wróżyło za rok wesele ze-schłe
staropanieństwo lub slaio-lawalerstw- o
W górach zaś gdzie przede
wszystkim rodzi się owies poja-wił
się wśród górali zwyczaj sy-pania
święconego owsa po kątach
z życzeniem:
Na szczęście na drowie na to
I Boe Narodzenie
Zeby się darzyło w komorze!
Zrodziło się również przekona-nie
ze w wigilię nie można poży-czać
pieniędzy bo rok cały będzie
się siedziało w długach W Po-znańskim
i na Kujawach uważa-no
że w wieczór wigilijny dobrze
jest umyć się w wodzie do któ-rej
wrzucono parę groszy — miało
to przynosić szczęście
Najbardziej rozpowszechnili się
kolędnicy Po wsiach a nawet i w
miastach dziś jeszcze spotyka się
ich często Chodzą z szopką ubra-ną
płonącymi świeczkami i rado-śnie
śpiewają kolędy Długo w
wigilijną noc po powrocie z uro-czystej
Pasterki rozlegają się po
całej PoUce najpiękniejsze ko-ied- y
W Laskowska
fc '
fi$Ę
1
s&ąą
% 6
8 —
fi
fi
fi
fi
fi
fi
fi
fi
fi
mw
mfi
fi fi
m
fi
p
h
fi
ffii
fi
mffl~
8
a
(rtt
mfi
fi
fi
m
fi
fi
fi
fi
fi f
es
es
fi
e
P
0
życzenia z loronto g
seiceicicesctrcisfetisiiteisłeicefCiTsteieieicfefif wt weit
PRZYJEMNYCH ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA £
DUŻO SZCZĘŚCIA W NOWYM ROKU jS
życzy @
Empire Furniłure & Appliances Co fi
68 Bloor St W Toronto Tcl LE 1-4-
771 fi
~— #5
WIĄZANKĘ NAJLEPSZYCH ŻYCZEŃ W RADOSNYM
DNIU BOŻEGO NARODZENIA 1 NOWEGO ROKU
SLE SWEJ KLIENTELI I CAŁEJ POLONII
Rubinóffs Department Storę
510 Ouccn St W Toronto Tel EM 8-71-
07 ~ffi
Z okazji świąt Bożcio Narodzenia
1 i Nowcijo Roku
HfljiVpszc życzenia Mada stcym Klientom i całej Polonii
W MAYKUT HARDWARE
682 Oueen St W — Tel EM 3-15-
20 Res RO 2-05-
31
f!ii Dużo radości HOŻEGO NARODZENIA rJ:
&
a
z okazji ŚWIĄT
i DUŻO DUŻO SZCZĘŚCIA W NOWYM ROKU życzy
IDEAŁ BARBER SHOP
ZAKŁAD FRYZJERSKI
WlaścicicJj -- Jan i Anna KUch ) Kartki św iatcczno oraz na różno okazje
przybory do colonia
W naszej fryzjcini dostaniecie obsługę fachów
i rzelcJna
636 Oueen St W — Toronto Onł
{S 'gm 7
1 4V4BK"iV m
M m ł rt T ±j l
Dużo uidoki z okazji SWTą!' HÓżtlĆO NARODZENIA
i DUM DUŻO SZCZUCIA W NOWYM ROKU życzy
WESTSIDE Cleancrs & Tailors
Krawiec z Polski szyje ubrania — wykonuje przcióbkl
i nap] a wy Posiadamy lównicż na składzie konfekcję
męską Każda robota wykonana solidnie
Właściciel: Piotr Osuszck
388 Roncesvalles Ave Toronto Tel LE 1-3-
748
I SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU
6LE SWYM ODBIORCOM
A NAPRAWA
SKLEP ARTYKUŁÓW SPOŻYWCZYCH
181 Dovcrcourt Road Toronto Tol LE 1-0-
184
NAJSERDECZNIEJSZE ŻYCZENIA
z okazji Świąt
ROZEGO NARODZENIA I NOWEGO ROKU
składa
SAM GROCERY
86 Claremont Street — Toronto Ont
jj& Staropolskim zwyczajem Madamy z serca płynące życzenia
radosnych śunąl Hożcyo Narodzenia t
1 Szczęśliueyo Nontgo Pmiu
YANA FABRICS
J i S ZIMNY — właściciele
698 Oueen St West Toronto Tel EM 8-95-
27
PRZYJEMNYCH ŚWIĄT EOZEGO NARODZENIA
DUŻO SZCZĘŚCIA WNOWYJI ROKU
życzy
Słan's Cigar & Słałionery Storę
Właściciele: W B Golas
Największy w zachodniej części Toronto skład kartek
świąt ecznj eh i na inne okazje Pisma z Polski Kanady
i Ameryki Posiadamy na składzie duży wybór zabawek
i prezentów
351 RoncesvJlles Ave Toronto Tel LE 1--
W95
fi afi fi
KO- -
fi
P
fi
fi
fi
fl
fe
m
sn i
fi If
W
OT fi
fi
fi I
W
7--
S
fi
fki
tfi
ffii
fi
I
CS 1
J w?sd')'it#ł
"1
I fi! w Ul li I I
:1H 1 m 1
M
tm 1 młl~i 1