Zwilazkowiec Alliancer, December 19, 1972

              £I?
i
i
Ht
i5
f
b
ł5
AC"
łfc{
SS1 as
a&
i iw jł- - int-- y ?? u-- j J-ri- [
i ii"?'--A- mk jji r ' fkL J H
I1"„'1W ---
itrł(Ł' Y"C-- V A V" £c -- „
7Z
i-i-rt
V
15? ' I Życzenia z St Catharines
"sk
n
'::''''''''''''':'s'''''':''':''s-'s- r r r r r w r r - --w r r - r w - w r w w m w w r w
WESOŁYCH 5WJ4T BOŻEGO NARODZENIA
S Z SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO BOKU $ &
łchorozy-mvonanre- p
NS ADWOKACI — OBROŃCY — NOTARIUSZE Sg$
S!
bjt #j
ł-- f--
3
$N
N
&
8
8
rrrrrrrrwwrrr
125 Ontario St — St Catharines Ont
Tl ńS829Q5 VVVVVVVVVVV'VV 5s
WESOŁYCH 5W4T BOŻEGO NARODZENIA 5S
SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU
JZ JABŁECKI I
DO POLSKI PEKAO PIENIĄDZE
teki żywnośr owoce wszelkie
Szybko — Sprawnie — Najtaniej
Cenuiki na Jadanie
404 Granthcm Ave Tel 934-547- 1
§ Przyjemnych Świąt Bożego Narodzenia §j
Szczęśliwego Nowego Roku składa §
Ben W Doliszny
ADWOKAT OBROŃCA NOTARIUSZ
71 King Street St Catharines Ont
682-832- 1
8
jjj
un
I gl
i? - i
dary
—
Q4Z 4 4 44 4 4 4 44 44 4 44 44 4 4 6 4 4 444 4 4 4 4 4 4 4 4 4 t4 444 4- - WM S g
i S
—
Tel
' rt '-- Mi ' lVIJOlV' " ł st
V w 2k-ę- ?
4AiMU #k'
iV0
0Z~m O+Ji wO"©
S Wiązankę Życzeń w Radosnym S
S Zgnili Bożego Narodzenia i S
S Szczęśliwego Nowego Roku
ycy
I: MORAN BEYERAGES LTD
ED KACZMAREK właściciel
Zadajcie wszędzie w Waszych sklepach żywnościo-wych
wody sodowej firmy MORAN przekonacie
się sami o wysokiej jakości smaku MORAN
58 Rodman St — St Catharines Ont
Tel 682-426- 2
NAJLEPSZE ŻYCZENIA
ŚWIĄTECZNE I NOWOROCZNE
zasyła
G 0 Darte & Son Ltd
FUNERAL DIRECTORS
39-4- 1 Court St St Catharines Ont
(at King) Tel 685-658- 4
4i --CV5V&VWVV''VVVV&fV'WV
£
IP
i
I
I
u
&j MOC NAJSERDECZNIEJSZYCH ŻYCZEŃ £
jf ŚWIĄTECZNYCH I NOWOROCZNYCH g
jK składa i MONUMENTS
S Właśc IŁ BARBER 8
g Nagrobki i pomniki z marmuru lub granitu §
124 Bunting Rd St Catharines Ont
--A Teł 684-791- 3 685-445- 5 S
STR 47
(Dokończenie ze słr 46)
Kazimierzowi Gilewiczowi Ten
już został uprzedzony o moim
statucie więziennym — więzień
z niemieckiego najwyższego są-du
— "Volksgerichthof'u" Ta-kich
więźniów było 3 vr Oświę-cimiu
Dlatego też wprowadze-nie
moje i zaprzysiężenie do
konspiracji było nadzwyczaj u-proszc- zone
Odbyło się ono na głównej
ulicy obozu Oświęcim podczas
odprowadzania majora Gilewi-cz- a
z bloku mojego zakwatero-wania
dokąd przyszedł rzeko-mo- w
celach urzędowych a fak-tycznie
byśmy się mogli spot-kać
Podczas tego krótkiego
marszu absolutnie nie rozma-wialiśmy
o żadnej konspiracji
Major Gilewicz wydał mi kil-ka
niezwykle formalnych urzę-dowych
zleceń i jedynie jakby
od niechcenia między zdaniami
włączył pewne słowa odnośnie
znaczenia których nie miałem
najmniejszej iluzji Nie miał
jej również major Gilewicz że
został właściwie zrozumiany A
później tylko jakby od nie-chcenia
jakby do siebie same-go
powiedział twardym głosem
nie patrząc na mnie w ogóle
ani nie wstrzymując kroku:
"Zdradzisz powiesimy ciebie
my — wpadniesz powiesi cię
Gestapo" Z tym doszliśmy do
bloku jego zakwaterowania i z
tym nie patrząc na mnie w
ogóle major Gilewicz wszedł
do jego wnętrza
Nigdy i pod żadnym pozorem
nie wolno mi było odwiedzić
Gilewicza w bloku jego zakwa-terowania
Wszystko co miałem
do przekazania musiało być w
formie sprawozdania i raportu
urzędowego z pracy przekazy-wanego
jemu w biurze wobec
wszystkich pracujących w nim
więźniów a bardzo często wo-bec
siedzącego tam zbrodniarza
Geringa wtrącającego niejed-nokrotnie
swoje uwagi i żąda-jącego
dodatkowych wyjaśnień
W ten sam sposób przekazy-wał
mi swoje zlecenia major
Gilewicz W moim sprawozda-niu
były poruszane działy je-mu
tylko wiadome co oznacza-ją
w jego zleceniach fragmen-ty
mnie tylko wiadomego zna-czenia
A jednocześnie wszyscy
łącznie z jednym z najwięk- -
szych oświęcimskich zbrodnia-rzy
byli świadkami całości
Ogromne też było moje zdu-mienie
kiedy pod koniec wrześ-nia
1943 major Gilewicz przy-szedł
na blok mojego zakwate-rowania
Było to wprawdzie
przyjście w sprawach związa-nych
z jego funkcją ale uwa-żałem
że musiało zajść coś nie-zwykłego
Ustawiłem się zaję-ty
tak że każdy wychodzący z
bloku musiał niejako odsunąć
mnie Gilewicz rozmawiał z
blokowym Przy wyjściu tak sa-mo
odsunął mnie i szepnął jak
zwykle bez najmniejszego zwro-tu
głowy: "Michał aresztowa-ny"
To było moje ostatnie widze-nie
się z majorem Gilewiczem
i to były jego ostatnie do mnie
wypowiedziane a raczej wysze-ptane
słowa Jeszcze tego sa-mego
wieczora a może następ-nego
"Arbeitsdienst Kazik" zo-stał
zabrany przez oddział śled-czy
Gestapo obozowego Przez
następne trzy tygodnie pano-wał
niespotykany terror w ca-łym
obozie Był to okres naj-większych
w dziejach Oświęci-mia
dekonspiracji organizacji
więźniów i to dwóch jednocze-śnie:
politycznej i wojskowej
Dekonspirację polityczną u-przed- ziła
ucieczka dwóch naj-wybitniejszych
więźniów poli-tycznych
Niemców Ucieczka
ta w pełni zorganizowana z ze-wnątrz
z silnym podejrzeniem
że nawet przy współudziale sa-mego
komendanta załogi war
towniczej bb który spotKat je-dnego
z uciekających tuż przy
obozie i pozwolił odejść do cze-kającego
nań samochodu tłu-macząc
potem że uważał go za
pracownika cywilnego Urzędu
IG który będąc pijany zabłą-dził
do swoich kwater cywil-nych
Relacje o ówczesnej dekon-spiracji
"wpadce" opubliko-wane
były w kilku pismach
i w różnych wersjach Najwcze-śniejszą
z nich bo powstałą na-tychmiast
w obozie była wer-sja
że zdekonspirowani więźnio-wie
z organizacji politycznej
zdradzili wobec Gestapo orga-nizację
wojskową Wersja ta
nie tylko nie miała żadnych
podstaw ale była wysoce krzy-wdząca
dla więźniów z konspi-racji
politycznej Titórzy z naj-wybitniejszym
alctywistą tej or-ganizacji
Walterem Windmuel-lere- m
na czele zostali rozstrze- -
lani Fakt ten został dostatecz-nie
wyświetlony i wersja ta
zdementowana
Inna znowu wersja przedsta-wiana
w Paryżu przenosiła
punkt wpadki do komórek AK
w Warszawie utrzymujących
kontakt z konspiracją dbozową
w Oświęcimiu a która została
przesiakniona przez organy pro-wokacyjne
warszawskiego Ge-stapo
Akcję jej rozpoznano w
szczegółach i przekazano do ko-mórek
śledczych obozowego
Gestapo w Oświęcimiu Jednak-że
w świetle dotychczasowych
skrupulatnych badań wersja ta
nie znalazła potwierdzenia
Jeszcze inna wersja — rów-nież
opublikowana — wpadkę
tę przypisuje przejęciu przez
Gestapo listu-raport- u rzekomo
napisanego przez majora Gile-wicza
do brata pułkownika Ju-liusza
Obydwaj nie żyją już po-nad
30 lat nie mogą więc nic
powiedzieć Jednakże znając
tamtejsze stosunki a jedną z
tych osób względnie dobrze
uważam z całą stanowczością
że wersja ta mogła powstać je-dynie
u kogoś nie orientujące-s-o
sie w tamtych stosunkach i
absolutnie nie ma podstaw Ni-gdy
też i nigdzie nie brano jej
pod uwagę
Z mojej slrony mogę jedynie
opowiedzieć to czego osobiście
byłem świadkiem Pisałem już
o moim ostatnim wmzeniu się
z majorem Gilewiczem i jego
ostatnich słowach do mnie:
"MICHAŁ ARESZTOWANY"
Michał — więzień polityczny
Polak niestety nazwiska już
nie pamiętam był mi znany
osobiście W obozie pełnił fun-kci- e
kaDO Kommando 30 —
więźniów utrzymujących porzą-dek
na ulicach miasta Oświę-cimia
wokół kwater cywilnych
Niemców funkcjonariuszy IG
zatrudnionych przy budowie
Michał był zawsze najlepiej
poinformowaną osobą w obozie
odnośnie akcji wojennej i poli-tycznych
rozgryw ek Spotyka-łem
się z nim niemalże co-dziennie
On był pierwszą oso-bą
która poinfoimowała mnie
z wszystkimi detalami o śmier-ci
gen Sikorskiego i to już w
tym samym dniu
Ponieważ żadnej z posiada-nych
informacji nie mógł mieć
ze źródeł obozowych konsek-wentnie
musiał mieć bardzo po-ważne
kontakty zewnętrzne za-opatrujące
go we wszystkie in-formacje
Jaką funkcję spełniał
w konspiracji nie wiem ale z
charakteru przydzielonej mu
pracy która dawała możność
poruszania się niemal bez żad-nej
kontroli po ulicach miasta
Oświęcimia wyglądało to na
idealną funkcję łącznika Wska-zywałaby
również na to bez-sprzecznie
głęboka konsterna-cja
majora Gilewicza po zabra-niu
Michała przez Gestapo
Samo aresztowanie Michała
przez Gestapo według natych-miastowego
opowiadania pracu-jących
w tym komandzie więź-niów
było nadzwyczaj proste
Komando jego tak jak każde
inne posiadało pomieszczenie
na składanie miseczek z który-mi
więźniowie zawsze wycho-dzili
do pracy na składanie
płaszczy nie potrzebnych przy
pracy rozdzielanie i jedzenie
zupy obiadowej dostarczanej
przez koncern IG
Owego dnia kontrolny SS-ma- nn
przeprowadzający ruty-nowo
rewizję w tym pomiesz-czeniu
w płaszczu Michała zna-lazł
względnie dużą paczkę be-konu
Ponieważ bekon był ar-tykułem
ściśle racjonowanym i
to w niewielkich ilościach na-wet
dla funkcjonariuszy nie-mieckich
znaleziona u Michała
paczka świadczyła o poważnych
kontaktach z polską ludnością
cywilną która miała możność
dostarczenia mu tak znacznej
ilości tego artykułu Zabrano
więc Michała na śledztwo Co
działo się podczas śledztwa żad-ną
miarą nie można powiedzieć
że jednak było coś niezwykłe-go
świadczył rozgorzały terror
Pewnej niedzieli rano kiedy
wszyscy więźniowie byli w obo
zie zarządzono niespodziewanie
zbiórkę na placu apelowym
Po dłuższym oczekiwaniu zoba-czyliśmy
niczym nie zmienione-go
Michała idącego w towarzy-stwie
największego sadysty z
oddziału śledczego z działu kon-spiracji
Oberscharfuehrera W
Bogera Szli od bloku do blo-ku
przeglądając wszystkich
więźniów Najprawdopodobniej
szukano kogoś Ponieważ Mi-chał
zbyt wiele wiedział o
mnie uważałem za wskazane
ukrycie się w ostatnich szere-gach
ostatniej piątce która
zwykle "najmniej albo wcale nie
zwracała uwagi skierowanej
na pierwsze szeregi i pierwsze
piątki Tak też i stało się Mi-chał
rzucił kilka zjadliwych i
obelżywych uwag odnośnie
więźniów z czołowych piątek
Do jednego powiedział wręcz:
"Nie trząś tak pośladkami —
za wielkie jesteś g bym tobą
miał się interesować"
W dniu 10 października 1943
roku poraź drugi w tym roku
rozstrzelana została spora gru-pa
wyższych oficerów "WP po-dejrzanych
o współudział w
konspiracji wojskowej Roz-strzelani
przede wszystkim zo-stali:
płk Juliusz Gilewicz i jego
"ZWIĄZKOWIEC" - 66ŻE NAGODZENIE frmi) IM to%m&M%PM13Wm#MWX®m Niewyjaśniona wpadka
brat mjr Kazimierz Gilewicz
Jednakże konspiracja nie zo-stała
wykorzeniona Ale jedno-cześnie
nieustannie miały miej-sce
wpadki Dotyczyło to jed-nak
pojedynczych osób i ci szli
najczęściej na stryczek Odnoś-nie
Michała to ten po tej wiel-kiej
egzekucji powrócił do obo-zu
pośród więźniów Ponieważ
z wielu ówczesnych źródeł prze-sączały
się wiadomości o jego
loli w tej wpadce więc też po-wszechnie
go unikano wiedząc
że taką czy inną drogą poszedł
na współpracę z Gestapo Za-miast
dotychczasowego zajęcia
przydzielono mu komando 100
więźniów Przy przypadkowych
spotkaniach które były nie do
uniknięcia
dzenia mu
wielu: "Co
jak tamci?
i to zaraz"
v idząc chęć scho-- 7
drogi mówił do
chcecie pójść tak
Możecie tam pójść
Z niewiadomych względów
pewnego dnia dołączono Micha-ła
do grupy więźniów transpor-towanych
do jednej z filii te-go
obozu Po kilku dniach do-wiedziałem
się że podczas tego
transportu Michał został zabity
przez współwięźniów w wago-nie
Jeszcze nawet teraz po 30
latach istnieją pewne szanse
zdobycia informacji w tej spra-wie
Skazany na dożywotnie
więzienie żyje jeszcze w Niem-czech
"W Boger ten który pro-wadził
śledztwo i aresztowania
w tej wpadce Ale czy zbrod-n!ar- z
powie chociażby za cenę
przekupienia go? Może jednak
warto byłoby spróbować tej ak-cji
Może w ten sposób uzyska-no
by jaśniejszy promień świa-tła
na tę niedostatecznie jesz-cze
wyświetloną sprawę
Cass Stankiewicz-Wiśniewsk- i
ALOJZY ŚLIWA
Gody na Warmii
(URYWEK)
Nadszed zieczór łupragniony
Już mdośnie biją zwony
Wnet za stołem lociórcy siedzą
Ji ziecierzę postną jedzą
Bez mleka i bez thistości
Bo Warnijok szczerze pości
Jek skończyli ]uż zieczerzę
Dzieci stoziaią talerze:
"Pon Bóg na talerze włoży
Kiedy łoczy sen jim zmorzy"
Poszły dzieci już spać w łoże
Lecz łusnąć żodne ni może
Każde jeno ło Ujm marzy
Czym go Pon Bóg dziś łobdarzy?
Czyż to nie cud nad cudami
Ze Bóg przyjdzie z podaikami?
Mtjślą marzą ji godają
Wieszcie cicho łusypiają
Ale dziś nie spały długo:
Jeszcze "wóz" na niebzie mrugo
A już ze snu się zbudzili
Ji z szlombanka wyskoczyli
Talerz swój ze stołu wzięli
I znów w szlombank polecieli
Teioz dary łoglądają
Ji z talerzów loykłodają:
Begle cukry i psierniki
Marcypony ji koniki
Anidka pannę dostała —
Z radości się popłakała
Józul koniem się ładuje
Ji wesoło wykrzykuje
Tak zaboziają się dzieci
W łoczach radość ]im się świeci
Jizba pełno jest łuciechy
kX % Ęfznio wesoło kizyki śmiechy
Starsi już' się łobudżiti
Ji jeglijkę zapalili
Dzieci skoczą ji dziękują
Ręce rodzicom całują
Potem kolendy spsiewają
Jezuskozi cześć łoddają
Co ty nocy się narodziuł
Ji cały świat łoswobodziuł
Brzni kolenda po kolendzie
Na Warmiji cały icszędzie
Biznio kolendów polskich tony
Tak jek w Polsce łodrodzony!
W A - i ~
S xyi&cma i vmmuy vm
3?vvvvlwy#VVAVAVAyivvvft
i
1
11 St
w
I
&
I
n
#
&
&i
&
I
i
0
BP HI
W rf L Nwrfe' B l
I I Przyjemnych świąt Bożego Narodzenia Q I i dużo szczęścia w Nowym Roku Ig życzy
Stoneliouse-Whitcom- b I tfi I Funeral Home I j§
Miz-ha-ol I rauanaah Funeral Director f Mouńtain Grimsby 845-275- 5
I ° M II H L CUDNEY I § FUNERAL DIRECTORS LIMITED I S I 241 West Main Welland §§
SERDECZNE ŻYCZENIA WESOŁYCH ŚWIAT
BOŻEGO NARODZENIA I DUŻO SZCZĘŚCIA
I POt-TYSLNOSC- l NOWYM KOJCU
zasyła wszystkim czytelnikom-"Związkowca-
"
wszystkim ogłaszającym się "Związkowcu"
Przyjaciołom oraz całej Polonii j Z Jablecki
PRZEDSTAWICIEL "ZWIĄZKOWCA" S
404 Grantham Ave St Catharines
Tel 934-547- 1 WS3rBaSSWSWiM
Życzenia z St Catharines
kS ________ ss
c_ H
#
3?
°1Ł
™ 3K
&°
I
St I
W
—
WI4Z4WC ŻYCZEŃ
W RADOSNYM DNIU
BOŻEGO NARODZENIA
I SZCZĘŚLIWEGO
NOWEGO ROKU
ZASYŁA
Mecenas
JOHN KING Q C
ADWOKAT OBROŃCA NOTARIUSZ
100 James St St Catharines Ont
Tel 682-260- 1
Przyjemnych Świąt Bożego Narodzenia S
i Szczęśliwego Nowego Roku życzy &
EAABASSY HOTEL
P ZUBKO właściciel
Okazałe sale na bankiety wesela
i inne okazje
Po informacje telefonować na
934-123- 1
106 Lakeport Rd St Cathatirses Ont
Wesołych Śioiąt Bożego Narodzenia
i Szczęśliwego Nowego Roku
ŻYCZY
I
I
X
CorneliusMonumentsI
GRANITE MARBLE and BRONZE MEMORIALS jg
Cemetery work kinds iftj
432 Queenston St Catharines
Teł 682-386- 2 yyyyyyyy'yy'y'y'''Vyyy
"Najserdeczniejsze Życzenia Świąteczne
i Noworoczne składa &
CHUSTY BREAD LTD {
Właśc Albert Chmielewski
Naszą specjarcią wypiek wszelkiego rodzaju
chleba o prawdziwie europejskim smaku
Posmakujcie naszego prawdziwie żytniego chleba
Nrhan Drive — St Catharines Ont Jj
Telefony: 935-821- 5 i 227-476- 7
WESOŁYCH ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA
I SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU
życzy
E MACIEJOWSKI
RR 3 WELLAND
Stand na Markerie w St Catharines
Zawsze świeże wędliny i mięso
yAVyyyyvv)yyły#y'
Życzenia z Beamsville
vv'vvvvvvvvv#vvv#'vvvvył m
Wiązankę Życzeń w Radosnym Dniu
Bożego Narodzenia i Szczęśliwego
Nowego Roku
przesyła
TALLMAN FUNERAL H0MES
TRZY LOKACJE DO WASZYCH USŁUG
Beamsville
Yineland
Campden
— Tel 563-822- 3
— Tel 562-54- 54
— Tel 563-822- 3
Lv
W w
}
l
w
U
I
U
of ali
Road
°1
S
S
26
Ont
u:
ttwwmmm&imw:jm®ffimft
mtvMąm&ęSitffmimm