Zwilazkowiec Alliancer, October 01, 1958

              Mg
J
Vmiramsmn St "JaWa:Wjtfwi W„i4iŁi wJWMa--i Wj ŁWu Łt
-- i
aiłAU £& £$pi fe¥4' aJi m iMm MI
STR 2 "ZWIĄZKOWIEC" PAŹDZIERNIK (Octobcr) Środa 1 — 1958 — _i!R8
Prlntcd for every Wednesday and Saturday by:
"Związkowiec" (The Alliancer) Tel LE 1-24-
92
POLISH ALLIANCE PRESS LIMITED
Organ Związku Polaków v Kanadzie wydawany przez Dyrekcję Pra?ov 5
Rsclaktor F Głogowski Kler Drukarni K J Mazurkiewicz Kler Adm R Frlkke
Roczna w Kanadzie
Półroczna
Kwartalna
P HKN UMERATA
$6 00 W Stinach Zjednoczonjch
S3 50 1 innych krajach
&2 00 Pojedncy nunur
1475 Oueen Street West — Toronto OnUrio
Autliorued ai Sccond Class Mad J'o:t Oljice Department Ouaua
Ozy znów "Ghata wuja Toma"
U naszego sąsiada na południu dzieją się rzeey które w
zdumienie wprawiają postronnego obserwatora Murzyn Jimmy
Wilson --ostał skaany na karę śmierci za kracrziez 1 dolara i 95
centów u białej kobiety Wyrok ten stoi w raacej -- pre(nosu
po(ufi'm sprawiedliwości jeżeli way Me ze otryrnuja go ro
w nie gangstery rnoi dujący niewinnych ludi
Dlaczego wfisonowi sad wymierył tak straszliwa karę''
W Little Kock Arkansas jakby dla ironu na terenie okręgu
nosząugo inne bohatera walk o wolność Ameryki i Polski —
PuJa-kng- " kiedy me wpuszczono do średniej szkoły stanowej
gar-tk- i dieu rnurwrkich Eisenhower w ub roku wprowadil
woj Ko by utrzymało porządek W tym roku Little Ro k jt-- t
znowu na spaltach prasy poniewa sędzia Iemlcy prynat racje
zwolennikom segregacji i zalecił zawiesie integrację na okres od
2 do ó lat
Władze federalne odwołały się od tego wyroku do Sadu Naj
wyższego ISA Zanim ten wdał swe orzeczenie gubernator stanu
Faubus zwołał pospiesznie stanowe ciało ustawodawcze które
uchwaliło dla niego pełnomocnictwo zewaUjate na amkniecie
szkoły w wypadku gdy Sad Najwyższy zaleci znieść segiegację
I oczywiście skorzystał z tego ponieważ 11 września Sąd Najwyz
szy nakazał integrację
W siady stanu Arkansas poszedł stan Virginia Sianowe ciało
ustawodawcze przyznało gubernatorowi Alrnondowi prawo zam
knięcu każdej szkoły dla białych która przyjmie w swe mury
czarne dzieci AJmond skorzystał z prawy Zamknął szkoły w
trzech okręgach Norfolk Charlottesville i Arlington Podobnie
jak i w Little Rock uczniowie mają przedłużone wakacje Podobno
pobierają naukę przez telewizję Wątpliwe będą wyniki takiego
nauczania
Dlaczego ludność stanu Arkansas i Virginia kieruje się az tak
wielką nienawiścią ze nie pozwala czarnemu dziecku usiąść na
ławce szkolnej obok białego kolegi' Czy to jest zbrodnią ze ktoś
od urodzenia ma czarną skórę?
Przeskoczmy Atlantyk Po drugiej stionle w Londynie w
stolicy Wspólnoty Brytyjskiej w dzielnicy Notting Hill nastąpił}
ekscesy rasowe Młodzież anglosaska obrzuciła bombami i potur
bowała czarnych imigrantów z Indii Zachodnich i innych części
Wspólnoty którzy przybyli do metropolii w poszukiwaniu pracy
Wprawdzie sąd przykładnie ukarał młodocianych chuliganów pa
kując ich do kryminału na czteiy lata niemniej jednak opinia
społeczna stanęła za nimi Posypały się słowa krytyki ze właściwie
Muizyni w stolicy Wspólnoty drażnią swym wyglądem prymityw-ności- ą
zwyczajami etc Przy okazji wyszła na jaw pikantna spra-wa
Urodzeni Brytyjczycy wędrują do Kanady czy Australii nato
miast Murzyni przybywają do Anglii i zajmują ich miejsce Dla
czego? Bo płace są niższe w Wielkiej Brytanii niz w innych częś
ciach Wspólnoty Aby je dalej utrzymać na tym samym poziomie
trzeba sprowadzać Murzynów którzy jako ludzie prymitywni nie
mają wygórowanych potrzeb Zadowolą się czym mogą Ktoś ni
tym buduje swe bogactwo jak kiedyś gdy istniał prawdziwy kolo
nializm
Dlaczego młodzież w Notting Hill biła Murzynów? Dlaczego
znaczny procent opinii publicznej stanął po stronie zbrodniarzy?
Dlaczego nawet w stolicy Wspólnoty jest tak duża nienawiść do
czarnej rasy?
Z Londynu zróbmy skok do Unii Południowo-Airykański- ej
Zobaczmy co się tam dzieje
Kilka dni temu podczas debat w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ
minister spraw zagranicznych Unii Południowo-Afrykańskie- j Erie
H Louw oświadczył że rząd jego wyprasza sobie jakąkolwiek dy-skas- ję
na temat stosunków rasowych w swym państwie Zdaniem
ministra delegaci państw afro-azjatycki- ch nie mieli prawa wpro- wadzenia takich problemów na wokandę gdyż są one sprzeczne z
postanowieniem Karty Narodów Zjednoczonych Unia Południowo-Afrykańsk- a
uważa jakąkolwiek debatę w ONZ na temat ostatnich
ustaw antyrasowych za mieszanie się w sprawy wewnętrzne tego
państwa Min Louw przypomniał ze juz w 1956 r Unia miała
się wycofać z ONZ ponieważ organizacja ta dyskutowała jej pro-blemy
rasowe Rząd Południowo-Afrykańsk- i nie będzie respekto-wał
żadnych zaleceń ani postanowień ONZ w tej sprawie Po pro- stu przejdzie do porządku dziennego nad nimi
A tymczasem ustawodawstwo Unii wybitnie krzywdzi koloro-wych
ludzi
W trzech tych wypadkach a więc w Stanach Zjednoczonych
Wielkiej Brytanii i Unii Południowo-Afrykańskie- j mamy do czy- nienia z ciekawym zjawiskiem — starciem między Anglosasami
a Murzynami Z krwi i potu czarnej rasy powstały fantastyczne
fortuny brytyjskich lordów potęga Stanów Zjednoczonych bo-gactwa
Unii Południowo-Afrykański- ej
Dlaczego gubernator Arkansas Faubus chce znów stawiać
"Chatę wuja Toma"? Czy mamy tu do czynienia z jakaś anglo-saską
obsesją czy też wchodzą tu w grę jakieś inne czynniki
Jakiekolwiek by one nie były fakt ze w drugiej połowie dwu-dziestego
wieku bije się Murzynów w Little Rock Londynie czy
Kapsztadzie jedynie dlatego ze mają czarną skórę nie przyspa-rza
chwały anglosaskim społeczeństwom
POLONII KANADYJSKIEJ
P©Bfl©€
Ogólno polonijny Komitet
Pomocy Polsce skończył zbiórkę
i obecnie stopniowo przesyła po-zostałą
sumę do Kraju Zorga-nizowany
na apel "Związkowca"
przy wybitnym współudziale or-ganizacji
polonijnych i ducho-wieństwa
miał za zadanie zba-danie
nastrojów wśród rzesz po-lonijnych
w stosunku do narodu
w Polsce Przez dwanaście lat
rozgłośnie polskie prasa krajo-wa
i przedstawiciele Polski Lu-dowej
zohydzali nas w oczach
narodu i Kanadyjczyków jako
dywersantów faszystów
wojennych etc Bvła oba-wa
że zjadliwa propaganda pły-nąca
z głośników szpalt i ust
mówców tak dalece osłabiła
więzy przyjaźni między narodem
w Kraju a emigracja iz odwró-ciliśmy
sie do naszycia braci ple-cami
Zbiórka na "Chleb dla Pol-ski"
pokazała ze miłości do kra-ju
nie wyplenił ani
czas ani oddalenie ani wysiłki
propagandy komunistycznej
Polonię nie stać jednak na to
by mogła przyjść milionowymi
kwotami z wydatna pomocą w
odbudowie gospodarki Polski
Nif stać nawet na to i Kanadę
To co zrobiliśmy jest jedynie
wyrażeniem naszego stanowiska
i uczuć w stosunku do narodu w
Kraju
Zbiórka na ogólną pomoc Pol-sce
skończyła sie W międzycza-sie
jednak" Polonia została zasy-pana
listami osób prywatnych i
różnych miejscowości o pomoc
S7 00
10C
(4)
□
fópajji
Tu potrzebują pieniędzy na Dom
Ludowy tam na kościół ówdzie
na linię kolejowa itd A obok
prośby o pomoc dla osób prywa-tnych
Chory inwalida chłopiec
który musi mieć protezę chło-piec
którego operacja w Szwe-cji
może uratować od śmierci i
wiele innych
Zdajemy sobie sprawę ze w
Kraju wszyscy potrzebują pomo-cy
Rozpfoszona gromada 300-00- 0 Polaków w Kanadzie nie jest
jednak w stanie odziać nakar-mić
i napoić 28000000 braci
nad Wisła Może jedynie pomóc
poszczegóinym jednostkom któ-re
znalazły się w wyjątkowych
warunkach lecz tu trzeba zna-leźć
sposób stwierdzania koniecz-ności
pomocy
Zdarzyło sie już ze pewien
rodak przysłał listy do trzech
organizacji w Toronto z prośba
o pomoc pieniężna Listy tak
były przejmująco napisane że
osoby czytające je z miejsca wyj-mowały
pieniądze z kieszeni i
dawały na ratowanie biedaka
Posypały się wiec paczki prze
kazy pieniężne od trzech organi-zacji
które nie wiedziały o tym
że pomagają jednej i tej samej
osobie Co więcej doszły wiado-mości
ze w Kitchener "również
zrobiono dla niego zbiórkę bo
przecież trudno było odmówić
pomocy na tak przejmujący list
Rodak ów dzięki sprytnemu po- dejściu mógł otrzymać wcale
pokaźna pomoc Czy rzeczywiś-cie
był w takiej potrzebie "jaka
PROBLEMY KONGRESU
podże-gaczy
ojczystego
NARODZINY
Pnurctnnio nańctua nrnklarrm- -
je się na określonym terenie ale
' narodziny republiki algerskiej
'ogłoszono w Kaire Nie wob"c
tłumu przyszłych obywateli tego
kraju lecz około 1Ó0 zapro=zo
nych gości w tym głownie
pómniejszych przedstawicieli
pańitw arabskich oraz grupy
dziennikarzy Jeśli to jeszcze ma
ło to nimwiesc o tym fakce
obiegła świat szef rządu tego
panstwa otrzymał juz oficjalne
uznanie od gospodarzy kraju w
którym odbywał się poród to
jest Zjednoczonej Republiki A- -
rabskiej i nieco poniej od in
nych państw arabskich
Wszystko to dowodi ze poród
nie bCł nagły lec racej ostał
bareb--ó skrupulatnie prygoto
wany I nie tieba długo sukat
ojców duchowvch i fiycznych
noworodka oanstw-juc-y- o Wv
starczy po prostu wskaac na
prez Nassera
Owsem powstawały rządy na
imigracji lec w okresie wojny
w nadwyc7ajnycłi warunkach
gdy kraj najdował się pod oku rŃ:i t-:-
mi ii uŁk-aHi-P nriw
stały w Kairze rad prowizory -
czny jest tworem sztucnym i nie
omieszkała łoyc protestów
powodu jego unania w Tunisie
Maroko i Libii Podobne kroki
beda zapewne przedsięwzięte w
innych państwach Nie naley
jednak ocekiwać by odniosły
jakikolwiek skutek
ijasser jesi wprawuzie ojcem
siwuwego iiKcyjnego jeszcze i
wprawdzie Zjednoczona Republi
ka Arabska nie jest w stanie woj-ny
— przynajmniej otwartej —
z żadnym państwem nie mniej
jednak przywódcy algerskiego
ruchu niepodległościowego mogą
nie bez pewnej dozy słuszności
powiedzieć ze ich kraj znajduje
się w stanie wojny
A Francja nie może temu za-przeczyć!
Około 500000 wojsk
francuskich znajduje się prze-cież
w tym kraju i codziennie to-czy
krwawe bitwy z powstańca-mi
Administracja francuska
straciła zaplecze wśród ludności
tubylczej muzułmańskiej i opie-ra
się wyłącznie na sile oraz na
ludności francuskiej
Algerczycy przenieśli walkę z
administracją francuską na te-ren
Francji 'Zakończyła się faza
walk wewnętrznych między orga-nizacjami
algerskimi natomiast
całą siłę uderzenia skierowano
przeciwko Francji Łuna poża-rów
zbiorników paliwa płynne-go
która wybuchła tylko w jed-Franc- ji
dowiodła istnienia do-ny- m dniu w różnych częściach
brze funkcjonującej organizacji
centralnej Mimo nadzwyczaj-nych
i bardzo ścisłych środków
bezpieczeństwa trwają ataki ter
rorystów i zamachy sabotażowe
W jasny dzień i w centrum Pa-ryża
usiłowano zamordować
członka rządu
Francuzi przestali się czuć bez-pieczni
we własnym kraju Fala
terrorystyczna przypomina akcję
organizacji podziemnych prze-ciwko
okupantowi A należy
przecież mieć na uwadze ze Al-gerczycy
działający we Francji
nie posiadają zaplecza pracują
w terenie im wrogim
I dlatego przywódca prowizo-rycznego
rządu algerskiego
Abbas mógł śmiało powiedzieć
że kraj jego znajduje siVw sta-nie
wojny z Francja ze jest pod
okupacją i tym sie tłumaczy wy- łonienie go w Kairze
Formalne powstanie republi- -
wypłakał w liście' Nikt tego
nie stwierdził A może to był
ktoś komu się wcale niezłe do- - wodzi i chce sobie zrobić inte- -
res w Kraju na naszet dobro- -
wszyst-z- ą
zaopatrzone
Listy
można
datek
można życiu
mężnej
przedstawione pry- - waine upoważnienia orga-nizacji
które mogą skontrolo-wać
czy dana osoba odesłała
pieniądze
Odpowiednia Komisja czv Ko-mitet
przy Polonii
Kanadyjskiej powinien chronić
nieuczciwością
które z
szarego emigranta mogą sie do-puszczać
nadużyć Wszy
stkie listy do oiga-nizac- ji
naszych z Kraju z proś-ba
o oomoe materialną powin-ny
bvć kierowane do tego komi-tetu
zaopiniowania Komitet
otrzymawszy je powinien wysy- - nc uo osoov proszacei Kraju
by potwier-dzenie
badz od bądź
Czerwonego Krzyża ze rzeczy-wiście
się w tak kry-tycznym
położeniu Możemy bvć
newni ze 100 rozpaczliwych listów które zwrócone
celem potwier-dzeniem
osób lub urzędów god- nych zaufania dostaniemy
nie odpowie
REPUBLIKI
ki alPersklpi 7naVi-irnipi- p nnwipk- -
szy kłopoty Franr i Bo jesh do- -
tychczas państwa arabskie ze
Zjednoczona Repblka Arabska
na czele udzielah powstańcom
nieoficjalnie pomocy materiał- -
nej zaopatrywah ich w sprzęt
wojenny o tyle t raz beda mogły
to czynie jawnu bbas będzie
mógł' zaciągać pożyczki pań- -
stwowe zwracać popaicie
dyplomatyczne dla rożnych
spraw przedstawicielstwa
w p-jszczegoln-ych
państwach
będą mieli swobodę działania co
umożliwi ścislej-- y kontakt e
zwolennikami v kraju Jesh
Francja mogła protestować np
vv Tunisie czy I bu z powodu
działalności agen'0A organizacji
powstancej o U i teraz nie po
Tufi nicego zdu I ic gch znaj
--
!j tam rnisje 'hplomatune
prowizorycznego iidu iwet
t- - państwa kton oficjalnie nie
uznają nowej reimoiiKi rc mu
c pizyjmą molu jalnych jej
pred-tuwicie- li m je sće bar
diei utrudni puenie Francji
Ocywiscie nie otimaid oni
' prcdstaw icielstw j w ONZ ale
!1 "'eficjalns prcdstawiciel
potrafi dotrzeć a przede w syst
kim jC'tlie mo działać a po
edmetwem delegacji państw
kt0"' unay Jc'f" rSfi
JtSt wys°ce prawdopodobne '
e Pynajmnu I niektóre 7
Pd"slw Komuni ucnycn jeśli
inhileilriW"il'5nB7oyirssotaktiiecj uznlait-„-jją „ur„zw„ąsdiejrel„iUpiiju- -
icla7r)V rjr7vp7vn 7p ymknmipiP
Frnnni A u anie torm
gdy gen Gaulle usiłuje wy-prowadzić
państwo z przeciągłe- -
go kryzysu powojennego taki
KroK oędzie miał pewne znacze- -
j chrciielia -
Trwający 49 dni strajk 1200
pracowników hiutowni piwa w
prow Ontario skończył się Bro-wary
Ontario straciły na nim
$20000 000 rząd prowincjonal-ny
$4000000 pracownicy prze-mysłu
piwnego $2250000 Ale
kto się tam martwił straco-nymi
milionami Grunt że jest
piwo!
Jak bardzo byli ludzie sprag- nieni niech świadczy kilka po-niższych
faktów
Podpisanie umowy między u-n- ią
a browarami zostało wyzna-czone
na czwartek września
na godzinę 9 wieczorem J P G
Kemp zastępca naczelnego dy-rektora
"Molson's Breweries"
jadąc ulicą Yonge w imie-niu
swego browaru podpisać
konUakt miał mały wypadek
samochodowy Kiedy policja zo- rientowała się kim on jest za- brała na swój wóz i szybko
przewiozła budynku by się
nie spóźnił z podpisaniem umo-wy
ludzie już czekali na pi-wo
Niestety Mr Kemp spóźnił
się Kontrakt został podpisany
zamiast o 9 dopiero o 10 21
wieczorem
Miasto tętniało życiem Trze-ba
było powołać rezerwę policji
kierowania ruchem gdyż u-lic- e zostały zakorkowane samo- chodami "w których amatorzy
fjiwa spieszyli uo piwiarń i la
wern splókać wyschłe gar--
po 49-dniow- ej posuszy _piw
nej
Kiedy o 1 1 48 przed hotel za- jechała ciężarówka z stertą
skrzynek piwa powitała ją or- kiestra hotelowa a zebrana pu- bliczność odśpiewała na cześć
kierowcy "For he's jolly good
fellow" Na dwanaście minut
przed zamknięciem roz
amatorzy
wypili pierwsza butelkę"
Przez cała noc i w piątek
lana ciężarówki z skrzynkami
nas nabrać Kiedy komitet osta- -
tecznie stwierdzi ze dana osoba
zasługuje na pomoc list prześle
do jakieiś organizacji do wyko
nania W ten sposób ofiarodaw-ca
będzie pewny że jego datek
pójdzie naprawdę potrzebu-jących
rąk ink również iż da-na
osoba w Kraiu nie urządza
sobie ogólno - polonijnej zbiór-ki
prywatnej na swoje cele w
Kanadzie lecz otrzymuje pomoc
od jednej tlko osoby lub orga-nrzac- ji
Dobroczynność ma dwa obli-cza
Jest zle jeżeli nie daje sie
nic ale również jest dobrze
sie daje chaotycznie W
hanad7ie dobroczynność iest
zorganizowana w różnych "Uni-ted
AcDeal" dzięki czemu do-ciera
do naibardziej potrzebu-jących
Dlaczego wobec tego
nie mozemv ia sobie zorganizo
wać nrzy Kongresie Polonii Ka-nadyjskiej''
Irzeba pomagać trzeba da- -
wać trzeba ratować robie to
jednak musimy rozumnie
F KMIETOWICZ
czynności1' piwa huczały po mieście
Po ośrodkach polonijnych krą nie z przewidywaniami
ludzie z listami z Kraju po ) kie piwiarnie i hotele miały być
kazuja czytają zbierają datki1 w odpowiednia ilość
nkaowteę mcznyożinąnsąięosNobikęt je nie zkboinó--r butelek do południa tak bv po 1 dwunastej bvło każdego
troluje Często ofiarodawca nie spragnionego obsłużyć
wie nawet czy jego na- - Na kelnerów padł strach Nie-prawdę
zawędiuie Polski którzy wprost mówili ze czeka
Otóż tu trzeba położyć rękę ich w piątek harówka jak nigdy
Nie dawać pomocy pie- - w
na podstawie rozpaczh-- l —~
wych słów w liście ani na listy to beda ci którzy próbują
przez osoby
Dez
Kongresie
nas przed osób
korzystając miłosierdzia
różnych
napływaiace
dla
w
list przedstawiła
to księdza
z
znajduje
na
zostaną
uzupełnienia ich
mo- że 20 do 30 Reszta
e'o
Jego
MV
tam
de
by
25
by
go
do
bo
do
bv
dła
hoteli
goraczkowani piwa
od
do
nie
edy
Zgod--
do
bo
nie Atak Chruszczowa na gen
I de Gaulle zdaje się osłaniać naj-bliższą
linię postępowania rządu
sowieckiego a zapewne i innych
i państw bloku komunistycznego
Problem Algeril ZOStał WlCC
jeszcze bardziej zaktualizowana
dla Francji i świata
Jesh wiec z jednej strony na- -
leży oczekiwać znacznego zao- -
strzenia walk w Algeni to z dru
giej wzmożonej akcji dvploma- -
ty czno politycznej Francja nie
bedze mogła ograniczyć się je- -
dynie do akcji obronnej wojsko--
w ej i politycznej lecz będzie mu- -
siała jak najbardziej skrupula- -
tnie zrewidować swoje dotych
czasowe postępowanie i na-t- a-wierne
Gen de Gaulle głosi
wprawdzie ze Algena jet i po
zostanie francuska ale po ple
biscycie i w obliczu ostatnich wy
padkow będzie musiał nieco m
nymi oczyma spojrzeć na ten
pioblem Twieidenie ze Algę
na ]e4 cescu Republiki Fian
cu-ki- ei ic-- 1 łudzeniem I to wy
=oce szkodliwym
De Gaulle podobnie jak kie
dys Chuichill napewno uważa
: nie polo objuł w ładę by prze-prowadzać
parcelację państwa
nie mniej jednak innego wyjs oj nie ma Istnieie ciaide iosz
cze lakkolwiek bardza mała
sansa zachowania Algern w ra
mach szerokiego soiuszu pans
twowego w ramach układu nie
zalenych niepodległych państw
izwiazanych pewnymi w-polny- mi interesami 7 Fnneja lecz w za
dnym wypadku jako teiytonum
autonomicznego Od daleko
wzroczności i mądrości politycz
no państwowej przywódców fran
ruskich zależy C7_v ta ostatnia
nikła szansa zostanie wykorzy
staną czy tez po okresie jeszcze
bardziej wzmożonej i zaciekłe i walce zbrojnej Francja będzie
musiała wycofać sie z Algern
J D
@j niebożę!
Nie pomylili się Juz po dwu-naste]
zaczął się szturm spra- gnionych na hotele i piwiarnie
O pierwszej w Domu Związko-wym
Grupy 1 ZPwK przy 62
Claremont St był ruch jak nig-dy
Piwo lała się strugami by
wyrównać straty jakie spowo- dowała 49-dnio-wa
posucha
Piwo odgrywało daleko wię-kszą
rolę u naszych praprzod-ków
niz dziś u nas Był to pier-wszy
napój alkoholowy jaki
przyjęli świadczy o tym szereg
pozostałości z okresu słowiań-skiego
Najstarszą pieśnią obrzę-dową
śpiewana na weselach
jest "Oj chmielu chmielu —
chmielu niebożę" Do dziś skła-damy
ziemniaki owoce konfi-tury
i różne przedmioty mniej
potrzebne w "piwnicy" która
naszym praszczurom służyła ja
ko mieisce na składanie beczek
piwa Słowo "piwo" wywodzi sie
wprost od "pić" Słowianie juz
w VII wieku po Chr płacili pa- nom niemieckim daninę w pi-wie
Chmiel wynalazek czysto
słowiański jest wzmiankowany
w X wieku na Rusi a w XI wie-ku
książęta czescy pobierali od
niego podatek Na Pomorzu pi-to
miód zmieszany z piwem w
XII wieku
Do miodu przerzucili sie na- -
si pradziadowie nieco późniei
W cfiwili przyjmowania chrześ
cijaństwa wypierał on już piwo
W Tiastepnej kolejności przyszło
wino i w końcu wódka
W chwili obecnej Polacy po- dobnie jak ludy Europy Wschód
niej sa w zasadzie konsumenta-mi
wódki Piwem rozkoszują się
Niemcy Południowe (Bawaria) i
w dużym odsetku Anglosasi
podczas gdv narody romańskie
przepadają za winem
Mimo ze wódka wyparła u
nas inne napoje przed wojną
mieliśmy dość rozwinięty prze- mysł browarniczy w dość dużej
mierze nastawiony na eksport
Główne centra orodukcji piwa
znaidowały się w województwie
krakowskim (żywiec Okocim)
stasKim uycny) poznańskim
(Grodzisk) i w samej Warsza-wie
(Haberbusch i Schiele)
Charakterystyczna cecha pi-wa
iest ze wbrew ogólnie przy-jętemu
poglądowi nie jest zali-czone
pizez naukę do napoi al-koholowych
lecz do pokarmu
Zawiera bowiem więcej składni-ków
odżywczych niz alkoholu
Do urywek a więc środków
przeznaczonych do codziennego
użytku i d7iałajac-c- h podnieca- -
'?co na układ nerwowy ency-- ! klopedie wliczaia wódkę wino
Kawę nerDatę KaKao i tvton a
nie piwo Nic dziwnego R7adkn
sie zdarza bv amator wódki tak
dobrze wyglądał jak piwosz
FIASKO ROZMÓW
W WARSZAWIE
rodła oficjalne Waszyngtonu
mformuia ze rozmowy pomie- -
dzy ambasadorem Stanów Zje-dnoczonych
a ambasadorem
Chin komunistycznych w Pałacu
Myśliwieckim w Warszawie skoń-cvł- v sie fiaskiem Wprawdzie
obydwie strony postanowiły sie
ponownie spotkać nie mniej
jednak debafv nie maia juz zna- - czenia Strony spotykają sie -
sobą ponieważ żadna nie che
wziic odpowiedzialności za zer
warne pertraktacji
—
Mówimy p§ polski! (§)
Wszczynając serię amicuiow
na DowzisT temat redakciainazy
Związkowca" miała dwa cele ' Ł£CZV )'raz poważania
Jeden — to zwrócenie uwagi na' W Siusiijewia
fakt niedopuszczalnego wprost „„f ? va pie" 'PaJ n kaleczenia naszej potocznej mo 8°ł cha wszyscy zgodan
wn polskiej okropienstwami ję- - wywodami pana Szuszkiewicz
z'kowmi powstałymi na skutek "'Ve Plsz(acy te sjowa gotów
zastępowania znanych i dobrze1 st0(z-v-c
śmiertelny" boj o {?
oddajacch pojęcia angielskie I uad"n'e sJ°ua "Paj" do
słów polskich dziwolągami two Psiego Dlaczegózby to "j
rzonymi ze słów angielskich b'c tylko tak u
pŁEffS-SffJLTf- i
lako iezk żywy przvswaia so -
bie całą gamę nowych slow by
moc sprostać codziennym po-trzebom
i należałoby to w jakiś
sposób usankcjonować nudaiac
tym słowom swego rodzaju 'o
bwatelstwo" przez ujednostaj
menie ich pisowni
Nie marm w Kanadzie żadnej i
Araclemii Literatury Lmiejet-nos- a
czy Nauk ktoreby decdo
wly w Uch sprawach Moemy
lednak iami uywajac w mo
wie i piśmie pewne słowa an
gielskie ustalać dogodna dla
nas ich pisownie i wprowadzać
]e juz nie "kuchennmi" ale
"frontowymi" dizwiara do na
szego języka
Dotychczasowe wypowiedzi
C Ipln iknvu nn tłti łjmit iln
zuja ze naogoł jesteśmy zgodni
co do tvch dwóch celów Istnieć
inoe iviko różnica co do tego
które słowa nadają sie do nrv- -
jęcia a Które jeszcze nie albo
wcale
I tak pan W Szuskiewicz z Toronto który widocznie żywo interesuje się tym problemem
nadesłał bowiem juz w tej spra- wie drugi list za co jesteśmy
mu bardzo wdzięczni pisze co
następuje:
Wyai "week-end- " w Polsce
nmezked powotjyngąodonziunacpzraałcy— —odpocTzya-k
mouih snobi by pochwalić się
znajomością języka angielskiego Nie miało to sensu bo w Kraju
przed wojną jak i teraz dniem
odpoczynku jest tylko niedziela
Prościej było zapytać: "Co Pan ro- bi u niedzielę'" niż "co Pan robi
podczas week-end'u- ? Tara ten
wyraz na razie nie jest potrzebny
Na dwudniowy odpoczynek jak
w Kanadzie polskiego odpowied- nika nie ma — należy więc uży- wać angielski "week-end- " w wy- mowie i pisowni angielskiej bo
wszyscy ją tu znamy z dodaniem
oodddmziiaenlnieie p(woeelks-enkd'i- euj końcówweekk-ein-d'e- przy m
week-end'y- ) Ale na ten te- mat niech wypowiedzą się specja-liści
od gramatyki Pisownia "ły-kien- d"
— to chyba w słowniku
Wiecha Gdy przypada 3 dni od-poczynku
— mówimy: dłuei week
end
Dżem — jest to specjalny gatu-nek
marmolady jeszcze przed
pierwszą wojną wyraz ten był uży-wany
w mowie pisowni polskiej
lNaidcalniezascthooi wnaać przeszkodzie by go
"Ale" — oddawna mocniejszy
aa porsKiego czy rosyjskiego piwa
importowanego Angielski "Ale'
nazjwano po polsku "ejl" odmie-niając
tez po polsku Słabsze piwo
nazywało się i nazywa po prostu
?iw o
"Pie" — Mama która kupiła ka-wałek
"smakowitego pie" ma mó-ai- ć do dzieci "czy chcecie placka
jabłecznego (lub z truskawka-mi
)'" a nie kawałek "paja
W Kanadzie "pie ' jest to ten
ara polski placek tak samo wy- gląda i tak samo robi się tylko
smaruje inaczej bo w Polsce u-zy-wa
się czystej mąki a tu z do-mieszką
proszków chemicznych
dających dobry wygląd i marny
smak — ale to jednak placek
Wyraz paj w językach słowiań-skich
ma inne znaczenie Po ro
syjsku paj oznacza udział "Ob
szczestwo na pajach — spółka u-działo- wa Natomiast "pajok" zna-czy
pizydział Naprz przydział
chleba w wojsku na żołnierza (po-równaj
polskie "pajda chleba")
"Football" — po polsku piłka
nożna (ob sprawozdania sportowe
v prasie krajowej lub polskiej
londyńskiej)
'Rugby" nie jest piłką nożnp W
Polsce gia ta nie jest oprawiana
prawdopodobnie z powodu jej bru
alności W Polsce prz najmniej
przed wojną uprawiał ię sport tj zawodmetwo amatoiow a nie
pokazy wyczynów zawodowców
przeważnie płatnych służące dla
robienia zakładów pieniężnych (to-talizatora)
lak na wyścigach kon-nych
To nie jest sport
"Base bali" — jest odmiana pa- lanta i tak należy go nazywać by
nie zachwaszczać mowy fatalnie
po riolsku brzmiącym "bejzbołem
"Hockey" — pozostanie hoke- -
Za okres od
Imię i
Ulica (Box lub RR)
Miejscowość:
l--
v
jem -- " ikitm
L un„j„:„i„„ u _ „' l0 na
sbłaurgduzjiąej nazetoniwe ysróążntoienainei'' pTiJm?
ani mazurki ani napoleomi
tylko "paje" i basta
stuCCt A(nu:t:o_inrh brsymc—iVnmożilenu 'nciezeinJhi smacznych odmian "pajow
rożnych owoców czv nawet mic-wię- c ma takie złe 'o ich smaku pojęcie
Odnośnie słowa "fnniKi
nie bediemy sie zbtnio rac Piłka nożna nizvieJa swe
języku polskim i wyparła na zwe "futbol" chociaż niezawnd nie niejeden z nasych Czytelni kow obrywał w skoie oH
ców w Polsce dobre wcirv t J
a'te buty przy gI?e właśnie ifutbola w
'? ustaPlmy Jednak od na zwy rUngby Pomimo wywodów "U —"oncvILiJ ymDar dziej ze wystarczy wziaśc dn r kr krajowy "Przegląd Sport-owy"
by w mm wyczytać ze i stnieją w Polsce kluby g™ "rugby" ze mają swoja nawet ligę i rozgrywają w niej mecze Jeśli gra ta spopularyzuje sie
w kraju zmienia może jej nazwę albo co prawdopodobniejsze
zaadoptują jej angielskie brzmię
nie tak jak to uczynili w dzi-esiątkach
innych wypadków
To samo czeka i "bejzbal" bo
niby dlaczego ma być on upo śledzony w porównaniu z takim
słowem jak hokej równie ob-co
brzmiącym w początkowych
fazach wprowadzania tej gry w Polsce
Jeśli jesteśmy już przy spo-rcie
to poczynając od samego słowa "sport" dziesiątki jeśli nie setki słów obcojęzycznych
szczególnie angielskich zyskały
sobie obywatelstwo w języku
polskim Jedne z nich spolszcz-ono
inne zachowano w dokładnej
pisowni angielskiej koniugujac
je czy deklinując zgodnie z z-asadami
polskiej gramatyki
Wraz z grą tenisa wśliznęły
się do języka polskiego takie
słowa jak serwis nef gejm (g-amę)
set forhend fforehand)
bekhend (baekhand) Wraz z b-oksem
przyszły takie słowa jak
ring nokaut czy runda
Przeglądnijmy tylko jakiko-lwiek
dziennik z Polski prow-adzący
dział sportu to zobacz-ymy
prawie w każdym paragrafie
jakiś sportowy anglicyzm Bi-egacze
wychodzić wiec będą na "start" W klasie "juniorów"
"trenować" będą młodzi chłop-cy
W Zakopanym tłum widzów
"dompingować" będzie w czasie
'raidu" motocyklistów
Ostatnio czytałem w krajowym
Przeglądzie Sportowym ze Wa-rszawiacy
przyjmowali lekkoatl-etów
z Ameryki na "cocktai!-pir-ty- "
Nie zaprosili ich na żadną
tradycyjna lampkę wina bo n-apewno
nie było tam win a lała
się polska wódzia a także z-apewne
"whisky" i "scotch"
Reasumując zmierzam do te-go
ze jeśli w Polsce ze wzgl-ędu
na potrzeby życiowe wpr-owadza
się now'e słowa swobo-dnie
zapożyczane z języka a-ngielskiego
lub francuskiego lub
poprostu tworzy się nowotwór)'
w rodzaju takich jak komisy
delikatesy garmanzene cedety
(sklepy różnego rodzaju) i wiele
innych nieznanych i nie używ-anych
przez nas słów ibo sa nam
one tutaj niepotrzebne i nie m-amy
mv wprowadzać z duża sw-oboda
słów nam potrzebnych i
bliskich na naszym kanadyjskim
terenie
Czytelników zachęcamy 'iec
do dalszego nadsyłania swycii
sugestii Szereg dziedzin i)ni
wymaga bowiem przyswojenia
pewnych słów i nadanie im of-icjalnego
ze tak powiem odj-watelst-wa
w naszei zlekka w
miennej od krajowej polszczj- -
źnie kanadyjskiej
(rGJ
do
Prowincja:
Zamówienie na prenumeratę
"ZWIĄZKOWIEC" 1475 Oueen St W Toronto 3 Ont
Załączam Money Order (czek) na sumę $600 — $550
— $350 — $200+) na poczet rocinej — półrocznej — kar'
talnej prenumeraty "Związkowca"
nazwisko
inli-pntrzcb- ne skreślić)
Ceki lub przel'a7 poozfue n'st-ui- £ nlej na "Pollsli Alll-nc-e
Prtos Ltd" lun "Z vtąz'tow!ec"
---- =T)iu
T--Vi-r=r- ay poza Kanadą — oplata wynosi $7 00 rocWe
ttgS££sgteskśgą&g
HHViBry'l wmmEA