Zwilazkowiec Alliancer, December 18, 1963

              KiiL£flllHBrnB9EmHr?yK£=v
94
pr-ujemn-ych
Świąt Bożego Narodzenia 94
i Szczgśluuego Nowego Roku
SOJA DELICATESSEN
ypickamy wszelkie piasta lorty weselne (wedding
lej urodzinowe oraz na wszelkie uroczystości do-o- wi
Posiadamy towary z Polski oraz świeże wędliny
Bezpłatna dostawa uo domu
Qucen Sł West
sisietccesffCKSisstssisisieistetstsisissę-s!'- !
WESOŁYCH ŚWIĄT
i SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU
życzy
DENISON HARDWARE
Właściciel Henry Kowalishyn
Największy słowiański z farbami
narzędziami przyrządami
Queen St W Toronto
Teł
PRZYJEMNYCH ŚWIĄT BOŻEGO
I NOWEGO ROKU
życzy
DUCHESS LADIES
ioiiadamy na składzie wybór
!a dzieci bielizna pończochy
Pierwszorzędna jakość
i32 QUEEN ST WEST
Wesołych
i szczęśliwego
życzy twym
c
Z OBUWIEM
LE 2-31-
12
skład
43
94
43
43
43
43
43
43
43
43
43
43
43
43
43
43
43
43
43
43
zabawkami 43
Tel EM 6-14- 47 43
'43
NARODZENIA 94
43
43
WEAR 43
43
ubrań i sukienek 43
umiarkowane 94
43
TORONTO 43
duży
Ceny
Sioiąl Bożego' Narodzenia
Nowego Roku
Klientom i Polonii
KORWIN SHOE STORĘ
POLSKI SKLEP
B414 Dundas St W - Toronto - Tel 533-977- 8
[Przyjemnych świąt Bożego Narodzenia
i dużo szczęścia vj Nowym Roku
życzy
DAVID ROTENBERG
ALDERMAN WARD 4
Wesołych Świąt Bożego Narodzenia
i Szczęśliiuego Nowego Roku
składa
BOROVOY'S
wawiamy samochody wyrobu kanadyjskiego jak
i europejskiego Sprzedajemy benzynę
prudniamy tylko pierwszorzędnych mechaników
)334 Dundas St W Toronto — Tel LE 2-6- 81 1
Staropolskim zwyczajem składamy z seica -- płynące
życzenia radosnych świąt Bożego Narodzenia
i Szczęśliwego Nowego Roku
swoim Klientom i całej Polonii
CZECHOSKI BUTCHER SHOP
Pierwszorzędny skład i wyrób wędlin
na wzór europejski
W Quecn St W — Toronto — Tel EM 8-64-
22
Moc serdecznych życzeń
świątecznych i noworocznych
życzy A
t
RIFLE RANGĘ MOTORS
I Właściciele J Sum i B Kusiewicz Wszelkie naprawy amerykańskich angielskich
i europejskich wozów
Każda robota gwarantowana
5? Lakeshore Rd E Port Credit CR 8-22- 27
£3
43
43
43
43
43
43
43
43
fcj
43
43
14
43
94
43
43
43
94
43
-- 43
94
94
43
43
43
43
43
43
43
43
43
43
~94
9$
9$
93
43
94
94
94
43
43
43
~94
94
94
94
94
94
94
94
94
94
94
94
94
94
94
94
94
94
94
93
94
94
4
£ U ra JJ H ra n E3 — — — — 7#& 1 §M i
I znów Wigilia Boże Narodze-nie
Nowy Rok Święta
Dawniej poeci masowo pisali w
tym okresie o szeleście spadają-cych
ostatnich kartek z kalenda-rza
porównywali je do płatków
grudniowego polskiego śniegu
Dziś — nie ma już i poetów tak
piszących i ścienne kalendarze z
wyrywanymi co dnia kartkami wy-szły
z użycia (Pamiętacie prze-sławne
"dowcipy z kalendarza"
które za lat naszej młodości co-dziennie
wyczytywaliśmy na od-wrocie
zerwanej kalendarzowej
kartki bawiąc się — rzadko — ich
humorem częściej — naiwnością
autora? ) Ale pozostał ów specy-ficzny
jedyny w swoim rodzaju
smętek czający się gdzieś w igli-wiu
świątecznego drzewka w ro-dzinnym
cieple wigilijnego wieczo-ru
w spokoju dni Bożego Narodze-nia
nawet w rozgwarze żegnają-cych
stary rok i witających nowy
obchodów sylwestrowych Smętek
przemijających dni upływających
lat Smętek — przypomnień
i wspomnień
Żarzą się różnokolorowe lampki
i świeczki na choinkach Kołyszą
na niteczce uwieszone u gałązek
rozmaite ozdoby i zabawki Coraz
mniej wśród nich krakowskich
"pawich oczek" kurpiowskich "pa-jąków"
laleczek łowickich To tak-że
charakterystyczny znak czasu
Mytl biegnie wstecz Czerwiec
Łowicz Wycieczka na Boże Ciało
Powiedzmy sobie szczerze: dzisiaj
folklor łowicki folklor przepięk-nych
porywających oczy ludowych
strojów tylko gdzic-niegdzi- e bły-śnie
na uncy Łowicza — i to nieo-mal
wyłącznie w dniu świątecz-nym
W całej okazałości ujrzeć go
jeszcze można jedynie na Boże
Ciało na procesji I nic w tym dzi-wnego
Przemiła pani kustosz niedawno
wybudowanego w Łowiczu okaza-łego
tak pod względem przestron-nośc- i
pomieszczeń jak i wielkiej
wartości zgromadzonych ekspona-tów
muzeum regionalnego wyja-śniła
że koszt ludowego łowickie-go
stroju niewieściego przekracza
dziś 10 tysięcy złotych" —" więc
któż na to może sobie pozwolić?
Poza tym prawdę mówiąc ten
piękny strój jest nader ciężki go-rąco
w nim i niezbyt higienicz-nie
A później na jesieni wybrałem
się na Kurpiowszczyznę Z Łomży
mostem przejechaliśmy na drugą
stronę Narwi I oto — u ujścia do
Narwi rzeczki o trudnej do wymó-wienia
nazwie: Skrwda — histo-ryczny
Nowogród z stanowczo zbyt
mało znanym w Polsce kurpiow-skim
muzeum etnograficznym ty-pu
skansenowskiego Potem —
stolica Kurpiów słynne miastecz-ko
Myszyniec I wreszcie duża
wieś kurpiowska Kadzidło Wszę-dzie
tam na Kurpiach spotyka
się jeszcze bez porównania więcej
kobiet ubranych w ludowe stroje
nili w Łowickim Malowniczymi
grupkami ciągną ni msc do ko-ścioła
spacerują po ulicach wm
i osiedli
Był z Was kto kiedy na mszy na
Kurpiowszczyżnic? W ciepły dzień
poniektóre niewiasty nie chcąc
tłoczyć się w kościele starodaw-nym
obyczajem przysiadają sobie
z modlitewnikiem w ręku pod ko-ścielnym
murem na zewnątrz No-gi
w bok podkurczone wzorzysta
szeroko w półkole rozpostarta
spódnica raduje oczy koszula i na
niej ciemny wyszywany staniczek
na głowie misternie zawiązana w
czenek biała chustka tak zwane
"czółko" Jest w takiej modlącej
się Kurpiancc coś z wielkiego i cu-dnego
ptaka który spoczął na zie-mi
i dumnie rozłożył swe barwne
skrzydła
A w Myszyńcu króluje imć Anna
Kordccka 82-lctn- ia staruszka kló-rcj- w
uznaniu zasług państwo przy-znało
dożywotnią rentę po dzień
dzisiejszy tworzy z kolorowego pa-pieru
posługując się tradycyjnie
nożycami do strzyżenia owiec
misterne koronkowe wycinanki
o przeróżnych skomplikowanych
wzorach i tka na ręcznym warszta-cie
śliczne kurpiowskie samodzia-ły
Jej wyroby — niefałszowanc
dzieła słynnej na cały świat pol-skiej
sztuki ludowej wyroby nie-licznych
już jej rówieśnic oraz ich
wielu wielu uczennic i następ-czyń
można oglądać podziwiać
i nabyć — za całkiem tanie pienią-dze
na wystawie-kiermasz- u w
Domu Twórczości Ludowej w po-bliskim
Kadzidle
Trzeba widzieć ów kadzidlański
wiejski Dom Twórczości Ludowej
Nowoczesny całkiem spory jasny
budynek z przestrzennymi i wid-nymi
pomieszczeniami z dużą salą
ndczvtow o-teatralno--
kinową której I
iedna ze ścian bocznych jest od
góry do dołu oszklona z warsztata-- J
mi zajmującymi się ni in farbo-waniem
owczej przędzy na samo-działy
z biblioteką ze" wspomnia-ną
już wystawą-kiermasze- m sztuki
ludowej Dom ten jako instytucja
to i szkoła i centrum i ognisko
kurpiowskiej twórczości artystycz-nej
Nie ogranicza się ona zresztą do
wycinanek "pająków" i tkanin
Przyciągają nasz wzrok na wysta-wie
malowane różnokolorowe
krzesła ławy i skrzynie daleko
idące w świat bowiem rozchwyty-wane
"na pniu" przede wszystkim
przez zagraniczne placówki dyplo-matyczne
i innych cudzoziemskich
nabywców Zachwycamy się rzeźbą
w drzewie o motywach świeckich
i sakralnych a zwłaszcza "fraso-bliwymi
Chrystusikami" jakby
wyjętymi z przydrożnych ludo-wych
kapliczek Są też i nader cie-kawe
w kolorze oraz w rysunku
prymitywne dzieła kurpiowskiej
sztuki plastycznej
Ongiś ongiś Nowogród Myszy-niec
Kadzidło otoczone były nie-przebranymi
puszczami Puszczą
Białą i Zieloną Puszczą Myszy-nieck- ą
w których żył dzielny lud
bartniczy rządzący się nawet wła-snym
prawem bartniczym zakre-sem
swym daleko wykraczającym
poza pszczelniclwo i obejmującym
i kwestie obyczajowe i sprawy
które reguluje teraz prawo cywil-ne
i ustanawiającym nawet wła-sne
kurpiowskie sądownictwo
Dziś po tych puszczach właściwie
pozostały tylko pojęcia geograficz-ne
ale został lud — tak samo
dzielny pracowity i patriotyczny
przywiązany do swych tradycji i
do swojej sztuki którą może jak
nigdzie indziej w Polsce ochrania
przed zapomnieniem i kultywuje
Nowoczesny — jako się rzekło
— budynek Domu Twórczości Lu-dowej
w Kadzidle nic jest jedy-nym
tego rodzaju obiektem jaki
się rzuca w oczy zwiedzającemu
Kurpiowszczyznę Tak jak i w ca-łej
Polsce tak i tam cieszą oczy
jasne wesołe świeżo wzniesione
gmachy szkolne
Kiedyś "jeden ze znajomych cu-dzoziemców
i to z gatunku takich
którzy raczej by nam łatkę przy-pięli
i szukali dziury w całym niżli
by nas za coś mieli pochwalić uca-piwszy
mnie za guzik od marynar-ki
gorąco mi tłumaczył że "Wy
Polacy zupełnie nic doceniacie
i nie orientujecie się jak orygi-nalnym
i pięknym przesiąkniętym
najgłębszym humanizmem i uni-kalnym
w historii ogólnoludzkiej
kultury był pomysł uczczenia Ty-siąclecia
istnienia Waszego Pań-stwa
wybudowaniem tysiąca no-wych
szkół"
Kto wie — może miał rację być
może naprawdę tego nie docenia-my?
Ale jeśli w istocie rzeczy mo-że
i nic doceniamy całkowicie sa-mego
aktu decyzji jako takiego
na pewno doceniamy dobrze zaga-dnienie
Prcz blisko 6 lal okrut-nej
hitlerowskiej niewoli nic tylko
że na naszych ziemiach nie po-wstał
żaden nowy budynek szkol-ny
lecz okupant systematycznie
i konsekwentnie niszczył nam nasz
dorobek w tej dziedzinie którego-śmy
się do chwili germańskiej
agresji na Polskę dopracowali Po
wojnie w umęczonym zrujnowa-nym
Kraju budowaliśmy i szkoły
ale przede wszystkim musieliśmy
myśleć o mieszkaniach dla ludzi
i odbudowywać z ruin życic gospo-darcze
Nic przeto dziwnego że gdy w
roku szkolnym 193738 mieliśmy
w Polsce w szkołach podstawowych
Promienistych brodzi
Aniołowie radują
Pod niebiosy wyśpiewują
Gloria gloria gloria
in cxcelsis Dco
Mówią do pasterzy
73 tysiące izb lekcyjnych to pięt-naście
lat później w 195253-rok- u
było ich 835 tysiąca czyli przyby-ło
zaledwie 10 tysięcy nowych Za
to w roku 196162 liczba izb lek-cyjnych
w podstawowych szkołach
wzrosła do 120 tysięcy
Ale Ale w tymże roku jesz-cze
12% wszystkich lekcyjnych
izb szkół podstawowych było wy-korzystywane
na 3 zmiany jeszcze-n- a
1 izbę w 647 wszystkich szkół
przypadało po 50—60 uczniów w
38% szkół — po 60—70 uczniów
i w 34% szkół — ponad 70 ucz-niów
jeszcze na ogólną liczbę
26345 szkół podstawowych mie-liśmy
1054 szkół tak małych że
uczyło się w nicli wszystkiego do
20 uczniów w każdej i 3406 szkół
w których było po 20—40 uczniów
a przeciętna powierzchnia na 1
ucznia wynosiła 162 m2 w szko-łach
podstawowych w liceach
ogólnokształcących — 131 m'--
Jednocześnie wyraźnie zaczęło
już występować pocieszające zja-wisko
prawidłowego kształtowania
się typu szkoły zanikania szkół
małych i najmniejszych których
wyposażenie w pomoce naukowe
i możliwości dydaktyczne nierzad-ko
było więcej niż skromne Bo-wiem
na ogólną liczbę ok 5 milio-nów
dzieci uczących się w szko-łach
podstawowych tylko 832 ty-siące
uczęszczało do szkół mają-cych
do 120 uczniów ok 900 ty-sięcy
— do szkół mających 120 --—
200 uczniów 1 milion — do szkół
mających 200—400 uczniów 740
tysięcy — do szkół mających
400—600 uczniów i blisko 15 mi-liona
— do szkół mających ponad
600 uczniów
_
I dalej: zaledwie 150 tysięcy
uczniów uczyło się' w lV-klasowy- ch
'
szkołach w y-klasow- ycli było ich
110 tysięcy w 'VI-klasowy- ch — 30
tysięcy a 47 miliona — w VII-kla-sowy-ch
Na wymienioną już liczbę
26345 wszystkich szkół podstawo-wych
w Polsce w owym roku szkol-nym
tylko niecałe 5 tysięcy szkół
było IV-klasovy- ch 2 tysiące —
V-klasow-ych
VI-klasowy- ch było
niewiele ponad 400 a 19 tysięcy
szkół — pełnych VII-klasowy- ch
Podczas gdy w roku szkolnym
193738 liczba szkół na wsi wyno-siła
94% wszystkich szkół podsta-wowych
w Polsce a" liczba uczniów
w szkołach na wsi kształtowała się
w granicach 272% to w 196162
roku odsetek szkół wiejskich wy-nosił
672% uczniów — 897%
To ostatnie porównanie wyraźnie
wskazuje na kierunek rozwoju'
szkolnictwa w Polsce i tłumaczy
dlaczego po wsiacli spotykamy co
krok nowe szkolne budynki
Tak to choć mamy Święta i na-strój
świąteczny myśl od choinki
pobiegła ku tak poważnym tema-tom
ba nic cofnęła się nawet
przed przypomnieniem sobie co
charaktcryslycznicjszych cyfr sta-tystycznych
Niech mi przeto już
wolno będzie zakońcyć mój list
świąteczny do Was jcvce jednym
przypomnieniem iż len oto rok
ukończymy w Kraju wybudowa-niem
blisko 750 nowych szkół
wzniesionych wyłącznie z fundu-szów
społecznych w ogólnopolskiej
ogólnonarodowej akcji "1000 szkól
na Millenium" w Której i udialu
Wasego Kodaków z zagranicy
przecie nic brakuje A poza tą ak-cją
z funduszów państwowych
tylko w tym jednym roku przeka-zano
do użytku 665 budynków
szkolnych o przeszło 5400 izbach
lekcyjnych I radujemy się z tego
w Kraju ogromnie choć wiemy że
to nam jeszcze wszystkich potrzeb
w tej dziedzinie nic pokrywa
Gdy się Chrystus rodzi
Gdy się Chrystus rodzi
I na świat przychodzi
Ciemna noc w jasnościach
się
Którzy trzód swych strzegli
Aby do Betlejem czym prędzej pobiegli
Bo się narodził Zbawiciel
Wszcgo świata Odkupiciel
Gloria
Paslerze mili
Pasterze mili coście widzieli?
Widzieliśmy maleńkiego
Jezusa narodzonego
Syna Bożego Syna Bożego
Co za pajac miał?
Gdzie gospodą stał?
Szopa bydłu przyzwoita
I to jeszcze źle pokryta
Pałacem była
-- Al!--
Si- - w ty
tn- -
g NARODZENIA d£ Sjpa] j £j' " I !§} I
j£ i NOWEGO ROKU PJ 1 ! fiN
g i CAŁEJ POLONII RbB ' i '
$p Polskie Programy
ftp 'SYRENA" 610 St ftp
15? "LU I IZUU - 1280
'ftP PROMENADA" FM
h?
ftp
Radiowe:
as wr-8-5
£7?
ftP
ftP
ftP
ftp
ftfl
ftp
ftp
ftp
etcsisiststisisisisteietsisisiststcfs-cioiistctcitictctcisicisieieistcisiceicisscttiS- j
ft- p-ftP
£P
®
ftP
ftp
ftp
ftp
ft- P-Wj
&
&
fte
ftP
ftp
GP
ftp
ftp
ftp #
ftP
ftp
&
ftP
&
ftp
ftP
Moc serdecznych życzeń '
Z OKAZJI ŚWIĄT B02EGO NARODZENIA
1 NOWEGO KOKU
14 Euclid Ave
śle
ORKIESTRA
pod batutą
Antoniego Kowalskiego
na zabawy wesela i przyjęcia
Toronto
Z okazji świąt Bożego Narodzenia'
i Nowego Roku
najlepsze życzenia składa soijm Kłicntom i Polonii
High Park Shoes & MenVWear
s! ZADOJKo'
317 Ronccsyallcs Avc — Toronto Ont
Dużo radościlz okazji ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA
i DUŻO DUŻO SZCZĘŚCIA W 'N OWY 7f ROKU życzy
JENNIE'S FLOWERSHOP
"'Popieraj polską firmę" J t Bezpłatna dostawa —-- Szyblta obsługa' s
Zawsze świeże cięte --kwiaty — Bukiety1 na'iwcselaj
Korsarze — Wieńce — Kwiaty -- doniczkowe i"
M & JvMota ' JC! ''
3316 Dundas St W Toronto Ont1 TelRO6-081- 3
(przy Runnymedc lid)
Catharincs 94
Hamilton &t 935 mgc t£as
1
Tel UN 17700
— wędliny — owoce —
Najlepsze Życzenia ♦
''
j
's
t
Świąteczne i Noworoczne v
składa
MONTORO MOTEL
Właściciel: ZÓLTANIEĆKI ' %
4274 Kingston Rd Toronto Ont ATi2-184- 1
Moc'x(rdccznycTżycze4if:
świątecznych i ''noworocznych
1 składa
POPULAR BUTCHER £tD
871 Dundas St W Toronło Ont Tel EM 3-97-
30
7 okazji świąt Bożego Narodzenia
i Nowego Roku
najlepsze szczęścia l powodzenia zasyła
JOE SUPERMARKET- -
Na bkladie świcc mięsa
Oshawa
tyczenia
importowane towary Self-scrvi- cc
Bezpłatna dostawa do domów
329 RonccsYallcs Avc — Toronto Ont
WESOŁYCH ŚWIAT BOŻEGO NARODZENIA
ora SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU
życy
LIPKA'S pharmacy
Właściciele: J S Lipka
Polska apteka
Dostarczamy bezpłatnie lekarstwa do domów
w obrębie całego Torcnlo
Wysyłamy lekarstwa do Polski poczta lotniczą
1610 Eglinton Avc W - Toronto - Tel RU 2-96-
00
SERDECZNE ŻYCZENIA SWLĄT-BOŻEG- O
NARODZENIA I NOWEGOROKU
SKŁADA
HOOVER MOTEL
WJaiciciel: Józef Solski
Piękne nowoczesne pokoje z tejcwiżja radfcjnl
Ceny przystępne Po rezerwacje telefonować' AT 8-02- 41
Woodbridge Highway 27 przy7 AT' 8-02- 41'
&&&&&ą&&są&&&&&£&ą&tó&tó
%s tm
® Ii
WŁl
klM
tih
m
i
rA --Si
i m