Zwilazkowiec Alliancer, May 10, 1958

              f&e:
Fmnm ŁftW CK? i
r-rfflan&sse-aa
KrlAMiTSR S3
rM-- ?'ł3W'¥wiMcmMi&&&KmsfItM"S4mHfHya mWmmmmVm
tut-- mmmjąmszm'łi 1
'faifcE-anioc-- p ifłMTfl ł-wj-aA-W
ii u w I
ł y&MMMmy "mI®mlti:mu&P}&micml'
t" I? Sil aSit jTłte 4K
'JiSi tlIK jffi 'FJ 4V 4
fe
&
?"r&
w:
t!$l&viEftlftftfMł
feriSraSf
fiii MfMmimWŚ liilii aił&K?2 mrfijR-- H
tS?7łfinta?t K5Srłi
ii"
4ft KfKS Bf
ńPAia?i:a#j 3tH1
U tifeltiłJilSU !f YffiKi!- - llfiflflf
iii
miii' 4i(KlfiCi" 9 'ł( '
I ftiiflSiiw
B KfdlKi£ si&iii :3iat ihałSiStł mmm)Keffisas- -
T!ł rtł JlS?iS' i£Jff fiirffew i łifU ms3iiżJaa cif i ?' KfctSSWW?
K&MM? te&SfittSMM awrfflJffiRa IHtlilFlłńimfisii
irnivww':iiiiłrwj'1fiivrŁt-"!ł-vAir: j 3
I#1M
KM' R§ lwi
Iflpiląii'
Mmmm
r"a jtł$łjS tŁAi !
Pf! feilAI
Ffm!W$M33i'!) mitarnSM i RfłfJS HiSM KiłC JIPifi rB m Ufiffttó&l IM lffl#l
allKSk
#l
t~ia tnr otiaro Worlprudjiy nd Esturday by!
Związkowiec" (The Alliancer) Tel LE 1-24- 92
" ~ POLISH ALLIANCE PRESS LIMITŁU
Organ Związku Polaków w gantdzle wydawany przez Dyrekcję Praiow
Wtdikłor F Cłogowikl Kler Drukafnl K J Maiurklłwlei Klr Adm R FflkK
PRENUMERATA
Roczna w Kanadzie $6 00W Stanach Zjednoczonych
Półroczna S3 50 i innych krajach
Kwartalna $200 Pojedynczy numer
1475 Oueen Street We$ - Toronto Ontario
Authorised as Second Class Mail Post Office Department Ottawa
MOOEKS PM OBYtMTELSU
Prawa i obowiązki obywatela są zazwyczaj uregulowane od-powiednimi
postanowieniami konstytucji Ta ustawa zasadnicza
jednakże bardzo rzadko ulega zmianom podczas gdy życie prakty-ka
codzienna wysuwają problemy zagadnienia których usta-wodawcy
nie przewidzieli względnie pominęli Do tego jeszcze
dochodzi specjalne nastawienie Anglosasów
Uważają oni że nie sposób jest wszystkiego przewidzieć
włożyć w normy ustawodawcze natomiast jest znacznie korzystniej
tworzyć ustawy na podstawie doświadczeń a więc po prostu wy-ciągać
z nich należyte wnioski Stąd np ustawy zasadnicze a więc
konstytucje Wielkiej Brytanii Stanów Zjednoczonych i Kanady
nie są obszerne Ale obok nich istnieją różne ustawy stanowiące
niejako poprawki czy uzupełnienia do konstytucji Nie naruszając
jej osnowy aktualizują ją Dostosowują do nowych zmienionych
potrzeb do nowej sytuacji Są to naogół procesy i powolne i długie
Ustawodawcy bowiem obawiają się zbyt pośpiesznego działania
w tych sprawach uważając iz byłoby jedynie ze szkodą dla spo-łeczeństwa
W Kanadzie od lat poszczególni posłowie głosili w Izbie Gmin
potrzebę uchwalenia kodeksu praw obywatelskich gwarantujących
wyraźnie i jasno osobiste prawa obywatelskie Obecny premier
Diefenbaker należał do bardziej znanych szermierzy takiej ustawy
Bezpośrednio po wejściu do Izby apelował do ówczesnego pre-miera
Kinga o zniesienie przestarzałego postanowienia o podawa-niu
w zestawieniach statystyki ludnościowej pochodzenia narodo-wościowego
obywateli kanadyjskich Wskazywał np że człon-kowie
brytyjskiej rodziny królewskiej musieli w tej rubryce wy-pełnianej
w Kanadzie wpisywać "niemieckie" Prem King obiecał
tę sprawę załatwić bezpośrednio po wojnie i słowa dotrzymał
Jednakże nie do tego sprowadza się zainteresowanie prem
Diefenbakera który zresztą sam wywodzi się z pnia nieanglo-saskieg- o
i nie francuskiego ustawą o prawach o przywilejach
obywatelskich Zdaje sobie doskonale sprawę że jakkolwiek szereg
ustaw uchwalonych przez Parlamenty w Kanadzie w zasadzie
gwarantuje całkowitą równość wszystkich obywateli niezależnie
od ich koloru skóry pochodzenia narodowościowego wyznanie
to w praktyce napotyka się niejednokrotnie na dyskryminację
Tak sprytną iz postanowienia ustawodawcze można gwałcić bez
możliwości pociągnięcia winnych do odpowiedzialności
Rządy prowincjonalne samorządy wydały ustawy czy zarzą-dzenia
broniące obywateli przed dyskryminacją Sądy stoją na
straży przestrzegania tych ustaw a szkoły kościoły i organizacje
społeczne wszczepiają i utrwalają w społeczeństwie zasadę pow-szphn- ej
równości obywatelskiej Nie brak jednakże takich którzy
rtjiio to usiłują działać inaczej
Trzeba przecież pamiętać że jeszcze przed drugą wojną świa
tową oblicze ludnościowe Kanady wyglądało zupełnie inaczej ani-żeli
dziś Element anglosaski i francuski górował W społeczeństwie
anglosaskim dominowały kościoły protestanckie Niektóre coraz
mniejsze grupy tych dwu zasadniczych elementów ludnościowych
uważają iż należy im się w dalszym ciągu pozycja specjalna kie-rownicza
w państwie Sądzą że w gruncie rzeczy tylko oni są
prawdziwymi obywatelami tego kraju podczas gdy imigranci z
innych narodowości ich potomkowie to "cudzoziemcy" Jest to
już obecnie nastawienie li tylko jednostek nie posiadających
wpływu na władze państwowe
Odpowiedzialni przywódcy polityczni w sposób jak najbardziej
zdecydowany podkreślają że nie uznają podziału na obywateli
pierwszej i drugiej kategorii Nie uznają go ustawy ani sądy
Nic czyni się różnic między obywatelami naturalizowanymi a
urodzonymi tutaj
W rządzie federalnym w rządach prowincjonalnych zasia-dają
synowie imigrantów pochodzenia nieanglosaskiego i nie
francuskiego Synowie imigrantów dzierżą rządy w różnych mia
stach kanadyjskich i oczywiście znajdujemy ich na stanowiskach
państwowych w sądownictwie siłach zbrojnych szkolnictwie itp
Projektowany przez prem Diefenbakera kodeks praw oby--
watelskcih zmierza do ustawowego zabezpieczenia innych przy
wilejów wszystkich praw wolnościowych jak wyznaniowych
zrzeszeniowych słowa prasy pracy osobistych itp Projekt tej
ustawy będzie wniesiony na najbliższej sesji Parlamentu
Nie należy jednak oczekiwać że będzie to ustawa rewelacyjna
wprowadzająca jakieś zasadnicze zmiany Wręcz przeciwnie wiele
zdaje się wskazywać iż będzie ona jedynie podsumowaniem obo-wiązujących
przepisów stosowanej praktyki To co było rozpro-szone
w aktach ustawodawczych zostanie unormowane skodyfi-kowan- e
i — co jest najistotniejsze — staniesię częścią uzupełnie-niem
ustawy zasadniczej
I na tym właśnie polega znaczenie zapowiedzianego przez
prem Diefenbakera kodeksu praw obywatelskich
Żyjemy w okresie największych
osiągnięć technicznych i nauko-wych
wręcz niewiarygodnych wy-nalazków
i zdobyczy Szykujemy
&ię do podróży międzyplanetar-nych
realizowanie fantazji róż-nych
pisarzy ale ciągle jeszcze nie
opanowaliśmy wielu trosk chorób
gnębiących ludzkość Naturalnie
poczyniono wielkie bardzo wielkie
postępy w walce z nimi ale bitwa
nie została jeszcze wygrana Jedną
z bolączek współczesnych są np
choroby psychiczne Na kontynen-cie
amerykańskim tu w Kanadzie
zjednoczyli się lekarze psycholo
gowie socjologowie prawnicy by
zgodnym wysiłkiem nie tylko po-wstrzymać
zachorowania wyleczyć
chorych ale usunąć zmniejszyć te
wszystkie przyczyny które powo-dować
mogą powstanie i rozwinię-cie
się chorób psychicznych
Jednym z największych to nie-pokój
W najszerszym tego słowa
znaczeniu Gdy przybiera poważne
rozmiary pociąga za sobą załama-nie
psychiczne Może to przybrać
różne rozmiary stopnie nasilenia
Czy wynika z tego że choroby umy-słowe
są następstwem rozwoju
technicznego specjalnością życia
miejskiego? Oczywiście nie Istnia-ły
chyba od początku życia ludz-kiego
Niegdyś uważano je zresztą
za dzieło szatana czarownic Cho-roby
umysłowe są jednak obecnie
znacznie bardziej powszechne ani-żeli
dawniej i ilość chorych wśród
81
$700
lOe
ludności miejskiej jest grubo więk-sza
aniżeli wiejskiej
Jeszcze przed kilkoma dziesiąt-kami
lat medycyna posiadała bar-dzo
ograniczone możliwości lecze-nia
chorób umyswych Szpitale
bardziej były podobne do więzień
aniżeli zakładów leczniczych A
dziś?
Choroby umysłowe stały się bar-dzo
poważnym zagadnieniem Ilość
zachorowań wzrasta szybko Wy-padki
samochodowe dostarczają po-ważną
ilość pacjentów Jaszcze je-den
wkład techniki Jeżeli dawniej
choroby weneryczne i alkoholizm
były głównymi faktorami zachoro-wań
umysłowych to w obecnych
czasach ich wpływ znacznie zmalał
ustępując miejsca różnym innym
Choroby umysłowe uznano za
społeczne a w związku z tym zasto-sowano
i nowe formy walki Me-dycyna
współczesna zakłada że
każda jednostka może znaleźć się
w trudnościach psychicznych
Wczesne ustalenie tego faktu jest
gwarancją rychłego powrotu do
zdrowia jeśli zastosuje się odpo-wiednie
leczenie
Nauka dzisiejsza posiada tak sze-rokie
możliwości lecznicze że szan-se
powrotu do zdrowia wrrosły nie-pomiernie
w stosunku do okresu
minionego
O rozmiarach chorób umysło-wych
w Kanadzie świadczą między
innymi następujące dane: czynnych
Kanada jest młodym państwem
lecz niezwykle prężnym Jak żadne
może w XX wieku zrobiło olbrzy-mią
wręcz zawrotną karierę
Wprawdzie jeszcze przed dziesiąt-kami
lat jeden z wielkich kanadyj-skich
mężów stanu premier Sir
Wilfrid Laurier zapowiadał ze
bieżący wiek nale7eć będzie do Ka-nady
lecz wielu kładło to na karb
dumy narodowej optymizmu a mo-że
i politycznego marzycielstwa
Tymczasem bieg spraw miał po-twierdzić
tę śmiałą przepowiednię
Trudno jest wprosi uwierzyć ze
jeszcze przed ćwierćwieczem Kana-da
była krajem rolniczym nie od-grywającym
żadnej roli w polityce
międzynarodowej Jej ludność wy-nosiła
około 10000000 mieszkań-ców
podczas gdy obecnie przekro-czyła
17000000 Dziś zaliczają Ka-nadę
do rzędu mocarstw plasując
ją po takich potęgach jak Stany
Zjednoczone ZSRR Wielka Bryta-nia
i Chiny podczas gdy przed 25
laty Kanada posiadała zaledwie w
Waszyngtonie Londynie Paryżu
i Tokio swoich przedstawicieli dy-plomatycznych
Naturalnie że
obecna międzynarodowa pozycja
Kanady nie wypływa ze stanu lud-nościowego
gdyż ten jest jeszcze
ciągle niedostateczny Poza tym je-dnak
posiada dosłownie wszystkie
niezbędne atrybuty wielkiego mo-carstwa
Imponujący proces uprzemysło-wienia
przekształcenia oblicza go-spodarczego
i społecznego Kanady
jest dziełem kilku dziesiątków lat
Dziełem świadomym I znowu by-łoby
błędem nie zaznaczyć że wy-padki
międzynarodowe wpłynęły
na przyspieszenie tego naturalne-go
procesu
Bogactwa naturalne Kanady nie-omal
nieograniczone zasoby surow-cowe
tęgo kraju nie stanowiły dla
nikogo tajemnicy Położenie geo-graficzne
stanowi dostateczne uza-sadnienie
zainteresowań kapitału
amerykańskiego jak związki poli-tyczne
dla kapitału brytyjskiego
Bez tego przypływu kapitałowego
rozwój musiałby być niesłychanie
powolny uwzględniwszy słabe za-ludnienie
kraju O ile do pierwszej
wojny światowej wybijały się na
czoło w rozwoju ekonomicznym
wpływy brytyjskiego kapitału to
w latach następnych kurczyły się
one na rzecz amerykańskiego Lecz
stały się one prawdziwie dominu-jące
dopiero w ostatnim dziesięcio-leciu
Inwestycje zagraniczne znajdują
się bodajże w każdym dziale go
dla
50
pod rakietą
300
25
miłości 285
Doktór
do
175
Księga 090
250
piasku
075
00
50
Toronto
77 klinik od
dla
70000 łóżek po-nad
przyjmuje się rocznie
do 40% wszystkich
pacjentów szpitalnych to chorzy
umysłowo
ramach Tygodnia Zdrowia
Umysłowego szpitali
otworzyły bramy dla prasy orga-nizacji
społecznych
poznania tego
piekącego zagadnienia
Toronto największy szpital
dla mieści się
przy Queen St West
czony jest dla mieszkańców tego
miasta
jeszcze w latach 1346-5- 0 W
r dobudowano dwa
a z_ początkiem 1956 r doszedł no
woczesny front się nim
biura laboratoria
zzewnątrz
oddział
wiele innych
nowego dobit-nie
fakt że gdy 1952 r
ilość pacjentów 666 to
1957 r wzrosła do 1012 a obecny
stan wyraża się cyfrą 1400
lekarski składa się z 19
osób skład pracowników
przekracza 600 osób Miesięcznie
przyjmuje -- się od do 100 no-wych
się wszelkie znane me-tody
rozmów z
wynika jest
znalezienie dla nich zaję-cia
co ułatwia
chorobowego
"ZWIĄZKOWIEC" MAJ 'May) SohoU U
spodarki narodowej Dzięki tym in-westycjom
powstały wielkie zakła-dy
przemysłowe uruchomiono
instytucje aseku-racyjne
Niektóre z nich
jedynie w Kanadzie inne działal-nością
swoją obejmują kontynent
amerykański a jeszcze inne
cały nich dzia-łają
nie mniejsze czysto
kanadyjskie mieszane Kapitał
kanadyjski czynny jc--t zarówno w
Stanach Zjednoczonch jak i in-nych
państwach Obowiązuje prze-cież
tutaj zasada
cji a ingerencja
jest do sprowadza
się do pilnowania b praca przed-siębiorstw
cudzoziemskich i krajo-wych
odbywała się w zgodzie z obo-wiązującym
ustawodawstwem
Największym 1 zasadniczym
tym rozkwicie
jest jednak ludność Wszystkie in-ne
odegrały ważną rolę lecz zaw-sze
posiłkową wtórna Bez
bez jego pom) słów ości
i wynalazczości bez jego
pracy Kanada nit błaby tym
czym jest
Któż bowiem np wiedziałby o
tych olbrzymich skarbach
kryje kanadjska' Trzeba
było pracy geologów by odkrjc
złoża nafty gazu ziemnego uranu
złota itp Jakiej pomysłowości
trzeba było by dotrzeć do dziewi-czych
terenów dla celów
badawczych a eksploata-cyjnych
szlaki komuni-kacyjne
w płn Quebec Labrado-rze
i Brytyjskiej
w warunkach terenowych tak
trudnych iż zaplanowanie i wyko-nanie
ich wydaje się być dziełem
fantastów śmiałych wizjo-nieró- w
a nie trzeźwych inżynierów
Gdy na stu-lecia
pionierzy wśród nie
brakło tysięcy imigrantów pol-skich
karczowali dziewicre obsza-ry
dzisiejszych prowincji Manito-b- a
Alberta i Saskatchcwan wy-obrażano
sobie że zdobywają zie-mię
pod uprawę Owszem te
prowincje pozostały spichle-rzem
zbożowym nie
lecz całego świata ale jednocze-śnie
tam wielki przemysł
Odkrycie naftowych
oblicze gospodarcze tych pro-wincji
całej Niejeden z
farmerów stał się z dnia na dzień
milionerem a tysiące jest posia-daczami
akcji firm naftowych W
Brytyjskiej Kolumbii w
w arktycznych Północno-Zachod-nic- h
Terytoriach ujarzmiono potęż
Ostatnie nowości wydawnicze
— Epitafium szpiega 100
ANDRZEJEWSKI — Ciemności kryją ziemię 075
ARCISZEWSKI — Cud nad Wisłą opr 2
BALZAC — Dom Kotem z opr 175
BREGMAN — Najlepszy sojusznik
BRZOZOWSLO — Płomienie 200
CHOYNOWSKI — Kuźnia 1
— Trzy
„ — Robert opr 175
GARDNER — Torebka szantarzystki 100
GJELLERUP — życia 135
HAMSUN — Błogosławieństwo ziemi 125
HŁASKO — Cmentarze 200
JESKE-CHOIŃS- KI — słońce
GIERTYCH — Wrześniowcy opr 250
KARPOWICZ — puszczy ( MAKUSZYŃSKI — Szaleństwo panny Ewy 100
KISIELEWSKI — Zbrodnia w dzielnicy 125
KOSSOWSKI — W Wogezach straszy opr
OBERTYŃSKA — Ziarnka opr 2 50
OSĘKA — Cyrk pcheł
SAMOZWANIEC — Moja wojna 125
SZCZEPAŃSKI — Przygoda ze skałą opr 250
WINCZAK1EWICZ — w polskiei 5
CZARNYSZEWICZ — Losy pasierbów 2
Zamówienia kierować do Księgarni
"Związkowiec" 1475 Queen St W Ont
jest szpitali 101 80 od-leżno- ści wskazówek lekarza fa- -
działów zzewnątrz
około przeciętnie
30000
szpitali około
W
dyrekcje
prawników ce-lem
bezpośredniego
W
umysłowo chorych
999 Przezna
Stary gmach wzniesiony
został
1870 skrzydła
Mieszczą w
administracyjne
przychodnia dla
gabinety przyjęć rozpo-znawczy'!
Potrzeb?
budynku ilustruje
podczas w
wynosiła w
około
Personel
ale pełny
60
chorych
Stosuje
lecznicze Z chory-mi
że bardzo istotnym
jakiegoś
w szpitalu przezwy-ciężenie
stanu W za- -
5
ko-palnie
założono
operują
ogar-niają
świat Obok
zakłady
czy
wolnej konkuren
państwa ograni-czona
minimum
ele-mentem
w Kanady
czło-wieka
ofiarnej
]akie
ziemia
napnod
następnie
Niektóre
Kolumbii powsta-ły
jakichś
początku bieżącego
których
pre-ryjn- e
tylko Kanady
powstał
złóż przeobra-ziło
Kanady
Yukonie
AMBLER
Hitlera
CRONIN
Dojrzali
Gasnące
Izrael poezji
chorych
chorych
chowy personel dostarcza im za
jęć Istnieją m in doskonale wy-posażone
zakłady tkackie cera-miczne
Prowadzi sie kurs języka
angielskiego dla chorych imigran-tów
urządza się przedstawienia
zabawy taneczne Chorzy uprawia-ją
sport mają świetnie wyposażoną
salę gimnastyczną a dla kobiet
czynny jest nowoczesny wytworny
zakład kosmetyczno-fryzjersk- i Jest
oczywiście biblioteka w której nie
brak i obcojęzycznych książek
Społeczne organizacje opiekuńcze
czynnie współdziałają z persone-lem
szpitalnym
Pacjenci przygotowani do opusz-czenia
szpitala korzystają z prawa
odwiedzania raz tygodniowo swo-ich
rodzin z prawa wychodzenia
na miasto zawsze jednak jeszcze
w towarzystwie pielęgniarki czy
pielęgniarza Zwolnienie następuje
gdy lekarze orzekną iż pacjent
powrócił do zdrowia
Komórka społeczna szpitala roz-tacza
opiekę nad chorymi którzy
opuścili szpital Jeszcze podczas
pobytu w szpitalu przygotowuje
się ich do powrotu do swojego oto-czenia
do życia zbiorowego do
pracy zawodowej a następnie od-wiedza
ich w domu względnie pro-si
o przybycie do szpitala dla omó-wienia
wszelkich spraw jakie mo-głyby
się wyłonić Istnieją specjal-ne
domy rekonwalescyjne Znajdu-ją
się na peryferiach małych
miast przeznaczone są zazwyczaj
dla małej ilości osób
Największą bolączką szpitali są
ną energię wód uruchomiono ko-palnie
Tam na dalekiej Północy
powstały nowe ośrodki przemysło-we
skupiska ludnościowe
A jak zgodnie zapewniają specja-liści
znajdujemy się właściwie u
początku tego gigantycznego roz-woju
Utrzymuje się ze jedynie część
zasobów naturalnych została zba-dana
a z tego tylko cząstka znaj-duje
się już w eksploatacji Nie-daleka
przyszłość będzie świad-kiem
olbrzymich inwestycji Drob-ną
ilustracją jest plan inwestycyj-ny
prowincji Ontario przewidują-cy
wkład SI 1125000000 w prze-ciągu
20 lat Chodzi jedynie o wy-datki
rządu prowincjonalnego a
więc niejako o pomocnicze nie-zbędne
jako następstwo rozwoju
gospodarczego i ludnościowego tej
prowincji
Ciągle jeszcze olbrzymie połacie
kraju czekają na mieszkańców jak
ukryte w ziemi bogactwa na od-krywców
i eksploatatorów
Mimo szybkiego uprzemysłowie-nia
Kanada ma wszelkie dane ku
temu by pozostać jednjm z naj-większych
jeśli nic najuiększym
producentem rolniczym W pierw-szym
rzędzie zboża Eksport zbóż w
dalszym ciągu zajmuje jedno z czo
łowych miejsc w handlu zagranicz- -
nym Od kilku lat i Polska stała
się klientem Kanady Ubiegłego
roku po raz pierwszy Kanada
wzięła udział w Międzynarodowych
Targach Poznańskich prezentując
na nich m in swoją pszenicę
Jak dotychczas jednak stosunki
gospodarcze między obydwoma kra-jami
są znikome a itnek' wszel-kie
dane ku temu by zostały znacz-nie
rozbudowane Kanada jest bar-dzo
wielkim rynkiem zbytu w tym
również na artykuły które sama
produkuje Rząd kanadyjski stoi
bowiem na stanowisku wolnej wza-jemnej
wymiany handlowej Skoro
sam pragnie dla swojego kraju za-granicznych
rynków zbytu nie za-myka
swojego rynku dla obcych
produktów Tej zasady wzajemno-ści
Kanada broni i przestrzega Zy-skawszy
rynek polski dla zboża ka-nadyjskiego
otwiera swój dla pro-duktów
polskich Wprowadzenie
ich jednak na miejscowy rynek
jest już rzeczą polskich firm czy
też odpowiednich instytucji wzglę-dnie
organów państwowych Muszą
się one zorientować w potrzebach
tego rynku w możliwościach zbytu
A że są one ogromne świadczą cho-ciażby
sukcesy eksporterów wło-skich
niemieckich japońskich w
ciągu ostatnich kilku lat Cena i ja
kość produktu a nie kraj pocho- -
decydującą rolęwano
na miejscowym rynku
Polska również znajduje się w
stanie przebudowy gospodarczej
Potrzeby kraju są ogromne Wy-daje
się że wiele z nich możnaby
doskonale zaspokoić w Kanadzie
Na zakup zboża Polska uzyskała
dogodne warunki kredytowe Ubie-głego
roku postanowiono tę należ-ność
rozłożyć na dłuższe raty
Wszystko zdaje się przemawiać za
tym że Polska uzyskałaby podo-bne
warunki przy zawarciu więk-szych
transakcji przemysłowych
przy nabyciu innych aniżeli zboże
artykułów I znowu niejako już au-tomatycznie
oznaczałoby to po-wstanie
warunków dla dalszej roz-budowy
rynku kanadyjskiego na
produkty polskie
"Batory" na szlaku kanadyjskim
stał się jednym ze statków
polskich gdyż wzrost obrotów han-dlowych
spowodowałby skierowa-nie
innych statków na ten szlak
Te wielkie możliwości wzajemnych
obrotów handlowych zacieśnienia
i rozwoju stosunków gospodar-czych
nie zostały dotychczas wyko-rzystane
Ale pierwszy krok po-czyniono
Udział Polski w Targach
Międzynarodowych w Montrealu
ponowny udział Kanady na Mię
dzynarodowych Targach w Pozna-niu
są dowodem że obie strony są
zainteresowane w wykorzystaniu
tych możliwości
jednak nieuleczalni chorzy W lej
grupie osoby starsze wiekiem sta-nowią
duży odsetek I tak np w
torontońskim szpitalu ltóry w
dniu 31 grudnia 1957 r liczył
1392 chorych 347 pacjentów li-czyło
ponad 70 lat
Wiele osób nie wymagających
pobytu w szpitalu otrzymuje lecze-nie
w przychodni Większość z nich
przychodzi z własnej woli niektó-rych
jednak kierują lekarze domo-wi
organizacje społeczne czy sądy
Pacjenci jak wynika z przepro-wadzonych
z nimi rozmów mają
zaufanie do lekarzy do personelu
szpitalnego Mają świadomość że
wszyscy zainteresowani są w przy
wróceniu im zdrowia Tu w szpita-lu
spotykają się ze zrozumieniem
dla swoich cierpień 1 jak dosadnie
wyraziła się jedna chora "czy ro-bię
coś dobrego czy złego nikt się
nie dziwi nikt mnie nie krzywdzi"
Dyrektor szpitala dr J Hagan
mówił o wysoce dodatniej roli do-browolnych
pracowników społecz-nych
przedstawicieli różnych orga-nizacji
których opieka nad chory-mi
serdeczny stosunek do nich
poważnie przyczyniają się do przy-wrócenia
im zdrowia
OBLICZE LUDNOŚCIOWE
Ludność Kanady stanowi barwną
mozaikę narodowościową a to nie
jest jakby się niektórym wydawać
mogło obciążeniem lecz wręcz
przeciwnie niewyczerpanym kapi-tałem
Niema bodajże takiego kra-ju
na świecie który by nie był re-prezentowany
w składzie iudno-ściowy- m
Kanady I właśnie ten
stan rzeczy pozwala zarówno kana-dyjskim
przywódcom politycznym
jak pedagogom i publicystom na
stwierdzenie ze siła Kanady tkwi
w tej mozaice narodowościowej
"Nie jesteśmy krajem ludno-ściowo
jednolitym Jesteśmy kra-jem
mniejszości Winniśmy być
dumni z tej różnorodności dumni
z faktu ze ta ludność wywodzi się z
różnych pni dumni z bogactwa
naszych rozmaitych kultur i wre-szcie
dumni ze właśnie to wszyst-ko
spawa nas czyniąc lepszymi
Kanadyjczykami i lepszymi ludźmi"
To ujęcie publicysty S N Wynn
jest jedynie odbiciem powszechne-go
nastawienia odpowiedzialnych
mężów stanu działaczy społecz-nych
itp
Trudno nawet by było inaczej
jeśli spokojnie zapozna się z su-chymi
a jakże wymownymi zesta-wieniami
statystycznymi Dosło
wnie z każdym rokiem w bieżącym
stuleciu z ogólnym wzrosłem lud-ności
przybywali imigranci wy-bierając
naturalnie wpływ na
kształtowanie się oblicza narodo-wościowego
kraju
Nasilenie imigracji ulegało sta-łym
wahaniom związane było z je
dnej strony sytuacją gospodarczą
Kanady z możliwościami jakimi
ofiarowywała nowoprzybyłym z
drugiej sytuacją w krajach z któ-rych
lekrutowali się kandydaci na
imigrantów Obok tego decydowa-ła
również ogólna sytuacja między-narodowa
W okresie obu wojen
światowych imigracja rzecz jasna
spadła do najniższego poziomu
praktycznie nie istniała
Latami najwyższego nasilenia
imigracji były 1911 1921 i 1931
kiedy to wyniosła ponad 20%
ogólnej ludności kraju W cyfrach
bezwzględnych sprawa przedsta-wiała
się naturalnie nieco inaczej
I tak np w 1921 r ilość imigran-tów
wyrażała się cyfrą 91728 a
w 1923 r 133729 osiągając naj-wyższe
nasilenie okresti między-wojennego
w 1928 r a mianowicie
166783 Najniższa cyfra przypada
na 1935 rok kiedy to Kąpada znaj-dowała
się w kleszczach ciężkiego
kryzysu gospodarczego Zarejestro--
dzenia odgrywają wowczas ogółem 11277 no
tylko
woprzybyłych
Począwszy od 1932 do 1940 r
włącznie jedynie w dwu pierwszych
latach imigracja przekroczyła
20000 utrzymując się przez cały
czas na -- znacznie niższym poziomie
Podczas wojny najniższą cyfrę za-rejestrowano
w 1942 r a miano-wicie
7576 Natychmiast jednak z
zakończeniem wojny ożywiła się
imigracja gdyż już w 1945 r pod-skoczyła
do 22722
W następnych kolejnych latach
kształtowała się następująco:
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
Ten przypływ
71719
64127
125414
95217
73912
194391
164498
168868
154227
109946
164857
282164
ludności jak juz
zaznaczyliśmy pochodził z różnych
krajów co najmniej z 50ciu ale
oczywiście nie rozkłada się na nich
równomiernie W poszczególnych
latach pewne grupy narodowościo-we
nic tylko wybijały sie na czoło
wynosząc niejednokrotnie do 40%
wszystkich nowoprzybyłych W nie-których
latach powojennych n p
grupa polska przewodziła podczas
gdy w innycu holenderska włoska
niemiecka a ostatnio brytyjska
Przypływ z krajów np azjatyckich
jest liczebnie bardzo nieznaczny
podobnie jak bezpośrednio z ZSRR
i państw Europy środkowo-wscho-dnie- j
Nie mniej jednak np gru-pa
ludności słowiańskiej rośnie
dzięki również naturalnemu przy-rostowi
Obok np nowoprzybyłych
znajdują się w niej potomkowie
wczesnych osadników trzecie ge-neracje
zrodzone i wychowane w
tym kraju
Jak wspomnieliśmy na wzrost
ludności Kanady w poważnym sto-pniu
zaważyła imigracja I tak np
spis powszechny z 1951 r wykazał
14009429 mieszkańców a następ-ny
1 1 czerwca 1957 r — 16589000
Ten silny wzrost nie był oczywiście
następstwem tylko przyrostu natu-ralnego
Wkład imigrantów weń
dosadnie ilustrują wyżej przyto-czone
cyfry
Z tego zestawienia wynika że w
okresie od 1946 do 1957 r włócz-nie
przybyło do Kanady 1669340
osób Rozbijając tę cyfrę na naj-liczniejsze
grupy narodowościowe
uzyskamy następujący obraz: Bry-tyjczycy
— 531852 Niemcy i Au- -
stnacy — 229 663 yIn-- i '
135043 Polacy _ 93195 "ł Jak kształtował Slc Polaków? Mamy dokładne ST
wszystkie lata A wie w „"
nd 31 Priirlno 1n _
UŁrt£
1949 r przybyło — 30071- - siępnym pięcioleciu do końcj
1 — oićiv w 1951
1952
1954
""" r
r — lin- -
R7Q imoj:oi "'u6
r — 2461 1955 r - 1956 r — 2438
iniuiesującym
dnoczonych
ŁjdwisKiem
imigracja olaków stan
Brzmi dmu
paradoksalnie ™ai
końcj
u n li
R
3303 II
2073
1957 r - i£ W
'
T-- itn ic
to
iakn 70
—k a
domo że istnieje racze"js"teunudeenicmi
iusiuvji l banany do Stanów Tymczasem rok rocznie około
obywateli amerykańskich nZ
dzenia polskiego lmigruje do fo nady Ogółem np w okresie
1946 do 1957 r pi7bło do Ka
dy 111537 Amerykanom
Znakomita większość bo 52' przybyłych w 1957 r osiedliła
w Ontario najbardziej uprzemj słowionej prowincji 20" w gj
bec 13% w Brytyjskiej Um bu 13r w prowincjach prCm nych: Manitoba Alberta i SaJti tchewan pozostało 2' prwi] cjach atlantyckich
Wskazuje to ze skład zanodow
imigrantów uległ binlzo poważnej zmianie a mianowicie iz znacan
góruje Judność miejska nad lej ską stąd właśnie ten gwałtowny
spadek osadnictwa w prowincjach
preryjnych Nawet 7 tej nieznaa
nej liczby która skierowała si( tam poważna cześć udała się da miast znalazła zatrudnienie u !
kalnym przemyśle względnie gor nictwie
Wzrasta z kadym rokiem tak
procent kwalifikowanych robotni
ków wśród nowoprzybyłych jak
1 odsetek osób z wolnych zawodów
Imigrant ostatnich lal nie jest r
wnoznaczny z niewykualifUowi
nym robotnikiem miejskim czy
wiejskim I stąd tez jego start
wygląda inaczej aniżeli przed 30
laty
Nasilenie imig"acji jak ncmy
spadło znacznie w pieiwszjch m-iesiącach
br w następstwie sjtuacji
na rynku pracy Zarówno min
Fulton pełniący obowiązki mim
stra spraw obywatelskich i imigra
cji jak i inni członkowie rządu pod
kreślają że wstrzymanie imigracji
ma charakter czasowy gdyż rowój
Kanady jest jak najściślej związ-any
z przypływem nowej ludności 1
innych krajów Raport Gordona
zaleca utrzymanie stałej migracji
na przeciąg najbliższych dwudzie-- i
stu lat
Otwarte podwoje Kanady będą
miały więc przemożny wpływ na
ukształtowanie oblicza ludności-owego
a co za tym idzie społeczn-ego
i kulturalnego kraju W tym
procesie i grupa polska odgrywa- -i
odgrywać będzie — wcale niep-oślednią
rolę
Wyróżnienie slawisty
Dr Watson Kirkconnell Pj
dent Acadia Univcrsity w
il„ Mfuua KTIrnria otrzyma 18'
czerwca br ty tuł doktora nauk to
manistycznych honoris cauw
Alliance Colleee Cambndse
Springs Pa jedynej yzszej P
skiej uczelni w Aineiyce
Dr Kirkconnell jest ybfjj
humanistą kanadyjskim
1944-4- 5 i 1956 58 piastuje godno
prezesa Stowarzyszenia hnjłr
skich Pisarzy w 'atach „__„„ Kanad S6Ca prezesem mumu -- - -
nsarzy wujem}-- " - Mm jt]
1944-4- 7 przewodniczącym
skiej Rady Badawczej Spra
manitarnych
Jest on członkiem KrolcUJ
Instytutu Antropologicznego
ayne lu-oe- ™ -
Geograticznego -
lewskiego iowhi "- - pe-- ł
nego w Londynie Towarzystw
toefiego w Budapeszcie f
skiego Instytutu Hisiorju
Paryżu
Tnmntircłll'9
KanadyjsKo-rviU- -
"j"" ponadto JJUJ"" „„łonu Yf
k_rzy_ż oticersKi ouu w = c_~k„„ Wawrzyn r01-- Slliuia i aicumj -
-
nadany Akademii Literaiuj „
et
w 1937 r za - 'v TheGoi-Skarbie-c
Polskiej Liryk'
den Treasure of Polis fcno
W chwili obecnej prol
nell pracuje nad angielsW"
czeniem "Pana Tadeusza
[mie poetyckiej 3