Zwilazkowiec Alliancer, July 02, 1960

              t 1
STR 1
"Związkowiec" (The Alliancer)
Prtnted for vry Wednesdły md SMurdły by: ♦Nfljii!!'
ouPOZsLrIiiSikHu APaLlLiklóAwNCwE KiPORŁśEzSleS wLyIMdaIwTaEnDy prai %?W'
DyrtkcJ Prsow: A Szczepkowski przewodniczący S Leuczynjki
Słdikior F OłoflOWlkl Kler Dfuttirrrf K J Mnurklewlci Klif Aam IŁ Pflkte
PRENUMERATA
Roczna w Kanadzie te 00
Półroczna _ - $350
Kwartalna - „ $2 00
tr
1475 Qun Street Wt Tel LE 1-24-
91 Toronto Oftt
Authoilted m Second CUsi Mkll Port 0Mc bepartmtDt Ottr
W Stanach Zjednoczonych
1 innych krajach 1700
Pojedynczy numer 10f
lokalnego — wtedy spotykaj się
NA DOMINION DAY
Zamieszczony poniiei artykuł to wyiatki z broszury
p t "Nasra Kanada" wydanei w ifiyku polskim
przez Communlty Programmes Branch Ministerstwa
Oświaty prowincji Ontario Stanowi one niezwykle traf
na charakterystykę zarówno społeczności kanadyjskiej
I nie mniej ścisłe nakreślaj obowiązki I cele nowych
obywateli tego kraju
Społeczeństwo kanadyjskie to nie tylko Polonia i jej orga-nizacje
i związki i instytucje — to organizacje związki koscio y
etc ogólnonarodowe wszech-kanadyjsk- ie Mają one znaczenie dla
wszystkich mieszkańców Kanady bez względu na ich osobiste
przywiązania do takiej czy innej wspólnoty religijnej narodowo-ściowej
czy kulturalnej
Jakkolwiek zainteresowanie w sprawach polskich jest całko-wicie
godne pochwały to jednak nie można uważać ich za jedyne
ważne sprawy godne zainteresowania ze strony Polonii Kanadyj-skiej
Są tacy którzy całkowicie bagatelizują sprawy kanadyjskie
a szczególnie te które nie mają związku z życiem Polonii Są tacy
którzy zostawiają sprawy te swoim współobywatelom dzieje się
to zwłaszcza w sprawach lokalnego charakteru A wtedy gdy Ka-nadyjczycy
polskiego pochodzenia ignorują sprawy kanadyjskie
tn nrrirnfi fr n wn mr ku ra fi KTruMV 11 iirv nr i auu acui- -
ralnego prowincjonalnego czy
Wtulonym zarzutem ze nie są oni prawaziwymi ranaun("°-- n „J~ n!A nlITiiii Tiinlsratnuani Tjiriadnleniami kraiu A to
T--
j-t _„ uitmctkim im omum i rlp1 Polonii Jako obywa
tele kraju Polacy-Kanadyjczy- cy mają głos w sprawach rządzenia
♦r~ ti-jio- m rnoia Arkiem rfn tvrłi którzy nnTnaeaia kierować ich
życiem Ale wbrew zdrowemu rozsądkowi zostawiają om te rzeczy
Lanym Mogą oni bronić swych własnych interesów jako Kana-dyjczycy
imogą przyczynić się do wzrostu tego kraju ale nie ko-rzysU- fo
z tych możliwości obrony czy współpracy bo nie są
zatóteresowaiii żydem Bcraju Gdy zdarzy się coś czego nie lubią
uważatfą się za pokrzywldzonych
Nie ulega wątpliwości że są oni pokrzywdzeni — przez siebie
samych
Udział w życiu gromadzkim
Udział Polonii w zbiórkach na cele ogólne szpitale pomoc
społeczną ogólno-kpnadyjsk- ą inne tego rodzaju akcje społeczne
są rzeczą ogromnej wagi bo pokazują ze w sprawach gromadzkich
Polacy-Kanadyjczyc- y mają tę samą dobrą wolę to samo zrozu-mienie
potrzeby w7ajcmnego popierania sie Nie mówimy już o
znaczeniu moralnym jakie daje taki udział dla obrony dobrego
jmienta polskiego wśród innych grup narodowościowych Bo mów-my
co chcemy ale przyszłość Kanady jest naszą wspólną przy-szłością
tych dawno osiadłych i tych co dopiero co wylądowali
A nikomu nie wolno lekceważyć swojej własnej przyszłołci Dziś
bardziej niż kiedykolwiek przedtem opinia kanadyjska odnosi się
do Kanadyjczyków europejskiego pochodzenia z sympatią i życzli-wością
Nowoprzybyli mają wolny wstęp do Rodziny Kanadyjskiej
inaczej było lat temu dwadzieścia Ten stosunek będzie zależał
w przyszłości od tego jak potraktuje ich opinia publiczna i jak
dalece potrafią się oni związać z całością życia kanadyjskiego Nie
ma podstaw do przypuszczania że publiczność kanadyjska odnosi
się do nich z niechęcią Czy ta sympatia będzie trwała zależeć
będzie tylko od uch postępowania
Czym charakteryzuje się życie spoleozenstwa kanadyjskiego?
Zasadniczą cechą tego życia nie jest jego jednolitość ale właśnie
wielka różnorodność elementów składowych — etnicznych ku-lturalnych
politycznych i innych Stąd ta wielka rozmaitość klu-bów
organizacji grup związków etc które można znaleźć w
każdym kanadyjskim miasteczku
Najbardziej niepożądaną rzeczą w Kanadzie jest tendencja
niektórych ludzi do tworzenia odosobnionych i napozor meza:
leżnych ugrupowań i grupek W dodatku jest to bez sensu gdyż
w 'gruncie rzeczy jest to niewykonalne — po prostu bicie głową
w mur Czy się chce czy nie chce każdy musi się stykać z innymi
ludźmi o innvm podłożu i innej kulturze — pocóż wiec odgradzać
się od nich po co się ich obawiać? Odcinanie się od innych jest
niepożądane co więcej odosobnienie przynosi za sobą zawsze
stagnację
Równość i tolerancja
Jakkolwiek życie kanadyjskie jest tak różnorodne na
_
ze-wnątrz
to łącza je dwie wspólne podstawowe cechy: rownosc i to-lerancja
One to sprawiają że Kanada jest narodem silnym i
zwartym w czasach próby Równość w Kanadzie to nie tylko rów-ność
wobec prawa Nie można zaprzeczyć że w czasie dzisiejszym
społeczeństwo kanadyjskie jest zróżniczkowane na szereg klas i
uwarstwowień społecznych i towarzyskich Ale różnice między
tymi warstwami są nie tak duże jak gdzie indziej gdyż równość
jest jedna z fundamentalnych koncepcji na których opiera się
struktura tego kraju Tutaj zdolności i wartość jednostki określają
jej miejsce w społeczeństwie
Inną ważną cechą życia kanadyjskiego jest tolerancja Tu u
nas nie ma miejsca na nietolerancję Rząd gwarantuje wolność
słowa i myśli i dlatego nie ma tu podstaw do dyskryminacji z
powodu religii polityki czy rasy I my Polacy tez nie mamy prawa
być nietolerancyinymi i oanosic sie z nietnrtia w rad-zących
z narodu któregośmy w Europie nie lubieli czy wyzna-lacyc- h
religie dla nas w Polsce niesympatyczne Nie zapominajmy
ze w Kanadzie wszyscy obywatele są rfiunl i kto nie chce się
spotkać z dyskryminacją winien jej sam unikać w swym postę-powaniu
Wielu naszych współobywateli tutaj pochodzi z narodów
które uważaliśmy kiedyś za naszych wrogów na terenie Starego
Kanada nie jest jednak Europą i dlatego nie należy tu wnosić
nienawiści przeciw dawnym wrogom Nie wolno nienawdziec
własnych współrodaków Musimy zachowywać się jak przystało
na obywatela Kanady bez względu na to czy tymi obywatelami
już jesteśmy czy dopiero będziemy Jeśli chcemy zęby nas trak-towano
na równej stopie jeśli chcemy żeby odnoszono się do
nas z tolerancją - to i my muJimy odnosić się do innych po
bratersku Kamieniem probierczym prawdziwej demokracji jest
nie zasada: "Ja jestem mu równy" ale przekonanie ze On mi
jest równy" A to jest duża różnica
Zainteresujmy się Kanadą
Poznajmy życie polityczne tego kraju poznajmy jej rolę wśród
narodów
Poznajmy i zainteresujmy się Kanadą bo to jest nasz Kraj
Poznajmy jej historię geografię kulturę Poznajmy jej bo-gactwa
i możliwości
Poznajmy jej ludzi Opanujmy dobrze język tak ażebyśmy
mogli rozumieć i być zrozumianymi przez innych
Poznajmy naszych współobywateli Tych wywodzących się
z Francji Anglii Irlandii Ukrainy Niemiec Rumunii czy Węgier
Wszystkich tvch którzy stanowią część tego kraju i tego narodu
Wspólny jeżyk ułatwi nam ich zrozumienie
Przede wszystkim zaś pamiętajmy że sami jesteśmy częścią
teso narodu częścią Kanady bez względu na to czy pochodzimy
tych osadników którzy z Lordem Selkirk kolonizowali dolinę Tz ?d Rivex czv przyjechaliśmy tu z Kaszub zęby założyć w Ontario
Piskie przybyliśmy tu niedawno 20 lat czy 2
miesiące temu Obowiązki nasze są jednakie wobec nas samych
wobec "naszych braci Musimy brać żywy udział w
KiuKanady dobra Kanady i dla naszego własnego pożytku
Tu nie"chodzi o to żebyśmy się wynaradawiali wyrzekli i
naszej polskości Tu chodzi o to ażebyśmy naszą polskość
wnłSli kraju i w ten sposób wypełnili nasz obowią- -
Ś&Zś#4Ćfavi&y zCM4M y" -- "se-tfcdK
"-S-Ł1
fi
z górującą wicżq zwanq "Peace
(C S) W dniu 1 lipca 1867 r
Kanada święciła swe "narodzi-ny"
Wtedy to grupa czterech
rzadko zaludnionych prowincji tj Ontario i Quebec (znane wte-dy
pod nazwą "Upper" i "Lo-we- r
Canada — Kanady Górnej
i Dolnej oraz Nova Scotia i New
Brunswick postanowiły stworzyć
jedno państwo
Królowa Wiktoria wydala pro-klamację
zatwierdzając oficjal-nie
to postanowienie co powi-tane
zostało 101 wystrzałami ar-matnimi
w Ottawie biciem w
dzwony we wszystkich osiedlach
pochodami piknikami zawoda-mi
sportowymi i innymi objawa-mi
powszechnej radości którą
manifestowano powszechnie pu-szczając
bengalskie ognie i ra-kiety
Szczegóły ustawy "the British
North America Act" która słu-ży
za kanadyjską konstytucję
zostały uzgodnione w Londynie
po długotrwałych naradach z ka-nadyjskimi
politykami a wiec z
Johnem A Macdonald wielkim
przywódcą kanadyjskich konser-watystów
Charles Tupper z No-wej
Szkocji Leonard Tilley z
Nowego Brunświku George E-tien-ne
Cartier i Alexander Galt
z Quebec oraz George Brown z
Ontario
Ustawa którą uchwalił parla
ment brytyjski ustaliła formy
ustrojowe Kanady takie jakie
dziś posiada A więc parlament Company of Canada i pienysza
federalny który posiada prawo linia
o wszystkich pro-lw- a została ukończona w 1885 r
(CS) Kanada przeszła wiel-kie
zmiany od czasu kiedy stała
się samodzielnym państwem bez-ma-ła
przed stuleciem W tym cza-sie
obejmowała tylko tereny od
Halifax Nova Scotia do Sarnia
i Windsor w Ontario Ludność
kraju liczyła wówczas 3300000
przyczyni polowa mieszkała w
Ontario a 30% w Quel3e
Kraj był w przeważ aj ącym
stopniu rolniczym bo 81 lud-ności
mieszkało w wioskacli po-za
miejskimi skupiskami Szcze-gólnie
odnosiło się to do prowin-cji
Quebec gdzie ludność za-mieszkiwała
wioski leżące nad
rzeka St Layrenee '
W Ontario osady skupiały sie
także głównie wzdłuż dróg wod-nych
Miasteczka i wsie leżały
głównie nad wodami jeziora On-tario
na odcinku Kingston—To-ronto
odchodząc na północ o
20 do 100 mil
Miasta takie jak Toronto i
Quebec liczyły po 60000 miesz-kańców
a Montreal tylko 10000
Gospodarstwo rolne las i ry-bołóstwo
w Nowej Szkocji stano-wiły
główne źródła dochodu Sto-cznie
w Quebec i Nowej Szkocji
mialv zajęcie bó-las- y Quebec i
z nad rzeki Ottawa dostarczały
wysokich masztów dla brytyj-skich
żaslowców i budulca na
statki Drzewo było głównym ar-tykułem
eksportowym kraju
Życie w tych' pionierskich cza-sach
bjło proste i nieskompliko-wane
"chociaż czasem twarde a
nawet okrutne W miastach też
trudno było spotkać domy trzy
czy czteropiętrowe w ośrodkach
wiejskich i mniejszych miastach
nie brakowało pionierskich do-mów
z okraelaków (log houses)
i takich stodół chociaż farmerzy
czv kupcy w miasteczkach któ-rym
sie lepiej powodziło budo-yal- i
często okazale domy z ce-gły
czy "kamienia Ulice bjly nie-brukowane
i Toronto z tego o-kre- su
nie wiele różniło się od
"Muddy York" (Błotnistego -- Jorku
— "jak je przed tym nazywa-no)
Konne powozy latem i sanie
zima bvly głównym środkiem
tranśpoftacji WT późniejszych la-tach
wprowadzona konne tram-waje
W domach kanadyjskich pra-wie
wszystko robiło się ręcznie
świece domowego wyrobu był
"ZYIĄZKOWIEC" UPIFCJJuIy) S:b=ł_
Łisssfsu jsfos -- ssas
B3ci& urodziny
transkontynentalna kolejo-decydowan- ia
Kiedy Kanada była młoda
Tower" (wieża l'okoju)
blemach o charakterze ogólno-krajowym
pozostawiając sprawy
lokalne poszczególnym prowin-cjom
Trzydziestu czterech kanadyj-skich
mężów stanu którzy pra
cowali nad stworzeniem federa
cji zowie się "Ojcami Federacji"
(Fathers of Confcderation) Tak
więc w dniu 1 lipca 1867 r czte-ry
zjednoczone piowincje stały
się samodzielnym organizmem
państwowym znanym jako "Do-minion
of Canada"
Pierwszym premierem został
Sir John A Macdonald
Nowo utworzone państwo mia-ło
warunki do dalszego wzrostu
W 1870 roku dołączono nowa
prowincję Manitobę która pow-stała
na rozległych terenach sta
nowiacych prawie przez 200 lat
własność Hudson's Bay Compa-ny
Ziemie te wykupił rząd pre-miera
Macdonalda w 1869 r
Prowincja "Prince Edward I-sla-nd"
w stolicy jej Charlotte-tow- n
odbywały się obrady które
doprowadziły do federacji przy-stąpiła
leż do unii ale dopici o
w 1873 r
W 1871 roku do federacji
przystąpiła Brytyjska Kolumbia
pod warunkiem że w okresie
10 lat zostanie wybudowana li-nia
kolejowa łącząca tę prowin-cje
ze wschodnią Kanadą W r
1880 zawarto umowę na budowę
kolei z Canadian Pacific Kauway
ciągle w wielu miejscach używa-ne"
do oświetlania chociaż póź-niej
lampy naftowe stały się po-pularne
Odzież robiło się za-zwyczaj
z tkaniny ręcznie robio-nej
Wodę brało się ze studzien
nawet i w miastach chociaż nie-którzy
bogacze posiadali już
wannv W każdo j prawie wiosce
b'ł tai lak i mlvn ponieważ zf
wzgleda na kitpski stan dróg
wszystkie osiedla starały się być
samowvtaiczalne Życie społecz-ne
większości "ludzi koncentrowa-ło
się przy kościołach chociaż
tańce palenie i gry w karty były
tam surowo wzbronione
Piwiarnie gdzie panował za-pach
trocin i piwa były wówczas
tak gęsto rozmieszczone jak o-bec- nie stacje benzynowe Były
one sweso rodzaju ośrodkami
życia towarzyskiego Pito wtedy
auzo aiKonoiu ponieważ pionie
rzy ci nie mieli ani czasu ani nie
posiadali umiejętności uprawy
wlnogradu na wina a wódkę
można bjło łatwiej pędzić z ziar-na
lub nawet z ziemniaków Pio-nierscy
Kanadyjczycy pracowali
ciężko jedli i pili obficie
Mieszkańcy tego nowego i ży-wotnego
kiaju mieli jednak wiel-ki
pęd który ciągle istnieje —
mianowicie chęć do nauki Na-wet
w wiejskich osiedlach zakła-dano
szkoły które prowadziły
zajęcia przez pewną część roku
Kolegia i uniwersytety założo-no
we wszystkich czterech pro-wincjach
długo przed ich połą-czeniem
w federacje
Istniał też szereg pism cho-ciaż
niektóre z nich nie miały
zbyt wielkiego nakładu Istnie-nie
wolnej i bardzo dobitnie
przemawiającej prasy daje moż-ność
ujawniania i wyrażania o-pi- nii
publicznej Na "tych zasa-dach
bezpłatnej oświaty i swo-bodnej
prasy opierają się zasady
wolnościowe"
Chociaż w 1867 roku Kanada
była młodym krajem i według
naszych obecnych miar jeszcze
bardzo prymitywnym to jednak
ten młody olbrzym którego czę-sto
rysuje się jako "twardego
drwala" miał w sobie wiele ży-wotności
chociaż brak mu było
pewności siebie jaka cechuje
sąsiadów z południa Te kancia-ste
maniery zacierają się ale ży
wotność ozięki Eogu — trwa
Alberta i Saskatchewan zostały
prowincjami w 1905 r a Nowa
Funlandia w 1949 roku
Kanada która powstała jako
państwo w dniu 1 lipca 1867 r
będzie czekała jeszcze 7 lat na
swe IOWetnie urodziny Ale już
obecnie wypełniła przepowied-nię
która łączyła się z jej na-zwą
przyjętą w okresie Jedno-czenia
się prowincji ze będzie
"Dominium sięgającym od mo-rza
do morza " (a mari usque
ad marę) '
Wiele przemian stale przeży-wamy
Rok rocznie życie kraju
bogaci się nowymi zdobyczami
płynącymi z różnych narodów
co stwarza większe dziedzictwo
narodowe dla przyszłych poko-leń
To też święcimy tę 93-ci- c
urodziny Kanady będąc dumni
z tego spadku z państwa które
powstało nie w wyniku wojny
czy też rewolucji ale po przez
swobodne dobrowolne i poko-jowe
zjednoczenie się prowincji
które jednako ceniły sobie wol-ność
i kierowały się tym wspól-nym
celem by wyjść na prze-ciw
swemu przeznaczeniu jako
zjednoczone państwo
W czasopiśmie "Citizen" wy-danym
przez wydział obywatel-stwa
Ministerstwa Obywatelstwa
i Imigracji ukazał się interesu-jący
artykuł pt "Jak uchodźcy
wbogacili życie kanadyjskie"
Oczywiście jest to jedynie
przyczynek do bardzo wielkiego
wykładu uchodźców Autor ogra-nicza
sie wyłącznie do jednostek
wybitnych w różnych dziedzi-nach
Wymienia więc niejako
jednostki reprezentatywne ?
przecież i wkład zwykłych ludzi
ciężko pracujących jest o nie
mniejszym znaczeniu
Natuialnie tego faktu nikt nie
neguje ale takie szerokie omó-wienie
nie mieściło by się w ra-mach
nawet bardzo obszernego
aitykułu wymaga bowiem opra-cowania
w foimie książkowej
specjalnych studiów
Autor jak z tytułu artykułu
wynika przeprowadza wyraźne
rozgraniczenie między imigran-tem
a uchodźcą a więc między
człowiekiem który przybył do
tego kraju z powodów czyste
ekonomicznych z własnej woli
oraz jednostką która wybrarła
Kanadę z powodów politycznych
będąc zmuszona do opuszczenia
swojego kraju rodzinnego Kto
jest uchodźcą? "Citizen" podaje
następująca detinicję zresztą
bardzo trafną Paula A Ladame'
z jego pracy pt "Le role des
migrations dans le monde librę"
(Rola migracji w wolnym swie
cie):
"Uchodźca jest jednostka któ
ra została zmuszona bądź z fizy
cznych bąoz moralnych powo
dów do ucieczki lub emigracji ?
państwa totalitarnego i która
prosiła o azyl w wolnym kraju
Być może iz nie brakło i elemen-tu
gospodarczego w jego moty-wie
działania ale względy poli
tyczne były decydujące' Prosza
o azyl jednostka ta' wybierała
wolność"
Autor artykułu w "Citizen"
wskazuje że wskutek przyjęcia
uchodźców wiele państw odnio-sło
ogromne korzyści O ile
wzbogaciły się Stany Zjednoczo
ne udzielając Einsteinowi azyl?
"Kanada jest jednym z tych
krajów która wiele skorzystała
przyjmując wyszkolonych kwali
fikowanych uchodźców żydow-skich
oraz innych uchodzących
spod nazizmu Większość znich
przybyła przed drugą wojiu
względnie w czasie fej wojny
Ale po wojnie wpłynęła w na-stępstwie
politycznych" i seoara
ficznych zmian w Europie zna
cznie więKsza uose osób pozba-wionych
ojczyzny Ta grupr
obejmowała Polaków Ukrain
ców Litwinów Łotyszów Estoń-- P7vVAT TncTftcłrt-OTlaT-I Wcrrrvrrr
Czechosłowaków oraz innych
BLASKI I CIENIE
Jako obywatel
Dnia 1 lipca 1867 roku o go-dzinie
12 w południe salwy dział
przy czterech koloniach Brytyj-skiej
Ameryki Północnej obwieś-ciły
światu narodziny "Domi-nium
Kanady" — nowego pań
stwa które drogą ewolucji
r Arttrń An T%dlnoi n A73U'iłnfl
w ciągu następnych dziesiątków
lat
Od tej chwili co roku przed
gmachem rządu prowincji Onta-rio
w Queen's Park w Toronto
1 lipca o dwunastej w południe
huk dział zwiastuje nowy rok
życia państwowego Kanady
Juz kilkakrotnie miałem moż
ność obserwowania tej ceremo-nii
Podobnie jak wielu innych
przyszedłem z ciekawości Chcia-łem
zobaczyć jak oddaje salwę
kanadyjska artyleria
W tym roku również pójdę do
Queen's Park Tym razem jed-nak
z innym uczuciem będę pa-trzał
na czynności żołnierzy Nie
będą to dla mnie obcy ludzie au-tomatycznie
wykonywujacy roz-kazy
dowódcy To są moi ludzie
moje działa mój gmach rządu
Ontario Jako obywatel kana-dyjski
no raz pierwszy obchodzić
będę "Dzień Dominium"
Często spotkać się można z
drwinami jakimi obrzucają "u-rodzen- i"
wyznawcy pewnej re-ligii
neofitów że są bardziej gor-liwi
w praktykowaniu nowej wia-ry
niż starzy Na pozór wygląda
to śmiesznie chociaż ma pełne
uzasadnienie psychologiczne Je-żeli
mahometanin przeszedł na
chrześcijaństwo a zrobił to z
przekonania i wolnej woli wów
czas religia aa ma aaa mego
głębsze znaczenie niż dla tego
który Ibył "w niej urodzony" czyli
od dziecka wychowany W wy-borze
jej działa rozum i uczucie
a nie nacisk rodziców i długie
mozolne wbijanie do głowy nonn
i zasad
Podobnie iest z obywatel
stwem Zjawisko że z kogoś
śmieją się iz jest większym Ka-nadyjczykiem
niż urodzony Ka-nadyjczyk
nie jest obce I nie
iest śmieszne Jeżeli ktoś wy
brał sobie jakiś kraj to napewno
znalazł w nim coś co przypadło
mu do serca a tym samym mo-że
darzyć nową ojczyznę niejed
nokrotnie więKszym uczuciem
niż ci którzy sie w niej urodzili
Podobne przykłady zachodziły
dość często w historii polskiej
Dnia 10 lipca 1791 r w Czer- -
niowćach zginał na szubienicy
pierwszy bojownik o niepodleg-łość
Polski Był to major pieszej
gwardii koronnej Fryderyk Mel- -
Od 1933 r przybyło do Kana
dv oonad 300000 uchodźców
Oblicza się żeiod wojny co siód
my imigrant jest uchodźcą Jak'
jest wkład ich w życie nowej o-jczyzny?"
W grupie naukowców "Citi-zen"
wymienia następujących
Polaków: dr Antoniego Fidlera
profesora i dziekana wydziału
medycznego Uniwersytetu Otta-wa
dr Konstantego Kowalew-skiego
profesora chirurgii do-świadczalnej
Uniwersytetu Al-berta
dr Teodora Domaradz-kiego
dziekana wydziału sławi-styczneg- o
Uniwersytetu Mont-real
Zestawienie to jest cząstkowe
W tej bowiem grupie pracujf
kilkudziesięciu Polaków Nie bę-dziemy
tutaj ich wymieniać
ograniczymy się jedynie do
stwierdzenia że braki są ogro-mne
Przecież w samej Ottawie
jest kilka dziesiątków wybitnych
uczonych polskich wykładają
cych na miejscowych uczelniach
pracujacyh w zakladah badaw-czych
Podobnie przedstawia się
sprawa w Montrealu Polacy pra-cują
i tam na obu wyższych
uczelniach Na Uniwersytecie
Torontońskim znowu wykład
kilku profesorów polskich w
tym tacy wybitni uczeni jak na
wydziale medycznym prof Je-rzy
Olszewski na psychologii
prof dr Tadeusz Grygier di
Krieger-Dunajow- a matematykę
dr Stefan Stykolt ekonomię
dalej na wydziałach technicz
nych profesorowie J Binkiewicz
Z May W Czerwiński i E Ko
sko
Ani jeden Polak nie trafił dt
grupy przemysłowców i han
dlowców Oczywiście chodzi tu
taj o jednostki zajmujące wy bitne stanowisko posiadając!
duże majątki I znowu wydaji
się że przy nieco dokładniej
szych poszukiwaniach możnaby
i tutaj umieścić conajmnie"
trzech Brak również Polaków w
muzyce a więc zarówno jako wy- konawców i kompozytorów Au
tor_ przeoczył tutaj Mateusz
Glińskiego znakomitego muzy-kologa
obecnie profesora v
Assumption College w Windsor
Nie znalazł dalej żadnego pis?
rza polskiego co jest uzasadnio
ne gdyż istotnie w języku an
gielskim czy francuskim nie ukr
zała się żadna książka — po?
kreślamy iż chodzi 'o literatur
a nie prace naukowe — polskie
go autora Co prawda znamy je
dna Polkę która1 wydała kilkf
populanych powieści w jeżyk-francuski- m ale pod pseudon
cmheomdz~enniiee2drtadzajacym jej po y" j-- ™"1 ijxbo oastępu- -
Wkład uchodźców
NR 53
F KMIETOWICZ
kanadyjski
fort Polak szkockiego pochodze
nia Aioifcnnner tsruecKner wie
ki polonista i Polak był Niem-ym
i nnrhnri7Pnia Dodobnif
iak Wincenty Pol (właściwe na- -
L-!-
_l_ 1— Xln "PnhTM l-t- ńm ZWliJiO uiiimaiu wi iuij
krasę krajobrazu polskiego za-klął
w wierszu "Piękna nasza
Polska cala" Napewno ci trzej
ludzie byli daleko większymi Po-lakami
niz miliony tych którzy
urodzili się w Polsce z czysto
polskich rodzin
Przypuszczalnie około 90% Po-lonii
posiada obywatelstwo kana-dyjski- e
Niestety nie wszyscy
nAr- - crhe 7 tetm sorawe Niek
tórzy uważają to za mało ważną
formalność Są nawet tacy któ-rzy
twierdza że dla nich pierw-szym
jest rząd w Warszawie czy
jakikolwiek rząd emigracyjny a
po tym na zupełnie dalekim
miejscu rząd w Ottawie którego
należy jedynie dlatego respekto-wać
bo rozporządza policją są-dar- ni więzieniami Jest to bar-dzo
niewłaściwe podejście do o-bywatel- stwa Otrzymując go bo-wiem
każdy musiał składać przy-sięgę
na wierność jedynie i tyl-ko
Kanadzie Kto lekceważy so-bie
obywatelstwo które dobro-wolnie
przyjął lekceważy sobie
przysięgę i Boga
Do problemu pochodzenia i o-bywate-lstwa
powinniśmy pod-chodzić
jak mężczyzna podchodzi
do zaganienia matki i żony Pier-wszą
ma z natury Ponieważ wy-chowa- ła
go obdarza ją miłością i
szacunkiem Lecz daleko więcej
uczucia i troski przejawia dla
żony bo ją przecież sobie wy-brał
Liczne sa wypadki że bar-dzo
nawet kochający syn odcho-dzi
z żoną od matki gdy widzi
że ona wtrącając się i próbując
narzucić swa wolę bezwiednie
osłabia mu życie rodzinne Tak
długo jak był przy matce zjawi-sko
to uchodziło za naturalne Z
Chwila kiedy u boku stanęła żo-na
trzeba zupełnie zmienić na-stawienie
Miłość i szacunek do
rodzicielki powinny pozostać u
niego ale nie podporządkowanie
się jej
Pnrlnhnip dn snrawy obywatel
stwa powinni podchodzić wszy-scy
ci którzy je przyjęli Do kra-ju
urodzenia i pochodzenia trze-ba
żywić stale miłość i szacunek
leczkraj ten nie może się wtrą-cać
do naszego życia narzucać
nam swoją wolę przez różnych
ministrów" konsulów agentów
emisariuszy lub też bardzo pa-triotycznie
brzmiące organizacje
podporządkowane czy to War-szawie
czy Moskwie czy Londy-nowi
lub Waszyngtonowi Trze-ba
się od nich odżegnać i odsu-nąć
tak jak to robi dobry syn
gdy widzi że matka chce mu
rozbić szczęście rodzinne przez
niepotrzebne wtrącanie się
Dla mnie ten pierwszy "Dzień
Dominium" będzie niczym in-nym
jak tylko ugruntowaniem
pojęć odnoszących się do obwiąz-kó- w
przyjętych wraz z bywatel-stwe- m
Cieszyłbym się bardzo
gdyby inni w tym dniu pomyśleli
nad tym i rozpoczęli jasno
krystalizować sobie pojęcia A
napewno będę niezmiernie
szczęśliwy jeżeli dowiem się ze
ci którzy dotychczas siedzieli na
dwóch stołkach i służyli dwom
panom w Ottawie i rządowi
gdzie indziej pomyśleli o zawró-ceniu
z niewłaściwej i bardzo nie-bezpiecznej
drogi po której do-tychczas
kroczyli- -
Polak wśród doradców
sen Kennedy
Tygodnik amerykański "News-week"
informuje że wśród naj-bliższych
doradców sen Kenne-dy
najpoważniejszego demokra-tycznego
kandydata na prezy-denta
Stanów Zjednoczonych
znajduje się prof Zbigniew Brze-ziński
syn dr Tadeusza Brze-zińskiego
z Montrealu
Dr Zbigniew Brzeziński był
profesorem nauk politycznych w
Harvard University a obecnie
wykłada w Columbia University
w Nowym Jorku Specjalizuje się
w zagadnieniach państw komuni-stycznych
Opracował ten pro-blem
dla komisji spraw zagrani-cznych
Senatu a ostatnio opubli-kował
pracę na ten temat zaj-mując
się szczegółowo Polską
"Newsweek" informuje że do
"zespołu mózgów" sen Kenne-dy
należą tacy znani uczeni jak
profesorowie Archibald Cox
Walt Rostów Kenneth Gal-brai- th Arthur Schlesinger Jr i
Zbigniew Brzeziński
Oni to opracowują dla sen
Kennedy problemy polityki za-granicznej
i niewątpliwie ode-grają
wielką rolę jeśli zostanie
wybrany prezydentem
jących Polaków: Mary Schnei-der
Krystynę i Konrada Sadow-skich
A więc znowu duże braki
Ale za to w jednym dziale lotni-ctwie
figuruje tylko jedna osobs
i to tylko Polak a mianowicie
Janusz Źurakowski znakomity
akrobata lotniczy i pilot do-świadczamy
Oczywiście nie można mieć
pretensji do "Citizen" za tak
ułamkowy obraz wkładu pol-skiego
w życie kanadyjskie gdyż
ciągle jeszcze brak jest odpo-wiedniego
opracowania tego za{
gadnienia wjęzyku angielskim i
m
i