Zwilazkowiec Alliancer, October 29, 1958

              mm
Ęł
W
& m
ą
li J l
m
P
ii i}
n
IW
II
I
'5
JS
i
I iJ Młl
fc!
PIW
I
li
STR 2
Printed tor tnerj Wedncsday and Saturday by:
"Związkowiec" (The Alliancer) Tel LE 1-2-
492
POLISH ALLIANCE PRESS LIMITED
Organ Związku Polaków w Kjnidzle wydawany przez Dyrekcję Prasową „
Redaktor F Głogowski Kier Drukarni K
PRENUMERATA
Stanach Zjednoczonych
innych krajach
Pojedynczy numer
Roczna w Kanadzie
Półroczna
Kwartalna
1475 Oueen Street West
Wiomeri as Second Class Mail
Adm R
' " S6 00 W
S3 50 i
S2 00
ITOYTA NIEMIECKA W LONDYNIE
iemc pragną jak najszybciej zapomnieć o przeszłości o
swojej odpowiedzialności za wywołanie wojny za wszystkie zbrod-nie
dokonane podcas niej Znakomita większość z zadziwiającą
wręcz lekkornslnoscia utrzymuje ze o tych okropnościach nic
wiedzwła 'podczas gdy inni wręcz im zaprzeczają Ale nie
brjk i takich' ktory jawnie czy skrycie chwalą tę przeszłość a
cyriiloby to jeszce więcej osób gdyby została uwieńczona
suku-ie- m
Oba państwa niemieckie a więc wschodnie i zachodnie w
niezwykle szybkim tempie zdołały nie tylko nawiązać dobre sto-sunki
z państwami które padły ofiarą najazdu germańskiego
ale z dawnych wrogów zamieniły się nawet na serdecznych "przy-mr- W
fimcnikfiw Wschodnie państwo niemieckie komuni
styczne naley do bloku '-W1-
L':!ef„dtŁChM7v°
Niemcy znajdują się ich stronie tak jakby istniała możliwość
nagłego gwałtownego zmienienia charakteru i oblicza narodowe-go
Zbrodniarze niemieccy po prostu przestali istnieć okazuje się
ze była to "nieliczna garstka" któia sądy przykładnie ukarały
Dla bloku wschodniego sowieckiego zbrodniarze i źh Niemcy
znajdują się wyłącznie w państwie zachodnio-niemiecki- m mają
wysokie stanowiska ciepłe posady u Adenauera pod opiekuńczy-mi
sknjdłami rzadow zachodnich W tym tez państwie niemiec-kim
naiód dysy nienawiścią chęcią odwetu hoduje i rozwija —
w nieco zmienionej tylko formie — tradycje i dążności hitlerow-skie
Zachód natomiast skłonny jest zakładać ze zachodnie Niem-cy
uczyniły wiele na drodze do ustanowienia prawdziwej demo-kracji
wytrzebiły przeszłość hitlerowską a imperializm niemiecki
usadowił się pod pokrywą komunistyczną Obie strony sa dalekie
od prawdy i obie mają nieco racji Oczyszczanie Niemców przez
rządy zarówno amerykański brytyjski i francuski ? jednej strony
a sowiecki polski i czechosłowacki z drugiej rnibywa si? wyłącznie
z powodów politycznych i mimo ogromnych wysiłków nie dało
ono oczekiwanych wyników w społeczeństwach wymienionych
państw "Ani tez poza nimi
Trudno bowiem uwierzyć przeciętnemu Brytyjczykowi Fran-cuzowi
jak i Rosjaninowi Polakowi czy Czechowi by Niemcy tak
stali się innymi aniżeli byli zaledwie przed kilkunastu laty Nie
może przeciętny obywatel tych państw oraz innych które pośred-nio
czy bezpośrednio ucierpiały wskutek zbrodniczej polityki
niemieckiej zapomnieć onegdajszej przeszłości Przypomina mu
ją dzień dzisiejszy Współczesna rzeczywistość niemiecka Awans
nolitvcznv rządów państw niemieckich "cud" gospodarczy zach
Niemiec nie są w stanie wytrzeć
dawnej jeszcze przeszłości
Moskwa czy Waszyngton i Londyn potrzebują Niemców wy
grywają te kartę ale narody wzdrygają się przed niemieckimi so
jusznikami i myśląc o Niemcach
wojnę I to starczy
Oficjalna przyjaźń brytyjsko-niemieck- a nie wpłynęła na na-stawienie
społeczeństwa brytyjskiego jak o tym przekonano się
z okazji oficjalnej wizyty prof Heussa prezydenta Niemieckiej
Republiki Federalnej W osobiste poglądy demokratyczne prezi
Heussa nikt nie wątpi Należy -- on do tej rzeczywiście nielicznej
grupy Niemców która nie była
cej jest tym który wiele razy publicznie odważnie potępiał zbrod
nie swojego narodu mówił o jego odpowiedzialności za niego
podkreślał konieczność pokuty
wiele milionów nie mysiącycn i
Kler
nie
po
sobie
co
me
swój
którą
tę
gdyż grali
ale też
No
nie
ta do
że przez
Prasa
gdy z tę
do zwrot
A to za
od Prasa i
do słów
powinna użyć tych słów iz
V iż
rodu iż
że
nietylko była
Wskazano że
te żoł-nierzy
obu Prasa za
błąd od
przez
prasy że
otaczały że
było wręcz iż
'łDer
od
to jest od za
już nas sobie zdać
prasy że
jest
na
lecz
osób
prez jeśli
do
zno
wu do i wy stąpił
w Eaton Auditorium w
czwartek 23 bm Ci któ-rzy
na "brak życia kulturalnego"
nie że w ostat
obok festiwalu ope
aw
Toronto wystąpili:
Mana Callas
młodociany bo
21-let- ni Władi
Aszkenazy a tego
wieczoru w
grał
węgierski Janos I
może warto dodać że na wszyst-kich
tych
nie
tak źle o
się z
gdyż miał
wypadek: sobie
palec wypadł więc w dzień po
w
wyżej
oczywiście na
te się
Eaton
wśród któ
J FriKKj
$700
10C
Toronto Ontario
Post Office
z pamięci ponurej tak nie
przypominają ostatnią
związana z hitleryzmem a wię
Ale reprezentuje przecież Niemcy
działających on
rej znajdowało się — jak
— i sporo Polaków
wielki
Małcużyński
odrębny styl grania daje
odmienną interpretację
Zupełnie w
Małeużyńskiego znalazła się
ta sama sonata Prokofiewa
poprzedniego wieczoru grał Aszke-nazy
niezwykle trudny
technicznie pełen gwałtownych
o treści raz silnie drama-tycznej
to znów
sowiecki odegrał sonatę świet-nie
A Małcużyński? Po-wiedzieć
— byłoby zarazem
dwukrotną niesprawiedliwością
obaj
znakomicie
Małcużyiiskiego była
wnikliwa a technicznie prze-d- e wszystkim w fortissimach gó-rował
Aszkenazym Jak się na-stępnie
dowiedziałem wykonanie
7 Prokofiewa przez
Małeużyńskiego się z
entuzjastycznym przyjęciem
muzycznych i publiczności za- równo w Europie jak i w Stanach
Zjednoczonych Nie zresztą
stało się to w I tutaj dłu-gim
długim oklaskom
było końca
ostatniego o-bejm- ował oczywiście tra-dycyjne
dla Małeużyńskiego —
Rząd brytyjski sądził że oficjalna wizyta doprowadzi
ostatecznego przełamania lodów manifestację oficjalnej
przyjaźni wskrzesi iskrę przyjaznych uczuć w narodzie Rachuby
te okazały się złudne
powitała gościa niemieckiego z poprawnym chłodem
podcs Londyn lodowatą uprzejmością Próbowano
atmosferę wplatając przemówienia Królowej
o jej niemieckich przodkach pociągnęło skutek
odmienny oczekiwanego społeczeństwo ustosun-kowało
się niezwykle krytycznie tych Królowej Stwier-dzono
iż nie była nie tylko dlatego
jej dziadek król Jerzy sam oświadczył jest Anglikiem i
twórcą Windsorów ale również dlatego przykra jest świa-domość
przodkowie Królowej wywodzą się z narodu z którym
Wielka Brytania dwukrotnie w wojnie ale który
dopuszczał się takich barbarzyńskich czynów dalej
muszą wywołać żal i gorycz w sercach matek i wdów
wojen światowych brytyjska uznała również
zgodę ministerstwa spraw zagranicznych na przyjęcie
prez Heussa 5000 funtów szteriingów przeznaczonych dla Coven-tr- y
najbardziej zbombardowanego Niemców miasta
Korespondenci niemieckiej stwierdzają cienie
przeszłości wizytę prez Heussa Niektórzy uważają
przyjęcie złośliwe inni pozbawione tradycyjnej
brytyjskiej uprzejmości Mittag" dziennik ukazujący się w
Duesseldorfie wywodził m in: "jesteśmy wciąż dalecy wy-znaczonego
sobie celu uznania nas równych nie mó-wiąc
o tym by kochano Z tego musimy jasno
sprawę"
Z innych wypowiedzi brytyjskiej wyraźnie wynika
nastawienie społeczeństwa nie obarczone stratami czysto wo-jennymi
zabitymi w działaniach froncie czy wskutek bombar-dowań
miast brytyjskich wspomnieniami o obozach koncen-tracyjnych
piecach gazowych w których spalono miliony
Wizyta napewno nie spełniła swego celu
chodzi o spopularyzowanie w społeczeństwie brytyjskim oficjalnej
przyjaźni Niemców nie przesłoniła narodowi brytyjskiemu
przeszłości niemieckiej
WBELKI SUKCES PIANISTY
Witold Małcużyński światowej
pianista polski zawitał
Kanady w To-ronto
wszyscy
głośno i straszliwie pomstują
za-pewne
zauważyli
nim tygodniu
rowego więc codziennych przed-stawień
wspa-niała
śpiewaczka zna-komity
zaledwie
pianista sowiecki
mir samego
czwartkowego którym
Małcużyński w sali kon-serwatorium
wystąpił wioloncze-lista
Starker
koncertach doskonale
dopisała publiczność co chyba
świadczy mieszkańcach
Toronto
Recital Małeużyńskiego jak wia-domo
odbył tygodniowym
opóźnieniem artysta
przykry skaleczył
pierwszym występie Kanadzie
wspomnianego młodego so-wieckiego
pianisty Aszkenazepo co
mogłoby wpłynąć
frekwencję Obawy okazały
jednak zupełnie błędne
Auditorium zostało szczelnie wy-pełnione
publicznością
Maiurklłwlci
Department Ottawa
a
jak
zazwy-czaj
Jak każdy prawdziwie ar-tys- ta posiada
własny
utworu
przypadkowo progra-mie
Utwór
przejść
lirycznej Pianista
doskonale
lepiej
błędem artyści
inaczej Inter-pretacja
bar-dziej
nad
sonaty
spotkało
kryty-ków
mniej
Toronto
bardzo
Program koncertu
również
przełamać
sobą
wręcz
słowa
wręcz
było
Heussa
sławy
małej
'ZW IĄZKOWIEC"
0 RUCHU ROBACZKOWYM WSTĘP
Walter Lippmann ostrzega od ostatnią wielką wojną jej dzieło ko myśli ale i naturze które bun-pewneg- o
czasu że paraliż politycz- -' musi więc trwać tym dziełem tują się niemal instynktownie) a
ny jaki zawsze ogarnia świat po było zniszczenie potęg z drugiej strony w ataku rosyjsko-wielkic- h
wojnach skończy się gdy i japońskiej Żartownisie którzy amerykańskim na "ziemię niczyją"
minie pierwsze powojenne piętna- - wschodnią żelazną kurtynę nazwali w Afryce i Azji Kto miał dość co-stolec- ie
Jacques Bainville tak sa-- 1 "bambusową" chcieli przez to po- - raz silniej gniotącego jarzma ro-m- o
ostrzegał świat po pierwszej wiedzieć ze na Dalekim Wscho- - syjskiego czy amerykańskiego "re-wojn- ie
światowej i nawet wypro-- ' dzie żelazna kurtyna jest mniej widował" lub neutralizował albo
rokował że w piętnaście lat po żelazna niz w Europie Dziś chyba robił obie rzeczy razem Moskwa
swej druzgocącej klęsce Rzesza! nie mają juz tych złudzeń Kurty- - i Waszyngton wystawiły przeciw
znów będzie wielką potęgą i podej- - na ta paraliżuje Japonię tak samo tej fali zaporę zbudowaną z te-rnie
na nowo swój program pod- - pewnie i skutecznie jak europej- - i goz neutrahzmu i rewizjonizmu
bojów Lippmann jednak nie po-suwa
się do proroctw w przeci-wieństwie
bowiem do Bainville'a
miał to szczęście że jego koncep-cje
polityczne z ostatnich dwóch
lat wojny zostały wprowadzone w
życie Bainville był wołającym na
puszczy Lippmann jest inspirato
rem historii Mniejsza jednak o te
koncepcje (kto ciekaw niech zaj-rzy
do "US War Aims" albo do
"US Foreign Policy" tego auto
ra) co nas tu interesuje to sama
Perspektywa opowiadanych przez
zmian Czy jesteśmy na
nie przygotowani?
Druga wojna światowa zastała
nas bez programu polityki zagra-nicznej
Nie mieliśmy ani Dmow-skiego
ani Piłsudskiego Studnicki
był już b stary a jego program
nawet w formie jaką mu nadał —
młodszy od niego o całe pokole
nie — Adolf Bocheński był woła-niem
na puszczy Polacy żyli na
księżycu "w równej odległości od
Berlina i Moskwy" i pragnęli tam
pozostać Historia uczyniła zadość
temu pragnieniu z drobną reali-styczną
poprawką: odległość zosta-ła
sprowadzona do zera Po woj-nie
Waszyngton zastąpił Berlin
i odtąd Polacy wahają się jakie
zająć miejsce między tymi dwoma
centrami polityki światowej Żyjąc
w cieniu Moskwy widzieli światło
zrazu tylko w Waszyngtonie Gdy
się okazało że na terenie Polski
— jak na całej zresztą Europie —
krzyżują się oba cienie '(co wywo-łuje
szczególnie gęsty mrok) w
głowach Polaków zaczęło poruszać
się kilka myśli Był to — i jest
wciąż jeszcze — ruch powolny ro
baczkowy
Po śmierci Ksawerego Pruszyń-skieg- o
który jeszcze przed Stalin
gradem przewidywał że klęska
Niemiec wtrąci Polskę w orbitę
sowiecką ale który odnajdywał do--
bre strony tej przymusowej sytua-cji
( pocieszał się np że w impe-rium
sowieckim Polacy odegrają
rolę podobną do roli Niemców bał-tyckich
w imperium carów XIX
wieku) nie było wśród publicy-stów
polskich nikogo ktoby umiał
wyjść poza slogany propagandy to
amerykańskiej to sowieckiej Nie- -
szczery komunizm i nieszczery
antykomunizm były jeżeli wolno
się tak patetycznie wyrazić funda-mentami
polskiej myśli politycz-ne- j
Prowadziło to do zwykłej
agenturowości zresztą po obu stro-nach
żelaznej kurtyny wcale po-płatnej
W Polsce najsilniej (sil-niej
niż sami Rosjanie) dęli w trąb-kę
"światowej rewolucji" fałszywi
katolicy na emigracji sanatorzy
endecy i socjaliści wydymali pa-pierową
trąbkę "hberation" do
groźnych rozmiarów Trąb Jery-chońskich
Ale ani Piasecki nie
rozpętał rewolucji światowej ani
Trąby nie obaliły murów Jerycha
Gęsty mrok nad Europą wywo-łany
przez krzyżowanie się dwóch
wielkich cieni — rosyjskiego i
amerykańskiego — ma jak każdy
mrok tę właściwość że gdy trwa
dość długo wzrok się do niego
przyzwyczaja Z początku ludzie
buntowali się i karmili się rożne-go
rodzaju złudzeniami Dziś już
wszyscy rozumieją ze żelazna kur-tyna
jest i powinna pozostać insty-tucją
stałą czymś w rodzaju kon-stytucji
międzynarodowej Druga
wojna światowa nie darmo była
POLSKIEGO
utwory największego kompozytora
polskiego a więc Fryderyka Cho-pina
Grał je wręcz fantastycznie
i nikt nie mógł mieć żadnej
że Chopin jest mu naj-bliższy
Burza oklasków towarzy-szyła
wykonaniu każdego utworu
a gdy zakończył program rozen-tuzjamowa- na publiczność wielo-krotnie
wzywała z powrotem arty-stę
na estradę
Małcużyński jak donosiliśmy to
swego czasu bawił w lutym i mar-cu
br w Polsce po raz pierwszy
od 19 lat Była to wręcz niepra-wdopodobna
tura artystyczna Zgo-towano
mu — na salach koncerto-wych
— królewskie powitanie Ża-dna
sala nie była w stanie pomie-ścić
tej ilości publiczności która
chciała go usłyszeć Transmitowa-no
koncert dla tłumów zgromadzo-nych
przed gmachami dla tych
którzy nie mogli już nabyć bile-tów
Trzeba bvło oddziałów policji
dla utrzymania porządku na oko-licznych
ulicach by umożliwić do-stanie
się na salę szczęśliwym po- siadaczom biletów
Nic dziwnego że i Małcimński
mówi o swoim pobycie w Polsce
jako ogromnym niezapomnianym
przeżyciu
Po czwartkowym koncercie od
było się w domu państwa J Ka-mieńskich
przyjęcie dla znakomite
go artysty i jego małżonki ró
PAŹDZIERNIK (October) Środa
niemieckiej
Lippmanna
wąt-pliwości
ska paraliżuje Niemcy Słowem Przy pożarach lasów często stosuje
nikt już dziś nie życzy sobie by się technikę zwalczania ognia
Rosja i Ameryka znalazły świe- - ogniem Tę metodę zastosowano tu
cie prawdziwego rywala a nikt na wielką skalę Moskwa sama roz-absolutn- ie
by takimi rywalami pętała oficjalny 'rewizjonizm (na
stali się napowrót ich dawni ry-- ( XX Zjeździe) Waszyngton sam
wale lub jacyś — odpowiedni — i rozpętał oficjalny neutralizm (po-zastępe- y
Indie jeszcze nikogo nieiczynająe od Bandungu i Genewy w
straszą Francja też nie (Egipt stra- - r 1955) Skanalizowane oba te
szy jak czarny pajac namalowany
na ścianie tj straszy dzieci) ale
juz Chiny wywołują przedsmak
grozy jaką wywoływały Trzecia
Rzesza albo Imperium Wschodzą-cego
Słońca W polityce międzyna-rodowej
jesteśmy dziś wszyscy
konserwatystami
Jest to jednak nowa forma kon-serwatyzmu
— konserwatyzm nie-wypowiedziany:
wszyscy go prak-tykują
nikt go nie formułuje Nie
można powiedzieć by nie miał
uuruncow aie pewne jesi ze nie
ma rzeczników ideologów Fana
tycy Narodów Zjednoczonych (z
ich fanatyzmem bardziej kasowym
i elegijnym) niż rasowym czy re-ligijnym)
którzy z natury rzeczy
powinni być ideologami tego kon-serwatyzmu
skoro ONZ jest jego
główną instytucją poprzestają na
pseudo-sakralny- m ceremoniale któ-ry
reguluje bardziej instynkt ci-choł-aza
niż jakakolwiek liturgia
Gdy Waszyngton wysuwa przeciw
dopuszczeniu Chin do ONZ te sa-me
argumenty które polecają Ro-sję
jako jednego z dwóch głów-nych
jej członków o-en-zeto- wcy
przymykają nabożnie oczęta i uda
ją że nie zauważyli Konserwa-tyzm
współczesny jest niewypowie-dziany
bo jest — w ludzkim ję-zyku
— niewypowiedzialny
Da się on sformułować tylko w
kategoriach cynizmu ale cynizm
trudno sobie wyobrazić jako ideo-logię
Cyniczny może być krytyk
czyż jednak można być równocze-śnie
krytykiem i wyznawcą? Wszys-cy
wyznawcy tego nbwego konser-watyzm-u
— od wspomnianego już
Lippmanna poczynając po przez
Burnhama Kennana Kissingera i
tylu innych a na Aronie kończąc
— bronią go każdym wypowie-dzianym
słowem ale nawet ta
obrona jest pośrednia Zamiast po
wiedzieć wprost że mimo swego
antykomunizmu nie życzą sobie
wojny z Rosją mówią że jest ona
technicznie niemożliwa politycz-nie
byłaby jałowa bo i tak nic by
nie zmieniła Zamiast powiedzieć
wprost le zimną wojnę trzeba
utrzymać choć Waszyngton powi-nien
stale pertraktować z Moskwą
(ale Waszyngton i nikt poza nim)
mówią że zimna wojna się skoń-czy
gdy po tamtej stronie żelaznej
kurtyny zapanuje "liberalizacja"
ale że nawet liberalizacja nie za-tr- ze
"zasadniczych sprzeczności
między Wschodem a Zachodem"
Zamiast twierdzić — dają do zro-zumienia
Upokarzające jest tylko
że słuchacze zawsze rozumieją
żyjemy w świecie aluzji bardziej
przekonywujących niż rzeczowe ar
gumenty
Fala neutralizmu i rewizjoni-zmu
która przeszła w ostatnich la-tach
przez cały świat miała swoje
źródło z jednej strony w sztuczno-ści
powojennego porządku (będą-cego
gwałtem zadawanym nie tyl- -
) Każda ich afirmacja jest ne-gacją
tradycyjnych świętości ale
każdej z tych negacji towarzyszy
karawaniarski żal
wnież pianistki która jednakże
zrezygnowała z kanety artystycznej
gdy jak mówi "dwoje Małcużyń-skic- h
nie może jednocześnie grać"
Witold Małcużyński jest nie tyl-ko
wielkim artystą o czym wszys-cy
wiedzą ale również ujmującą
i czarującą osobą "Prywatnie"
zdobywa ludzi niezgorzej aniżeli
z estrady Jest naturalny bezpo-średni
i szlachetnie skromny
Relacjonując turę objazdową w
Polsce oboje państwo Małcużyńscy
podkreślali niezwykłe przyjęcie ja-kie
im zgotowano Mówili o prze-życiach
artystycznych i osobistych
Opowiadali o Warszawie mieśeie
rodzinnym artysty mieście w któ-rym
rozpoczął swoją karierę arty-styczną
mieście w którym poznał
swoją zonę najmłodszą uczestnicz-kę
Konkursu Chopinowskiego Opo-wiadał
obecnym życiu muzycz-nym
w Polsce o doskonałych kom-pozytorach
i dyrygentach niezna-nych
jeszcze na tym kontynencie
Stały pobyt zagranicą bynajmniej
nie oderwał artystę od spraw pol-skich
oczywiście w pierwszym rzę-dzie
artystycznych lecz wręcz
przeciwnie śledzi je z wielkim za-interesowaniem
Sercem i duchem
bierze w nich udział
Kierownik ipmrez artystycznych
Eaton Auditorium p Johnson o-kre- ślił Witolda Małcużyńskieeo
: bardzo lapidarnie: "a preat artist
and a very truły gentleman —
dodajmy od siebie: czarujący czło-wiek
(Ben)
29 — 1958
a
w
a
o
prądy spłynęły spokojnie do mar-twego
morza niepamięci Tu i ów-dzie
jeszcze płyną ale w kanałach
Powodzenie neutrahzmu i rewi-zjonizmu
posmak nowości i na-dziei
jaki miały tłumaczą się tym
ze System rosyjsko-amerykańs- ki
gniecie i męczy wszystkich jak
zmora Powodzenie akcji zapobie-gawczej
wszczętej przez Rosję i
Amerykę fakt że ten Opór nie
wyrósł na Golema tłumaczy się lo-giką
Systemu którą ta akcja wy-chowawcza
dobitnie unaoczniła
Koniec zimnej wojny to zniesie
nie żelaznej kurtyny Kto sobie te-go
życzy? To retoryczne pytanie
zadało neutralizmowi i rewizjoniz-mow- i
cios śmiertelny W istocie
na żelazną kurtynę godzą się wszys-cy
z zastrzeżeniem że skończy się
zimna wojna Nikt nie cłjciał zro-zumieć
że te dwa absurdy to dwie
strony jednego medalu Dziś już
wszyscy rozumieją ale pragnęliby
zapomnieć Złudzenie które po-zwala
żyć umiera wolno
Bez zimnej wojny niema żelaz-nej
kurtyny Czyż bowiem można
zapobioc odrodzeniu się potęgi nie-mieckiej
gdy zatrze się wszystkie
granice między Niemcami zachod-nimi
a wschodnimi między zacho-dnią
a wschodnią Europą? Czyż
można zapobiec odrodzeniu się
wielkiej potęgi azjatyckiej gdy
zatrze się wszystkie różnice mię-dzy
wyspami i półwyspami Azji a
azjatyckim kontynentem? Żelazna
kurtyna i zimna wojna to dwie
nogi jednego potwora (potwora
który jest zbawcą!): gdy podciąć
jedną z nich potwór-zbawc- a pada
I tak np Polska nie może po-rzucili
komunizmu jeżeli Niemcy
mają pozostać słabe czyli podzie-lone
w Chinach nie wolno obalać
komunizmu jeżeli Azja ma pozo-stać
słaba a więc podzielona Oto
m i powód dla którego atak ro-syjski
i amerykański na "ziemię
niczyją" (Bliski i środkowy
Wschód) nie przeradza się ani w
otwarty konflikt ani w otwarty ro-zej- m
rosyjsko-amerykańsk- i a za
to przechodzi w zupełne rozbicie
tego rejonu (który w Bandungu
wydawał się prawie zjednoczony!)
Nowy konserwatyzm jest niewypo-wiedziany
bo rozejm rosyjsko- -
amerykański realizuje się w fak
tach ale nie w słowach i może trwać
tylko dopóki słowa mu przeczą
Nazwijcie tę zmorę a rozpłynie się
we mgle Żyje ona kłamstwem
któremu nikt nie przeczy bo
kłamstwo to pokrywa rzeczywi-stość
która wszystkim dogadza
żyjemy w melinie i wszyscy je-steśmy
wspólnikami zbrodni któ-rą
głośno potępiamy
Kto afirmuje żelazną kurtynę
musi afirmować 'zimną wojnę kto
przestał negować żelazną kurtynę
nie może zacząć negować zimnej
wojny Ale kto afirmując żelazną
kurtynę neguje zimną wojnę nie
wie czego chce jak kapryśne
dziecko i musi pogodzić się z tym
że odebrany mu będzie głos To
też w trzy lata po Bandungu i Ge-newie
w dwa lata po październi-ku
— neutraliści i rewizjoniści
dobywają z siebie nie więcej głosu
niż ryby Oto logika w jakiej zam-knięta
jest współczesna myśl poli-tyczna
W następnym artykule
spróbujemy opisać jak się w tej
klatce zachowuje myśl polska
Jan Ulatowski
ZGON
MARIANA DĄBROWSKIEGO
W Miami na Florydzie zmarł
przeżywszy lat 80 Marian Dą-browski
b poseł na Sejm re-daktor
naczelny i właściciel kon-cernu
prasowego "Ilustrowane-go
Kuriera Codziennego" w Kra-kowie
Po vyjeździe z Polski we
wrześniu 1939 r Dąbrowski za-mieszkał
w Stanach Zjednoczo-nych
zdała od życia emigracyj-nego
i politycznego Marian Dą-browski
był polskim magnatem
prasowym który zbudował ni
omal własnymi" rękoma swój
koncern Był wspaniałym orga-nizatorem
i" dzięki tym swoim
talentom potrafił małe prowin-cjonalne
ńisemko przemienić w
najbardziej popularne — o jed-nym
z najwyższych nakładów —
Dismo ogólno krajowe i obok
nieeo założyć kilka innych cza-sopism
Mówimy
Ze względu na dość duży nawał
innych problemów jakim 'musiel-iśmy
poświęcić miejsce na ła-mach
naszego pisma odroczyliśmy
pogadanki dotyczące zagadnień
poprawnego mówienia po polsku
na późniejszy moment
Autor tych pogadanek zastrzega
się ze nie jest językoznawcą a
więc specjalistą z tej dziedziny
żyjąc juz od lat bezmała dwudzie-stu
w Kanadzie sam z każdym ro-kiem
nabywa więcej anglicyzmów
i dlatego pragnąc bronić się przed
nimi zaczął pisać felietoniki na
ten temat by skorygować własne
błędy i pomoc innym w ich uni-kaniu
Szereg listów jaMe nadeszły w
związku z tymi pogadankami do
redakcji świadczy ze problem ten
jest aktualny ze dużo osób do-strzeli
niebezpieczeństwo poważ-nego
zachwaszczenia języka i szu-ka
na to rady
Zgodzimy się chyba wszyscy z
tym założeniem ze istnieją irzy
i gnllUtinilrCn pnUntHi UrUiJt JnkAotilungmu ua nui a CJIvP
anghcyzmami! Jeden wynika z nie
znajomości odpowiednich słów
polskich drugi poprostu z umy-słowego
lenistwa trzeci zaś z rze-czywistego
braku polskich odpo-wiedników
Na nieznajomość polskich odpo
wiedników jest lekarstwo1 Przede
wszystkim częste zaglądanie do
dobrego słownika a taki posiada-my
w polskich księgarniach i do-bry
słownik powinien znajdować
się w każdym polskim domu szcze
golnie gdzie są dzieci które chce-my
wychować w znajomości oj-czystego
języka Dalej możemy w
polskich pismach prowadzić stałą
rubrykę w której redakcje przy
pomocy czytelników mogą wyjaś-niać
i ustalać nomenklaturę słów
wątpliwych
Na lenistwo umysłowe a więc
paplanie w stylu "stepsy" "kor-nery-"
"siusy" jako pismo lekar-stwa
nie znajdziemy Musimy tyl-ko
w zetknięciu się z takimi obja-wami
w życiu codziennym zwracać
uwagę winnym tych wykroczeń i
apelować do ich zdrowego sensu
by nie zapaskudzali polskiej mo-wy
tymi okropnościami
Trzeci problem to jest brak do-brych
odpowiedników w polskim
słownictwie da się też przełamać
przy dobrej woli wszystkich zain-teresowanych
Jak to można prak-tycznie
przeprowadzić?
Odpowiedź na to dają dwaj na-si
czytelnicy których listy poni-żej
podajemy
Oto co na ten temat pisze p J
Podgórski z Toronto:
"Pozwalam sobie dorzucić
parę słów do dyskusji na temat
spolszczania angielskich wyra-żeń
w mowie potocznej Dobrze
się stało że inicjatywa wyszła
z redakcji Należą się słowa u-zna- nia
za troskę o rodzinny ję-zvł- c
Ostatnie kontakty krewnych
z kraie-- n macierzystym ujawni-ły
nasze braki w językoznaw-stwie
Dolskim ba nawet niejed-nokrotnie
spotkaliśmy się z
gorzkim zarzutem wynarada-wiania
się Czy zarzut ten w zu-pełności
jest słuszny — pozo-stawiam
pod rozwagę czytelni-kom
W trosce aby polska mowa
nie była tak zachwaszczona an-glieyzma- mi
niektórzy czytelni-cy
szukają polskich odpowied-ników
i sugerują jako możliwe
lecz nie ostateczne tłumaczenia
słów przyjętych w języku angiel-skim
na język polski To do-brze
że choć w tym kierunku
coś się robi
A teraz zastanówmy się nad
oto takim zjawiskiem: Polonia
amerykańska wysuwa swoje su-gestie
Inna Polonia naleciałoś-ci
hiszpańskie inna znów fran-cuskie
niemieckie i t d i t d
A ja się pytam po co to kiedy
od tego jest upoważniona in-stytucja
w kraju Polska Akade-mia
Nauk
Nim to nastąpi wystrzegajmy
się sami kaleczenia mowy oj-czystej
a przede wszystkim o-tocz- my opieką nasze dzieci by
w przyszłości nie musiały się
wstydzić niedbalstwa rodziców
Sami czytajmy jak najwięcej
polskich książek gazet i wdra-żajmy
u dzieci naszych zamiło-wanie
do czytelnictwa polskich
książek
Myśl tę rozwija dokładniej p
S Zieliński z Fulford Que pisząc
co następuje:
Drnga Redakcjo
Czytając serię artykułów pt
"Mówimy po polsku" nie mogę
się oprzeć wrażeniu że dosko-nały
ten zresztą cykl nie bvł
należycie przemyślany że nie-ma
żadnego planu działania
Wykluczone jest np żeby po
otrzymaniu dwóch czy trzech
listów od czytelników wyciągać
natychmiast wnioski odrzucać
pewne wyrażenia dlatego że
nie wszyscy korespondenci na
nie się zgadzają albo przyjmo-wać
wyrażenia dlatego że
dwuch czytelników podało takie
same tłumaczenie
Naogół wydaje mi sie że ma-teriały
nadesłane dotychczas są bardzo cenne i że większość wy- rażeń angielskich podanych
przez Redakcję została już prze
tłumaczona
Według mnie cala akcja po
Ł"vm
po polsku
winna wyglądać jak następ- u- łlrmiaas1nżtayieceńPzertonyjsaicaikhaennagwScjiwtzeyaylirlsęatekekżilsecndzńhirekujókwodwoilao0ćśpcrizneotwhuvi
okd2opwoRawcóiewdwnnosiklzeiygsltekpioelnsaklpeieżroapłoobnyowadnrue
3 Po zakończeniu tej wsteD nej akcji ułożyć mały słownik
i posłać go do Tow Miłośników Jcęeznyęka Polskiego z prośbą o o
ł Zebrać wyrazy nie dające
staeinęlngiipkerloszmkeitmłumaabcbrzyzymć iueżniyiwuzaallei cićichczvv i p)sow
Ten ostatni punkt jest bardzo
wraażżenńy cuKdazżodzyiemjęszkyikch uzwa u i nie ma w tym żadnej hańby Ale w- miraiże poorwyigniineanlnebj yć i uzntive [or odmie-nian-y
po polsku Moumv wszy scy "savoir vivre" a'le lić nWa iescahwuamrwoiżwe r soMbioeżempyozwtytle-ok-zo nie znając lepszego wyrażenia powiedzieć: ten teatr ma air-eon-dition- mg jest erkondaylsezjonnioew: anyten teatr
ktoPśropkotnoujęma zdęubżyo ncazaspuoczątek prze-czyt- ał sobie cały katalog Eato-n'- a
i wynotował wszystkie wy razy które nie mają oezyuis-tyc- h odowiednfów w języku polskim Będą tego setki Po o głoszeniu tej listy będziemy
mogli się wziąć do roboty1
# Tak więc program mamy szero
ki Potrzeba tylko chętnych do je-go
wykonania
Nie wracamy juz w tej pog-adance
do słów omówionych po
przednio Sugestie co do nich
wpłynęły jeszcze od szeregu in
nych czytelników ale ze się nao-gół
powtarzają nie będziemy ich
podawali
Od czytelnika F S i Guelph
wpłynął jednak list z dwoma z-apytaniami
opatrzony takim wst-ępem:
"Moja polszczyzna jest pod
psem dużo słów wymawiam w an-gielszczyź- nie
niepoprawnej ponie-waż
niektóre wyrazy były mi w
Polsce obce i wiem że to wygląda
śmiesznie Postaram się skorzy-stać
z uwag podanych w "Zwiąż
kowcu" Przy okazji zapytuję się
jak się nazywają "bedroom slip-pers- "
i "pallbearers"
Bfdroom slippers to oczywiście
pantofle nocne ale na "pallbe-arers"
obawiamy się że nie istnieje
treściwy odpowiednik w języku
polskim Słowem tym określają
Anglicy przyjaciół zmarłego któ-rzy
odnoszą trumnę symbolicznie
lub faktycznie na ostatni spocz-ynek
Jest to więc jeszcze jedno
słowo które na gruncie kanady-jskim
jest często używane a które
prosi się o znalezienie polskiego
odpowiednika
#
A na kończenie pogadanki
prośba do interesujących si? tym
zagadnieniem czytelników Mozę
ktoś opracowałby słownictwo po-lskie
części samochodów? W tej
dziedzinie bowiem na każdym kro-ku
słyszy się słowa takie jak "g-irą"
"bomper" "grill" "czejsy"
i t p
A przecież są na to wszystKO
polskie odpowiedniki Chętnie ta-ki
słowniczek dla użytku polskich
kierowców zamieścimy w "Zwią-zkowcu"
(F- - G)
Związek Polaków to iednośe
siła Zostań jogo członkiem iMl
ci Polska miła
I
Kartki
świąteczne
Z ŻYCZENIAMI
BOŻEGO NARODZENIA
i NOWEGO ROKU
b po polsku S
$ w pięknych kolorach -
s nowe wzory S
gCena: Pudełko 12 kartek -
z kopertami $L°°
$ wraz z przesyłką
S Już można nabyć
R w Księgarni "Związkowca j
l475 Oueen St W Toronto 3
m uni r
U
--4
t zr-Żji?£- ź3 i