000159b |
Previous | 7 of 8 | Next |
|
small (250x250 max)
medium (500x500 max)
Large
Extra Large
large ( > 500x500)
Full Resolution
|
This page
All
|
r?52 "ZWIĄZKOWIEC" GRUDZIEŃ (DECEMBER) 29 ~ 193o Stróttićama
jks nscccccccccozccccccccosccccccacosccccccaososaacaoaoo
[i W LIBERJI ŻYJĄ POLACY IGJENA MIESZKAŃ
Dobijaliśmy do Monrovji
eczór Fiolet wody przechodził
granat zaszklił się stalą —
idzoną złotem — zescebrzał
Zalejła cisza i słońce spadło
ocean
Ną niebie wytrysła fontanna
ewonych błysków zachód spur
row-i- l wschód zszarzał Powie
epistygło znieruchomiało
Pojchwili duże jakby wypukłe
nazdy i rozjaśniły niebo — za
dla? tropikalna noc
Źflęwej burty widać ląd poro
'dżjnt?lą jakaś plaska wyspa
oloni izekami na wprost dzio
[ipl wżjna się w ocean na pa
rkowatym cyklu z lewej od
iobu migoce latarnia niuidka
olała ląd promień jej ginie a
tenvl zaślizguje się po spokojnej
ĘCTstatku dobija łódź Na po-ad- fj
chodzą czarni urzędnicy
stalują się w "barze sprawdzają
kumenty
S£ychBodzimy po trapie w ciemnię
Mlamy w łodzi półnadzy murzy
jcjujytają małe do łopatek po-)bn- S
wiosła i wiosłują w takt
ójnofpnnej melodji dźwięków:
?6po — aa — ti — ooo - aaa- -
Zbliżamy się do brzegu
Gwiazdy świecą coraz mocniej
&Cr2 „„ „:„ lclr wincnl CloU' WOiltiil Ojy Jjjuon ivv
ckliwe głosy murzynów Płynie
ICHUgO ZUajU Biy -- v uaiuŁu
gaSWpływ-am- y w rzekę i dobi
hyitlo budynku cła Mały do- -
Kfpokryty dachem ? fnlistBl
fenyl Pomiędzy murzynami któ
nagosc swa kryją opasną na
'drach przechadzają się wolno
Hm Ioważnie murzyni w europ_ej- -
tofubraniach niektórzy z nich
tooftle jest dawno po zachodzie
pcaf mają na głowach kaski
bikalne co trzeci nosi czarne
ifii t (kfgprnego o sobie mniemania
I ff- -i iUUcZiumłuajł łnanunulisnenmtltruAnitiriniwJ futłin
pojtu do miasta prowadzi u- -
itfandlowc wyboista ciemna:
nWil ioi cł-rnnnr- li rn7łoźvlv sic
lepy? skupujące i sprzedające
fvptko co murzynowi potrzt 'o
murzyn podukiije
Jlića handlowa kończy się
pafw lewo pod górę Po ka
niach wystających z jezdni
przechodzi się stromo w
jlifznów skręt w prawo Tu
murowanym płotkiem stoi
pkna Coopera który udziela
:myj cuuiuzmiuiuiu uumju j-- -
'jjńotel w mieście zbankruto- -
' wmtt Jinmrnr ii "ołnlnmvpptr°n Krv'- - uMuv
ikrefc dobrobytui panował w
czasów instalowania
-- Lteriilza
itownrzvstwa Firestone które
acf tam rozlegle plantacje
uiwtciberja otrzymała wówczas
mkf w części towarową w yjraś finansową
Il'tmoliIcŁa —szjalała n „n
Elował w swoim domu fonta
fffsalonie t Była to podobno
kajĘiroczystość kiedy pusz- -
aóm w ruch Najwykwitniej- -
towarystwo było na przyję- -
uyaktóre zapowiadało się wspa-rjr&fe?ieste- ty
jakiś brak kon- -
iŁKJJiy sprawif im uua wj-łab- yt
mocno nie można ja
lllzatamowac co znów pocią-- i
lojla sobą uszkodzenie toalet
?mnie na ten wieczór aoora- -
f-Dosz-ło
do teco że pan Coo- -
gweairaku i przy wszystiKł icnij
eracłl musiał wskoczyć osobi
r Pdozbiornika na strychu aby
EoTńić szalejący po całym
fu!żvioł Onowiadano mi ale
rfichnie prawda bo mówił to
i zp ran CoODer nie
~-- i -- ~-- M- - — —
jiriejfsic spisał gdyż nie chciał
Jpićgadnemu % człoków orkie-ilet- 3
który złamał się w tło--
{sif trydostać z domu w kto--
[SJezDrała iontanna
awafiiego przyjęcia po dziś
U fijzywa w 2Ionrovji
rrfeMMP3'350 ma niieszkańców
ihftieTwiem Źródła podają licz- - i'Fyr?ateli od sześciu do czter
- — -- — "" ——JuwiMMiKiiiii ii iiiij!jułh-- t AMiwiw „jTiiW' CW -- fcł 7 łi -- i tai'3 rA S irjAWWS ttiffl iftfW i"FW y ilnŁ v fcTŁjitłlvei3 :jŁ łłkJr"yw'WrirJTtTŁfl'JCi3311
pod dziestu tj-sięc-y
Xa oko skłonny
b}3em sądzić że stolica nie liczy
ponad sześć tysięcy jednak mogę
się mylić nie biorę bowiem na- -
ipewńó" dostateczni- e- pod_ uwagę
dopuszczalnej gęstości zaludnie-nia
izby murzyńskiej Potem zwie
dzając wsie mogłem przekonać
się że w jednej okrągłej lepian-ce
śpi jedna obok drugiej na ma
tach tyle osób ile może się jako
tako ułożyć
Handel w JIonrovji z wyjąt-kiem
dwóch większych sklepów
murzyńskich jest w ręku wiel-kich
domów europejskich które
siecią swych ekspozytur pokryły
całą Afrykę Zachodnią Kabel —
w ręku towarzystwa francuskie
go radio i elektrownia wydzier-żawione
były włoskiemu przed-siębiorcy
Aby zrozumieć rolę jaką odgry
wa Liberja jej rząd i jej stolica
trzeba cofnąć się myślą wstecz
i przypomnieć sobie skąd pań-stwo
to znalazło się na mapie A-fry- ki
pomiędzy angielską kolonją
Sierra Leone na zachodzie i kolon
jami francuskiemi — Gwineją
na północy a Wybrzeżem Kości
Słoniowej na wschodzie
Liberja jest bodaj jedynym- - pań
stwem na świecie które początek
swój wzięło z idei filantropikal- -
nej
W czasie trwania niewolnistwa
w Stanach Zjednoczonych zawią
zalo się towarzystwo kierowane
przez ludzi białych które postano
wiło sobie za cel wykupywanie i
przesiedlanie murzynów do Afry-ki
Pirwszy transport skierowa-no
do Sierra Leone jednak już w
dwa lala później przesiedlono re-patrjan- tów
na wyspę leżącą przy
ujściu rzeki Monsurado odgrodzo
na od lądu odnogą izeki św Pa-wła
Wyspa ta leży naprzeciwko
dzisiejszej Monrovji
Koloniści nie mieli łatwego ży-cia
niepokojeni bezustannie przez
wojownicze plemię De Rok 1825
przyniósł pokój i w tymże roku
przystąpiono do wzniesienia sto-licy
która była budowana pod
nadzorem białych ludzi — idea-listów
z towarzystwa filantropi j- -
nego
Mimo zawal cia pokoju plemię
De nie jednokrotnie jeszcze na-padało
na przybyszów ze Stanów
Zjetln W roku 1832 szef plemię
nia sprzedał kupcom hiszpań
skini stu czterdziestu ludzi ze
swego szczepu Sprzedani murzy
ni schronili się w Monrovji co
znów doprowadziło do wczęcia
kroków wojennych Wojnę zakon
)czył przedstawiciel towarzystwa
filantropijnego człowiek biały
nazwiskiem Buchman który zor
ganizował wybrzeże Liberji On
i jego pomocnicy potworzyli o-śro- dki
miejskie na wybrzeżu Fa
ktem nie zaprzeczalnym i znanym
jest że Liberję zorganizowali lu-dzie
biali
Buchman był ostatnim guberna
toim z ramienia towarzystwa fi
lantropijnego po jego odjejściu
koloniści wybrali na gubernatora
mulata Robertsa
Sytuacja Liberji nie była ła
twa Kapitanowie statków nie
chcieli płacić cła od importowa
nych towarów wychodząc z zało
żenią że Liberja nie będąc państ
wem nic ma prawa wprowadzać
rygorów celnych a Liberja poza
dochodami z ceł na inne docho
dy nie mogła wówczas liczyć Stan
ten ustał z chwilą gdy Liberja
została uznana jako państwo
Do dziesiejszego dnia dzieli się
obywateli na pochodzących od ko
lonistów ameyrkańskich i na uro
dznnych Liberyjczyków Wybrze
że podlega JIonrovji busz —
wnętrze kraju — rządzi się sta-re- mi
prawami afrykańskiemu Po
dział na szczepy zachował się w
całej pełni a władza szefów jest
prawie że nie ograniczona Kon
stytucja jest wzorowana na usta
wie konstytucji Stanów Zjedno
czonych jednak do niedawna rząd
Liberji gwarantował za bezpie
czeństwo cudzoziemcom tylko w
Czy Wiecie Że: §
VCCO0C00CC0CCCCCOCCCCCCCCCO005005CGCCCO5OCCCCCCCCO!S
Staro chińczycy nie grzebią
zmarłych tylko kładą na ziemi i
obsypują takowe
Finlandja jest krajem w Eun
pfe — który posiada najwięcej je
zior i "fiordów"
Pewna część Hindusów w In
djach wystawia ciała zmarłych
na pożarcie dzikiemu ptactwu
Ojczyzną wódki jest Arabja
— o —
Nie które szczepy murzyńskie
w Afryce na znak powitania po-cierają
nos — o nos w miejsce
podawania sobie rąk
— o —
Papuzi w Australji na znak p'
witania uderzają siebie głowami
— o —
Szkło wynaleźli Fenicjanie
Pierwsze czcionki i prasę dru-karską
— wynalazł niemiec Gu-thenbe- rg
— o —
Zwierzę australijskie — zwane
"dziobakiem"' z powodu że posia
da dziób nie lodzi lecz znosi ja
ja któie składa w gorącem nad
morskiem piasku i tam się same
wylęgają
Wrzucanie garści ziemi do gro
bu na trumnę pochodzi z czasów
bałwochwalczych kiedy wrzuca
no umarłemu jadło i różne upo
minki
Rosja Sowiecka posiada armję
wynoszącą 940000 ludzi flotę
220000 tonn i 4300 aeroplanów
— o —
Szpitali i różnych instytucji
zdrowia publicznego Polska po
siada 941
— o —
Atrament jest wynalazkiem
System Niewolnictwa
' W tygodniku "Tagenbuch" uka-zał
się bardzo ciekaw}' artykuł p
Leona Mathiasa w którym autor
twierdzi żo białe niewolnistwo
które panuje w Europie jest bodaj
gorsze niż czarne w Afryce
Trzeba sobie uświadomić że o-b- ok
niewolnictwa przemysłowego
i plantacyjnego istniejącego w
koionjach nad któremi biada gene
wski Urząd Pracy istnieje tam je
szcze jedno niewolnictwo i to da
leko większe — niewolnictwo do
mowę którego nie można utożsa-miać
z pierwszemi dwiema forma-mi
niewolnictwa
To bowiem co rozumiemy przez
niewolnictwp domowe obejmuje
nie tylko służbę "pomocników do-mowych"
lecz także robotników
sprzedawców specjalistów przy
budowie domów itd a zatem ta-kich
ludzi którzy w Europie nale
żęliby do pracowników rzemieśl
ników i wolnych zawodów
Innemi słowy niewolnictwo jest
przedewszystkiem systemem go
spodarczym a zatem jeżeli rząda
my od obcych narodów by zniosły
niewolnictwo to żądamy by zmie
niły swój system gospodarczy Ta
ka zmiana jest ciężkim zadaniem
dla większych narodów niż Etjo--
powie Arabowie Afganie i Koby
odległości dziesięciu mil od wy- -
novci Trudno uwierzyć że po ro
ku na wybrzeżu Zachodniej Afry
ki w Liberji przy rządzie tego
jpaństwa rzeczoznawcami' do
spraw finansowych i sanitarnych
zostali wybrani dwaj Polacy
Polacy zagospodarowali szereg
plantacyj założyli towarzystwo
trudniące się handlem wymien-nych
wreszcie Liga Morska i Ko
lonjalna w oparciu o organiza-cję
handlową Towarzystwa Han-dlu
zamorskiego wysłała do Li-berji
S S "Poznań" z pierwszą
partją towarów z Polski
Wszystko to zostało dokonane
w jeden rok metodyczna spokoj-ną
praca
Janusz Makarczyk
Chińczyków
— o —
Pierwszy parowóz kolejowy
zbudował anglik Stevenson
Najdłużej żyjącemi płazami są
żółwie
Religijne koronki i różańce zo
stały zapożyczone od Chińczyków
— o —
Francja posiada armj' 495000
ludzi flotę 542000 tonn i 2200
jifcroplanów _o —
Abisyńczycy hołdują obrzeza-niu
tak jak i żydzi
— o —
W niektórych częściach Polski
zakopują na polu wielkanocny-święcon- y
placek W nadziei aby
był dobry urodzaj
W południowych miejscowoś-ciach
Włoch zmarłemu do grobu
na trumnę wrzucają jego najgor
sza własną kapotę A kobiecie jej
własny welon ślubny
gryzywać lub obłamywać
cinania paznokci mogą tylko ob
gryzać lub obłamywać
— o —
W Japonji łapią ryby za porno
cą ptaków które puszczają pod
wodę
U półdzikich szczepów murzyń-skich
bliźnięta lub trojaczki za-bijają
Gdyż uważają że zły duch
w tąr sprawę się wmieszał
Na -- Ukrainie po zachodzie słoń
ca śmieci z domu nie wynoszą
Jest to przeciwne domowemu du-chowi
— o —
Szkaplerz jest pochodzenia a-rabsk- iego
Każdy Arab nosi szka
pierz na piersiach a w niem są za
szyte słowa Koranu lub św zie
mia z Mekki
Iowie Odnośni właściciele niewól
nlków chwytają się za głowę by
dociec kto w danym wypadku o-sz- alał
a to samo czynią i niewol-nicy
Tym ostatnim bowiem w kra
jach dokąd ine przenikała jeszcze
cywilizacja europejska jest lepiej
niż robotnikowi przemysłowemu
Są oni dostatecznie odżywiani po
siadają często własną chałupę W
Arabji Wschodniej właściciel jest
nawet obowiązany wyszukać swe
mu niewolnikowi żon- - Oczywiście
że i żona dostaje utrzymanie po-dobnie
jak dzieci i wnukowie A
jeżeli niewolnik wskutek starości
nie może spełniać swej dotychcza
sowej roboty to daje mu się pra
cę łatwiejszą a gdy i tego nie po-trafi
zrobić to spaceruje sobie bez
czynniej Od niewolnika w dale-kim
stopniu nie żąda się tyle ile
od prqlctarjusza europejskiego
Bez wielkiej przesady można po-wiedzieć
że niewolnikowi niczetro
nie brak prócz wolności Ale co
warta jest wolność europejskiego
najmity?
Jak tej wolności nic odczuwa
żyjący z dnia na dzień w stałej
nie pewności kłopotach i biedzie
W stałej pogoni i walce o pracę
którą trudno zdobyć i gorzki kawa
łek chleba
brzeża Dziś warunki bezpieczeń- -
stwa zmieniły się na korzyść pro-ces
scalania się ludności jest w
toku
życie Monrovji i we wnętrzu
kraju jest bardzo różne Państwo
nie posiada- - ani kilometra linji
kolejowej nieznany jest telefon
system opodatkowaniu obywateli
jest jeszcze aie wykształcony
ności Trudno uwierzyć że po ro
niedawna 'Liberja była znana je-dynie
filatelistom
Pamiętam "pierwsze konferen-cje
na tematy liberyjskie gdy
trzeba było zdobywać materjał
informacyjny Narady nad Ba
szy wypadem pertraktacje z rzą-dem
Liberji i tyle innych formal- -
Dom jest miejscem wypoczyn-ku
po pracy Wypoczynek powi
nien się odbywać w warunkach
choćby minimalnych wygód i este
tycznego otoczpnia
Wygodnem jest to mieszkanie
w którem każdy członek rodziny
ma swój własny kąt gdzie się nie
czuje skrępowanym i może w ra
zie potrzeby w samotności odpo
cząć Najlepiej i najzdrowiej jest
jjeśli każdy dorosły człowiek w ro
dżinie ma swój osobny pokój mo
gą też mieścić się dwie lub trzy
osoby w jednym pokoju koniecz
nem jest jednak żeby na jedną
osobę dorosłą wypadało w tym
pokój u około 20 metrów sześcien-nych
przestrzeni
Dziecimuszą mieć swoją sypiał
nic gdzie na każde dziecko po-winno
wypadać jakieś 10 do 12
metrów sześciennych przestrzeni
Nie zdrowem i nip racjonalncm
jest sypianie dzieci w jednym po
koju z dorosłymi
A jeszcze gorszeni jest wybiera
nic na sypialnię jakiejś malej ko-mórki
omal że nic ciemnej albo
półciemnej w najgorszej części
mieszkania i wtłoczenie tam ca-łej
rodziny jak się to u nas prak
tykujc I to tylko po to żeby mieć
"salon" odvwiętnic przybrany do
którego jednak nie wolno wejść
nikomu z rodziny zwłaszcza niko
mu z dzipci bo salon ten służy na
przyjęcie gości którzy kilka razy
do roku przychodzą na parę go-dzin
Taki "salon" w malpm mie-szkaniu
— to skrofulicznie i wiecz
nie baldc dzieci stale skarżące
się na ból głowy to nic odrobio
ne w czas lekcje młodzieży szkol
ncj to uczucie zmęczenia i ciężą
ru w głowie po nocy u całej ro-dziny
Nie salon dla przygodnie przy-chodzących
do nas ludzi jest naj-ważniejsz- em
w naszem mieszka-niu
lecz sypjalnia w której
spędzamy jedną trzecią życia na-szego
Nie mniejsze znaczenie ma też
pokój dziecinny w którym w na-szym
klimacie często całe dnie spę
dzają dzieci w okresie pierwszego
Jeden z amerykańskich kores-pondentów
w Polsce pisząc o o-stat- nich
rozruchach antysemic-kich
lakierni spostrzeżeniami za-opatrzą
swój artykuł do prasy a-meryka- iiskiej:
"Niezdolność rządu polskiego do
stłumienia wzrastającej fali anty
semityzmu doprowadziła do pani-cznej
atmosfery wśród 4000000
żydów obywateli polskich Gabi-net
na tajnej sesji radził wczoraj
nad powzięciem skutecznych śród
ków walce z-- akcesami anty żydów
skiemi Studenci na uniwersyte-tach
w Poznaniu i we Lwowie
wznowili --zaburzenia przeciw ży
dom z których wielu zostało do
tkliwie poturbowanych
W Katowicach glównem mieś-cie
na Górnym śląsku antysemici
rzucili dwie bomby do synagogi
a w mieście Lipiny dwie bomby
zniszczyły dom najbogatszego mie
szknńca Żyda
Od wybuchu antysemickich za-burzeń
w listopadzie z okazji roz
poczęcia roku szkolnego na uniwer
sytetach w Polsce według podań
żydowkich 15 żydów utraciło ży-cie
a około 500 otrzymało opatrun
ki lekarskie po rozruchach w sicd
miu największych miastach pol-skich
Kiedy jeden z członków klubu
żydowskiego w sejmie usiłowoł
interpelować rząd utrzymując iż
władze ignorują nazistowską pro-pagandę
odpowiedzialną z a
wzrost antysemizrau we wschod-niej
Europie marszałek przerwał
mu odebrał glos i zarządził skre
ślenie przemówienia z rekordów
sejmowych
Ministerjum spraw zagranicz-nych
zostało poinformowane o za
dzieciństwa To też te dwa pokoje
muszą być największe najświat-lejsze
i koniecznie słoneczne
Bardzo pożyteczne jest mieć o-so- bny
pokój na spożywanie posił-ków
w czasie których gromadzi
się cała rodzina Jednakże w bra-ku
miejsca możemy jadać w sypiał
ni albo w kuchni Kuchnia nato-miast
nie powinna być pokoje msy
pialnym i źle jest dla porządku i
dla zdrowia naszego jeśli tam sy
pia służąca Po sypialni jest ku-chnia
najważniejszą ubikacją w
mieszkaniu Przecież to mała fa-bryczka
z którpj przygotowujemy
z produktów spożywczych pokar-my
te strawione w przewodzie po
karmowym i przyswojone przez
nas pójdą w odbudowę komórek
naszego organizmu zniszczonych
wskutek pracy Jeśli więc kuchnia
będzie ciemna mała brudna peł
na niepotrzebnych łachmanów i
gratów to i w pożywieniu naszem
będą cząstki tego brudu i kurzu
i pożywienie to nic będzie ani zdro
we i smaczne ani też apetyczno
jak pożywienie pochodzące z czy-stej
kuchni
A więc najnicbczpiccznicjszemi
częściami skladowcmi mieszkania
?ą: sypialnia i kuchnia czyli że
bardzo malej rodzinie może wystnr
czyć jedno pokojowe mieszkanie z
kuchnią Dla większej rodziny po
trzebne jest mieszkanie 2 --1 3 po
kojowe to jest 1 — 2 sypialnie
jadalnia i kuchnia Mieszkanie bez
kuchni jest nie do pomyślenia
gdyż przy gotowaniu wytwarza Bic
dużo pary wodnej lotnych związ-ków
pachnących a czasami po-wstaje
też czad widzimy więc
że powietrze w kuchni zanieczysz-cza
się
Nie wszystkie związki chemicz
ne zanieczyszczają powietrze ku-chenne
są szkodliwe dla zdrowia
mogą jednak nawet nie szkodliwo
}zwinzlq pachnąco nieprzyjemnie
drażnić powonienie wywołać ból
głowy nudności zwłaszcza u dzio
ci i czynić pobyt w mieszkaniu
wprost nie możliwym
Antysemityzm w Polsce
miarze delegacji Żydów polskich
zamieszkujących w Niemczech wy
Btosowania petycji do pułk Bec-ka
ministra spraw zagranicznych
o powzięcie energicznych kroków
w Berlinie w obronie praw 350
tysięcy t żydów polskich w Rzszy
Niemieckiej którym pozwolenia
na prowadzenie interesów i karty
pracy zostały unieważnione przez
rząd Hitlera Członkowie delega-cji
już poinformowali przewódców
żydowskich w Warszawie że znaj
dują się wobec dwóch alternatyw
śmierci głodowej lub emigracji a
ponieważ granice państw zachod-nich
są dla nich zamknięte wlec
iBfroft hjov mj-n'rmi- un £ti +ititivuAwXjAu ruu jT)u1joarVwt
Największy dziennik żydowski
w języku polskim w Warszawie
"Nasz Przegląd' pisze otwrcie iż
żydzi polscy oponują przeciw po- wrotowi tych emigrantów do Pol-ski
gdzie pogromy poczynają wy
łamywać się z pod kontroli władz
a stanowisko Żydów jest zagrożo-ne
Przewódcy Żydów warszaws-skic- h
oświadczyli że emigracja
ich współwyznawców z Niemiec
spowoduje nowe wybuchy Wobec
tego nalegają oni na rząd Polski
aby razem z niemi petycjonował
do rządu Wielkiej Brytanji o pod
niesienie kwoty w Palestynę dla
emigrantów żydowskich
Urzędnicy polskiego minister-jum
spraw zagranicznych oznaj-mili
jako protest przeciw złemu
traktowaniu Żydów polskich w
Niemczech został już wystosowa
ny lecz rząd niemiecki zignoro-wał
go Ci sami urzędnicy nie mo
gli dać zapewnienia czy min Beck
przyjmie delegację żydów z Niem
czech spodziewaną w Warszawie
jeszcze w tern tygodniu
' Czelność Żydów niemieckich
przechodzi wszelką granicę przy-zwoitości
Wymagać dziś w„ chwili
największego kryzysu i bezrobo-cia
vr Polsce Jak i na całymświe
cie wpuszczenia ich przez rząd
Polski w granice Rzeczypospoli-tej
jest przeciw wszelkiej spra-wiedliwości
(Kiedy sami prawi Po
lacy majvbraki i niedomisr&niA'
'
O
£
Sfc-ssd-
Ses '3&z-~&- & l i"Jfs t-i- - %K ' " " t nil --
MUfcjfc-Łjmaafc
js-St-S- ?-
g-atflP-y
--
2-
-- r— -j-
-s-j mu m aa-JiiMiM- fcii ŹxS — c~ "i -- £&%&ńj
Ł5Ł- - WSKtóKBS"- -- K-S- Ź
35
'
!
tKJfl V
iSy
Object Description
| Rating | |
| Title | Zwilazkowiec Alliancer, December 29, 1935 |
| Language | pl |
| Subject | Poland -- Newspapers; Newspapers -- Poland; Polish Canadians Newspapers |
| Date | 1935-12-29 |
| Type | application/pdf |
| Format | text |
| Identifier | ZwilaD2000022 |
Description
| Title | 000159b |
| OCR text | r?52 "ZWIĄZKOWIEC" GRUDZIEŃ (DECEMBER) 29 ~ 193o Stróttićama jks nscccccccccozccccccccosccccccacosccccccaososaacaoaoo [i W LIBERJI ŻYJĄ POLACY IGJENA MIESZKAŃ Dobijaliśmy do Monrovji eczór Fiolet wody przechodził granat zaszklił się stalą — idzoną złotem — zescebrzał Zalejła cisza i słońce spadło ocean Ną niebie wytrysła fontanna ewonych błysków zachód spur row-i- l wschód zszarzał Powie epistygło znieruchomiało Pojchwili duże jakby wypukłe nazdy i rozjaśniły niebo — za dla? tropikalna noc Źflęwej burty widać ląd poro 'dżjnt?lą jakaś plaska wyspa oloni izekami na wprost dzio [ipl wżjna się w ocean na pa rkowatym cyklu z lewej od iobu migoce latarnia niuidka olała ląd promień jej ginie a tenvl zaślizguje się po spokojnej ĘCTstatku dobija łódź Na po-ad- fj chodzą czarni urzędnicy stalują się w "barze sprawdzają kumenty S£ychBodzimy po trapie w ciemnię Mlamy w łodzi półnadzy murzy jcjujytają małe do łopatek po-)bn- S wiosła i wiosłują w takt ójnofpnnej melodji dźwięków: ?6po — aa — ti — ooo - aaa- - Zbliżamy się do brzegu Gwiazdy świecą coraz mocniej &Cr2 „„ „:„ lclr wincnl CloU' WOiltiil Ojy Jjjuon ivv ckliwe głosy murzynów Płynie ICHUgO ZUajU Biy -- v uaiuŁu gaSWpływ-am- y w rzekę i dobi hyitlo budynku cła Mały do- - Kfpokryty dachem ? fnlistBl fenyl Pomiędzy murzynami któ nagosc swa kryją opasną na 'drach przechadzają się wolno Hm Ioważnie murzyni w europ_ej- - tofubraniach niektórzy z nich tooftle jest dawno po zachodzie pcaf mają na głowach kaski bikalne co trzeci nosi czarne ifii t (kfgprnego o sobie mniemania I ff- -i iUUcZiumłuajł łnanunulisnenmtltruAnitiriniwJ futłin pojtu do miasta prowadzi u- - itfandlowc wyboista ciemna: nWil ioi cł-rnnnr- li rn7łoźvlv sic lepy? skupujące i sprzedające fvptko co murzynowi potrzt 'o murzyn podukiije Jlića handlowa kończy się pafw lewo pod górę Po ka niach wystających z jezdni przechodzi się stromo w jlifznów skręt w prawo Tu murowanym płotkiem stoi pkna Coopera który udziela :myj cuuiuzmiuiuiu uumju j-- - 'jjńotel w mieście zbankruto- - ' wmtt Jinmrnr ii "ołnlnmvpptr°n Krv'- - uMuv ikrefc dobrobytui panował w czasów instalowania -- Lteriilza itownrzvstwa Firestone które acf tam rozlegle plantacje uiwtciberja otrzymała wówczas mkf w części towarową w yjraś finansową Il'tmoliIcŁa —szjalała n „n Elował w swoim domu fonta fffsalonie t Była to podobno kajĘiroczystość kiedy pusz- - aóm w ruch Najwykwitniej- - towarystwo było na przyję- - uyaktóre zapowiadało się wspa-rjr&fe?ieste- ty jakiś brak kon- - iŁKJJiy sprawif im uua wj-łab- yt mocno nie można ja lllzatamowac co znów pocią-- i lojla sobą uszkodzenie toalet ?mnie na ten wieczór aoora- - f-Dosz-ło do teco że pan Coo- - gweairaku i przy wszystiKł icnij eracłl musiał wskoczyć osobi r Pdozbiornika na strychu aby EoTńić szalejący po całym fu!żvioł Onowiadano mi ale rfichnie prawda bo mówił to i zp ran CoODer nie ~-- i -- ~-- M- - — — jiriejfsic spisał gdyż nie chciał Jpićgadnemu % człoków orkie-ilet- 3 który złamał się w tło-- {sif trydostać z domu w kto-- [SJezDrała iontanna awafiiego przyjęcia po dziś U fijzywa w 2Ionrovji rrfeMMP3'350 ma niieszkańców ihftieTwiem Źródła podają licz- - i'Fyr?ateli od sześciu do czter - — -- — "" ——JuwiMMiKiiiii ii iiiij!jułh-- t AMiwiw „jTiiW' CW -- fcł 7 łi -- i tai'3 rA S irjAWWS ttiffl iftfW i"FW y ilnŁ v fcTŁjitłlvei3 :jŁ łłkJr"yw'WrirJTtTŁfl'JCi3311 pod dziestu tj-sięc-y Xa oko skłonny b}3em sądzić że stolica nie liczy ponad sześć tysięcy jednak mogę się mylić nie biorę bowiem na- - ipewńó" dostateczni- e- pod_ uwagę dopuszczalnej gęstości zaludnie-nia izby murzyńskiej Potem zwie dzając wsie mogłem przekonać się że w jednej okrągłej lepian-ce śpi jedna obok drugiej na ma tach tyle osób ile może się jako tako ułożyć Handel w JIonrovji z wyjąt-kiem dwóch większych sklepów murzyńskich jest w ręku wiel-kich domów europejskich które siecią swych ekspozytur pokryły całą Afrykę Zachodnią Kabel — w ręku towarzystwa francuskie go radio i elektrownia wydzier-żawione były włoskiemu przed-siębiorcy Aby zrozumieć rolę jaką odgry wa Liberja jej rząd i jej stolica trzeba cofnąć się myślą wstecz i przypomnieć sobie skąd pań-stwo to znalazło się na mapie A-fry- ki pomiędzy angielską kolonją Sierra Leone na zachodzie i kolon jami francuskiemi — Gwineją na północy a Wybrzeżem Kości Słoniowej na wschodzie Liberja jest bodaj jedynym- - pań stwem na świecie które początek swój wzięło z idei filantropikal- - nej W czasie trwania niewolnistwa w Stanach Zjednoczonych zawią zalo się towarzystwo kierowane przez ludzi białych które postano wiło sobie za cel wykupywanie i przesiedlanie murzynów do Afry-ki Pirwszy transport skierowa-no do Sierra Leone jednak już w dwa lala później przesiedlono re-patrjan- tów na wyspę leżącą przy ujściu rzeki Monsurado odgrodzo na od lądu odnogą izeki św Pa-wła Wyspa ta leży naprzeciwko dzisiejszej Monrovji Koloniści nie mieli łatwego ży-cia niepokojeni bezustannie przez wojownicze plemię De Rok 1825 przyniósł pokój i w tymże roku przystąpiono do wzniesienia sto-licy która była budowana pod nadzorem białych ludzi — idea-listów z towarzystwa filantropi j- - nego Mimo zawal cia pokoju plemię De nie jednokrotnie jeszcze na-padało na przybyszów ze Stanów Zjetln W roku 1832 szef plemię nia sprzedał kupcom hiszpań skini stu czterdziestu ludzi ze swego szczepu Sprzedani murzy ni schronili się w Monrovji co znów doprowadziło do wczęcia kroków wojennych Wojnę zakon )czył przedstawiciel towarzystwa filantropijnego człowiek biały nazwiskiem Buchman który zor ganizował wybrzeże Liberji On i jego pomocnicy potworzyli o-śro- dki miejskie na wybrzeżu Fa ktem nie zaprzeczalnym i znanym jest że Liberję zorganizowali lu-dzie biali Buchman był ostatnim guberna toim z ramienia towarzystwa fi lantropijnego po jego odjejściu koloniści wybrali na gubernatora mulata Robertsa Sytuacja Liberji nie była ła twa Kapitanowie statków nie chcieli płacić cła od importowa nych towarów wychodząc z zało żenią że Liberja nie będąc państ wem nic ma prawa wprowadzać rygorów celnych a Liberja poza dochodami z ceł na inne docho dy nie mogła wówczas liczyć Stan ten ustał z chwilą gdy Liberja została uznana jako państwo Do dziesiejszego dnia dzieli się obywateli na pochodzących od ko lonistów ameyrkańskich i na uro dznnych Liberyjczyków Wybrze że podlega JIonrovji busz — wnętrze kraju — rządzi się sta-re- mi prawami afrykańskiemu Po dział na szczepy zachował się w całej pełni a władza szefów jest prawie że nie ograniczona Kon stytucja jest wzorowana na usta wie konstytucji Stanów Zjedno czonych jednak do niedawna rząd Liberji gwarantował za bezpie czeństwo cudzoziemcom tylko w Czy Wiecie Że: § VCCO0C00CC0CCCCCOCCCCCCCCCO005005CGCCCO5OCCCCCCCCO!S Staro chińczycy nie grzebią zmarłych tylko kładą na ziemi i obsypują takowe Finlandja jest krajem w Eun pfe — który posiada najwięcej je zior i "fiordów" Pewna część Hindusów w In djach wystawia ciała zmarłych na pożarcie dzikiemu ptactwu Ojczyzną wódki jest Arabja — o — Nie które szczepy murzyńskie w Afryce na znak powitania po-cierają nos — o nos w miejsce podawania sobie rąk — o — Papuzi w Australji na znak p' witania uderzają siebie głowami — o — Szkło wynaleźli Fenicjanie Pierwsze czcionki i prasę dru-karską — wynalazł niemiec Gu-thenbe- rg — o — Zwierzę australijskie — zwane "dziobakiem"' z powodu że posia da dziób nie lodzi lecz znosi ja ja któie składa w gorącem nad morskiem piasku i tam się same wylęgają Wrzucanie garści ziemi do gro bu na trumnę pochodzi z czasów bałwochwalczych kiedy wrzuca no umarłemu jadło i różne upo minki Rosja Sowiecka posiada armję wynoszącą 940000 ludzi flotę 220000 tonn i 4300 aeroplanów — o — Szpitali i różnych instytucji zdrowia publicznego Polska po siada 941 — o — Atrament jest wynalazkiem System Niewolnictwa ' W tygodniku "Tagenbuch" uka-zał się bardzo ciekaw}' artykuł p Leona Mathiasa w którym autor twierdzi żo białe niewolnistwo które panuje w Europie jest bodaj gorsze niż czarne w Afryce Trzeba sobie uświadomić że o-b- ok niewolnictwa przemysłowego i plantacyjnego istniejącego w koionjach nad któremi biada gene wski Urząd Pracy istnieje tam je szcze jedno niewolnictwo i to da leko większe — niewolnictwo do mowę którego nie można utożsa-miać z pierwszemi dwiema forma-mi niewolnictwa To bowiem co rozumiemy przez niewolnictwp domowe obejmuje nie tylko służbę "pomocników do-mowych" lecz także robotników sprzedawców specjalistów przy budowie domów itd a zatem ta-kich ludzi którzy w Europie nale żęliby do pracowników rzemieśl ników i wolnych zawodów Innemi słowy niewolnictwo jest przedewszystkiem systemem go spodarczym a zatem jeżeli rząda my od obcych narodów by zniosły niewolnictwo to żądamy by zmie niły swój system gospodarczy Ta ka zmiana jest ciężkim zadaniem dla większych narodów niż Etjo-- powie Arabowie Afganie i Koby odległości dziesięciu mil od wy- - novci Trudno uwierzyć że po ro ku na wybrzeżu Zachodniej Afry ki w Liberji przy rządzie tego jpaństwa rzeczoznawcami' do spraw finansowych i sanitarnych zostali wybrani dwaj Polacy Polacy zagospodarowali szereg plantacyj założyli towarzystwo trudniące się handlem wymien-nych wreszcie Liga Morska i Ko lonjalna w oparciu o organiza-cję handlową Towarzystwa Han-dlu zamorskiego wysłała do Li-berji S S "Poznań" z pierwszą partją towarów z Polski Wszystko to zostało dokonane w jeden rok metodyczna spokoj-ną praca Janusz Makarczyk Chińczyków — o — Pierwszy parowóz kolejowy zbudował anglik Stevenson Najdłużej żyjącemi płazami są żółwie Religijne koronki i różańce zo stały zapożyczone od Chińczyków — o — Francja posiada armj' 495000 ludzi flotę 542000 tonn i 2200 jifcroplanów _o — Abisyńczycy hołdują obrzeza-niu tak jak i żydzi — o — W niektórych częściach Polski zakopują na polu wielkanocny-święcon- y placek W nadziei aby był dobry urodzaj W południowych miejscowoś-ciach Włoch zmarłemu do grobu na trumnę wrzucają jego najgor sza własną kapotę A kobiecie jej własny welon ślubny gryzywać lub obłamywać cinania paznokci mogą tylko ob gryzać lub obłamywać — o — W Japonji łapią ryby za porno cą ptaków które puszczają pod wodę U półdzikich szczepów murzyń-skich bliźnięta lub trojaczki za-bijają Gdyż uważają że zły duch w tąr sprawę się wmieszał Na -- Ukrainie po zachodzie słoń ca śmieci z domu nie wynoszą Jest to przeciwne domowemu du-chowi — o — Szkaplerz jest pochodzenia a-rabsk- iego Każdy Arab nosi szka pierz na piersiach a w niem są za szyte słowa Koranu lub św zie mia z Mekki Iowie Odnośni właściciele niewól nlków chwytają się za głowę by dociec kto w danym wypadku o-sz- alał a to samo czynią i niewol-nicy Tym ostatnim bowiem w kra jach dokąd ine przenikała jeszcze cywilizacja europejska jest lepiej niż robotnikowi przemysłowemu Są oni dostatecznie odżywiani po siadają często własną chałupę W Arabji Wschodniej właściciel jest nawet obowiązany wyszukać swe mu niewolnikowi żon- - Oczywiście że i żona dostaje utrzymanie po-dobnie jak dzieci i wnukowie A jeżeli niewolnik wskutek starości nie może spełniać swej dotychcza sowej roboty to daje mu się pra cę łatwiejszą a gdy i tego nie po-trafi zrobić to spaceruje sobie bez czynniej Od niewolnika w dale-kim stopniu nie żąda się tyle ile od prqlctarjusza europejskiego Bez wielkiej przesady można po-wiedzieć że niewolnikowi niczetro nie brak prócz wolności Ale co warta jest wolność europejskiego najmity? Jak tej wolności nic odczuwa żyjący z dnia na dzień w stałej nie pewności kłopotach i biedzie W stałej pogoni i walce o pracę którą trudno zdobyć i gorzki kawa łek chleba brzeża Dziś warunki bezpieczeń- - stwa zmieniły się na korzyść pro-ces scalania się ludności jest w toku życie Monrovji i we wnętrzu kraju jest bardzo różne Państwo nie posiada- - ani kilometra linji kolejowej nieznany jest telefon system opodatkowaniu obywateli jest jeszcze aie wykształcony ności Trudno uwierzyć że po ro niedawna 'Liberja była znana je-dynie filatelistom Pamiętam "pierwsze konferen-cje na tematy liberyjskie gdy trzeba było zdobywać materjał informacyjny Narady nad Ba szy wypadem pertraktacje z rzą-dem Liberji i tyle innych formal- - Dom jest miejscem wypoczyn-ku po pracy Wypoczynek powi nien się odbywać w warunkach choćby minimalnych wygód i este tycznego otoczpnia Wygodnem jest to mieszkanie w którem każdy członek rodziny ma swój własny kąt gdzie się nie czuje skrępowanym i może w ra zie potrzeby w samotności odpo cząć Najlepiej i najzdrowiej jest jjeśli każdy dorosły człowiek w ro dżinie ma swój osobny pokój mo gą też mieścić się dwie lub trzy osoby w jednym pokoju koniecz nem jest jednak żeby na jedną osobę dorosłą wypadało w tym pokój u około 20 metrów sześcien-nych przestrzeni Dziecimuszą mieć swoją sypiał nic gdzie na każde dziecko po-winno wypadać jakieś 10 do 12 metrów sześciennych przestrzeni Nie zdrowem i nip racjonalncm jest sypianie dzieci w jednym po koju z dorosłymi A jeszcze gorszeni jest wybiera nic na sypialnię jakiejś malej ko-mórki omal że nic ciemnej albo półciemnej w najgorszej części mieszkania i wtłoczenie tam ca-łej rodziny jak się to u nas prak tykujc I to tylko po to żeby mieć "salon" odvwiętnic przybrany do którego jednak nie wolno wejść nikomu z rodziny zwłaszcza niko mu z dzipci bo salon ten służy na przyjęcie gości którzy kilka razy do roku przychodzą na parę go-dzin Taki "salon" w malpm mie-szkaniu — to skrofulicznie i wiecz nie baldc dzieci stale skarżące się na ból głowy to nic odrobio ne w czas lekcje młodzieży szkol ncj to uczucie zmęczenia i ciężą ru w głowie po nocy u całej ro-dziny Nie salon dla przygodnie przy-chodzących do nas ludzi jest naj-ważniejsz- em w naszem mieszka-niu lecz sypjalnia w której spędzamy jedną trzecią życia na-szego Nie mniejsze znaczenie ma też pokój dziecinny w którym w na-szym klimacie często całe dnie spę dzają dzieci w okresie pierwszego Jeden z amerykańskich kores-pondentów w Polsce pisząc o o-stat- nich rozruchach antysemic-kich lakierni spostrzeżeniami za-opatrzą swój artykuł do prasy a-meryka- iiskiej: "Niezdolność rządu polskiego do stłumienia wzrastającej fali anty semityzmu doprowadziła do pani-cznej atmosfery wśród 4000000 żydów obywateli polskich Gabi-net na tajnej sesji radził wczoraj nad powzięciem skutecznych śród ków walce z-- akcesami anty żydów skiemi Studenci na uniwersyte-tach w Poznaniu i we Lwowie wznowili --zaburzenia przeciw ży dom z których wielu zostało do tkliwie poturbowanych W Katowicach glównem mieś-cie na Górnym śląsku antysemici rzucili dwie bomby do synagogi a w mieście Lipiny dwie bomby zniszczyły dom najbogatszego mie szknńca Żyda Od wybuchu antysemickich za-burzeń w listopadzie z okazji roz poczęcia roku szkolnego na uniwer sytetach w Polsce według podań żydowkich 15 żydów utraciło ży-cie a około 500 otrzymało opatrun ki lekarskie po rozruchach w sicd miu największych miastach pol-skich Kiedy jeden z członków klubu żydowskiego w sejmie usiłowoł interpelować rząd utrzymując iż władze ignorują nazistowską pro-pagandę odpowiedzialną z a wzrost antysemizrau we wschod-niej Europie marszałek przerwał mu odebrał glos i zarządził skre ślenie przemówienia z rekordów sejmowych Ministerjum spraw zagranicz-nych zostało poinformowane o za dzieciństwa To też te dwa pokoje muszą być największe najświat-lejsze i koniecznie słoneczne Bardzo pożyteczne jest mieć o-so- bny pokój na spożywanie posił-ków w czasie których gromadzi się cała rodzina Jednakże w bra-ku miejsca możemy jadać w sypiał ni albo w kuchni Kuchnia nato-miast nie powinna być pokoje msy pialnym i źle jest dla porządku i dla zdrowia naszego jeśli tam sy pia służąca Po sypialni jest ku-chnia najważniejszą ubikacją w mieszkaniu Przecież to mała fa-bryczka z którpj przygotowujemy z produktów spożywczych pokar-my te strawione w przewodzie po karmowym i przyswojone przez nas pójdą w odbudowę komórek naszego organizmu zniszczonych wskutek pracy Jeśli więc kuchnia będzie ciemna mała brudna peł na niepotrzebnych łachmanów i gratów to i w pożywieniu naszem będą cząstki tego brudu i kurzu i pożywienie to nic będzie ani zdro we i smaczne ani też apetyczno jak pożywienie pochodzące z czy-stej kuchni A więc najnicbczpiccznicjszemi częściami skladowcmi mieszkania ?ą: sypialnia i kuchnia czyli że bardzo malej rodzinie może wystnr czyć jedno pokojowe mieszkanie z kuchnią Dla większej rodziny po trzebne jest mieszkanie 2 --1 3 po kojowe to jest 1 — 2 sypialnie jadalnia i kuchnia Mieszkanie bez kuchni jest nie do pomyślenia gdyż przy gotowaniu wytwarza Bic dużo pary wodnej lotnych związ-ków pachnących a czasami po-wstaje też czad widzimy więc że powietrze w kuchni zanieczysz-cza się Nie wszystkie związki chemicz ne zanieczyszczają powietrze ku-chenne są szkodliwe dla zdrowia mogą jednak nawet nie szkodliwo }zwinzlq pachnąco nieprzyjemnie drażnić powonienie wywołać ból głowy nudności zwłaszcza u dzio ci i czynić pobyt w mieszkaniu wprost nie możliwym Antysemityzm w Polsce miarze delegacji Żydów polskich zamieszkujących w Niemczech wy Btosowania petycji do pułk Bec-ka ministra spraw zagranicznych o powzięcie energicznych kroków w Berlinie w obronie praw 350 tysięcy t żydów polskich w Rzszy Niemieckiej którym pozwolenia na prowadzenie interesów i karty pracy zostały unieważnione przez rząd Hitlera Członkowie delega-cji już poinformowali przewódców żydowskich w Warszawie że znaj dują się wobec dwóch alternatyw śmierci głodowej lub emigracji a ponieważ granice państw zachod-nich są dla nich zamknięte wlec iBfroft hjov mj-n'rmi- un £ti +ititivuAwXjAu ruu jT)u1joarVwt Największy dziennik żydowski w języku polskim w Warszawie "Nasz Przegląd' pisze otwrcie iż żydzi polscy oponują przeciw po- wrotowi tych emigrantów do Pol-ski gdzie pogromy poczynają wy łamywać się z pod kontroli władz a stanowisko Żydów jest zagrożo-ne Przewódcy Żydów warszaws-skic- h oświadczyli że emigracja ich współwyznawców z Niemiec spowoduje nowe wybuchy Wobec tego nalegają oni na rząd Polski aby razem z niemi petycjonował do rządu Wielkiej Brytanji o pod niesienie kwoty w Palestynę dla emigrantów żydowskich Urzędnicy polskiego minister-jum spraw zagranicznych oznaj-mili jako protest przeciw złemu traktowaniu Żydów polskich w Niemczech został już wystosowa ny lecz rząd niemiecki zignoro-wał go Ci sami urzędnicy nie mo gli dać zapewnienia czy min Beck przyjmie delegację żydów z Niem czech spodziewaną w Warszawie jeszcze w tern tygodniu ' Czelność Żydów niemieckich przechodzi wszelką granicę przy-zwoitości Wymagać dziś w„ chwili największego kryzysu i bezrobo-cia vr Polsce Jak i na całymświe cie wpuszczenia ich przez rząd Polski w granice Rzeczypospoli-tej jest przeciw wszelkiej spra-wiedliwości (Kiedy sami prawi Po lacy majvbraki i niedomisr&niA' ' O £ Sfc-ssd- Ses '3&z-~&- & l i"Jfs t-i- - %K ' " " t nil -- MUfcjfc-Łjmaafc js-St-S- ?- g-atflP-y -- 2- -- r— -j- -s-j mu m aa-JiiMiM- fcii ŹxS — c~ "i -- £&%&ńj Ł5Ł- - WSKtóKBS"- -- K-S- Ź 35 ' ! tKJfl V iSy |
Tags
Comments
Post a Comment for 000159b
