Zwilazkowiec Alliancer, July 07, 1972

              wtj'% i
l
1 — ita ł Jrt"-- 1 InMItal J IŁ i
— #4lsi I
- 5 yf"1 I
NR 5453 "ZWIĄZKOWIEC"- - LIPIIC (July) piątek 7 - 1972 $TR 9 f
Dwadzieścia pięć lat "Kultury"
rp ylko najbardziej fantas-- 1
tyczne plany są realne
— należy stwierdzić z oka-zji
dwudziestopięciolecia mie-sięcznika
i wydawnictw
"Kultury" Naturalnie nale-ży
również dodać iż ich rea-lizatorem
musi być człowiek
tak uparty i przedsiębiorczy
jak Jerzy Giedroyć
Gdy losy wojny zostały
przesądzone gdy jasne było
iż znaczna część żołnierzy
polskich pozostanie zagrani-cą
że istnieć będzie poli-tyczny
ośrodek emigracyjny
Giedroyć miał w zanadrzu
plan utworzenia ośrodka wy-dawniczego
w Rzymie Miał
w tej dziedzinie poważne do-świadczenie
jako że jeszcze
przed wojną był redaktorem
i wydawcą głośnych czaso-pism:
-- Bunt Młodych" i "Po-lityka"
a później w 1943 r
w Drugim Korpusie gdy Jó-zef
Czapski został szefem wy-działu
prasowego mianował
Giedroycia kierownikiem vy-dawnic- tw
i czasopism woj-skowych
Na tym stanowisku
rozwinął bardzo ożywioną
działalność
Kiedy zapadła decyzja
ewakuacji wojsk polskich do
Wielkiej Brytanii gdzie mia-ła
nastąpić ich demobiliza-cja
Giedroyć postanowił ra-tować
możliwości wydawni-cze
Porzucił stanowisko
urzędowe w Londynie i po-wrócił
do Włoch Doszedł bo-wiem
do przekonania że w
Londynie nie ma warunków
dla odpowiedniej pracy wy-dawniczej
Zdaje się iż oce-niał
nie mniej negatywnie
polityczny ośrodek londyń-ski
nastroje jakie tam pa-nowały
I miał rację
Sądził że z różnych "od-padków"
które postara się
uzyskać od dowództwa Kor-pusu
powstanie podstawa
materialna wydawnictwa Za-kładał
iż będzie mógł dostać
kilka starych ciężarówek
trochę żywności papierosów
sprzętu drukarskiego itp Ja-kieś
okruchy istotnie otrzy-mał
Zmontował mały zespół
ludzi i przystąpił do pracy
Pierwsze dwa numery "Kul-tury"
wyszły w Rzymie w
grubo większym formacie a-iiiżeliQbecny_-
Niebawem
je-dnak
wypadło stwierdzić iż
warunki pracy we Włoszech
są gorsze aniżeli zakładano
a wobec tego postanowiono
przenieść się do Francji Na-turalnie
oznaczało to rozpo-cząć
pracę z pustymi rękami
Ale to osobny rozdział
dziejów "Kultury" którym
nie będziemy się na tym
miejscu zajmować Ograni-czymy
się tylko do stwier-dzenia
że trzeba było hero-icznych
wysiłków zespołu fa-natyków
by stworzyć funda-ment
dla wydawnictwa Do-piero
wówczas przyszła po-moc
od rozsianych po całym
świecie czytelników
zdziałała "Kultura"
czym jest dla emigracji
dla Polski?
Chyba można spróbować
odpowiedzieć na to pytanie
właśnie z perspektywy 25-le-c- ia
Nie mam przed sobą
pierwszego numeru nie mo-gę
więc cytować programo-wego
założenia ideowej de-klaracji
ale chyba nie jest
to niezbędne jako ze niemal
w każdym numerze miesięcz-nika
można znaleźć pewne
jego punkty
Giedroyć wraz z najbliższy-mi
współpracownikami za-kładali
zapewne że system
komunistyczny nie utrzyma
się Nie wykluczano iż pod
presją wewnętrzną i zewnę-trzną
Polska pozostając w
bloku sowieckim będzie mia-ła
swobodę działania wpro-wadzi
instytucje demokra-tyczne
"Kultura" w odróż-nieniu
bodajże od wszystkich
czasopism emigracyjnych nie
stała — i nie stoi — na po-zycji
antyrosyjskiej ale wy-łącznie
antykomunistycznej
i antyimperialistycznej Da-lej
"Kultura" nie zwalcza też
teoretycznych założeń syste-mu
deklaruje bowiem socja-lizm
ale jego praktykę wy-naturzenia
i wykolejenia w
Polsce Wypowiada się za so-cjalizmem
demokratycznym
za swobodami obywatelskimi
za wolnością słowa w naj-szerszym
tego „słowa pojęciu
Ta pozycja spowodowała
że "Kultura" znalazła się —
i nadal jest — pod podwój-nym
obstrzałem: oficjalnych
czynników w Polsce oraz róż-nych
grup politykierskich
na emigracji Czasem nawet
atakują — wcale wymowny
zbieg okoliczności — zgod-nie
z tych samych powodów
ale najczęściej z""innych
IA&I- - arŁ-- "
Skłonny jestem
że kierunek poli-tyczny
"Kultury" należy roz-patrywać
pod kątem krajo-wym
Jest on bowiem bar-dziej
nastawiony na kraj ani-żeli
emigrację Może to się
wydawać paradoksem albo
nawet błędem ale chyba tak
jest Publicystyka politycz-na
jest nastawiona na Pol-skę
że tak właśnie jest
świadczy nastawienie władz
PRL Gwałtowne ataki na
pismo i wydawnictwa przy-wódców
partyjnych są zbyt
wymowne by mogły pozosta-wiać
cień wątpliwości Gdyby
wywody "Kultury" nie były
ścisłe gdyby nie trafiały do
przekonania krajowym czy-telnikom
tego pisma — zbę-dne
byłyby polemiczne wy-stąpienia
najwyższych dygni-tarzy
nagonki prasy i radia
publikacje broszur (oszczer-czych)
konfiskata wydaw-nictw
wyroki skazujące za
posiadanie egzemplarzy itp
"Kultura" różnymi droga-mi
— w tym i legalnymi ja-ko
że przedstawicielstwo
PRL w Paryżu na pewno wy-syła
regularnie pewną ilość
egzemplarzy — dochodzi do
Polski Mają ją niektóre bi-blioteki
uniwersyteckie ale
jczywiście dostępna jest tyl-ko
dla wyjątkowych czytelni-ków
Wiele jednak wskazuje
na to że kierownictwo par-tyjne
aparat prasowy i pro-pagandowy
pilnie studiuje
miesięcznik jak i książki I
co grubo ważniejsze w krę-gach
partyjnej inteligencji i
młodzieży "Kultura" wywie-ra
wcale duży wpływ Zarów-no
prąd rewizjonistyczny w
partii jak i silniejsze odchy-lenia
w kierunku demokracji
wiele zawdzięczały "Kultu-rze"
W pewnym okresie
"Kultura" była nie tylko ich
rzecznikiem ale może nawet
i organem Instytut Literac-ki
i "Kultura" publikowały
przecież prace autorów kra-jowych
Zapewne więc świad-czy
to o czynnym udziale
życiu Polski jakkolwiek wy-dawnictwo
znajduje się poza
jej granicami
tego politycznego
nastawienia na kraj jest
dyskusyjna } sporna Nieje-den
postawi' znak zapytania
nad jej celowością inni uwa
żają może iż była i jest cał-kowicie
zbędna jeszcze inni
iż powinna mieć charakter
zdecydowanej walki z wszyst-kim
co się w Polsce dzieje
Ale faktem pozostaje iż tyl-ko
to jedno pismo emigra-cyjne
ma znacznie szersze
wpływy aniżeli wiele orga-nów
krajowych Znajduje —
jakkolwiek z niechęcią — po-słuch
u rządzących Natural-nie
są to wpływy i pośred-nie
i ograniczone Nikt nie
przyzna iż pod wpływem cią-głych
nawoływań publicy-stów
"Kultury" słusznych
uwag krytycznych przepro-wadzono
pewne zmiany
Jeżeli chodzi o emigrację
to pod względem politycz-nym
największą zasługą
"Kultury" jest utrzymanie i
pogłębianie zainteresowania
aktualna sytuacją w Polsce
oraz tematyką polską w naj-szerszym
tego słowa pojęciu
Dalej należy uwypuklić iż
dzięki "Kulturze" powstała
niejako międzynarodowa plat-forma
polska Informacje i
artykuły z życia środowisk
polskich na całym świecie
pozwoliły na nawiązanie kon-taktów
na wzajemne wyko-rzystywanie
doświadczeń na
podejmowanie podobnych
inicjatyw itp
O' ile jednak ocena roli po-litycznej
na pewno jest spor-na
to drugi odcinek działal-ności
"Kultury" nie budzi
chyba żadnych zastrzeżeń:
a mianowicie działalność
kulturalna
Już tylko katalog obejmujący ponad
r20 tomów budzi podziw Ja-kież
to wydawnictwo emigra
cyjne może poszczycić się ta-kim
dorobkiem? Ten podziw
rośnie gdy przyjrzymy się
bliżej tym tomom W Biblio-tece
"Kultury" ukazały się
utwory najlepszych pisarzy
polskich znajdujących się na
-- migracji szereg dzieł pisa- -'
rzy krajowych pewna ilość
przekładów z różnych języ-ków
Opublikowano dzieła' z
zakresu literatury polityki
socjologii historii sztuki do-kumenty
wspomnienia itp"
Dwadzieścia jeden tomów
"Zeszytów Historycznych"
stanowi wręcz nieocenioną
pozycję dla historyków Gie-droyć
swoim iście litewskim
uporem uratował od zagła-dy
niezliczoną ilośćj bezcen-nych
materiałów przez opu-blikowanie
ich wbrew róż
nym "radom" i życzeniom
Biblioteka "Kultury ' może
wywołać tylko uczucie dumy
Tyle pierwszorzędnych pozy-cji
nie posiadają nawet bar-dzo
wielkie obcojęzyczne wy-dawnictwa
Głośne utwory dwóch pisa-rzy
rosyjskich pieszących pod
pseudonimami Terc i Arżak
ukazały się wpierw po pol-sku
w Bibliotece "Kultury"
a dopiero następnie w innych
językach Wiadomo iż sowie-ckie
władze bezpieczeństwa
ustaliły później tożsamość
tych pisarzy: Siniawski i Da-niel
i obaj zostali skazani na
7 i 5 lat ciężkiej pracy w
obozach północnych Publi-kowała
też "Kultura" utwory
innych pisarzy zarówno z
ZSRR jak i innych krajów
które nie mogły się tam u-kazy- wać
Ukazały się więc
dzjeła autorów węgierskich
czeskich jugosłowiańskich
Dzięki "Kulturze" czytelnicy
polscy poznali m in "Dok-tora
Żiwago" Borysa Paster-naka
oraz dzieła drugiego ro-syjskiego
laureata Nobla
znajdującego się na czarnej
liście w swoim kraju to jest
Aleksandra Sołżenicyna
Z jakiejkolwiek pozycji
przystąpi się do oceny wy-dawnictw
"Kultury" wypad-nie
stwierdzić iz dorobek jest
imponujący Nie tylko licz-bowo
ale i jakościowo Moż-na
różnić się w ocenie osiąg-nięć
politycznych — o ile
przyjmiemy iż istniało takie
Rytm
W porównaniu z innymi krajami Polska jest kra
jom poetów Popyt na wier-sze
jest ciągle jeszcze sto-sunkowo
dobry mimo tzw
trzeźwych głosów aby to
anachroniczne humanistycz-ne
zamiłowanie przyciąć do
wielkości bardziej odpowia-dającej
naszym czasom Nie
znaczy to by wśród powodzi
tomików nie było tekstów
błahych efemerydalnych
często nie zasługujących na
szersze rozprowadzenie Po-zycje
te zalegają półki i za-bierają
papier książkom na
które jest większe zapotrze-bowanie
""
Do szczęśliwców do poe-tów
których tomy rozchodzą
się szybko należy Marek
Skwarnicki współpracownik
"Tygodnika Powszechnego"
W ciągu ostatnich dziesięciu
lat wydał on trzy zbiorki
Wszystkie one zniknęły z
księgarń mimo małego zain-teresowania
się krytyki jego
pisarstwem
W "PAPIEROWYM DZWO-NIE"
(Znak 1961) Skwarni-cki
pokazał nam się jako de-biutant
w buńczucznej pos-tawie
sprzeciwu tak młodym
typowego Wyzierała zeń tro-ska
o zagubionego zastraszo-nego
człowieka przytłoczone-go
produktami współczesnej
cywilizacji i jej plastykiem
betonem i elektroniką Czas
stępił ten impuls' W "RDZY"
(Państwowy Instytut Wydaw
niczy 1967) poeta wyzna
szczerze:
Nie ma we mnie już buntu
tylko zamilkły sprzeciw
bez kształtu i głosu
Na lśniącym metalu na
idealistycznej wizji pojawiły
się skazy równie istotne jak
sama materia na której pa-sożytują
W dodatku mają
dla artysty swoiste piękno
jak np czerwień zważonych
mrozem liści Choć więc
świat nic objawił się jeszcze
poecie w ładzie i harmonii
jego zagadki stały się zjawi-skami
poznawalnymi mają
jakiś sens Temu dojrzewa-niu
towarzyszy dostrzeganie
jeśli nie zgoda na przesile-nie
i ubytek jako na zjawi-ska
zgodne z naturą świata
i życia
Forma wierszy obu tomów
była bogata rozrzutna pie-niła
się od metafor alitera-cj- i
słownych igraszek Ina-czej
podszedł do rzeczy poe-ta
w najświeższym zbiorku
CIERŃ" (Wydawnictwo Li
na aura sin
jasffy§§aiE WMm
yosłi auni 2237 5!oot SI W
767-3- UJ
Cfiimcr§0krtćT' M
założenie — ale na pewno
nie gdy chodzi o stronę kul-turalną
Tylko dzięki istnie-niu
"Kultury" pojawiło się
na horyzoncie wielu nowych
pisarzy mogli dalej praco-wać
i ogłaszać swoje utwory
autorzy którzy opuścili Pol-skę
by wymienić tylko Cze-sława
Miłosza Marka Hłaskę
i Sławomira Mrożka Dzięki
"Kulturze" wielu pisarzy pol- -
skich trafiło do wydawców
na Zachodzie
Nie tylko publikacje książ-kowe
ale szereg artykułów
ukazujących się w czasopiś-mie
znajdowało echo w pra-sie
francuskiej amerykań-skiej
angielskiej włoskiej
szwajcarskiej i innej Spełnia
ona po dziś dzień role naj-lepszego
ambasadora kultu-ry
polskiej I z tym na pew-no
zgadzają się najlepsze u-my- sły
w kraju Odsyłacze w
dziełach naukowych roją się
od cytat z publikacji Biblio-teki
"Kultury"
Mogą krzywić się działacze
partyjni można przylepiać
różne łatki publikacjom ale
są one nie tylko pozycjami
emigracji Dzieła polskich
autorów stanowią część — i
to dobrą — literatury i na-uki
polskiej
Wielkie osiągnięcia ogro-mny
dorobek wydawnictwa
"Kultura" są dziełem bardzo
nielicznego grona osób z Je-rzym
'Giedroyciem na czele i
to wywołuje zdumienie gra-niczące
z osłupieniem
Cóż innego pozostaje więc
jak schylić czoła i wyrazić
najwyższe uznanie?
Benedykt Heydenkorn serca
terackie 1971) Chcąc prze- -
mówić głosem pełnym jed
noznacznym wyzbył się gry
Słowu przywrócił jego zna-czeniową
wartość usuwając
wieloznaczność na rzecz jas-ności
Jego wiersze często
rymowane świadczą o sta-teczności
by nie powiedzieć
klasyczności formy Głęboko
ludzka zaduma w tytułowym
utworze każe się poecie po-chylić
nad chłopcem i na je-go
widok snuć myśli o prze-mijaniu
podczas kiedy on
tzw logiką młodości zdaje
się nie dostrzegać prawdzi-wego
sensu bytu:
Wieki mijaja i nic" "~u
się nie zmienia
Te parę kroków można
przejść kulejąc
Ale co dalej?
Nie zwyciężysz
w zawodach z jutrzenką
biegnącą na świetlistych
stopach abstrakcji
ani nie pokonasz olbizyma
obutego w silę
Nie dla nas igrzyska
i tańce wiosennych lasów
Kiedyś
jak ty myślałem
że można
Teraz idę cowz wolniej
drogi chłopcze
tak bardzo zajęty
bolcsnością swoją
że cię nawet gwiazdy
spodające
nie trwożą
ani zgiełk przemijania
Ta prostota i zgrzebność
słów jest celna W "Zapro-szeniu"
poeta pięknie powie:
Pokochaj mnie
Odpowiem ciszą na której
dnie będziemy razem
odnalezieni jak dwa cienie
ptaków
kołujących nad wodą
Podróże pozostawiły swoje
ślady Niekiedy tylko pozor-nie
w tytułach utworów Bo
np w wierszu "Niagara"
Skwarnicki widzi i słyszy
wszystko oprócz wodospadu
i w końcu' najsłuszniej uka-zuje
coś co może jest naj-ważniejszą
funkcją oglądania
cudów natury: spojrzenie w
głąb siebie —
Bracie tosłuchaj się
w rytm własnego serca
W ten sposób pojęte pod-łoże
kształcą a poezja pow-stająca
w ich rezultacie po-zostanie
z nami kiedy za-milkną
wspomnienia i po-żółkną
najbardziej kolorowe
widokówki
Florian Śmieja
Humtin Sł m-ru- t i fh — 4 - - -- — - '
- '--
U-3-ii Inj-y- l __
F3V S4O3SCU-AKUIo- nS cetwlfoCHATO
333-71- H
AvtT"~"
FtJNIKAŁ DIRECTORS UWltO
B-- E4
OS -t- lu-Smtt Piluit iB Ouptk
Staszica przestrogi dla
Pracownik Muzeum
w Kielcach
I — Czesław Erber zbierając
materiały do pracy na temat
: historii drukarstwa kieleckie
go natknął się w Bibliotece
Czartoryskich w Krakowie na
niezwykle interesujący doku-ment
wydany w Kielcach w
roku 1824 Są to mianowicie
"Przepisy dla Uczniów Szkoły
Akademiczno - Górniczej w
Kielcach" Dokument ten za-interesuje
zarówno bibliofila
jak i historyka oświaty Pano-wie
Czesław Erber oraz Boh-dan
Paprocki przy czynnym
poparciu dyrekcji muzeum
powzięli zamysł wydania w
niewielkim nakładzie tego do-kumentu
na uroczystości
związane z obchodami IX wie-ków
Kielc Zanim to jednak
nastąpi przestudiujmy co cie-kawsze
fragmenty owych
"Przepisów" zatwierdzonych
przez Ministra Stanu — Sta-nisława
Staszica
Z dokumentu dowiadujemy
się o strukturze szkoły oraz
jej systemie wychowawczym
Zacznijmy jednak od wąskiej
dla współczesnych uczelni
sprawy: kwestii naboru Pod-stawowe
wymagania stawiane
kandydatom były następują-ce:
"Każden więc życzący so-bie
być przyjętym do Szkoły
Górniczej powinien mieć sze-snasty
rok skończony nieska-żone
obyczaje i posiadać nau-ki
przygotowawcze w Jeży-kach
Polskim i Niemieckim
niemniej w Matematyce i Fi-zyce"
Nawet tak wszechstronnie
przygotowany kandydat nie
miał szans na przyjęcie jeśli
przedtem nie odbył przynaj-mniej
rocznej praktyki w kon
kretnym zakładzie Nasze
współczesne tęgie ministerial-ne
głowy nie mogą sie od lat
uporać z przypadkowością na-boru
na studia Minister Sta-szic
nie stwarzał sobie takich
problemów Po prostu stwier-dził:
"Ci którzy przy którem-kolwie- k
Królewskim Dozor-stwi- e
dla lepszego usposobie-nia
się czy to w zawodzie
Górniczym czy Hutniczym
praktycznie odbyli swoją Apli-kacyi- ą
i zyskali od właściwego
sobie Dozorstwa świadectwo
pilności dobrey chęci odnie-sionych
korzyści nieskazitel-ne- y moralności w szczególno-ści
zaś że w przyszłości w
1vm zawodzie użytecznymi
bydź mogą przy oświadczeniu
się dla przyjęcia ich do Szko-ły
Akadeniiczno-Górnicze- j na
szczególny i osobny wzgląd
przed innymi zasługiwać bę-dą"
A więc krótko: o przyjęciu
do szkoły decydowały predy-spozycje
zawodowe stwierdzo-ne
nie przez kandydata jak
to dzisiaj bywa lecz przez
opiekunów praktyki wstęp-nej
Dodajmy jeszcze że apli-kant
"jako uczący i usposo-biając- y
sie za to że aplikuje
żadnej zapłaty dopraszać się
nie może" To jeszcze jeden
niezwykle skuteczny sposób
badania bezinteresowności za-miłowań
młodych ludzi
szkole można było wy-różnić
W trzy klasy: tzw
"przypuszczonych" (przygoto-wawcza)
"oczekujących" (po
odbyciu praktyk i zweryfiko-waniu
przydatności do zawo-du)
oraz "akademików" przy-gotowujących
sie do objęcia
posady Wszystkich obowiązy-wały
mundury "tak na lek-cjach
publicznych przed swoi-mi
przełożonymi jako i w
ogólności wszędzie i na każ-dym
miejscu" Do podstawo-wych
obowiązków studenta
należało prowadzenie "dzien-nika
czynności" zawierające-go
spis wysłuchanych lekcji
oraz ich streszczenie informa-cja
o zajęcia pozalekcyjnych
sprawozdanie z odbywanej
praktyki zawodowej w kopal-ni
lub hucie Dziennik ten na-leżało
"co sobota o godzinie
szóstej w wieczór profesorowi
dozór tygodniowy mającemu
przez sługę szkolnego oddać"
Zaś w niedziele po nabożeń-stwie
następował ceremoniał
RETONE
ANCHOR
DISTRIBUTORS
USUWA SIWIZN
Łatwe w utyciu
Przywraca natu
ralny ttoior wlo
Lułat' tów
Gwarantowany
akutek lub zwrot
pieniędzy
ci butelka — f3M
Zamówienia
kierować:
Box 132 Słation "D"
Scarfooreugh Ont
lub
ROTHBARTS DRUG STORĘ
676 Qun St W Toronto
DYMONDS PHARMACY
Brantford Onttrlo
1I-E- 4
odbioru dzienników z rąk dy-lektorsk- ich
Czasem było to
ostatnie delikwenta spotkanie
z surowym pryncypałem "Do-brze
pilni i przygotowani"
studenci kończyli uczelnię
po trzech latach pozostali po
czterech a nawet dłużej 0-pla- ty semestralne od których
zwalniało jedynie świadectwo
ubóstwa były dosyć wysokie
i wynosiły 86 złatych pol-skich
Rozdział drugi omawiane
go dokumentu zawiera "Prze'
pisy co do nauk w szczegól
ności" Zobowiązują one ele-wa
do regularnego uczęszcza-nia
na wykłady uważnego ich
wysłuchania zachowania dys-cypliny
i porządku w Audyto-rium
gdzie studenci "mają się
w przepisanych godzinach
przed rozpoczęciem lekcji
znajdować tamże w porządku
profesora oczekiwać podczas
lekcji wszelkiego gadania i in-nych
niespokojności jakoteż
przechodzenia się wystrze-gać"
Przewidziano specjalne kon-sultacje
a nawet korepetycje
dla studentów opóźnionych w
nauce Pomocy udzielali star-si
elewi oraz sami profesoro
wie Najlepsi studenci otrzy-mali
stypendia na wyjazdy za-graniczne
W czasie wakacji
wszyscy odbywali cztero- - lub
przynajmniej trzymiesięczna
praktykę produkcyjną i to
bezpłatną ponieważ "podob-ne
zatrudnienia za istotną
służbę uważanymi być nie
mogą przeto żaden elew nie
może żądać za nie zapłaty"
Nie oznacza to żeby pozosta-wiono
studentów bez środków
do życia Najpracowitsi otrzy-mywali
stypendium pozostali
sami opłacali studia traktowa-ne
jako przystojne młodemu
wiekowi "hobby" Szkoda że
zasada ta nie przyświeca
współczesnej szkole wyższej
Minister Staszic widział rów-nież
potrzebę odbycia przez
absolwenta stażu produkcyj-nego
jako ostatniego etapu
zdobywania kwalifikacji zawo-dowych
Paragraf 68 "Prze-pisów"
mówi wiec że każdy
absolwent "obowiązany jest
przez dwa roki w pizeznaczo-ny- m
mu dozorstwie pod bez-pośrednim
tego zarządzeniem
bezpłatnie praktykować--ażeb- y
istotną służbę której się
w szkole nauczyć nie można
praktycznie poznał i swoje u-kształc- enie
na Urzędnika uży-tecznego
ukończył"
Nie mniej ciekawie przed-stawiają
sie "Przepisy co do
obyczajności" W swym pro-gramie
maksymalistycznym
zakładają one że "każdy elew
powinien się prowadzić Bogo- -
boynie i obyczaynie oraz
wszelkich wykroczeń zupełnie
unikać" Ze szczegółowych
wymienia się obowiązek uczę-szczania
na niedzielne nabo
żeństwo przestrzegania po-rządku
i zgodnego współży-cia
wystrzegania się "złych
kompanii" wyrabiania cnoty
oszczędności która "każdego
człowieka szczególniej zaś
uczącego sie młodzieńca i u-rzędn- ika
od wielorakiego nie-szczęścia
wypadków i zamie-szania
broni i przeto wszyscy
elewi górnicy mają się starać
iie możności oszczędnie żyć"
Z paragrafu 87 jeśli był w
istocie przez elewów prze-strzegany
wynikałaby zupeł-na
prawie nieobecność stu-dentów
w życiu miejskim Za-kazy
w tej materii sa nie-zwykle
pryncypalne nie o-szczęd- zają nawet instytucji
teatru do którego stypendys-tom
wstęp został wzbroniony
Argumentacja opierała
natury
się
pedagogicznej i okonomicz-nej- :
"Gdy uczęszczanie do do-mów
publicznych np do skle-pów
szynków na bilardy itd
oraz odwiedzanie zabaw pu
studentów
blicznych np Redut kasyn
teatrów itd nie tylko jest
stratą czasu ale nawet i z
tego względu szkodliwe że
niespokojność umysłu jako
też niepotrzebne wydatki pie-niężne
sprawuje i tak nau-kom
akademicznym jako też
żądaniu wsparcia jest przeci-wne
przesto wszyscy elewi
którzy stypendium pobierają
albo pobierać sobie życzą i
którzy na dalszą promocje za-służyć
chcą takowych odwie-dzin
wystrzegać się powinni"
Wobec niesubordynowa-nyc- h
stosowano najpierw ka-rę
pieniężną następnie
areszt odebranie stypendium
wreszcie wydalenie ze szkoły
Zakaz ten jak się wydaje mu-siał
mieć ukryty sens polity-czny
To przecież czasy Nowo-silcow- a
wydarzenia wileńskie
dotarły zapewne i wywołały
echa również w Kielcach
Stąd np surowość sformuło-wania
paragrafu 86: "Wszel-kie
chodzenie gromadne oraz
gromadzenie się przed miesz-kaniami
lub w mieszkaniach
samych jako też schadzki
wszelkiego gatunku najsuro-wic- j
zakazują się"
Ciężki był los stypendy
stów: nad miarę obciążeni
obowiązkami pozbawieni swo-body
musieli jeszcze podczas
każdego pożaru byc do dys
pozycji "przytomnych profe
sorów
Surowo i bezwzględnie ka-lano
opieszałość lenistwo i
nieróbstwo "Kto żadnych wy-pracow- ań
nie wyrabia — czy-tamy
w paragrafie 102 — i
tych w zupełności na wyzna-czony
termin nie oddaje bę-dzie
jako niedbały uczeń uwa-żanym
a w przypadku powtó-rzenia
tegoż karą pieniężną
lub aresztem ukaranym" U-stawoda-wcy
wychodzili bo-wiem
z założenia że "kto obo-wiązków
posłuszeństwa grze-czności
i subordynacji niedo-pełnia
kto się nieobyczajnie
i rozpustnie prowadzi kto by-wa
przyczyną do schadzek
lub zgromadzeń zakazanych
albo je tylko cierpi lub o
nich wiedząc dyrektorowi i
profesorom natychmiast nie
donosi kto ciągle żadnych po-stępów
w naukach nie robi
len nie może_hyć_użytym do
usług w górnictwie lub hut-nictwie
krajowym i będzie
bez względu ze Szkoły relego-wany"
I jeszcze jedna ciekawostka
Każdy stypendysta podpisy
wał u progu akademickiej ka-- -
nery specjalny rewers zobo-wiązujący
go do lojalności i
wdzięczności względem pań-stwa
W naszych czasach za
kłady pracy reprezentujące
interesy państwa piszą bła-galne
listy by panowie stu-denci
zechcieli przyjąć sty-pendium
Dawniej sytuacja
była odwrotna — to student
prosił 1 to jak:
"Ponieważ mnie podpisane-mu
na moią pokorną prośbę
nie tylko bezpłatnie lekcyi w
Szkole Akademiczno Górni-cze- y
Królestwa Polskiego w
Kielcach wykładanych słu-chać
pozwolono lecz także i
Stypendium dla wsparcia
mnie od Naywyższey Władzy
Queen EUzabeth
ZAMÓW
terraz w BKao
67 RICHMOND ST W
TORONTO W
GIE
L
przed zimą
49 53
łaskawie udzielono przeto
nie tylko uznaię z naywyż-szy-m
dziękczynieniem z tąd
wynikłe dla mnie Dobrodziey-stw-o
lecz także obowiązuię
przez nineyszy Rewers że tak
iuż przezemnie nabytych ia-kot- eż
nabyć się maiących
nauk i wiadomości nigdy na
szkodę mey Oyczyzny Kró-lestwa
Polskiego nieużyię
lecz owszem zawsze i w każ-dym
mieyscu dla służby Rzą-aowe- y
Górniczey Królestwa
Folskiego gotowym będąc: ta- -'
kową z poświęceniem wszyst- -
kich moich sił wykonywać bę-dą
Bez naywyższego wyraź-nego
i nayłaskawszego pozwo-lenia
nieudani się nigdy w ob--
cą służbę Górnicza"
Wydaje się że byłoby z
ogromnym pożytkiem społecz- -
nym wprowadzenie większości '
Staszicowskich Rewersów do
naszej dzisiejszej praktyki u-czelni- anej
Wtedy być może
nie trzeba by było przekony-wać
żadnego w Polsce studen-ta
o "wynikłym stąd dlaniego
dobrodziejstwie"
Stanisław Mijas
izobnek jest naturalnym anty
septycznym środkiem który usu
wa zanieczyszczenia krwi i zapo-biega
lub niszczy bakterie po-wodujące
ropienie Adama Garlic
Ptarles zawiera prawdziwy ole-jek
czosnkowy który używany
jest od wielu lat jako lek frzez
stulecia miliony osób używały
czosnku jako zdrowotnego środ-ka
w przekonaniu o jego mocy
w zakresie leczenia lub podtrzy-mania
sił Okażcie dbałość o
swoje zdrowie i swoje siły Zao-patrzcie
sie w paczkę Adams
Garlic Paarlet w najbliższej dro-gerii
lub aptece jeszcze dziś
Niezawodnie poczujecie sie le-piej
mocniej nabywając też od-porność
na przeziębienia Zale-cany
przez nas środek nie ma
zapachu ani smaku i przygoto-wany
jest w formie kapsułek
43-- S
& Highnay 27 54-W-6- 2
LOT )
Polish Airlines
1117 St Cathorino St WetŁ
Montreal 110 Ouebec
Phona (511 84 2874
29-- P
NAJWIĘKSZE W KANADZIE NAJŁADNIEJSZE
I NAJOBFICIEJ ZAOPATRZONE SKLEPY W
EUROPEJSKIE DELIKATESY
nalltputl lakofcl I w nawlfkzym wyboru
po konkuroncylnych eonach
tip-topMEA- TS
DEUCATESSEN
OKAZJE KAŻDEGO TYGODNIA
1727 BLOOR ST WEST
(naprzeciw atacjl kolejki podziemnej Kecie)
YORKDALE SHOPPING CENTRĘ
FAIRVIEW MALL
Shcppard Avcnue Don Valley Parkway
ZIGGY'S ot ShERWAY GARDENS
NA WAKACJE CZY TEŻ W GOŚCI-LEC- IEĆ
LOT em JEST NAJPROŚCIEJ!!
Sieć połączeniowa "LOTU" daje nieograniczone
możliwości w poruszaniu sie po Europie Nowoczesne
samoloty odrzutowe Polskich Linii Lotniczych '101"
zapewniają doskonałą atmosferę wyśmienite posiłki
jak i sprawną obsługę Planując podróż do Polski czy
też innego kraju Europy korzystajcie z dogodnych
połączeń ze stolicami jak i wieloma miastami
europejskimi I Bliskiego Wschodu — jakie oferuj
Polskie Linie Lotnicze "LOT' zarówno w powietrzu
jak i na lądzie
Rezerwacji miejsc w samolotach "LOTU"
dokonać można przez każdego Agenta Podróży
lub w najbliższym biurze AIR-CANAD- A ©
DOJDZIE