Zwilazkowiec Alliancer, May 18, 1968

              iv _1
mw
?f t tl
1 'V
wmi
IB
V '
w
V
JUil
I l
u
V
tv
I -
i
iart
1 f tj -
'W I 7
fefeCUP
(Dokończenie ze str 9)
wreszcie na podstawie ele-mentów
architektonicznych i
ceramiki ustalono okres ist-nienia
miasta Pachoras: ist-niało
ono mianowicie jako
stolica chrześcijańskiego pań-stwa
od VI do VII w a na-stępnie
po przeniesieniu sto-licy
Nobacji bardziej na po-łudnie
do Dongoli jako sie-dziba
biskupów i centrum
sztuki do XIII w A więc w
tym czasie gdy całemu świa-tu
wydawało się ze Wyprawy
Krzyżowe były jedynym zry-wem
przeciwko islamowi ist-niało
w sercu Afryki chrześci-jańskie
królestwo Nobacji
Kiore przez sieuem munun
toczyło dramatyczną walkę
przeciwko zalewowi mahome-tańskiem- u
Zagubione w pia-skach
pustyni ogniwo historii
zostało odnalezione
Wykopaliska faraskie obej-mują
relikty architektonicz-no-rzeźbiarski- e
malarstwo
ścienne i ceramikę Do pierw-szej
kategorii należy szkielet
ogromnej wczesno-chrzesci-janski- ej
katedry z jej kolum-nami
reliefami i rzeźh~ ni ar-chitektowni- czny mi c - a z
tkwiące pod nią fragmei
jeszcze starszego kościoła z
V w a więc w okresie sprzed
oficjalnej chrystanizacji kra-ju
do drugiej — freski reli-tnin- e
całkowicie unikalne
inskrypcje oraz portrety bis-kupów
i królów nubijskich
Wśród ceramiki wyróżnia się
gatunkiem i wykonaniem ce-ramika
meroicka ( okres
pized-chrześcijańsk- i) wydo-byta
zarówno w Faras jak i
Dongoli
Katedra faraska powstała w
VI w i do VIII w posiadała
jedynie dekorację rzeźbiar-ską
W 707 r za urzędowania
biskupa Paulosa została prze-budowana
o czym świadczy
jedna z inskrypcji i otrzymała
dekorację malarską
Freski których znaleziono
ogólnie 120 są wykonane te-chniką
"fresco secco" tzn
że na suchej już wyprawie
kładziono farby sporządzone
z barwnych proszków łączo-nych
kleistą substancją orga-niczno-roślin- ną
DZIEŁA SZTUKI
Zaznaczają sięściwennroegzwo ojwu
i-ar-as
4 okresy: w najstarszym
(VIII w) przeważa w korory-styc- c
tonacja fioletu w wieku
IX dochodzi do głosu kolor
biały w X w artyści lubują
się w czerwieni i brązach a
wiek XI największy okres
rozwoju sztuki w Pachoras
odznacza się pełną gamą
barw W ciągu wieków użyt-kowania
bazyliki dla celów
kultu tj do połowy XIII w
wnętrze jej kilkakrotnie prze-malowywa- no
przykrywając
starsze malowidła świeżymi
tynkami Z reguły co naj-mniej
dwie a niekiedy trzy
warstwy malowideł znajdowa-no
na ścianie co stanowiło
ważny przyczynek do ustano-wienia
dat poszczególnych
kompozycji zarówno na te-renie
Faras jak i — porów-nawczo
— na terenie Dongoli
(która przez pewien okres by-ła
stolicą Nobacji) i innych
miejsc gdzie odkopano rów-nież
fragmenty fresków Jeśli
chodzi o styl malowideł to łą-czą
je więzy ze sztuką grecko-bizantyjsk- ą
koptyjską etiop-ska
i egipską
Najwspanialsze z nich to
Boże Narodzenie Pokłon
Trzech Króli Trzej Młodzian-kowie
w Piecu Ognistym Gol-gota
liczne postacie Madonny
z Dzieciątkiem Sw Anna
Archanioł Michał Krzyż z
symbolami Ewangelistów ca-ła
galeria portretów biskupich
i królewskich z których zdu-miewają
artyzmem portrety
biskupów Marianosa Petrosa
i Paulosa właściwego budow-niczego
katedry Zgodnie z
odwiecznym kanonem sztuki
egipskiej twarze boskie a
wiec i świętych malowane są
biała farba natomiast twarze
ludzi śmiertelnych (królów
biskupów pasterzy) — barwą
żółtą Na uwagę zasługuje portret biskupa Petrosa
zmarłego w 999 r ne które-go
ciemno-brunatn- e oblicze i
rysy zdradzają cechy murzyń-skie
co potwierdziła analiza
antropologiczna kości w jego
grobowcu
Odkrywcza ekipa otrzymała
w wyniku tzw "partage"
czyli podziału — 62 freski w
tvm dwa naiwieksze — Boże
Narodzenie i Trzej Młodzian-kowie
w Ogniu: poza tym in-ne
— choć mniejsze lecz nie
mniej cenne jak: Sw Anna o
charakterystycznych dla sztu-ki
koptyjskiei szeroko roz-wartv- ch
oczach Krzyż Ewan-gelistów
liczne Madonny i
portrety wymienionych trzech
biskuDÓw
Osólnie Polska w myśl po-rozumienia
z rządem sudań-?5±- n
otrzymała połowę od-%zrńv- fż
?shvil-ń-v „Wiele „z
rkhzrźzło już wystawionych
w łfezesn ?arodowvm w
WsrsTa-ssff- c nad niektórymi
(& tr r& 20 freskami)
trwafsr feneze żabie ei konser-watorski
C2fośe odrestauro
1 f illlilp
wanych materiałów zostanie
umieszczona na stałej ekspo-zycji
pod nazwa Galeria Sztu-ki
Koptyjsko-Bizantyjski- ej
Na zakończenie — pełen
napięcia moment zdejmowa-nia
fresku ze ściany żywo i
barwnie opisany przez K
Dziewanowskiego naocznego
świadka w książce jego "Ar-chanioły
i szakale"
W jednej z oczyszczonych z
piasku kaplic specjalista-kon-serwato- r
wchodzi na drabinę
trzymając w reku tygiel z
mieszaniną płynnego wosku
kalafonii i innych chemikalii
Jeden z robotników z jego
ekipy podaje mu rozgrzane w
ogniu żelasko-łopatk- ę Tą ło-patką
konserwator rozsmaro-wuj- e
wosk na całej przestrze-ni
fresku Fresk teraz wyglą-da
ciemniej i traci żywość
barw jest za to zabezpieczony
zarówno przed wilgocią jak i
zbytnim wysuszeniem Potem
zakrywa sie fresk mocnym ja-snym
płótnem i ponownie
prasuje Rozgrzany wosk prze-nika
materiał i zespala w ca-- i ić fresk z materiałem Pra-jwani- e
płótna — to niezwy-kłe
przeżycie dla widzów bo
na jasnym materiale pojawia
się stopniowo wierna odbitka
malowidła Potem óo płótna
przyszywa się u góry mocna
linkę którei końce przywią
zuje się do drewnianej ścian
ki przysuniętej skośnie do
fresku Gdy wosk stwardnie
je następuje najbardziej od-powiedzialna
część pracy —
odpiłowywanie fresku od
muru Wreszcie płat muru z
freskiem zwisa na górnej lin
ce jak — powiedzmy — pla
ster pieczeni na trzymającym
co z całością żylastym ścięg-nie
Trzvmaiac za końce lin
ki kładzie sie ostrożnie płat
muru na pochyłej platformie
Co za moment napięcia! A
nuż linka oderwie się od od-ciętego
fresku! Jeden niefa-chowy
ruch i arcydzieło za-mieni
sie w kolorowy pvł W
pyle tym który unosi się tu-manem
wokół pracujących i
grubą warstwą obkleja twarz
konerwatora tonie przez dłuż-szy
czas wszystko Gdy wresz-cie
opadnie podprowadza się
) egipska
było
są poczucia — nie
potrzebne
nieprayyda małżeństwo
loterią się
Bo-gu
nie jesteśmy
Łatwiej wybacza
się
ruchomą ściankę - platformę
wysłanego kocami i
pilśniowymi płytami Przyciś-nięcie
fresku z góry drugą
pilśniowa i ulokowanie
całości w skrzyni oznacza go-towość
do transportu Naj-pierw
barka Nilu potem
statkiem wTeszcie
A przy każdym przeładunku
ten sam moment napięcia dla
ekipy konserwatorskiej świa-domej
ważności zadania i kru-chości
bezcennego zabytku
Wreszcie ukoronowanie wy-siłków
— ekspozycja
Toń sztucznego jeziora któ-re
zalewa
k-rv- ie nie tylko niezbadane
jeszcze skarby archeologiczne
i zal naukowców ze tę Księgę
zaledwie otwartą trzeba zam-knąć
na Jezioro nubij-skie
kryje również tragedię
ludzka wielka traeedie lud
ności nubijskiej
akcja przesiedleńcza bjła
przeprowadzana sprawnie i
humanitarnie choć Nubijczy-cy
otrzymali wioski w
głębi kraju znacznie bardziej
sanitarne i nowocześniejsze
od dawnych to ich rozpacz
nie miała granic
z dala ukochanej Rzeki
stali się nieporadną i zagubio-ną
grupą ludzką jak owa Gru-pa
A z której sie wywodzą
Tej Rzeki-matk- i która była
esencją ich życia jego począt-kiem
i końcem największą
radością jedyna miłością Czy
odnajdą siebie i cel życia bez
niej — przyszłość pokaże
Elżbieta Mordasewicz
'Szkic niniejszy oparłam na
następujących pracach źródło-wych:
"Nie tylko piramidy" Prof
K Michałowski Warszawa
1966
"Faras" broszura informa-cyjna
wydana w związku z
Wystawą Fresków Faras-kic- h
w Muzeum Narodo-wym
w Warszawie w jesie-ni
1967 r z tekstem opra-cowanym
przez prof K M-ichałowskiego
"Archanioły i szakale" K
Dziewanowski Warszawa
1965
"Na krańcach czasu" Z Je-żewska
Warszawa 1966 mmmmm umil
Nil swoje wody niesie rozleionie
szeroko
lośród piasków bezkresnych Nnbii
Nil który ludność wprost wabi
"Rzeką"
i kult oddaje jak dawniej
"Rzeko — modli się lud na matach
żarliwie — I
daj wody twej cud na codzień
do pomp kanałów i studzien
żurawi
na polach i dzbanóio po chatach"
Nil władca władcóio kapryśny
dostojnie
zmienny był To skąpił wody
to zaleioał pola i osady
zbyt hojnie
śmierć niosąc przestrzeniom bezkrzesnym
Ujarzmiła twoje loody teraz
Rzeko
chroniąc od suszy lub zalewu
zwierzęta hidzi pola drzewa
człowieka
ręka która dając — odbiera
Jednym sen da spokojny że rano
nic obudzi
ich jęk i płacz żałosny
że głód i śmierć niesie loiosna
miast nadziei
na żyznych pól obfite plony
Kraj tylko jeden związany odwiecznie
z Rzeki korytem
co błysł jak kometa noc jarzącym blaskiem
gdy freski bezcenne drzemiące pod piaskiem
odkryto
jak kometa znikł nagle i tragicznie
Jasnolicy święci biskupi o cieni nych twarzach
nubijskich
ze ścian spojrzeli cudownie icsfcrzeszcjiś
2 wroJccw historii rozmodleni
bizantyjscy
wiekóio chrześcijaństioa stojący na straży
Z murów katedry troskliwie i czule
ivycięci
tostaliście z martwych — Madonny ścienne
biskupi w szatach swych bezcennych
i święci
gotowi ludzi znów pocieszać w bólu
Madonno z Faras! Jak skrzydła białą roztocz
galabiję)
i obtul nią Twe ciemnolice
które przeniesiono w obce okolice
Za Nubią
i Nilem tęsknotę ich osłódź
ELŻBIETA MORDASEWICZ
Długa biała szata
AFORYZMY
Iluzja — wiara że jest tak
jak pragnęlibyśmy by
Ludzie bezwzględni pozbawie-ni
humoru
ono im
To że
jest W loterii ma
jednak pewne szanse
ści powinniśmy dziękować
że leszczem
człowiekowi
niedołgstyyo aniżeli talent
do łoza
płytą
po
pociągiem
stopniowo Nubie
zawsze
Aczkolwiek
nowe
Przesiedleni
od
Cisi
dzieci
jest
Są rzeczy ważniejsze od pie-niędzy
tylko że trzeba wiele
pieniędzy by je kupić
Bohater robi to co można
zrobić Inni tego nie robią
W świecie ożywionym najwy-żej
nosi głowę nie żyrafa lecz
dyrektor
Jeśli nłvnpm na Dorost wło
sów posmarujesz grzebień a po
tygodniu z tego grzebienia zro-bi
się szczotka to znaczy że
trafiłeś rzeczywiście na pierw
szy skuteczny pł'i- -
Polak na czele wojsk Karpackiej Ukrainy
zacja wojenna miała dla Kar- - kraińskiej państwowości przy- - łodziriskim tak było ze mna
Trzydzieści lat temu Ruś ' nackiel Ukrainy katastrował-- ' czyniła sie w znacznym stop-- i reszta Polaków zamieszka- -
x Podkarpacka wchodząca
w skład republiki czeskoslo-wacki- ej otrzymała w roku
1938 od centralnego rządu w
Pradze status autonomicznej
republiki związkowej z wła-snym
sejmem i rządem Prze-prowadzone
w tym czasie wy-bory
dały przygniatające
zwycięstwo Ruskiej Partii A-grar-nej
która otrzymała trzy
razy więcej głosów od swojej
rywalki partii ukraińskiej
Na szefa rządu został powoła-ny
rusofil Brody z pominię-ciem
księdza Wołoszyna przy-wódcy
ukraińskich ni"pidle-glościowcó- w Dopiero póiniej
w
h
powołano do dwóch u-- ™ " ") Z kraińskich ministrów a na- - ?ucnu _ skutek nacisku '"J "" "{
rządy partii księdza d?ia]u °orome oier- - YTinę panoszenie sie
Wołoszyna
Sielanka pomiędzy
księdza Wołoszyna a Niemca-mi
nie trwała długo Adolf
Hitler doszedł do wniosku że
dla jego planów światobur-czyc- h
lepiej będzie podaro-wać
Ruś Podkarpacka Węg-rom
i zyskać sobie cennego
lata rou
sie me karpaciu
jego pomie-- j Tarno-neg- o
znaczenia Ukrainiec Pod-g- o
boiskami po karpacia Łemko- -
chwili kiedy waiiei potocznie „_- -
KlClbKcl WMUtiJld granice
Rusi Podkarpackiej ksiądz
Wołoszyn zwołał na predce na
dzień 15-g- o marca 19J9 roku
sejm miejscowości Huszt
ogłoszono Ruś
państwem
ficjalnej nazwie Karpacka
:__ _ Jnnlnm nińct tH
ruskim
bronę poyyierzono Podkarpacie
Siczy która miała o™ska
armię ska
Liczne grupy
dobrze Wielkiej Polski
tam bywa
ekrany kin
Polsce wejdzie
Wołodyjowski" nakręco-ny
według trzeciej części "Try-logii"
Henryka Sienkieyvicza
i kiedy ujrzymy tutaj
— trudno obecnie coś ten
temat powiedzieć
należy iż dotrze i tutej-szy
kontynent odróżnieniu
"Faraona" i "Popiołóyv" co
do których nie wielka istnieje
nadzieja zobaczenia ich Ka-nadzie
przynajmniej najbliż-szych
latach
"Pana Woło-dyjowskiego"
jest już także
początkoyyej dopiero rea-lizacji
drugi
"Hrabina Cosel" oparty na
powieści I Kraszewskiego
osnutej na tle tej słynnej
fayvoiyty króla Augusta II
Rolę tytułową kreoyvać
nim będzie Jadwiga Barańska
króla Marian gra-jący
rolę hetmana
"Panu Wołodyjoyyskim" i
Wokulskiego ró-wnież
"Lalce" Bolesława Prusa
Wynika tego prosty wnio-sek
iż polska
do fl
móyv zapoczątko-wanych
tak pięknie "Krzyżaka-mi"
II Sienkieyyicza Przyznać
iż
słuszna — obrazy tego rodzaju
cieszą się olbrzymim poyvodze-nie- m
i na biorąc
wy-padają
zupełnie dobrze przy
najmniej względem auten-tyzmu
Polskie powieści
nadają się doskonale do
nie tylko Kraju czego
dowodem "Quo Va-dis- "
które było
realizowane już razy
jego wersja nakręcona Ame-ryce
stała się gruncie rzecy
parodią nic ogóle
wspólnego treścią tej
słynnej powieści pierw-szy
"Quo Vadis" nakręcone zo-stało
Francji
Jego wersji polskiej dotychczas
brak czym nie
— zbyt drogo by
się kalkulował gdyby chciano
nakręcić jak się po-winno
Główne role kobiece "Panu
— Baśki i
Krysi Zawadz-kiej
i Rylskiej Zagłobę gra
bohatera —
"Małego Rycerza" T Łomnicki
Autorem scenariusza jest znany
pisarz
Realizowany przez zespół "Ka-mera"
ten składać się bę-dzie
z Jest kolorowy
i
plenarze nakręca się Polsce
i ZSRR na obszarach kryin-skie- b
--Stepów i ppria]nych ic-zerwat- ów
przyrodniczych Au-tentyzm
zachowany jest nim
wysokim stopniu jeśli chodzi
stronę jeśli zaś
chodzi poszczególne postacie
Di IiaMCIJSUld iwiyoa _-„-
——------ lV)„JińcHm onml m-ol- i nnmimo bohaterskich wvsił- - świadomości narouuej nuiuuiuui u
wśród ludności Karpackie] sie Ukraińcy go
nSneSj-pojmam-fiizstrzP--
1 krainv ale ukraiński ruch ukraińskim gimnazjum w
Ta-Pt-v
p niepodległościowy Karoac- - rodence i pomogli skon- - :„hJ)A „ órni™ kiei Ukrainie potrafił tam czc studia Po otrzymaniu
sial uinuuut łj u-- ~ -- -- korzeni aowou
Tą krótkotrwała niepodle-- ' uzv referendum
głosc Karpackiej Ukrainy me row adzofie przez władze bła dziełem ludu karpato-- ! echosłowackie w roku 1937
ruskiego owianego duchem skut nal kól ukra
rusof listwa na- - lAeth 4rnr ludności Kar-- tchnienia zDawienia ze siro- - packie Tjkrainv Okazało sie sJowacji W 1939 roku wal czyi
"matuszki Rosii Do me- - te(Jy zu „movałzeniem na czele Karpackiej
podległości Karpackiej Ukra- - ui:rińskieeo do szkól Ukrainy zginał rozstrzela- -
im iwiij iicic puw — urzedóv Karpackiei o
grantów ukraińskich oraz krainie uyycnuedziai0 za
maiy odiam miejscowej ul-- 10 nrnpnt 0BÓłu lud
rządu -- '%
UJvl auiamiu j-uu- iiu-j-stępnie
już po Monachium r"?PVr Niemców "''r
oddano uaui
nie przypatrywała się rozgry
rządem
Lutowski
Karpackiei
waiacej iraseun Ukrainie ponoszą władze czes
Początek rusofilstwa koslowackie
Kamackiei Ukrainie wlaści-- ! Przed wojna
całym Rosi popierały
sięga 1848-184- 9 kiedy
wojska rosyjskie po-moc
Austm przeciwko wę-gierskim
powstańcom kwate--
sprzymierzeńca zaoawac rowary przez dwa
z Kusia fodKarpacica zapoczatKowaiui
'!"' - -- -
„ i
i
i pa
i
i
— m r h --
- r i i tvi i t t 1— ' _- - _- -a
i J na
_ i
na ""
i za ru- -
i sie
i
uie i
lat to
na
na
ni
interesowali
mającą planów żad- - tm przyjaźń ukraińskim
strategiczne- - miejscowa ludnością a wycz
rosyjskimi w
Podkarpacką
niepodległym
Ostatnia
nigdy
czasie Julian
rodem
„ dzisieiszy i przyiaz-- 1 wszczyznv wyaanei lwo- - cuuua IV c- - 1 „no x„ uf r?
-- : i— i_ m luaim-in- " iŁwu iuM iu
i w
o-- i
U--
1 „ 1
ii
stwem potrafiły ukraińscy galicyjsko-buko-rzad- y
austriackie które w wińscy politycy myśląc
odniesieniu sto-- 1 początku
sowały terror wiezienie światowej U-szubie-nice
Z czasem jeżyk krainie separowali
ludności podkarpackici upo- - syyego nai
dobnLl sie do jeżyka rosyjskie- -
narzeczeni karpato- -
O- - został ksiądz Wołoszyn movi całe prawie
kraju Kar-- ' oraz emgra-packie- j
i- - karpat
regularną i w UoA i Kanaozie
stawić czoło zdyscyplinowa-- ' emigrantów z
nei i wyćwiczonej ar- - Ukrainy i o-m- ii
improwi-- 1 krótktrwała efemeryda u- -
Seria hisloiycznych Silmów -
W niedalekiej już stosunkowo i podobno różnie Zo- -
przyszłości na w
historyczny film
"Pan
Czy go
na
ufać jednak
on na
w
od
w
w
Niezależnie od
yv
fazie
film historyczny
pt:
J
życia
Moc-nego
w
Dmochowski
Sobieskiego
w
w nakręcanej
z
kinematografia
przystąpiła realizowania
historycznych
trzeba inicjatywa ta jest
ogół za ma-łymi
oczywiście wyjątkami
pod
historyczne
filmo-wania
w
może być
Sienkiewicza
5
yv
w
mającą w
wiele z
Po raz
we w roku
yv ma dziw-nego
film
go
w
Wolodyjowskim"
powierzono M
B
M Pawlikowcki
J
film
2 serii
szerokoekranowy Sceny w
w
yv
yv
yv
o historyczna
o
-- Vr
SKiej
U- - umieścili
™d mu- - na
me
zapuście a
oczekującego
a obrońców
sie
na
na Podkarpaciu
idąc
niz
z
dzień we
zniszczyć
rusofilów pierwszej wojny
i niepodległej
zakarpackieeo
dzis
węgierskiej
hfic7vmv nim pochód armii
tureckiej pod Kamienice oblę-żenie
tej tyyierdzy tragedię nie-szczęśliwej
miłości Azji Tuhaj-bejowicz- a
it p Akcja jest żywa
i z peyvnością każdego widza
będzie tizymać yv napięciu Ne
ulega yvatpliyvości najbar-dziej
efektoyynie i emocjonują-co
yyypadaą ataki husarii któ-rymi
kieroyvać będzie znany w
tej dziedzinie specjalista inż A
Osadziński Konie wypożyczono
ze słynnej stadniny wojskoyyej
w Bogustayyicach
Realizatorzy "Pana Wolody-jowskieeo- "
coraz wyraźniej juz
dziś mówią iż jest to obraz
yystępny sfilmowania calcj
"Trylogii" Sądzić należy iż
zrealizowanie "Ogniem i Mie-czem"
oraz "Potopu" będzie
przedsięwzięciem niezmiernie
trudnym i kto yvie nie
przechodzącym tematoyvo siły
i możliwości realizatoróyy o
oczyyviście będą oni chcieli na-kręcić
obraz rzeczywiście yvar-tościoy- yy
Jeżeli chodzi o "Hrabinę Co-sel"
kto yvic czy również i
jest yvstępem do zrealizo-yyani- a
całości trylogii Kraszeyy-skieg- o
i przystąpi się
do nakręcania "Wojny Siedmio-letniej"
i "Bruehla" Reżyser
Antczak nic jeszcze na ten te-mat
nie móvi yvyraźnego yyiele
jednak yvskazuje na to iż nosi
się poyyażnie z tym zamiarem
Zanosi się yvięc na to że
przez parę jeszcze polski
przemysł filmoyyy realizoyvać
będzie obrazy oparte na treści
historycznych poyyieści Jeśli
będą podobne do "Krzyża-kóyv- "
i "Faraona" — należy z
tego się cieszyć
Roma
yf&sE&SRkittttaitł
_--r-f
ised&ts
nosci
UIUOJU- - r"
1
n- -
nTM nni
NAJMNIEJSZY BRAT
sonistwa na
które bedac ri„L-nrr7on- ia nnlskipffo sta
sympat kami posiadania Towarzystwo ci„v duchowień-- iTwTniiłjroi irmltnci ltiiłiiA siwo nauczycielstwo zaKon 1 kultury
mi Ukraińcy którzy nie
sie dola ludu
Karpackiej Ukrainy i nie sta-rali
sie wychować go w duchu
dla u
trwa "Historii
IClc rnl-i- l
o
:„ tei
rnllln
nie że
od
o
sie od
wa
cia
Ta raz
nic
ten
tak
mu
do
w
iż
do
czy
ile
ona
nie
czy nie
lat
one
mnieiszego brata
W kilka lat później Tuiian
Tarnoyycz otrzymał pełna sa-tysfakcje
W 1938 r Ukraiń-cy
zainteresowali sie "naj-mniejszym
bratem" na Kar
packiei Ukrainie a w latach
1S45-194- 7 przyszła kolei na
innego pobratymca Lemkóyy
Rezultat tego zaintcre=oyva-ni- a
sie był yy obu wypadkach
tragiczny
Bojownicy o niepodległość
Karpackiej Ukrainy przeceni-li
własne siły i ich akcja nie
miai? żadnych szans poyyo-dzeni- a
Brak poparcia u yvfa-sne- go ludu zmusił księdza
Wołoszyna do szukania pro-tekcji
u Niemcóyy którzy go
później bezceremonialnie
zdradzili Na pomoc sasiadóyy
nie mógł liczyć bo Węgrzy
byli yvrogami Skwacy mieli
własne kłopoty i byli zależni
od Niemiec a Polacy nie ży-czyli
sbbie mieć u swych gra-nic
nacjonalistyczne ukraiń-skie
państyyo które stałoby
sie kiedyś odskocznią do an-typolskich
akcji Zajęcie Kar-packiej
Ukrainy Polska poyi-tał- a
z ulgą i zadoyvolcniem
czemu nie należy sie dziwić
Pamiętać należy róyyniez że
"Polak Węgier dyva bratan-ki- "
czego o Polaku i Ukraiń-cu
nie można powiedzieć
DZIEJE KOLODZIŃSKIEGO
N1a czele obroncoyy Karpac
kiej Ukrainy stał Michał
Kolodziński rodem ze Po-toczys- ka
poyyiat Horodenka
yvoieyvódzhvo stanislayyoyy-ski- e
Zarówno sam jak i
jego rodzice byli obrządku
rzymsko-katolickieg- o i w au- striackich a później polskich
wykazach ludnościowych fi-guroy-yali
jako Polacy Kolo-dziński
stał się Ukraińcem yv
niepodległej Polsce z naszej
yviny bo nie daliśmy mu po-mocy
yvtedy kiedy jej potrze-bow- ał W pienvszych latach
niepodległej Polski Kolodziń-ski
chciał zapisać sie do pol-skiego
gimnazjum yy Kołomyi
co mu się nie poyyiodło bo nie
zdał yystępnego egzaminu z
jeżyka polskiego Komisji e-gzamin-acyjnej
trudno było
zrozumieć że Polak mieszka-jący
yysi o u-kraińs- kiej móyyił u siebie yv domu po ukraińsku co mu
nie przeszkadzało
sie Polakiem Tak było z Ko
inntnrv 7ani'inp sie we Lwo- -
na uniwersytet zostaje krainizaen ludno!!?3'
wciągnięty ao aKcji aiupan-stwowe- i
i zmuszony jest na
1--
11 Kima lJndłi (JI-icu rult-itrr- un s irMnn uaiKa Z liW światowa uchodzić do Czecho- - wiatrakami
nr przez Wegrow
Kolodziński wynarodowi'
sie w niepodległej Polsce
gdzie powinien bł mię'1 opie-kę
władz i społeczeństwa
Coś podobnego nie
yydarzloby sie w dawnej Ga-licji
pod zaborem austriackim
bo patriotyczne społeczeńst
i Al fi polskie nie ciopuszczaiu
n"p
nil
Tnrlnupi
T Vii i i o uMuimi ""-- i
dzy
i
1901
' '
wsi
on
na
wie
niec bokoi na niosiy upicia
i i oświatę tam gdzie była po-ti7eb- a
Po wioskach zakłada-no
czy teinie uolskie organi-zowano
odczty i pokazy ro1-nic- 7e
a zdolnej młodzieży pol-skiej
pomagano yy zapisvwj-ni- u
sie go gimnazjum i poma-- j
gano jci przez cały C7as trwa-nia
studiów Wiom o tvm z
własnego doświadczenia bo
byłem jednym z tych którzy
doznali tej pomocy Wspom-niane
instytucje i osoby 7e
snoleczeństyya polskiego chlu
bnie przysłużyły sie sprawie
polskiej
Z nastaniem niepodległej
rolski sytuacja ludności pol-skiej
na kresach uległa zna-cznemu
pogorszeniu Daw ne
instytucie soo ec7iie aiaiaia- -
co za czasóyy austriackich o-granic- 7yły
swa działalność bo
państwo przeielo opieko nad
obywatelami Władze polskie
pośyyiecały wiele czasu roz-grywkom
politycznym yy kra-ju
i walce z ukraińskimi wia-trakami
nie troszcząc sie zu-pełnie
o los polskiej ludności
na kresach Bedac państwem
biurokraty czn m rządzonym
przez dygnitarzy wojskowych
obsadziliśmy wszystkie waż-niejsze
urzędy państw oyyc we-dług
rozdzielnika a nie wed-ług
kyvalifikacji danej osoby
Dzięki temu na starostów wy-znaczano
ludzi nie mających
najmniejszego pojęcia o sytu-acji
na kresach tymi bardziej
że starostoyyie pochodzili z
zachodnich dzielnic Polski Z
tego poyyodu starostoyyie za-jęci
przeproyyadzanieni wiwi-sekcji
na zdrowym ciele pol-skiej
i ukraińskiej ludności
nie widzieli potrzeb ludności
polskiej hołdowali improyyi-zac- ji
by yy końcu zobaczyć że
nie tedy droga wiec odcho-dzili
a ich następcy zaczynali
to samo od nowa
BEZ PROGRAMU
W Polsce nie było żadnego konkretnego programu
ani w odniesienu do ludności
polskiej na kresach ani yv od-niesieniu
do Ukraińców Do
Ukraińcóyy stosoyyano polity-kę
"silnej reki" lub politykę
"pojednania" natomiast yv o-b- u wypadkach yvładze polskie
zupełnie nie interesowały sie
ludnością polską ra kresach
pozostawiając ją yiasnemu
losowi
Polityka "silnej reki" obja-yyiał- a
sie tym że Ukraińcom
nie udzielano zezyvoleń na za- kładanie sloyyarzyszeń zabra-niano
odczytów zabay ob-chodó- yy
narodoyyych nosze-nia
odznak ukraińskich i ko-kardek
niebiesko-żółtyc- h Dą
żąc do yyzmocnienia polskie-go
stanu posiadania na kre-sach
parceloyyano fohvarki a
ziemię sprzedayyano Polakom
z zachodnich dzielnic Polski
Tych kolonislóyy miejscowi
Polacy nazyyyali Mazurami a
ludność ukraińska poyyiadala
jam'ji'fwiiw
M'—-- - - "~nlf'v --4%'
fas1: ilTO' ' l4#W &? 1
ill fc i WĘsIm&lm mlmMmWk s
Sfer # BfePis :
"
j
i
t
-
t i
i£&&&&8% +&& Xi
Artysta kanadyjski Dick Van Hoogen urodził się w Holandii a obecnie jest nauczycie-lem
malarstwa r Calgarj- - Wystawiał on swe obrazy na wystawach w Toronto Montre-al
Vancouver 1 Calgary
Wśród jego prac znajduje się wiele potretów Eskimosów i Indian
wri --Bi?3C_rvl
że to sa "czmu
4- -
skiej ziemi pl07i?!
''wfałezTetmeiKH8
'dzy czuhzal J?:
jadzpolskchTg
polskich
na kresach
chcieli widzieć A i iiunmiMcn
Parcelacia f0h-v-kresa- ch
była
Mem aiezao rcW uszvstkio
rozdzielić pomiedn n'
i Ukraińców Sproi
zachodnich dzielni nf
lomstównie uzmog sie pozniei okazałoZM
Biaiiu pubiaaania nab % bo ci knlnmćr: f1 1
wypadków już poe-tach
mowih wraz ze luiecmi poprawni Mt
1 rusofilstwo icskaumi Nie mogli nni :
większości
poczmyać
pol-skiego
polska tjl sach bo dobór koloMfM
niefortunny Z Protf
trzeba zaznaczyć k 3
szewicy wywieźli ich f
i kich zima 1939 r nr I
towarowych na Sybir "I
Ukraińcom nalefrofcU
tonomie ukraiński iuut fi
łot m-ri-7 nniA-7l- i iL
do kariery urzedmezei
postawienie spraye n
na rinhro ino lii „ i1IU U8: nom ale państwu tez S
f V vY u nlrt ii vif -
rozsądku
Okres "pojednania" t lak piorun z jasnego l był dla ludności polsM 1'rmńclipi nioli1-- i
1 u imua Kij Ulice miasta powiatom
trzymywaly nagle nap jeżyku ukraińskim ufc
hu" i wiejskich kółek
Panie z towarzyska t rlżnh' w S7 stkip umsKi
wiecie i yy kółkach irioc
sie ukiainskie jak t
przygotowywać huzarsb
Litu '"'i"uft (Jamsii
ny Powstawah' tovsrr
IJoruzuniiuiiia puiwl
jak sie jakiś dowcipni
raził na te zebrania prr
dzilo stale około 75 pi:
Polaków a reszta #
przyciiouzna
yT nt-roci- o "nmi
yyładze polskie nic iri1"
su dla ludności potff
yyiosKacn hrebowłm
młodzież polska po '
--7icilo1n C7orpcri tńlpl:
ol-i- M inłnrl7in7V IllNRj 01ll-- 1111UVI(IVI-- J --— iiln!niiniillq CmWvVT)
żadnej prcji ze strorj
mcoyy ihk }iwiw"h
Tli_l l TT 1nJn!nil lYiicnai iuiuuini3w l IiTT
sposób yyvnarodoulo t
siace i'oiakoyv na ur
zawdzięczamy nasim
dzom
Brak konkretnego F
mu yv odniesieniu u innin iitraińdipfO C
wał ło ze nie mierni?
lości naszej politjki we
Mt-Ill- U UU lU'-- " r ukraińskiej na kresacŁ nnitrn "nniednania
liśmy sie ponownie
! ! "Z: pontyKi siim'j !"
napisy ulic w jezjlu
SK1II1 I UtniaM """- - _„!!„ l-All- -a młOtilK
WlUSiv"- - ( zapominało o
wach porozumienia w--
K™rizxMtac niKt iuz im- - nu— -
pieczeni Po slachjt
„„ Qłoica" tylko Dft-- 1 łatymżeinłodzieżl
tkwita w uki-- —
zacjach dokąd ueg
polityka naszym
i młodzi Polacy P
_ n(vp7nle i W- - &M3&SS
- : loonckieSO'1'
ku potocznie dano
Po zakończeniu
wojny światowej M£
zostah-- m '0WhU'' - „ sacn zauiL--i -
i wynosić sie ze sttg
nych ziemie 1
Polsce Ludowe] Szen I
Polaków z kresoffjl
nich
bardzo
zostało
Przerzedź?
wyjgfj 1
Sybir tysiące
lerowskich obodi
tracyjnychavnelu
ł niskach rodni":
sce Kołodzińskiego
wcy zamoroo" w
października l4'
soby dorosoc"
Polaków w aw
su przez u w-"- "
JD
sie
--
si
na
to--" Smutne j - a f
LMiłchSał 3°I0laStó
W
dabśmy nu
wledy kiedy ]H ff
Mkt nie może
mieniem naŁTJ
jeżeli sam nw t
sprawę która u t
a wiemy z $
lu Polakoyy
1 ""inaSŚ!?
'1
na u- -